48 năm - Lời khẩn thiết từ trận tập kích kinh hoàng

Ngày 1/5/1970, hàng loạt máy bay Mỹ bất ngờ ập đến tập kích các đơn vị làm nhiệm vụ trên đường 16 - tuyến giao thông chiến lược vượt Trường Sơn... Hàng loạt thanh niên xung phong và bộ đội đã ngã xuống.

48 năm - Lời khẩn thiết từ trận tập kích kinh hoàng
Ông Nhậm thắp hương tưởng nhớ các liệt sĩ hy sinh ngày 1/5/1970 đang yên nghỉ tại Nghĩa trang liệt sĩ Mai Thủy. ẢNH: TRƯƠNG QUANG NAM

Đúng ngày Quốc tế Lao động 1/5/1970, hàng loạt máy bay Mỹ bất ngờ ập đến tập kích các đơn vị làm nhiệm vụ trên đường 16 - tuyến giao thông chiến lược vượt Trường Sơn từ H.Lệ Thủy (Quảng Bình) qua Quảng Trị và sang Lào. Hàng loạt thanh niên xung phong và bộ đội đã ngã xuống...
Đường 16 là một trong bốn tuyến đường ngang vượt Trường Sơn tại đất Quảng Bình chi viện cho chiến trường miền Nam. Vì sát giới tuyến quân sự tạm thời và là con đường tiếp cận ngắn nhất với vĩ tuyến 17 nên có vai trò rất quan trọng. Trên tuyến có nhiều địa điểm tập kết kho lương thảo, thiết bị nên trở thành những tọa độ lửa bị bắn phá ác liệt.
Lời kể của những người đi chôn cất
Sau khi tiếp nhận lời khẩn cầu vào cuộc xác minh về thảm trận “1/5/1970” tại khu vực Bang nằm trên đường 16 (thuộc xã Kim Thủy, H.Lệ Thủy), tôi đã lật giở nhiều tài liệu lịch sử nhưng không thấy có thông tin nào nhắc đến trận oanh tạc đó. Với sự trợ giúp của anh Hoàng Gia, Trưởng đài truyền thanh - truyền hình Lệ Thủy và thầy giáo Ngô Mậu Tình, chúng tôi đã gặp một số “nhân chứng sống” của trận chiến; mặc dù tuổi đã cao nhưng tất cả còn minh mẫn.
Ông Lê Ngọc Viếng, nguyên Phó chủ tịch UBND H.Lệ Thủy thời kỳ đó, nhớ lại: “Đúng ngày 1/5, mình bị địch tập kích bất ngờ xuống địa điểm trên. Ban Thường vụ Huyện ủy và Thường trực Ủy ban phân công tôi lên xã Trường Thủy lấy một đại đội dân quân vào Bang khắc phục hậu quả. Dù huy động anh em xách nước từ khe Bang để chữa cháy nhưng đến 9 giờ 30 (ngày 2/5/1970) thì đành bất lực. Người chết và bị thương rất nhiều; người chết được xe vào chở mang ra ngoài”.

Trao đổi với PV Thanh Niên, ông Hồ Tân Cảnh, Phó giám đốc Sở LĐ-TB-XH Quảng Bình, cho biết chưa nắm được thông tin trên và khẳng định sẽ xác minh lại, nếu đúng như thế thì cần phải báo cáo, đề xuất lên cấp trên để có những tưởng niệm xác đáng. Tương tự, ông Cao Ngọc Tành, Chủ tịch Hội Cựu TNXP Quảng Bình, nói: “Thực sự có nhiều trận đánh ác liệt quá nên có thể bị bỏ qua; báo đài phát hiện thông tin là rất quý, hội ủng hộ. Những trận đánh như thế, cả bộ đội lẫn TNXP hy sinh như vậy đều nên có những tấm bia ghi công để tưởng nhớ”.

