Về câu nói của Bác với những trích dẫn khác nhau

Ngày nay, mỗi khi được xem những thước phim lịch sử về buổi lễ Tuyên ngôn độc lập ngày 2/9/1945 ai nấy vô cùng xúc động khi nghe giọng trầm ấm, gần gũi của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Có một câu nói vô cùng thân thương thường được trích nhắc, đó là khi Bác dừng lại hỏi xem mọi người có nghe rõ giọng Người đọc bản Tuyên ngôn. Tuy nhiên, toàn bộ những thước phim, băng gốc đều không lưu lại được câu nói đó. Câu nói chỉ được một số nhân chứng nhắc trong các bài báo, hoặc trong nghệ thuật, thơ văn. Câu được trích phổ biến nhất hiện nay là “Tôi nói đồng bào nghe rõ không?”.

Nhưng trong Trường ca “Theo chân Bác” của nhà thơ Tố Hữu thì câu nói đó lại được viết: Người đọc Tuyên ngôn… Rồi chợt hỏi: Ðồng bào nghe tôi nói rõ không?/ Ôi câu hỏi, hơn một lời kêu gọi/ Rất đơn sơ mà ấm bao lòng!….

Còn theo ông Vũ Kỳ, Thư kí riêng của Bác thì chính xác Người nói là: “Đồng bào nghe rõ tiếng tôi không?”.

Vì sao câu nói đó của Bác không có trong các băng gốc?

Theo lời kể của ông Trần Lâm, nguyên Tổng Giám đốc Ðài Tiếng nói Việt Nam, ba ngày sau khi khởi nghĩa giành chính quyền ở Hà Nội thành công, đồng chí Xuân Thủy gặp các ông Trần Lâm và các ông Trần Kim Xuyến, Chu Văn Tích truyền đạt chỉ thị của Chủ tịch Hồ Chí Minh, giao nhiệm vụ nhanh chóng thành lập đài phát thanh. Lúc bấy giờ, các ông Lâm, Xuyến, Tích còn rất trẻ, chưa từng làm báo và không biết kĩ thuật phát thanh.

Nhóm của ông Trần Lâm đã tìm cách để liên hệ các kĩ sư từng làm việc cho Pháp ở Sở Vô tuyến điện cũ và là những người hiểu biết kĩ thuật vô tuyến điện. Từ gợi ý của các nhà kĩ thuật, các ông đã tiếp quản lại đài phát sóng Bạch Mai của Pháp và cho cải tiến những máy phát tín hiệu thành máy phát sóng phát thanh AM. Về nội dung, nhóm đã mời được nhiều trí thức trẻ cùng tham gia biên tập, biên dịch tiếng Pháp, tiếng Anh để xây dựng chương trình.

Bác Hồ luôn gần gũi, quan tâm tới mọi tầng lớp Nhân dân. 	Ảnh tư liệu
Bác Hồ luôn gần gũi, quan tâm tới mọi tầng lớp Nhân dân. Ảnh tư liệu

Ðiều đặc biệt là kể từ khi bắt đầu “phát sóng thử nghiệm”, Ðài Tiếng Nói Việt Nam đã phải phát trực tiếp. Các phát thanh viên đọc trực tiếp ra máy phát và chương trình phát sóng. Lí do theo ông Trần Lâm, vì một thời gian dài Ðài không có máy ghi âm. Mãi đến sau này, các nước XHCN anh em mới viện trợ máy móc và giúp đỡ công nghệ làm phát thanh hiện đại. Từ đó, các chương trình mới được ghi âm trước.

Tại thời điểm Bác Hồ đọc Tuyên ngôn độc lập, Ðài Tiếng Nói Việt Nam chưa phát sóng chính thức nhưng nhóm ông Trần Lâm đã quyết định kéo tín hiệu giọng đọc Bác Hồ từ lễ đài thông qua một micro đặt ở loa và dòng dây trần truyền từ Ba Ðình về số 4 Ðinh Lễ để thử phát. Nhưng đó cũng chỉ như một buổi phát thanh thử nghiệm theo cách nói ngày nay. Vào 11giờ 30 ngày 7/9/1945, buổi phát thanh đầu tiên bằng tiếng Việt mới được thực hiện.

Buổi phát thanh ngày 23/10/1946, Bác Hồ đã đến phòng thu của Ðài để nói chuyện trực tiếp với đồng bào cả nước về Tạm ước 14/9/1946 qua làn sóng của Ðài Tiếng nói Việt Nam.

