Ông tên là Mưu Quý Sường, sinh năm 1944, quê quán thôn Gốc Vối, xã Trù Hựu, huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang. Ông từng là đảng viên, sĩ quan quân đội thời chiến tranh chống Mỹ. Hết chiến tranh, ông được phục viên về địa phương, được giao làm Phó Chủ nhiệm HTX. Năm 1977, vợ ông khi sinh con thứ 2 được 7 tháng, khi ra suối cạnh nhà gánh nước thì bị trượt chân ngã chết đuối. Ngay sau đó, ông bị quy kết tội giết vợ, ngày 2/11/2017, Công an tỉnh Hà Bắc (nay là Bắc Giang) ra quyết định khởi tố bị can đối với ông Mưu Quý Sường tội danh “Giết người”, đồng thời bắt giam ông tới 7 năm 20 ngày (từ năm 1977 đến năm 1984) mà không có án. Trong thời gian này, trại giam xảy ra vụ phạm nhân đánh nhau, ông lại bị quy liên đới trách nhiệm, do làm buồng trưởng mà không quản lí được phạm nhân, bị phạt tù thêm 3 năm nữa. Khi ông bị bắt giam, 2 người con của ông một mới lên 4 tuổi, một mới 7 tháng tuổi rơi vào cảnh bơ vơ, được người họ hàng cưu mang đưa sang Trung Quốc nuôi dưỡng từ năm 1978. Hiện 2 người đã ngoài 40 tuổi, mà vẫn chưa ai có gia đình riêng, do hoàn cảnh khó khăn không có công ăn việc làm ổn định.
Ra tù, trong cảnh gia đình tan nát, nhà cửa không còn. May mắn ông gặp được bà Vi Thị Cú, người phụ nữ có 4 con riêng nhưng đã mất chồng. Cảm thương hoàn cảnh của ông, bà Cú cùng ông gá nghĩa nên vợ chồng, sinh thêm được 2 người con nữa. Từ đó ông liên tục đơn từ kêu oan, nhưng chưa được cơ quan nào giải quyết. Đến năm 2014, ông Sường mất do mắc bệnh ung thư, mà vẫn chưa thấy mình được minh oan. Trước khi mất, ông dặn dò người vợ sau và các con “tiếp tục kêu oan và mong có ngày con cháu không phải mang tiếng với người đời”. Nhờ sự quyết tâm kiên trì kêu oan của bà Cú (vợ kế ông) và anh Mưu Quý Lợi (con trai ông), có sự trợ giúp pháp lí tích cực của Công ty luật TNHH Hòa Lợi, cụ thể là ông Nguyễn Văn Hòa (Phó Giám đốc Công ty); sự quan tâm chỉ đạo giải quyết nghiêm túc, công tâm của Thủ trưởng Cơ quan điều tra Bộ Công an và Viện KSND Tối cao, ngày 30/12/2017, Công an tỉnh Bắc Giang ban hành Quyết định đình chỉ vụ án số 01/CSĐT-CAT và tổ chức buổi xin lỗi công khai đối với ông Mưu Quý Sường.
.jpg)
Buổi xin lỗi công khai đối với ông Mưu Quý Sường tại trụ sở xã Trù Hựu
Oan gia đã được giải, linh hồn ông Sường chắc cũng được an ủi. Thế nhưng, từ bấy đến nay việc bồi thường vẫn rơi vào bế tắc, do Bộ Công an không có bộ phận chuyên trách về giải quyết bồi thường oan sai, nhận thức của các đơn vị, cá nhân được giao thẩm định phương án bồi thường còn bất cập, chưa có quan điểm đúng đắn và thống nhất. Sau nhiều lần thương lượng giữa bên bồi thường là Công an tỉnh Bắc Giang, với bên được bồi thường là người thân của ông Mưu Quý Sường, hai bên thống nhất tổng mức bồi thường cho ông Mưu Quý Sường là 4.907.637.300 đồng (gần 5 tỉ đồng), trong đó có 2 khoản mục: Tiền nuôi dưỡng 2 con ông Sường (con vợ cả) thời gian 10 năm ông bị giam giữ tại trại giam Công an tỉnh, căn cứ Khoản 3, Điều 48 Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước năm 2009 và các án lệ để vận dụng giải quyết tổng số 2,4 tỉ đồng, được Cơ quan CSĐT Bộ Công an chấp thuận; Tiền bồi thường thiệt hại do tổn thất tinh thần cho các con ông Sường, căn cứ điểm c, mục 3, Điều 10 Thông tư liên tịch số 05/2012/TTLT-VKSNDTC-TANDTC-BCA-BTP-BQP-BTC-BNN&PTNT và Bộ luật Dân sự và các án lệ, được Cơ quan CSĐT Bộ Công an chấp thuận…
Tại Biên bản làm việc thống nhất lần thứ 7 giữa Công an tỉnh Bắc Giang và đại diện gia đình ông Mưu Quý Sường có ghi rõ: “Ngày 21/1/2019, Văn phòng Cơ quan CSĐT Bộ Công an có Công văn số 461/C01-P3, thông báo ý kiến chỉ đạo của đồng chí Thượng tướng Lê Quý Vương, Thứ trưởng Bộ Công an… trong đó có nội dung: “Như vậy theo Tờ trình số 1221/TTr-CAT ngày 26/11/2018 của Công an tỉnh Bắc Giang chấp thuận với số tiền là 5.825.205.300 đồng và được Bộ Công an chấp thuận với số tiền là 4.907.637.300 đồng”. Đây là cơ sở để ngày 10/3/2019, Thiếu tướng Tô Ân Xô, Giám đốc Công an tỉnh Bắc Giang kí ban hành Quyết định số 50/QĐ-CAT-VPCQCSĐT, về giải quyết bồi thường đối với ông Mưu Quý Sường, tổng mức bồi thường là 4.907.637.300 đồng. Đây là quyết định lần thứ 3 của Giám đốc Công an tỉnh Bắc Giang về cùng một việc này, nhưng đến nay vẫn chưa giải quyết được.
