Văn hóa ứng xử trong gia đình, cộng đồng và xã hội: Cần xây dựng "lá chắn" bảo vệ cộng đồng

Trong cuộc sống thường ngày, bên cạnh những hình ảnh đẹp về văn hóa ứng xử, đôi khi chúng ta vẫn phải chứng kiến không ít hiện tượng, hành vi phản cảm, thiếu trách nhiệm với chính bản thân và cộng đồng.

Những nội dung nhảm nhí, phản giáo dục trên mạng xã hội đã tạo nên vô số tác động tiêu cực, đặc biệt nguy hiểm với trẻ nhỏ. Điển hình như trong những ngày qua, trên mạng xã hội nổi lên hiện tượng cá nhân lộng ngôn, xúc phạm nhân phẩm và danh dự của người khác; lan tràn chuyện nghệ sĩ quảng cáo sản phẩm sai sự thật; hoặc trong công cuộc đẩy lùi Covid-19, bên cạnh những điển hình cống hiến quên mình thì vẫn còn có không ít cá nhân vi phạm quy định phòng, chống dịch, khiến dư luận xã hội bất bình.

Văn hóa ứng xử trong gia đình, cộng đồng và xã hội: Cần xây dựng

Những nội dung nhảm nhí, phản giáo dục trên mạng xã hội đã tạo nên vô số tác động tiêu cực, đặc biệt nguy hiểm với trẻ nhỏ

Ứng xử lệch chuẩn, thiếu trách nhiệm

Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Viện trưởng Viện Văn hóa nghệ thuật Quốc gia Việt Nam, văn hóa ứng xử đang có nhiều biểu hiện lệch chuẩn mà nếu không kịp thời chấn chỉnh sẽ gây tác động tiêu cực đến đời sống, môi trường văn hóa xã hội. Những cái tên “hot” trên mạng như Thơ Nguyễn, Khá Bảnh, Huấn Hoa Hồng, Hưng Vlog... thời gian qua đã tạo nên vô số tác động tiêu cực, phản giáo dục; đặc biệt nguy hiểm khi những clip này lại rất cuốn hút trẻ nhỏ, phần nào định hướng hành vi ứng xử của thế hệ tương lai với những âm thanh “léo nhéo”, hình ảnh bắt mắt. Bên cạnh đó, còn có không ít clip cổ xúy cho những nội dung bạo lực, phát ngôn dung tục, thậm chí còn “sục sạo”, xông thẳng vào đời tư của những nhân vật nổi tiếng để câu view. Viện trưởng Sơn cho rằng, đây là những hành vi ứng xử rất phản cảm, bất chấp mọi giá trị đạo đức để được nổi tiếng, kiếm tiền và không ít trường hợp nhằm mục đích bôi nhọ danh dự của người khác. “Giờ đây, không chỉ gia đình, nhà trường, mà ngay chính các trang mạng xã hội đã góp phần chi phối nhận thức và từ đó ảnh hưởng sâu sắc đến hành vi của con người. Vì thế, những thông tin đến từ trên mạng ảo nhận được nhiều sự quan tâm hơn từ phía xã hội. Giáo dục nói chung, giáo dục đạo đức nói riêng phải chú ý nhiều hơn đến khu vực này...”, ông Sơn nhận định.

Vụ việc doanh nhân Nguyễn Phương Hằng tấn công, xúc phạm danh dự và nhân phẩm của nhiều nghệ sĩ, người nổi tiếng thời gian gần đây cùng hiện tượng một số nghệ sĩ lộng ngôn, cung cấp đến công chúng thông tin sai lệch, không chính xác về những sản phẩm chưa được kiểm chứng, dễ gây hiểu lầm và hoang mang cũng khiến cho công chúng bức xúc đặt câu hỏi: Điều gì khiến cho những biểu hiện văn hóa lệch chuẩn đó ngang nhiên phơi bày trên mạng xã hội, thu hút hàng triệu lượt người xem. Trong số đó, rất nhiều biểu hiện, phát ngôn không được chọn lọc, không có giá trị, đặc biệt về mặt đạo đức, chỉ để chiều theo thị hiếu giải trí tầm thường.