Khi được hỏi về trận tập kích 1/5/1970, cựu thanh niên xung phong (TNXP) Lê Thị Xuân (68 tuổi, ở xã Xuân Thủy) nhớ lại: “Lúc đó tôi là dân quân xã Phú Thủy. Nhiều người chết lắm, họ còn trẻ, đa số người Nam Hà. Chúng tôi trực tiếp mai táng, đào hố chôn vào ban đêm khi hết pháo sáng. Thi thể được quấn băng với bạt”.
Còn ông Nguyễn Đức Nhậm (85 tuổi, Xã đội trưởng xã Mai Thủy thời kỳ 1965 - 1973) cho biết: “Sáng 1/5/1970 địch tập kích tại Bang, đánh vào tổng đội kho Bang, có 1 đại đội TNXP làm nhiệm vụ ở đó. Chúng tôi chôn cất 26 tử sĩ và sau này đã cất bốc các ngôi mộ vào Nghĩa trang liệt sĩ Mai Thủy”.
Tìm gặp ông Phan Văn Toại (84 tuổi, dân quân du kích có nhiệm vụ vào mai táng TNXP), ông kể: “Tôi ở bên trung đội đặc công của xã Mai Thủy, được điều lên Bang để thu dọn chiến trường. Trung đội Xuân Lai của tôi chôn 3 người đều là nữ và người ngoài miền Bắc. Vào nhận 8 giờ sáng 2.5 nhưng đến 16 giờ mới chôn được vì địch đánh dữ quá. Chúng tôi đào huyệt rất sâu, tôi đứng dưới đáy giơ tay lên mới ngang mặt đất, mỗi mộ chôn đều có bia gỗ”.
Ra đi khi chưa kịp nuốt miếng cơm
Qua các nhân chứng tại Lệ Thủy có thể khẳng định về thảm trận 1/5/1970. Tuy nhiên, họ không hay biết và có manh mối gì về những TNXP hay bộ đội còn sống. Theo lời kể, số người chết lên đến cả trăm và có chi tiết đáng lưu ý là ngoài số liệt sĩ được chôn cất ở trong khu vực thì còn rất nhiều tử sĩ được xe vận tải chở ra hướng bắc (đối chiếu hướng và đi cùng tuyến đường 15 là phía tây H.Quảng Ninh - địa bàn giáp ranh với H.Lệ Thủy).
Thu thập số liệu từ Sở LĐ-TB-XH Quảng Bình cho thấy sự trùng hợp khi có đến 77 ngôi mộ liệt sĩ nằm tại các nghĩa trang ở Quảng Bình cùng có thời gian hy sinh là 1.5.1970; trong đó, 33 ngôi mộ ở Nghĩa trang liệt sĩ Mai Thủy (H.Lệ Thủy), 30 ngôi mộ ở Nghĩa trang liệt sĩ xã Vạn Ninh và Nghĩa trang liệt sĩ TNXP xã Vạn Ninh (H.Quảng Ninh), 13 ngôi mộ ở Nghĩa trang liệt sĩ Ba Dốc (TP.Đồng Hới), 1 ngôi mộ ở Nghĩa trang liệt sĩ xã Đức Ninh (TP.Đồng Hới).

48 năm - Lời khẩn thiết từ trận tập kích kinh hoàng
Ông Viếng đang kể lại sự việc