Sau năm 1954, khi hòa bình lập lại trên miền Bắc, Ðài Tiếng Nói Việt Nam được trang bị máy móc thiết bị tốt hơn và có máy ghi âm băng cối để thực hiện nhiều chương trình phát thanh thu trước. Lúc này ông Trần Lâm mới gặp trực tiếp Bác Hồ và kính mời Người đến phòng thu để đọc lại bản Tuyên ngôn độc lập như một tư liệu.

Ngày nay, chúng ta nghe lại đoạn băng ghi âm trên với chất lượng âm thanh tốt, không có tạp âm, tiếng ồn hiện trường, nghe được rõ hơn chất giọng ấm áp thiêng liêng của Người và dĩ nhiên không có câu “Đồng bào nghe rõ tiếng tôi không”.

Trong đoạn phim tư liệu lấy từ Pháp về (của một người quay phim Việt Nam giấu tên), do chất lượng không tốt, chỉ gạn được 6 phút song không ghi được câu khi Bác hỏi đồng bào.

Vậy ba bản trích khác nhau về câu nói của Bác hiện nay nên theo bản nào?

Câu “Ðồng bào nghe tôi nói rõ không?” của nhà thơ Tố Hữu cũng rất đáng tin bởi ông là cán bộ tuyên truyền cao nhất trong những năm kháng chiến. Tuy nhiên, vào thời điểm năm 1945, khi Cách mạng tháng Tám bùng nổ, ông là Chủ tịch Ủy ban Khởi nghĩa Thừa Thiên Huế. Cuối năm 1947, ông mới lên Việt Bắc làm công tác văn nghệ, tuyên huấn. Như vậy ông không phải là nhân chứng trực tiếp nghe Bác đọc Tuyên ngôn độc lập. Câu nói trong bài thơ của ông có thể đã được nghe lại từ người khác.

Đối với khẳng định của ông Vũ Kỳ về câu nói trên, trong một bài trả lời phỏng vấn trên Báo Nhân dân, ông đã nói: “Nhân đây tôi cũng nói luôn, câu nói: “Tôi nói đồng bào nghe rõ không?” mà mọi người biết đến từ nhiều năm qua thực ra là sai. Sở dĩ tôi biết tỉ mỉ như vậy là vì tôi có thói quen ghi nhật kí”.

Theo các tư liệu hiện nay, từ ngày 28/8/1945, ông Vũ Kỳ làm thư kí riêng của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đến năm 1953 ông mới được cử làm Đoàn trưởng đoàn Thanh niên xung phong Trung ương. Với nhiệm vụ của một thư kí riêng cho lãnh tụ, ít có khả năng ông nhớ và ghi chép sai khác so với lời của Bác.

Một số ý kiến trên báo chí còn lí giải cụ thể hơn vì sao Bác hỏi câu trên: Bác là người nói tiếng miền Trung, giọng pha Bắc nên khi đọc tuyên ngôn Người lo Nhân dân trên quảng trường không nghe được rõ tiếng của mình nên mới hỏi: “Đồng bào nghe rõ tiếng tôi không?”. Về logic, bản Tuyên ngôn độc lập được Bác soạn trước, giấy trắng mực đen được Người đọc trịnh trọng chứ không phải là nói, do đó Bác không thể hỏi: “Tôi nói…”.

Nhiều ý kiến hiện nay cũng cho rằng, Bác là người luôn trọng dân, chữ Đồng bào, Nhân dân… luôn được người đặt trước chữ tôi. Rất hiếm thấy trong văn bản, lời nói nào của Bác có chữ tôi đặt trước, khi nó đi cùng chữ Nhân dân, Đồng bào… Đó là nhân cách của Người.

Cả hai câu trích của nhà thơ Tố Hữu và ông Vũ Kỳ, chữ Đồng bào được đặt trước, có lẽ đúng hơn nếu theo một trong hai nhân chứng này. Câu Bác hỏi: “Đồng bào nghe rõ tiếng tôi không” theo ông Vũ Kỳ là giả thiết tin tưởng hơn cả.

Còn câu “Tôi nói đồng bào nghe rõ không?” dù lâu nay nghe khá nhiều, đã quen song có thể chưa đúng với nhân cách của Bác - một tấm gương vĩ đại cả đời hi sinh cống hiến cho Nhân dân và dân tộc Việt Nam và Người luôn chỉ coi mình là một đầy tớ trung thành của Nhân dân.