Với sự tương tác không giới hạn, các nền tảng mạng xã hội đang có sức chi phối và tác động mạnh mẽ đến đông đảo đối tượng tham gia. Theo các chuyên gia văn hóa, việc thiếu những định hướng chuẩn mực là nguyên nhân dẫn đến những hành vi, cách thức ứng xử phản cảm, thiếu trách nhiệm trước cộng đồng. Khi những giá trị văn hóa chuẩn mực chậm được lan tỏa thì các nội dung xấu, độc, phản cảm lại xuất hiện ngày càng nhiều, với tốc độ nhanh chóng.

Trong công cuộc phòng, chống dịch bệnh Covid-19 cũng vậy, bên cạnh những hình ảnh nhường cơm sẻ áo, chung tay cùng cộng đồng vượt qua khó khăn thì đâu đó vẫn còn có một số cá nhân, đơn vị vi phạm quy định về phòng, chống dịch. Điển hình như tại Hà Nội vào những ngày giãn cách xã hội, bất chấp quy định hạn chế ra đường khi không có việc thực sự cần thiết thì tại một số khu vực công cộng vẫn có khá nhiều người tập trung, tiềm ẩn nguy cơ lây nhiễm Covid-19. Nhiều nhóm người bất chấp lệnh cấm vẫn tụ tập ăn uống, xem đá bóng, không chấp hành quy định “5K”... “Hơn bao giờ hết, mỗi cá nhân cần phát huy tinh thần trách nhiệm vì bản thân, vì cộng đồng. Trách nhiệm đó được thể hiện trước hết ở cách mỗi chúng ta ứng xử với nhau, để góp phần phát huy sức mạnh của tinh thần đoàn kết, đẩy lùi dịch bệnh”, ông Sơn chia sẻ.

Cần xây dựng một hệ thống giải pháp đồng bộ

Để loại bỏ những hình ảnh phản cảm trong công cuộc phòng, chống dịch Covid-19, trong thời gian qua, các địa phương đã tăng cường kiểm tra, nhắc nhở và xử phạt đối với các hành vi vi phạm, nhất là đối với những trường hợp tụ tập đông người, không thực hiện yêu cầu cách li toàn xã hội, không đeo khẩu trang và nghiêm túc thực hiện “5K”. Cùng với đó, trên báo chí, truyền thông, nhiều tấm gương nỗ lực vì cộng đồng, chia sẻ những khó khăn để vượt qua dịch bệnh được tuyên truyền mạnh mẽ, góp phần tạo nên động lực, niềm tin vượt qua thách thức.

Văn hóa ứng xử trong gia đình, cộng đồng và xã hội: Cần xây dựng
Người dân vẫn tụ tập chơi thể thao và không đeo khẩu trang.

Góp phần đẩy lùi những tác động tiêu cực từ hệ lụy của hành vi ứng xử lệch chuẩn, giúp xây dựng “lá chắn” bảo vệ cộng đồng, theo TSKH Phan Đình Tân, Phó Chủ tịch chuyên trách Hội đồng Lý luận, Phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương, cần xây dựng một hệ thống giải pháp đồng bộ. Hơn ai hết, những người lãnh đạo cơ quan, công sở, người lớn cần phải nêu gương, có trách nhiệm hơn, có đời sống mẫu mực hơn. Đặc biệt, cần phát huy vai trò môi trường gia đình và xã hội, trong đó các trường học cần tăng cường giáo dục những kiến thức công dân về trách nhiệm, về đạo đức. Thầy cô giáo phải mẫu mực nêu gương, xử lý và có chế tài thật nặng với những trường hợp có hành vi không chuẩn mực.