Tìm đến Nghĩa trang liệt sĩ TNXP xã Vạn Ninh, tôi được các cựu TNXP xã dẫn gặp bà Trương Thị Thư là TNXP thuộc đơn vị C753 N119 P31 đóng trên đường 16. Bà kể lại: “Khi chuẩn bị ăn trưa thì máy bay đến thả bom, chết nhiều lắm. Đến buổi chiều quá đói nên ra phía ngoài xin cơm của bộ đội ăn. Đồng đội chết khi chưa kịp ăn, thảm khốc lắm”.
PV Thanh Niên cũng đã liên lạc với ông Nguyễn Xuân Chước (70 tuổi, Đại đội trưởng C753 N119 P31; hiện là Chủ tịch Hội Cựu TNXP P.Quảng Long, TX.Ba Đồn, Quảng Bình), ông cho biết: “Đơn vị tôi đóng ở Km 45 Lâm Xuân trên đường 16 - nơi có kho hàng tiếp viện; đơn vị có 180 người chủ yếu ở H.Quảng Trạch, H.Bố Trạch. Ngày 1/5/1970, vì bị lộ thông tin nên địch đánh từ ngoài Bang đánh vào. Đến 10 giờ sáng 2/5/1970 thì đánh đến Km 45. Lúc đó đơn vị vừa làm đường vừa chuyển gạo lên xe cho một đơn vị bộ đội trong nam ra nhận. Cùng thời điểm có một đơn vị công an vũ trang ở ngoài bắc vào đến, không ngờ trong đoàn có gián điệp nên khi 3 đơn vị tập trung lại một chỗ thì bị chỉ điểm cho máy bay đến đánh dồn dập. Đơn vị tôi chết 5 người, trong đó có đồng chí Hoàng Thị Đào, Đại đội phó, người xã Quảng Minh, TX.Ba Đồn; bộ đội chết nhiều, bị thương cũng nhiều, tôi cũng bị thương nặng ở hai mắt. Người chết được chôn tạm thời sau đó đưa ra ngoài, người bị thương được đưa ra bệnh viện ở Vạn Ninh, H.Quảng Ninh”.
Từ thông tin này, tôi tiếp tục lọc danh sách mộ liệt sĩ tại Sở LĐ-TB&XH thì cho kết quả có 17 liệt sĩ hy sinh đúng ngày 2/5/1970; trong đó có các liệt sĩ có tên như ông Chước kể. Các mộ phần đang nằm ở Nghĩa trang liệt sĩ TNXP xã Vạn Ninh, Nghĩa trang liệt sĩ Mai Thủy...

48 năm - Lời khẩn thiết từ trận tập kích kinh hoàng
Bà Thư giới thiệu kỷ niệm chương TNXP do T.Ư Đoàn trao tặng năm 1999

Cần một công trình tưởng niệm
Thông tin từ các nhân chứng và tài liệu cho biết, trên tuyến đường 16, ngoài TNXP thì còn nhiều đơn vị làm nhiệm vụ như: vận tải, bộ đội. Riêng TNXP cũng có nhiều đại đội với lực lượng đến từ nhiều địa phương khác nhau, như: Quảng Bình, Thanh Hóa, Thái Bình, Nam Hà (cũ), Hà Nam Ninh (cũ)...
Đến bây giờ, những người còn sống vẫn có kết nối, liên lạc với nhau. Một số nhóm có trở lại chiến trường xưa và mang nỗi niềm đau đáu bởi đường 16 đã bon bon nhưng đầy lạnh lẽo. Vì thế, khi nhắc đến đồng đội, ai cũng ngậm ngùi ứa nước mắt. Ai nấy ước nguyện có một công trình tưởng niệm trên tuyến.
Ông Chước nói thiết tha: “Mong muốn, nguyện vọng của anh em chúng tôi là thăm lại chiến trường xưa, nơi đồng đội mình nằm xuống. Năm trước tôi đã đi xe vào đến Bang rồi nhưng trong kia cầu chưa đi được nên phải quay ra. Cần có một công trình ở Bang để tưởng niệm các liệt sĩ”.
Còn ông Nhậm chia sẻ: “Mong muốn thì nhiều rồi, lẽ ra phải có một khu tưởng niệm tại Bang để sau này con cháu hiểu biết, tưởng nhớ”.

Thanh Niên

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Thanh Hóa: Huyện Thọ Xuân phấn về đích nông thôn mới nâng cao năm 2024

Thanh Hóa: Huyện Thọ Xuân phấn về đích nông thôn mới nâng cao năm 2024

Trong năm 2024, huyện Thọ Xuân phấn đấu về đích huyện nông thôn mới nâng cao và trở thành huyện nông thôn mới nâng cao đầu tiên của tỉnh Thanh Hóa.
Hà Tĩnh: Bắt nhóm đối tượng cưỡng đoạt tài sản hơn 1 tỷ đồng

