Chỉ còn là cái tên trong hoài niệm...

Về hưu, có thời gian đi thăm một số di tích lịch sử cách mạng ở Chiến khu Việt Bắc, chúng tôi khá phấn khởi khi thấy các khu di tích được địa phương quan tâm bảo quản, tu bổ thường xuyên. Nhiều nơi còn được các cơ quan, đơn vị có liên quan tài trợ kinh phí, giúp phục chế, tôn tạo các công trình mang đậm dấu ấn lịch sử.

Tại Khu di tích lịch sử Khuôn Tát ở xã Phú Đình, huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên, nơi Bác Hồ ở và làm việc, thấy công tác bảo quản, phục chế tôn tạo di tích được thực hiện khá chu đáo. Trên lối vào chỉ có một tấm bia nhỏ giản dị. Lán ở và làm việc của Bác Hồ có vách đan bằng nứa, mái lợp lá cọ, cột xà bằng bê tông giả gỗ, đắp tỉ mỉ từng mấu mắt và vỏ cây xù xì. Căn hầm trú ẩn lát nóc bằng các khúc cây bê tông đắp như cây thật. Đường đi đổ bê tông sỏi với các bậc lên xuống kè bằng tre… Các công trình được phục chế gần như nguyên bản, kết hợp hài hòa vật liệu xi măng, gỗ, tre, nứa, lá… dưới bóng những cây phách cổ thụ tạo cảm giác y như thật, khiến khách tham quan rất xúc động.

5029 tdnc
Lán ở và làm việc của Bác Hồ ở Khu di tích Khuôn Tát

Tuy nhiên, đây đó vẫn còn những công trình được phục chế một cách tùy tiện, tạo sự phản cảm cho khách đến tham quan. Điển hình là Khu di tích Quốc gia đặc biệt Rừng Trần Hưng Đạo - nơi ra đời của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân, tiền thân của Quân đội Nhân dân Việt Nam, ở xã Tam Kim, huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng.

chi con la cai ten trong hoai niem
Lán ở của 34 chiến sĩ Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân ở Khu di tích Rừng Trần Hưng Đạo

Ở đây hầu như các hạng mục công trình từ lán ở, giường nằm, bếp ăn, đường đi của 34 chiến sĩ đều được bê tông hóa, xây tường gạch, mái lợp tôn lạnh, sân lát gạch đỏ. Bậc đi ở lối vào kè xi măng giả tre, đường lên đỉnh Slam Cao xây nhiều đoạn thẳng tắp, chòi quan sát trên đỉnh xây thành nhà bia với hàng rào bê tông vây quanh. Những chiếc cột, vách, sạp nằm của Đội làm bằng bê tông giả gỗ, nứa sơn vẽ sặc sỡ… So sánh với Khu di tích Khuôn Tát thì việc phục chế tôn tạo ở đây trái ngược hoàn toàn. Nếu như ở Khuôn Tát, người xem thật sự xúc động như được trở lại với khung cảnh khu căn cứ địa thời kháng chiến chống Pháp được phục chế gần như nguyên gốc, thì ở đây là cảm giác ngán ngẩm khi các công trình được làm mới hoàn toàn theo kiểu cách hiện đại, không đúng với thực tế lịch sử. Đó là chưa kể đến không gian Khu di tích bị phá vỡ bởi những công trình nhà bia, đền thờ, phù điêu, nhà đón tiếp khách và các công trình phụ trợ được dựng lên khá đồ sộ ngay từ lối vào và trong khu rừng.

chi con la cai ten trong hoai niem
Vách nhà, sạp nằm của 34 chiến sĩ làm bằng bê tông giả tre nứa

Tình trạng này cũng có thể do thời gian Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân tập trung ở Rừng Trần Hưng Đạo không dài, các công trình phục vụ sinh hoạt, công tác đều dã chiến, tạm thời, không để lại dấu tích cụ thể nên việc phục chế, tôn tạo khó khăn. Song không vì thế mà thực hiện công tác phục chế một cách tùy tiện. Ở đây hoàn toàn có thể tách ra làm 2 khu vực: Khu bên ngoài làm nơi khánh tiết, giới thiệu tổng thể khu di tích, tiến hành các hoạt động tưởng niệm, tri ân, đón khách tham quan với các công trình xây dựng hoành tráng. Khu bên trong làm nơi lưu giữ kí ức lịch sử với các công trình phục chế nguyên gốc nơi ăn ở, làm việc của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân như cách làm ở Khu di tích Khuôn Tát. Các lán ở, bếp ăn, chòi quan sát, đồ dùng sinh hoạt của Đội nên nghiên cứu các tư liệu lịch sử, tìm hiểu các kiểu nhà, lán, dụng cụ và tập quán của đồng bào dân tộc ở Cao Bằng để phục chế. Bởi thực tế Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân có tới 30/34 chiến sĩ là người dân tộc thiểu số, trong đó có 28 người dân tộc Tày Nùng ở Cao Bằng.

chi con la cai ten trong hoai niem
Đường đi trong Khu di tích Khuôn Tát kè bậc bằn tre thật

Làm được như vậy, chắc chắn khách tham quan sẽ thực sự xúc động khi thấy lại những hình ảnh, hiện vật đơn sơ, nếp sống gian khổ thuở ban đầu của cán bộ, chiến sĩ quân đội ta. Cái khó ở đây không hẳn là do kinh phí, bởi được biết nhân dịp kỉ niệm các năm tròn Ngày thành lập Quân đội Nhân dân Việt Nam 22/12, Bộ Quốc phòng thường hỗ trợ không ít kinh phí để tôn tạo Khu di tích này. Riêng năm 2019, nhân kỉ niệm 75 năm ngày 22/12, Bộ Quốc phòng đã đầu tư hàng chục tỉ đồng tôn tạo, làm mới nhiều hạng mục công trình tại Khu di tích.