Đình khải

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Vinamilk trao 10 tỷ đồng và 1 triệu ly sữa hỗ trợ trẻ em, tổng kết chiến dịch cộng đồng nhiều ý nghĩa

Vinamilk trao 10 tỷ đồng và 1 triệu ly sữa hỗ trợ trẻ em, tổng kết chiến dịch cộng đồng nhiều ý nghĩa

Ngày 21/10, tại Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Vinamilk đã trao tặng 10 tỷ đồng và 1 triệu ly sữa để hỗ trợ và chăm sóc cho các trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, bị tác động bởi dịch Covid-19. Đây là kết quả của chiến dịch “Bạn Khỏe Mạnh, Việt Nam Khỏe Mạnh” do Vinamilk và VTV Digital thực hiện trong thời gian qua, với sự hưởng ứng và tham gia tích cực từ cộng đồng hướng đến mục tiêu chăm sóc và bảo vệ trẻ em trong đại dịch.
Giải quyết nhà ở cho công nhân: Đề xuất gói tín dụng 30.000 tỷ đồng

Giải quyết nhà ở cho công nhân: Đề xuất gói tín dụng 30.000 tỷ đồng

Để giải quyết nhu cầu về nhà ở cho công nhân, Bộ Xây dựng kiến nghị bổ sung gói tín dụng khoảng 30.000 tỷ đồng theo hình thức tái cấp vốn cho chủ đầu tư nhà ở xã hội, nhà ở công nhân khu công nghiệp.
Hạnh phúc bên những bữa cơm gia đình

Hạnh phúc bên những bữa cơm gia đình

Râu tôm nấu với ruột bầu/ Chồng chan, vợ húp, gật đầu khen ngon. Từ ngàn xưa, ông bà ta đã dạy, nếu như thuận vợ, thuận chồng thì cho dù khó khăn gian khổ đến mấy cũng có hạnh phúc lớn mà không có gì so sánh được.
Nescafe ra mắt album nhạc “Nâng niu lắm, thiên nhiên ơi” từ âm thanh của nông trại cà phê

Nescafe ra mắt album nhạc “Nâng niu lắm, thiên nhiên ơi” từ âm thanh của nông trại cà phê

Nhãn hàng NESCAFÉ đánh dấu lần đầu tiên tác cùng nhà sản xuất Hoàng Touliver và nữ ca sỹ trẻ Mỹ Anh, ra mắt album nhạc độc đáo lấy chất liệu từ âm thanh của nông trại NESCAFÉ. Album nhạc mang đến món quà tinh thần đúng lúc cho giới trẻ trong giai đoạn “bình thường mới” và truyền cảm hứng về sự trân quý dành cho thiên nhiên và sự tận tâm đằng sau mỗi ly cà phê thơm ngon. Người nghe nhạc có thể thưởng thức trọn vẹn album trên các nền tảng Youtube, Spotify, Zing.
Mở cửa, phục hồi nền kinh tế nhưng phải bảo đảm an toàn

Mở cửa, phục hồi nền kinh tế nhưng phải bảo đảm an toàn

Đó là chỉ đạo của Ban Chỉ đạo phòng, chống dịch Covid-19 tỉnh An Giang đối với việc mở cửa, phục hồi nền kinh tế, đẩy mạnh phát triển sản xuất để thực hiện “mục tiêu kép” mà Chính phủ đã đề ra. Theo đó, từ an toàn dịch bệnh đến an sinh xã hội, chăm lo cho người cao tuổi (NCT), người yếu thế phải được bảo đảm để không ai bị bỏ lại phía sau.

Tin khác

Từng đoàn quân áo trắng hoàn thành nhiệm vụ chi viện cho miền Nam trở về

Từng đoàn quân áo trắng hoàn thành nhiệm vụ chi viện cho miền Nam trở về
Các đoàn quân áo trắng chi viện cho các tỉnh phía Nam chống dịch đã hoàn thành nhiệm vụ, lần lượt trở về cùng nụ cười và sự bình yên.

Mộ cát

Mộ cát
Ông Địu dẫn tôi đi trên động cát làng ông, nơi cách đây mười năm, ông đã cùng lúc tiễn đưa mười đứa con vào lòng đất lành vì chất độc da cam.

Bamboo Airways đưa gần 1.500 công dân Hà Tĩnh hồi hương sau chuỗi 7 chuyến bay

Bamboo Airways đưa gần 1.500 công dân Hà Tĩnh hồi hương sau chuỗi 7 chuyến bay
Những hành khách là công dân Hà Tĩnh từ TP HCM và các tỉnh phía nam đã vượt hàng nghìn cây số để trở về quê hương trên các chuyến bay đặc biệt của hãng hàng không Bamboo Airways.