.jpg)
Di ảnh ông Mưu Quý Sường được người nhà mang theo để ông chứng kiến giây phút được minh oan
Lí do chưa giải quyết được là có vướng mắc trong quan điểm giải quyết của Cục Pháp chế và Cải cách hành chính, tư pháp Bộ Công an (V03). Trong cuộc làm việc ngày 16/11/2018 với Công an tỉnh Bắc Giang, đại diện Cục V03 (P2) có ý kiến cắt bỏ khoản tiền bồi thường để nuôi 2 con của ông Sường và 2 người nuôi dưỡng trong thời gian ông bị giam giữ, với lí do: “khoản tiền đã nằm trong mục bồi thường tổn hại vật chất cho ông Mưu Quý Sường trong thời gian ông Sường ở trại”. Còn khoản tiền bồi thường tổn thất về tinh thần cho các con ông Sường, đại diện Cục V03 (P2) cho rằng: “Việc tổn thất tinh thần cho người thân của ông Mưu Quý Sường thực tế là có thật. Tuy nhiên, Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước năm 2009 chưa có quy định về nội dung này. Đại diện V03 đồng thuận với Công an tỉnh Bắc Giang về mặt chủ trương và sẽ xin ý kiến lãnh đạo Cục V03 quyết định”. Thế nhưng, ngày 16/4/2019, Cục V03 (P2) lại có Văn bản số 1054/V03-P2 trình lãnh đạo Bộ Công an cho rằng: “khoản tiền bồi thường vật chất để nuôi dưỡng các cháu và khoản tiền bồi thường tổn thất tinh thần đối với các con ông Sường là không có cơ sở giải quyết”.
Tại Văn bản số 225/2019/CV-HL ngày 22/5/2019 gửi: Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Công an, Thứ trưởng Bộ Công an và Báo Người cao tuổi, Công ty luật TNHH Hòa Lợi (Công ty luật Hòa Lợi) cho rằng, việc làm của Cục V03 (P2) có biểu hiện tùy tiện, trái luật và thiếu trách nhiệm với nỗi đau oan sai của gia đình, người thân ông Mưu Quý Sường. Việc đại diện Cục V03 (P2) hướng dẫn Công an tỉnh Bắc Giang: “…hướng dẫn họ khởi kiện ra tòa án giải quyết và bồi thường theo đúng luật năm 2009”, Công ty luật Hòa Lợi cho rằng, như vậy là trái luật và gây khó cho cả Công an tỉnh Bắc Giang và gia đình người bị oan sai.
.jpg)
Văn bản kiến nghị của Công ty luật Hòa Lợi
Từ đó, Công ty luật Hòa Lợi kiến nghị lãnh đạo Bộ Công an chỉ đạo giải quyết 2 khoản tiền: bồi thường vật chất nuôi dưỡng và bồi thường tổn hại tinh thần cho các con của ông Sường trong thời gian ông bị giam giữ 10 năm, đã được Công an tỉnh Bắc Giang ban hành Quyết định giải quyết số 50/QĐ-CAT-VPCQCSĐT ngày 10/3/2019. Thiết nghĩ, để bù đắp nỗi đau mang suốt hơn 40 năm của ông Mưu Quý Sường và những người thân thích của ông, Bộ Công an nên áp dụng linh hoạt các quy định của pháp luật và các án lệ: Vụ ông Nguyễn Thanh Chấn, vụ ông Huỳnh Văn Nén, vụ cụ Trần Văn Thêm, để giải quyết dứt điểm cho gia đình người bị oan sai, đóng lại nỗi đau thế kỉ của một kiếp người.
Hoàng Kim