Hà Tĩnh: Bắt nhóm đối tượng cưỡng đoạt tài sản hơn 1 tỷ đồng

Công an Hà Tĩnh cho biết, Phòng Cảnh sát hình sự, Công an tỉnh Hà Tĩnh vừa phối hợp với Công an thị xã Kỳ Anh, Công an TP Cam Ranh (Khánh Hòa) và một số đơn vị nghiệp vụ vừa bắt giữ 6 đối tượng cưỡng đoạt hơn 1 tỉ đồng.
Thúc đẩy phát triển nguồn nhân lực giáo dục, y tế giữa Việt Nam và Nhật Bản

Thúc đẩy phát triển nguồn nhân lực giáo dục, y tế giữa Việt Nam và Nhật Bản

Ngày 11/6, tại TP Hồ Chí Minh, Quỹ Từ thiện sức khỏe là số 1 - OneHealth Foundation (OHF) và Phòng Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản Noshiro (JCCI) tổ chức lễ ký kết hợp tác về giáo dục, y tế và phát triển nguồn nhân lực giữa Việt Nam và Nhật Bản.
Bình Định liên kết Hà Giang phát triển du lịch

Bình Định liên kết Hà Giang phát triển du lịch

Ngày 10/6, tại TP Quy Nhơn diễn ra Hội nghị liên kết, phát triển du lịch giữa Sở Du lịch tỉnh Bình Định và Sở Văn hóa – Thể thao và Du lịch tỉnh Hà Giang, nhằm đẩy mạnh liên kết du lịch liên tỉnh, liên vùng và hình thành các sản phẩm du lịch mới.
Bình Định: Bảo vệ và phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh

Bình Định: Bảo vệ và phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh

Ngày 10/6, tại TP Quy Nhơn, Sở Văn hóa và Thể thao Bình Định tổ chức Hội nghị triển khai Quy chế Quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh trên địa bàn tỉnh Bình Định.

Tin khác

Hà Nội tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 179 cá nhân

Hà Nội tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 179 cá nhân
Chủ tịch UBND TP Hà Nội Trần Sỹ Thanh vừa ký ban hành Quyết định số 2947/QĐ-UBND ngày 6/6/2024 về việc tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt”.

Cầm 5 triệu đồng vận chuyển ma túy, nhận 20 năm tù giam

Cầm 5 triệu đồng vận chuyển ma túy, nhận 20 năm tù giam
Nhận 5 triệu đồng tiền công để vận chuyển ma túy từ Lào về Việt Nam, Lê Anh Tuấn đã phải trả giá đắt cho hành vi của mình.

Bình Định: Bảo tồn, phát huy di sản văn hóa các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch

Bình Định: Bảo tồn, phát huy di sản văn hóa các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch
Thực hiện Dự án 6, giai đoạn 1 (2021 - 2025) thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2021 – 2030, từ năm 2022 đến nay, tỉnh Bình Định tích cực triển khai thực hiện công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch.

Kỷ niệm 83 năm Ngày truyền thống NCT Việt Nam với chủ đề “Những điều còn mãi”

Kỷ niệm 83 năm Ngày truyền thống NCT Việt Nam với chủ đề “Những điều còn mãi”
“Kính lão trọng thọ” là một trong những nét đẹp truyền thống của dân tộc Việt Nam ta, là sự tri ân công lao đóng góp của NCT đối với gia đình và xã hội, thể hiện lòng biết ơn của thế hện sau với thế hệ trước, của lớp người trẻ đối với NCT, là truyền thống trọng nhân nghĩa “Uống nước nhớ nguồn” của Nhân dân ta bao đời nay.

Bình Định: Quy Nhơn - Thiên đường biển - Tỏa sáng phát triển

Bình Định: Quy Nhơn - Thiên đường biển - Tỏa sáng phát triển
Tối 8/6, Lễ hội Du lịch hè Bình Định năm 2024, chủ đề “Quy Nhơn - Thiên đường biển - Tỏa sáng phát triển” khai mạc tại thành phố biển Quy Nhơn, thu hút hàng ngàn khán giả hòa mình vào những giai điệu sôi động chào đón chuỗi sự kiện du lịch hè năm nay.