Để cho phường giữ mãi màu xanh

Để cho phường giữ mãi màu xanh
Trong những ngày vừa qua, toàn phường Nghĩa Tân, quận Cầu Giấy, TP Hà Nội căng mình phòng chống dịch Covid-19. Toàn bộ hệ thống chính trị đều quyết liệt vào cuộc, huy động toàn dân cùng tham gia chống dịch để cho phường giữ mãi màu xanh..

T&T Group tài trợ 20 tỷ đồng giúp Bệnh viện Đức Giang lập trung tâm ICU chống dịch COVID-19

T&T Group tài trợ 20 tỷ đồng giúp Bệnh viện Đức Giang lập trung tâm ICU chống dịch COVID-19
Ngày 5/10, Tập đoàn T&T Group của doanh nhân Đỗ Quang Hiển đã trao ủng hộ 20 tỷ đồng mua trang thiết bị và vật tư y tế nhằm hỗ trợ Bệnh viện đa khoa Đức Giang (Hà Nội) thành lập Trung tâm hồi sức tích cực (ICU) phòng chống COVID-19.

Ấm tình hàng xóm giữa đô thị hiện đại

Ấm tình hàng xóm giữa đô thị hiện đại
Hình ảnh “hàng xóm tối lửa tắt đèn có nhau” từng bị mờ nhạt bởi xu hướng sống khép kín, đặc biệt ở các khu chung cư hiện đại. Tuy nhiên, những câu chuyện ấm áp “tình làng nghĩa xóm” tại Vinhomes Ocean Park (Gia Lâm, Hà Nội) đã không chỉ xóa tan định kiến cũ, mà còn thể hiện một xu hướng cộng đồng văn minh kiểu mới.
Xem thêm
Em đang chờ ngày ấy anh về…

Em đang chờ ngày ấy anh về…

Lại một mùa Xuân qua đi. Chúng mình đều thêm một tuổi. Mái đầu thêm nhiều sợi bạc. Mà sao vẫn mãi vấn vương như níu kéo, dìu dặt, bâng khuâng…
Xôn xao ngõ nhỏ

Xôn xao ngõ nhỏ

Chiều nay, trời trở gió. Từ nhà ra ngõ thôi mà từng làn hơi lạnh ùa đến, phả vào mặt, vào người.
Hương sắc tình yêu

Hương sắc tình yêu

Đó là một ngày thật vui, đầy ý nghĩa. Quà anh trao không phải vàng bạc kim cương, cũng không phải nhà cao cửa rộng hay tài sản quý giá, đắt tiền.
TP Hồ Chí Minh: Đem tiền phúng điếu chồng ủng hộ Quỹ Vaccine phòng chống Covid-19

TP Hồ Chí Minh: Đem tiền phúng điếu chồng ủng hộ Quỹ Vaccine phòng chống Covid-19

"Đây là số tiền tôi trích từ tiền phúng điếu của ông nhà để ủng hộ, xem như đây là việc tốt cuối cùng mà ông nhà tôi làm được", bà Thảo cho biết.
Chuyện cô Mùi làm công tác khuyến học ở thành phố Mỹ Tho

Chuyện cô Mùi làm công tác khuyến học ở thành phố Mỹ Tho

Chi hội Khuyến học phường 4, thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang nhiều năm liền được công nhận là Chi hội có của phong trào khuyến học, khuyến tài tiêu biểu. Có 1 dòng họ học tập tiêu biểu, 1 cộng đồng học tập tiêu biểu được tỉnh hội vinh danh trong Đại hội biểu dương các mô hình học tập tiêu biểu giai đoạn 2016-2020 vừa qua. Đóng góp vào thành công đó phải kể đến công sức của cô Đặng Thị Hoa Mùi, Chi hội trưởng Chi hội Khuyến học phường 4 từ năm 2008 đến 2019. Ở tuổi 71, gần 12 năm gắn bó với công tác khuyến học, cô Mùi xem công việc này như làm một phần cuộc sống của mình.
Người cao tuổi cần tự quan tâm chăm sóc đời sống tinh thần