Để hạn chế những ứng xử lệch chuẩn, Bộ Quy tắc ứng xử trên mạng xã hội vừa được Bộ TT&TT ban hành cũng được các chuyên gia văn hóa đánh giá là giải pháp rất kịp thời. Bộ quy tắc đã đưa ra những quy định cụ thể như: Không đăng tải nội dung vi phạm pháp luật, thông tin xúc phạm danh dự, nhân phẩm người khác; không sử dụng ngôn ngữ phản cảm, vi phạm thuần phong mỹ tục; tung tin giả, tin sai sự thật; quảng cáo, kinh doanh dịch vụ trái phép… Theo TS Nguyễn Viết Chức, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội, trên không gian mạng hiện nay thường xuyên xuất hiện những biểu hiện văn hóa, ứng xử lệch lạc, tác động rất tiêu cực đến việc hình thành nhân cách, lối sống của nhiều người, nhất là thế hệ trẻ. Một số người dùng ngôn ngữ, cách thức biểu đạt lệch chuẩn văn hóa, với suy nghĩ rằng đó chỉ là hành vi trên môi trường ảo. Điều đó hoàn toàn sai và Bộ Quy tắc ứng xử trên mạng xã hội đã được ban hành rất kịp thời, đúng lúc. Cũng theo ông Nguyễn Viết Chức, không gian mạng, văn hóa trên mạng và các thành viên trong không gian đó đang có nhiều vấn đề về văn hóa ứng xử. Cho nên, cần có giải pháp, trong đó có những bộ quy tắc về văn hóa ứng xử để góp phần làm cho không gian này trở nên sạch sẽ, mọi hành vi và lời nói đều phải có chuẩn mực.

PGS.TS Bùi Hoài Sơn cũng cho rằng, cùng với đời sống thật, giờ đây, cần ứng xử với mạng xã hội không chỉ như một môi trường ảo nữa. Mỗi người sử dụng mạng xã hội cần phải chịu trách nhiệm về những hành vi của mình. Những gì áp dụng ngoài môi trường thật cũng cần áp dụng đối với môi trường ảo. Các công dân đều có quyền tự do ngôn luận, bày tỏ chính kiến nhưng phải trong khuôn khổ và tuân thủ pháp luật...

Theo TS Nguyễn Viết Chức, trên không gian mạng hiện nay thường xuyên xuất hiện những biểu hiện văn hóa, ứng xử lệch lạc, tác động rất tiêu cực đến việc hình thành nhân cách, lối sống của nhiều người, nhất là thế hệ trẻ. Một số người dùng ngôn ngữ, cách thức biểu đạt lệch chuẩn văn hóa, với suy nghĩ rằng đó chỉ là hành vi trên môi trường ảo. Điều đó hoàn toàn sai và Bộ Quy tắc ứng xử trên mạng xã hội đã được ban hành rất kịp thời, đúng lúc.

Hoàng Ngân

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Nữ sĩ Hồ Xuân Hương và danh nhân Nguyễn Đình Chiểu được UNESCO vinh danh

Nữ sĩ Hồ Xuân Hương và danh nhân Nguyễn Đình Chiểu được UNESCO vinh danh

Kỳ họp Đại hội đồng UNESCO lần thứ 41 (diễn ra từ ngày 9 – 24/11/2021 tại Paris, Pháp) đã thông qua danh sách các Danh nhân văn hóa và sự kiện lịch sử niên khóa 2022 – 2023 để UNESCO cùng vinh danh và tham gia kỷ niệm năm sinh/năm mất.
Hội nghị Văn hóa toàn quốc bàn về xây dựng hệ giá trị con người Việt Nam

Hội nghị Văn hóa toàn quốc bàn về xây dựng hệ giá trị con người Việt Nam

Hội nghị Văn hoá toàn quốc sắp diễn ra đang là sự kiện thu hút sự quan tâm, chú ý của toàn xã hội. Điều đó nói lên tính thời sự, tầm quan trọng của vấn đề xây dựng văn hoá, con người Việt Nam đang đặt ra những vấn đề cấp thiết mà xã hội kỳ vọng.
Nhớ chị Nguyễn Thị Ngọc Liên, Phó Tổng Thanh tra mạnh mẽ, quyết đoán và nghĩa hiệp