chi con la cai ten trong hoai niem
Đường lên đỉnh Slam Cao , Khu di tích Rừng Trần Hưng Đạo, xây xi măng thẳng tắp

Từ thực tế tham quan 2 Khu di tích kể trên, có thể rút ra điều quan trọng là cần có tư duy đúng đắn khi tiến hành tôn tạo, phục chế các khu di tích. Ở đây xin nhấn mạnh là phải tôn tạo, phục chế chứ không phải là “làm mới” các hạng mục công trình. Công việc này đòi hỏi phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc, quy định về tính lịch sử, khoa học, văn hóa, giáo dục… chứ không thể muốn làm gì thì làm. Theo Quy chế Bảo quản, tu bổ và phục hồi di tích lịch sử văn hóa và danh lam thắng cảnh của Bộ Văn hóa và Thông tin ban hành theo Quyết định số 05/2003/QĐ-BVHTT ngày 6/2/2003 thì một nguyên tắc quan trọng là phải “Bảo đảm tính nguyên gốc, tính chân xác, tính toàn vẹn và sự bền vững của di tích”. Nếu tôn tạo, phục chế một cách tùy tiện thì di tích không còn ý nghĩa là một bảo tàng sống động, chứng nhân lịch sử, mà chỉ là một cái tên trong hoài niệm mà thôi.

Bài và ảnh Văn Minh

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Luôn phải dạy trẻ đức tính trung thực, thật thà

Luôn phải dạy trẻ đức tính trung thực, thật thà

Trung thực, thật thà là một đức tính tốt đẹp của con người chúng ta. Trong cuộc sống hằng ngày, sự gian dối dù với bất kì việc gì, trong hoàn cảnh nào cũng là rất đáng ghét, vì vậy luôn rất cần sự thật thà, trung thực.
Cán bộ, đảng viên phải làm tốt công tác dân vận

Cán bộ, đảng viên phải làm tốt công tác dân vận

Trong bài viết về công tác dân vận đăng trên báo Sự Thật ngày 15/10/1949, Bác Hồ viết: “Lực lượng của dân rất to. Việc dân vận rất quan trọng. Dân vận kém thì việc gì cũng kém.
Bắc Kạn... không cạn tiềm năng

Bắc Kạn... không cạn tiềm năng

Nhiều lần qua Bắc Kạn, nhưng tôi không để ý vì sao tỉnh có tên Bắc Kạn mà không là Bắc Cạn như trước đây. Nhân chuyến đi dự Lễ bế mạc Giải bóng chuyền hơi trung, cao tuổi năm 2020 do tỉnh Bắc Kạn đăng cai tổ chức, tự nhiên 2 từ “Kạn”, “Cạn” gợi cho tôi những cảm xúc mới về vùng đất này…
Chuyện công chức thời @ (Kì 2)

Chuyện công chức thời @ (Kì 2)

Không chỉ công chức, phường xã, mà một số công chức cấp trên cũng bị dân than phiền chưa “hết lòng” phục vụ Nhân dân, xa dân. Không ít người có chức có quyền dính líu tới tham nhũng…
Chuyện công chức thời @ (Kì 1)

Chuyện công chức thời @ (Kì 1)

Công chức nhà nước có trách nhiệm thay mặt chính quyền giải quyết những vướng mắc của công dân, giúp dân hiểu, làm đúng pháp luật, cho xã hội yên bình, nhà nhà hạnh phúc. Thế nhưng có không ít công chức lại chưa “hết lòng” vì dân…

Tin khác

Dân vận là vì dân trong giai đoạn hiện nay

Dân vận là vì dân trong giai đoạn hiện nay
Tư tưởng, đạo đức, phong cách dân vận Hồ Chí Minh mãi mãi soi sáng, dẫn đường cho toàn Đảng, toàn dân ta trong sự nghiệp cách mạng, đổi mới, hội nhập và phát triển vì dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.

Có một cuốn sách “bên lề” nên đọc

Có một cuốn sách “bên lề” nên đọc
Sau những cuốn sách hấp dẫn, nổi tiếng, viết với phong cách riêng, thẳng thắn, không pha trộn, với các tên sách quyến rũ người đọc như “Nguyễn Du đời và tình”; “Thảm án các công thần khai quốc đời Lê”; “Tìm ngọc trong di sản văn chương Việt”… Lần này, Tiến sĩ (TS) Đinh Công Vỹ lại cho ra cuốn sách “Việt sử nói gì?” tại  Nhà Xuất bản Phụ nữ Việt Nam.

Sông Hồng hay sông Thao?

Sông Hồng hay sông Thao?
Gần đây, trên các bản tin thời tiết của Đài Truyền hình Trung ương thấy các biên tập viên nói nhiều đến tên sông Thao khi thông báo về tình hình lũ lụt trên sông Hồng. Vậy con sông này thực chất tên là gì?

Nghĩ về Trung thu xưa

Nghĩ về Trung thu xưa
Tết Trung thu, theo quan niệm chung là "Tết của trẻ em". Nhưng thực sự, Tết Trung thu là của chung cho cả mọi người. Người lớn trong ngày này cũng tìm gặp nhau để cùng ngâm thơ và "thưởng nguyệt".

Cần nâng cao chất lượng, hiệu lực giám sát và phản biện

Cần nâng cao chất lượng, hiệu lực giám sát và phản biện
Một hoạt động thường xuyên diễn ra trong thực tiễn, song chưa được hệ thống hóa, quy chuẩn hóa và chính thức hóa, đó là giám sát và phản biện xã hội.
Xem thêm
Phiên bản di động