Hà Tĩnh: Long trọng tổ chức Lễ hội Đền Lê Khôi năm 2024

Hà Tĩnh: Long trọng tổ chức Lễ hội Đền Lê Khôi năm 2024
Lễ hội Đền Lê Khôi năm 2024 và nhân kỷ niệm 578 năm ngày mất của Đức Chiêu Trưng Đại vương Lê Khôi đã được 2 huyện Thạch Hà và Lộc Hà (Hà Tĩnh) long trọng tổ chức trong 3 ngày từ 6 - 8/6, (mồng 1 - 3/5 âm lịch).

Khởi tố bị can, bắt tạm giam đối với ông Trương Huy San và Trần Đình Triển

Khởi tố bị can, bắt tạm giam đối với ông Trương Huy San và Trần Đình Triển
Căn cứ kết quả điều tra, Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an ra Quyết định khởi tố vụ án “Lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân” xảy ra tại Hà Nội và các tỉnh, thành phố.

Tiền Giang: Mít tinh hưởng ứng ngày ASEAN phòng chống sốt xuất huyết lần thứ 14 năm 2024

Tiền Giang: Mít tinh hưởng ứng ngày ASEAN phòng chống sốt xuất huyết lần thứ 14 năm 2024
Sáng 7/6, Sở Y tế tỉnh Tiền Giang tổ chức mít tinh hưởng ứng ngày ASEAN phòng chống sốt xuất huyết (SXH) lần thứ 14 năm 2024.

Lan tỏa chương trình đăng ký hiến tặng mô, tạng tại Thanh Hóa

Lan tỏa chương trình đăng ký hiến tặng mô, tạng tại Thanh Hóa
Lan tỏa chương trình hiến tặng mô, tạng sẽ mở ra cơ hội sống cho nhiều bệnh nhân không may mắc bệnh nặng.

Hà Tĩnh: Cứu kịp thời sản phụ nguy kịch do rau tiền đạo trung tâm

Hà Tĩnh: Cứu kịp thời sản phụ nguy kịch do rau tiền đạo trung tâm
Ngày 6/6, tin từ Bệnh viện Đa khoa Hà Tĩnh cho biết, các bác sỹ Khoa Sản và Khoa Nhi của đơn vị vừa cấp cứu thành công, cứu sống 2 mẹ con sản phụ ở xã Thạch Hạ (TP Hà Tĩnh) bị rau tiền đạo trung tâm.

Khai mạc Tuần lễ Văn hóa-Du lịch huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre lần 2-năm 2024

Khai mạc Tuần lễ Văn hóa-Du lịch huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre lần 2-năm 2024
Tối 6/6, tại tại Khu nghỉ dưỡng Forever Green Resort, xã Phú Túc, huyện Châu Thành diễn ra Lễ khai mạc Tuần lễ Văn hóa - Du lịch huyện Châu Thành, lần 2 - năm 2024, với chủ đề “Châu Thành - Điểm hội tụ du lịch xanh”.

Gần 19.000 thí sinh ở Hà Tĩnh bước vào Kỳ thi tuyển sinh lớp 10 THPT

Gần 19.000 thí sinh ở Hà Tĩnh bước vào Kỳ thi tuyển sinh lớp 10 THPT
Sáng 6/6, gần 19.000 thí sinh ở Hà Tĩnh đã có mặt tại 36 điểm thi, chính thức bước vào Kỳ thi vào lớp 10 THPT năm học 2024 - 2025.

Hà Tĩnh: Bắt 4 đối tượng, giải cứu 36 nạn nhân bị lừa bán ra nước ngoài

Hà Tĩnh: Bắt 4 đối tượng, giải cứu 36 nạn nhân bị lừa bán ra nước ngoài
Ngày 6/6, Công an Hà Tĩnh cho biết, đơn vị vừa phối hợp bắt giữ 4 đối tượng cầm đầu trong đường dây mua bán người, đồng thời giải cứu 36 nạn nhân về nước an toàn.