Nhớ chị Nguyễn Thị Ngọc Liên, Phó Tổng Thanh tra mạnh mẽ, quyết đoán và nghĩa hiệp

Cuối năm 1995, về Báo Thanh tra, tôi có dịp tiếp xúc, làm việc và tháp tùng Phó Tổng Thanh tra Nhà nước (nay là Thanh tra Chính phủ) Nguyễn Thị Ngọc Liên (còn gọi là chị Hai Liên) đi công tác ở một số tỉnh, thành phố khu vực phía Nam. Tuy thời gian không nhiều nhưng chị Hai Liên để lại cho tôi những ấn tượng sâu sắc về một lãnh đạo nữ đầu tiên của ngành Thanh tra gần gũi, chân tình, nghĩa hiệp, mạnh mẽ và quyết đoán.
Chuyến xe nghĩa tình của Phương Trang tiếp tục phục vụ tuyến Cần Thơ – TP Hồ Chí Minh

Chuyến xe nghĩa tình của Phương Trang tiếp tục phục vụ tuyến Cần Thơ – TP Hồ Chí Minh

Cần Thơ vừa cho hoạt động lại tuyến xe khách cố định đi TP Hồ Chí Minh và 14 tỉnh. Các chuyến xe nghĩa tình của Phương Trang tiếp tục mở rộng phục vụ bà con không thu phí trên tuyến Cần Thơ đi TP Hồ Chí Minh và ngược lại từ 30/10.
Bà Chúa thơ Nôm và lễ hội Trò trám

Bà Chúa thơ Nôm và lễ hội Trò trám

Bà Chúa thơ Nôm Hồ Xuân Hương vốn chứa nhiều bí ẩn về cuộc đời, sự nghiệp, trong đó có cả nhân duyên, tình yêu của bà với ông Tổng Cóc. Mối nhân duyên này mặc dù ngắn ngủi, nhưng chứa đựng nhiều bí ẩn cần giải mã. Bài viết này nhằm cung cấp một góc nhìn khác, về sự liên quan giữa phong cách thơ của bà Chúa thơ Nôm, với các ca từ xuất hiện trong lễ hội Trò trám ở một vùng quê, mà bà Chúa thơ Nôm từng làm dâu ở đó một thời gian ngắn ngủi…

Tin khác

Đồng Nai hỗ trợ Bạc Liêu 2 tỷ đồng để phòng, chống dịch Covid-19

Đồng Nai hỗ trợ Bạc Liêu 2 tỷ đồng để phòng, chống dịch Covid-19
Ngày 23/10, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai Cao Tiến Dũng làm trưởng đoàn, đã đến thăm, tặng quà hỗ trợ công tác phòng, chống dịch Covid-19 cho tỉnh Bạc Liêu.

Tấm lòng Vàng của vợ chồng anh Lành

Tấm lòng Vàng của vợ chồng anh Lành
Biết những bà con từ các tỉnh, thành phố trở về địa phương tránh dịch còn nhiều khó khăn, vất vả, chủ một cơ sở kinh doanh đã tổ chức nấu cơm vừa hỗ trợ người về thực hiện cách ly y tế tập trung, vừa hỗ trợ anh chị em đang làm nhiệm vụ tại khu cách ly và ở địa phương…

“Khúc khích với Văn Nhân” - một cách tiếp cận hóm hỉnh, sáng tạo

“Khúc khích với Văn Nhân” - một cách tiếp cận hóm hỉnh, sáng tạo
Tôi đang có trong tay 2 tập “Khúc khích với Văn Nhân” của Nhà thơ, họa sĩ Trần Nhương. Như “Lời thưa” của tác giả ở đầu sách: “Tập chân dung này cũng lấy vui làm chính tôi viết nhúc nhắc mấy năm và phần nhiều đã công bố trên trannhuong.com - con web của tôi với chuyên mục “Mỗi tuần một chân dung vui”.

