Trở về cho một hành trình gây dựng và bồi đắp
Nói nữ sĩ Lan Hinh bền bỉ bởi từ hơn 35 năm trước để lại chồng con bên Mỹ, nén nỗi lòng xa cách, một mình trở về Việt Nam khởi đầu cho hành trình gây dựng, lưu giữ, bồi đắp những giá trị về văn hoá, con người, sự nghiệp của nhà cách mạng, nhà thơ Á Nam Trần Tuấn Khải.
Á Nam Trần Tuấn Khải, nhà thơ yêu nước tiêu biểu những năm đầu thế kỉ XX. Ông có nhiều bút danh, nhưng thường dùng là Á Nam. Ngoài viết truyện, làm thơ, soạn kịch, dịch sách, dạy học, Á Nam còn tham gia hoạt động cách mạng. Trước khi qua đời năm 1983, ông giữ cương vị Chủ tịch danh dự của Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật TP Hồ Chí Minh. Năm 1985, tên ông được đặt cho một con đường tại quận 5 (cũ), nay thuộc phường An Đông, TP Hồ Chí Minh.
Dấu mốc lịch sử đó càng thôi thúc tâm khảm hiếu đễ của bà Lan Hinh về trách nhiệm, bổn phận với những di sản giá trị của cha mình.
 |
| Không gian văn hoá Lan Đình Bến. |
Trở về Việt Nam, bà tìm đến vùng đất Thủ Đức (cũ), nay là phường Hiệp Bình, TP Hồ Chí Minh dựng nên khu Lưu niệm đường Á Nam Trần Tuấn Khải, với căn nhà gỗ mộc mạc, giậu trúc, phên tre, luống cà,… mà theo nữ sĩ Lan Hinh đó là không gian mang cốt cách rất Á Nam.
Từ đó, Lưu niệm đường trở thành nơi tìm về hội tụ của các nhà thơ, nhà văn, nhà nghiên cứu, với đa dạng các hoạt động đọc thơ, diễn kịch, viết sách, trao học bổng cho học sinh, biểu diễn kịch, văn nghệ tưởng nhớ Á Nam.
Cũng từ Lưu niệm đường, nữ sĩ Lan Hinh miệt mài, ngược xuôi sưu tầm, lưu giữ và trưng bày tất thảy những gì thuộc về cha. Rồi bà dày công biên soạn cuốn sách, tập thơ quý, như: “Kim Sinh Lụy Á Nam Trần Tuấn Khải: tác phẩm, nhận định và tư liệu”, Đạo thường, Bến nào, Vườn hồng...
Nhà văn Vũ Hạnh, khi còn sống vẫn thường lui tới Lưu niệm đường mỗi khi có hoạt động tưởng nhớ cụ Á Nam và dõi theo hành trình tạo dựng của nữ sĩ Lan Hinh. Ông bày tỏ, nếu không có sự trở về của người con gái hiếu thảo Lan Hinh thì chúng ta đã thiếu đi một không gian về cụ. Dù giản dị mộc mạc nhưng Lưu niệm đường vẫn là nơi bồi đắp không ngơi nghỉ.
Còn chúng tôi đã có lần hỏi bà Lan Hinh về quyết định trở về của mình. Bà nói, chắc chắn là một sự cắt cứa nỗi lòng, nhưng dẫu sao tôi trở về gây dựng không chỉ cho riêng mình mà đó còn cho cộng đồng, cho thế hệ mai sau.
Tuổi 90 và không gian Lan Đình Bến
Ở tuổi 90, tưởng chừng nữ sĩ Lan Hinh sẽ dừng bước nghỉ ngơi. Nhưng không, vẫn là nguồn mạch mong muốn góp phần giữ gìn giá trị truyền thống văn hoá, nữ sĩ Lan Hinh lại tìm đến vùng đất Đức Linh, tỉnh Bình Thuận (cũ), nay là xã Trà Tân, tỉnh Lâm Đồng, tạo dựng không gian văn hoá Lan Đình Bến. Nữ sĩ cho biết: “Từ lâu tôi đã tâm nguyện tạo dựng thêm không gian sinh hoạt văn hoá cho thế hệ trẻ lui tới, nên ở tuổi này dù bệnh tật, xuống sức nhưng cũng ráng quyết tâm gây dựng. Thật may mắn là tôi có nhiều bạn cùng ý nguyện đồng hành xúm tay vào gây dựng, chăm lo và may thay trong đó có nhiều bạn trẻ”.
Nằm bên dòng sông La Ngà, Lan Đình Bến ấn tượng với căn nhà cổ, khung cảnh mộc mạc, thanh bình, mang dấu ấn kiến trúc tối giản và lưu giữ nhiều hiện vật, tài liệu, tác phẩm thi ca quý giá.
|
| Nữ sĩ Lan Hinh. |
Lan Đình Bến cũng tạo nên dấu ấn đặc biệt khi hình tượng 12 bến lênh đênh của đời người phụ nữ: Sĩ, Nông, Công, Thương, Ngư, Tiều, Canh, Mục, Cầm, Kì, Thi, Họa, cùng với 8 bến khác: Công, Hầu, Bá, Tử, Ca, Nha, Tửu, Bác, thể hiện qua tập thơ “Bến nào” của nữ sĩ Lan Hinh đã được khắc ghi lên các phiến đá kì công và thu hút.
Lan Đình Bến còn là nơi “sống cùng văn hóa”. Các hoạt động phong phú thường xuyên diễn ra nơi đây như: Nói chuyện chuyên đề, đọc thơ, viết cảm nhận, sinh hoạt văn nghệ, hát chèo, quan họ, thiền định, hay đơn giản là thực hành lối sống tối giản, gần gũi với thiên nhiên.
Những buổi giao lưu văn hóa cộng đồng nơi đây vừa mang tính giáo dục, vừa tạo điều kiện để thế hệ trẻ tiếp cận và thẩm thấu vẻ đẹp truyền thống. Với những buổi trình diễn nghệ thuật dân gian, những câu chuyện văn hóa, Lan Đình Bến trở thành điểm hẹn quen thuộc của những người yêu văn hóa, văn chương và nghệ thuật.
Nghĩa Sơn, một bạn trẻ ở TP Hồ Chí Minh, cùng nhóm “Cổ Kim hội ngộ” thường tìm về Lan Đình Bến mỗi dịp cuối tuần, cho biết: “Không chỉ gìn giữ và bảo tồn, Lan Đình Bến khác biệt so với các địa chỉ văn hoá khác chính là các hoạt động giao lưu, chia sẻ, thực hành văn hoá. Chúng em tới đây còn được cụ Lan Hinh truyền dạy, chỉ bảo tỉ mỉ về nền nếp, ngôn ngữ xưng hô, ứng xử giao tiếp.... Chính những điều tưởng chừng đơn giản này lại là chất xúc tác, là sợi dây kết nối và lan toả nhiều giá trị văn hoá”.
Nhà sử học Nguyễn Nhã nhiều năm dõi theo những việc làm của nữ sĩ Lan Hinh không giấu được sự cảm phục, bày tỏ: “Chị Lan Hinh luôn đau đáu với những giá trị tốt đẹp mà chị đeo đuổi, cống hiến, giữ gìn. Tấm lòng bền bỉ và sự kiên trì của chị thật đáng trân quý và nêu gương”.