Phát động xây dựng Chi hội đạt "5 không 3 sạch" và cuộc thi xây dựng “Ngõ phố Xanh” năm 2024

Phát động xây dựng Chi hội đạt "5 không 3 sạch" và cuộc thi xây dựng “Ngõ phố Xanh” năm 2024
Nhằm hưởng ứng Ngày Môi trường Thế giới 5/6 và Tháng hành động vì môi trường năm 2024, Hội LHPN phường Vinh Tân, TP Vinh đã tổ chức chương trình "Đổi phế liệu lấy cây xanh và túi vải thay thế túi nilon" với nhiều hoạt động ý nghĩa.

Hà Nội: Công tác kiểm tra ATTP là nhiệm vụ chính trị thực hiện thường xuyên

Hà Nội: Công tác kiểm tra ATTP là nhiệm vụ chính trị thực hiện thường xuyên
Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Vũ Cao Cương cho biết, trong Tháng hành động vì An toàn thực phẩm (ATTP), thành phố đã thành lập 706 đoàn kiểm tra, giám sát về ATTP, trong đó cấp thành phố có 17 đoàn liên ngành; cấp quận, huyện, thị xã có 82 đoàn; cấp xã, phường, thị trấn có 607 đoàn.
Xem thêm
Một thí sinh bị đình chỉ thi môn Văn kỳ thi vào lớp 10 THPT tại Thanh Hóa

Một thí sinh bị đình chỉ thi môn Văn kỳ thi vào lớp 10 THPT tại Thanh Hóa

Hơn 45.300 thí sinh tại Thanh Hóa đã hoàn thành môn thi đầu tiên, kỳ thi vào lớp 10 THPT công lập, năm học 2024-2025.
Thanh Hóa: Công bố điểm trúng tuyển vào Trường THPT chuyên Lam Sơn

Thanh Hóa: Công bố điểm trúng tuyển vào Trường THPT chuyên Lam Sơn

Trường THPT chuyên Lam Sơn (Thanh Hóa) vừa công bố danh sách học sinh trúng tuyển lớp 10 năm học 2024-2025.
Thầy và trò trường vùng biên dồn lực ôn thi ‘vượt vũ môn’ THPT

Thầy và trò trường vùng biên dồn lực ôn thi ‘vượt vũ môn’ THPT

Bước vào giai đoạn nước rút, thầy và trò Trường THPT Quan Sơn, huyện vùng cao Quan Sơn (Thanh Hóa) đang dồn lực ôn thi tốt nghiệp THPT.
Nghề báo, niềm đam mê cháy bỏng trong tôi

Nghề báo, niềm đam mê cháy bỏng trong tôi

Tôi thường nghĩ: “Khi đã dấn thân vào nghề báo, ngoài những kiến thức đã được đào tạo bài bản từ giảng đường đại học, mỗi phóng viên, nhà báo phải trải qua một quá trình rèn luyện, tích lũy tri thức, chuẩn bị và hoàn thiện rất nhiều các kĩ năng để có thể làm, làm tốt và trụ vững được với nghề…”.
Nữ Bí thư Chi bộ cao tuổi chăm chỉ việc làng

Nữ Bí thư Chi bộ cao tuổi chăm chỉ việc làng

Ấn tượng và thiện cảm khi chúng tôi về thăm thôn Đoàn Kết, xã Âu Lâu, TP Yên Bái (tỉnh Yên Bái) là quang cảnh thoáng đãng, sạch đẹp từ đường chính đến các đường nhánh vào từng xóm và tận các gia đình.
Phấn đấu hoàn thiện các tiêu chí trong xây dựng nông thôn mới nâng cao tiến đến xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu.

Phấn đấu hoàn thiện các tiêu chí trong xây dựng nông thôn mới nâng cao tiến đến xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu.

Trong những năm qua xã Trường Giag (Nông Cống-Thanh Hóa) luôn xác định việc xây dựng Nông thôn mới là chủ trương đúng đắn, kịp thời của Đảng và nhà nước.
Phiên bản di động