Miệt mài giữ nghề truyền thống

Miệt mài giữ nghề truyền thống
Đến hẹn lại lên, cứ vào mỗi mùa Trung thu, dù trẻ con ngày nay ít còn chơi đèn kéo quân, nhưng gần ngày Rằm tháng 8, nghệ nhân Vũ Văn Sinh vẫn miệt mài làm ra những chiếc đèn truyền thống để giữ nghề…

Về nơi “nước non ngàn dặm...”

Về nơi “nước non  ngàn dặm...”
Du khách đến tham quan nơi “nước non ngàn dặm ra đi” ở khu vực núi Túy Vân thường đi theo hai đường: Từ thành phố Huế theo QL49B xuống biển Thuận An, qua đập Hòa Duân rồi chạy thẳng khoảng 40 km đến thị trấn Vinh Hiền để đến núi; hoặc từ Đà Nẵng qua QL1A đến đoạn phía bắc đèo Phước Tượng, qua cầu Tư Hiền đi thêm khoảng 3 km nữa là tới núi Tuý Vân, có chùa Thánh Duyên với tháp Điều Ngự 3 tầng cổ kính ở xã Vinh Hiền, huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên Huế…

Nặng tình với văn hóa Dao

Nặng tình với văn hóa Dao
Với niềm say mê và gìn giữ vốn văn hóa của tổ tiên, hơn 20 năm qua, ông Triệu Quang Bình, thôn Mùng, xã Dương Hưu, huyện Sơn Động, tỉnh Bắc Giang hằng ngày bỏ công sức, thời gian để khôi phục, gìn giữ bản sắc của đồng bào Dao ở miền sơn cước này...
Xem thêm
Việt Nam lọt top 6 trải nghiệm đường sắt thú vị ở Châu Á

Việt Nam lọt top 6 trải nghiệm đường sắt thú vị ở Châu Á

Hãng tin CNN vừa đăng tải bài viết lựa chọn 6 dịch vụ tàu du lịch hạng sang tuyệt vời tại Châu Á, trong đó có dịch vụ Vietage của Việt Nam.
Nhiều doanh nghiệp người cao tuổi chuẩn bị cho hoạt động du lịch cuối năm

Nhiều doanh nghiệp người cao tuổi chuẩn bị cho hoạt động du lịch cuối năm

Sau thời gian dài dừng hoạt động để phòng, chống dịch Covid-19, hiện nhiều khu, điểm du lịch vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) do người cao tuổi (NCT) làm chủ đang chỉnh trang, nâng cấp để chuẩn bị đón khách du lịch dịp cuối năm…
Những “ông Tây” ở làng rau Trà Quế

Những “ông Tây” ở làng rau Trà Quế

Làng rau Trà Quế (xã Cẩm Hà TP Hội An, tỉnh Quảng Nam) đã có hàng trăm năm tuổi. Điều đáng quan tâm là những năm qua, nơi đây đã trở thành địa điểm du lịch sinh thái hấp dẫn du khách trong và ngoài nước…
Tiền vệ Đỗ Hùng Dũng chính thức trở lại đội tuyển Việt Nam

Tiền vệ Đỗ Hùng Dũng chính thức trở lại đội tuyển Việt Nam

Sau cuộc làm việc giữa lãnh đạo Liên đoàn Bóng đá Việt Nam (VFF) và lãnh đạo Câu lạc bộ Hà Nội, ban huấn luyện đội tuyển đã đi đến quyết định triệu tập tiền vệ Đỗ Hùng Dũng. Theo đó, ngay trong chiều 27/11, cầu thủ sinh năm 1993 sẽ có mặt tại Bình Dương để hội quân cùng các đồng đội.
HLV người Đức Ralf Rangnick sẽ thay thế Ole Gunnar Solskjaer dẫn dắt MU

HLV người Đức Ralf Rangnick sẽ thay thế Ole Gunnar Solskjaer dẫn dắt MU

Tờ The Sun (Anh) cho biết, Manchester United đã đồng ý thỏa thuận chọn chiến lược gia người Đức Ralf Rangnick làm huấn luyện viên tạm quyền đến hết mùa giải này.
Hai trợ lý HLV Park Hang-seo bất ngờ xin từ chức