Người cao tuổi cần tự quan tâm chăm sóc đời sống tinh thần

Trong cuộc sống hiện đại, người trẻ dường như bị cuốn theo sự tất bật của guồng máy học tập, lao động hay chăm lo cho con cái nên thường xao lãng việc chăm sóc ông bà, cha mẹ, đặc biệt là đời sống tinh thần của họ.
Bamboo Airways phối hợp thực hiện chuyến bay đưa gần 200 thai phụ người Hà Tĩnh từ TP HCM về quê

Bamboo Airways phối hợp thực hiện chuyến bay đưa gần 200 thai phụ người Hà Tĩnh từ TP HCM về quê

Tiếp nối các hoạt động phối hợp cùng địa phương chung tay phòng chống dịch, ngày 30/9 Bamboo Airways triển khai chuyến bay nghĩa tình đưa 205 công dân Hà Tĩnh, trong đó có 183 thai phụ và 14 trẻ nhỏ hồi hương an toàn.
SHB ủng hộ 1.600 trẻ em mồ côi do đại dịch Covid-19

SHB ủng hộ 1.600 trẻ em mồ côi do đại dịch Covid-19

Với tinh thần tương thân tương ái, vừa qua, Ngân hàng Sài Gòn – Hà Nội (SHB) đã trao tặng 8 tỷ đồng chia sẻ khó khăn cho 1.600 trẻ em mồ côi trên cả nước. Trước đó, mong muốn giúp đỡ các em học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn trong vùng dịch được tạo điều kiện học tập trực tuyến thuận lợi hơn, SHB đã ủng hộ 20 tỷ đồng cho chương trình “Sóng và máy tính cho em”.
Ngành Điện lực miền Nam: Tích cực hỗ trợ người dân trong vùng dịch

Ngành Điện lực miền Nam: Tích cực hỗ trợ người dân trong vùng dịch

Thời gian qua, cán bộ công nhân viên Tổng Công ty Điện lực miền Nam và Công ty Điện lực Bến Tre luôn thể hiện trách nhiệm của mình đối với xã hội, thông qua việc động viên, hỗ trợ vật chất cho các địa phương, lực lượng tuyến đầu có thêm nguồn lực để phòng chống đại dịch, bảo vệ, chăm sóc sức khỏe cho người dân.
Vinamilk trao 10 tỷ đồng và 1 triệu ly sữa hỗ trợ trẻ em, tổng kết chiến dịch cộng đồng nhiều ý nghĩa

Vinamilk trao 10 tỷ đồng và 1 triệu ly sữa hỗ trợ trẻ em, tổng kết chiến dịch cộng đồng nhiều ý nghĩa

Ngày 21/10, tại Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Vinamilk đã trao tặng 10 tỷ đồng và 1 triệu ly sữa để hỗ trợ và chăm sóc cho các trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, bị tác động bởi dịch Covid-19. Đây là kết quả của chiến dịch “Bạn Khỏe Mạnh, Việt Nam Khỏe Mạnh” do Vinamilk và VTV Digital thực hiện trong thời gian qua, với sự hưởng ứng và tham gia tích cực từ cộng đồng hướng đến mục tiêu chăm sóc và bảo vệ trẻ em trong đại dịch.
Giải quyết nhà ở cho công nhân: Đề xuất gói tín dụng 30.000 tỷ đồng

Giải quyết nhà ở cho công nhân: Đề xuất gói tín dụng 30.000 tỷ đồng

Để giải quyết nhu cầu về nhà ở cho công nhân, Bộ Xây dựng kiến nghị bổ sung gói tín dụng khoảng 30.000 tỷ đồng theo hình thức tái cấp vốn cho chủ đầu tư nhà ở xã hội, nhà ở công nhân khu công nghiệp.
Nescafe ra mắt album nhạc “Nâng niu lắm, thiên nhiên ơi” từ âm thanh của nông trại cà phê

Nescafe ra mắt album nhạc “Nâng niu lắm, thiên nhiên ơi” từ âm thanh của nông trại cà phê

Nhãn hàng NESCAFÉ đánh dấu lần đầu tiên tác cùng nhà sản xuất Hoàng Touliver và nữ ca sỹ trẻ Mỹ Anh, ra mắt album nhạc độc đáo lấy chất liệu từ âm thanh của nông trại NESCAFÉ. Album nhạc mang đến món quà tinh thần đúng lúc cho giới trẻ trong giai đoạn “bình thường mới” và truyền cảm hứng về sự trân quý dành cho thiên nhiên và sự tận tâm đằng sau mỗi ly cà phê thơm ngon. Người nghe nhạc có thể thưởng thức trọn vẹn album trên các nền tảng Youtube, Spotify, Zing.
Phiên bản di động