Hai trợ lý HLV Park Hang-seo bất ngờ xin từ chức

Hai trợ lý HLV Park Hang-seo bất ngờ xin nghỉ việc dù thời hạn hợp đồng của cả 2 vẫn còn. Liên đoàn bóng đá Việt Nam (VFF) đã tiến hành thanh lý sớm theo nguyện vọng của ông Kim Han-yoon và Kim Hyun-tae vì lý do cá nhân.
Gánh nặng nợ nước, xem nhẹ thù nhà

Gánh nặng nợ nước, xem nhẹ thù nhà

Dựa trên câu chuyện lịch sử có thật: Hưng đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn gác lại thù nhà, chuyên tâm phò tá triều đình nhà Trần ba lần đánh tan quân Nguyên Mông, bảo vệ đất nước...
Hội Minh thề

Hội Minh thề

Năm 1561 Thái hoàng Thái hậu Vũ Thị Ngọc Toản (vợ của Thái thượng hoàng Mạc Đăng Dung) lập nên ấp Lan Niểu (nay là làng Hòa Liễu, xã Thuận Thiên, huyện Kiến Thụy, TP Hải Phòng). Bà quyên góp tôn tạo ngôi chùa cổ Thiên Phúc (nay là chùa Hòa Liễu, di tích lịch sử cấp quốc gia năm 2013). Phần quyên góp còn dư sau khi tôn tạo chùa, bà cho mua ruộng để chia cho dân cày và làm ruộng công, lập quỹ giúp đỡ người nghèo, neo đơn… Để phòng xảy ra tư lợi, bà cùng dân làng lập ra Hội Minh thề và Hịch Minh thề. Hội Minh thề được duy trì nghiêm cẩn trong suốt thời gian nhà Mạc trị vì. Rồi có thời gian bị lãng quên. Năm 2002 Hội Minh thề được chính quyền và Nhân dân địa phương phục dựng. Hội Minh thề được triều nhà Nguyễn thế kỷ thứ XIX sắc phong bốn chữ vàng “Mỹ tục khả phong”…
Dòng sông tuổi thơ

Dòng sông tuổi thơ

Trong cuộc đời mỗi con người, ai cũng phải trải qua những buồn vui, sóng gió đẩy đưa... Sông quê hương vẫn nằm đó, lắng nghe tiếng đổi thay của mỗi tuổi thơ, dịu dàng và thân thuộc.
Ưng Hoàng Phúc lên tiếng về tin đồn bỏ trốn sau khi lái xe gây tai nạn

Ưng Hoàng Phúc lên tiếng về tin đồn bỏ trốn sau khi lái xe gây tai nạn

Mới đây, ca sĩ Ưng Hoàng Phúc đã lên tiếng xác nhận có vụ va chạm giữa xe của anh và một xe bán tải. Tuy nhiên, anh cho biết, anh không bỏ trốn hay trốn tránh trách nhiệm sau tai nạn.
Nghệ sĩ Thương Tín mắc Covid-19

Nghệ sĩ Thương Tín mắc Covid-19

Mới đây, diễn viên Thương Tín bất ngờ chia sẻ về hoàn cảnh bi đát hiện nay. Khoảng 10 ngày trước, người vợ trẻ kém 32 tuổi của ông đã ôm con bỏ đi, khiến ông buồn và khóc rất nhiều. Ông cũng nhận lỗi về mình khi đã để xảy ra cãi vã khiến vợ bỏ đi.
Hoa hậu Thái Lan đối mặt với nguy cơ bị kiện vì ảnh đứng trên Quốc kỳ

Hoa hậu Thái Lan đối mặt với nguy cơ bị kiện vì ảnh đứng trên Quốc kỳ

Ngày 24/11, Bangkok Post đưa tin cảnh sát đang tiến hành điều tra vụ Anchilee Scott-Kemmis - tân Hoa hậu Hoàn vũ Thái Lan - bị cáo buộc đứng trên quốc kỳ trong bức ảnh quảng bá.
Phiên bản di động