Tựa nương vào biển cả

Chân sóng bạc sau ngày nổi bão

Tiếng í ới gọi nhau kéo tàu bè vào bãi, tiếng râm ran trả giá bán mua, tiếng cười rộn rã cả một dải biển bãi trước ở làng chài Xuân Thạnh (xã Phù Mỹ Đông, Gia Lai) trong ánh bình minh chưa kịp ló rạng phía đằng Đông. Chợ cá ở làng chài Xuân Thạnh không hề có các sạp hàng, người bán chỉ cần một tấm bạt nhỏ trải vội, hay thậm chí chỉ là những chiếc rổ nhựa xếp san sát nhau trên nền cát vàng mịn dưới chân sóng. Phiên chợ cá lúc bình minh ở làng chài Xuân Thạnh với những hải sản từ biển ban tặng sau một đêm đánh bắt.

Cơn bão số 13 cuối năm 2025 đã khiến làng biển Xuân Thạnh tan hoang.

Nhịp sống lúc bình minh rộn ràng như thể đã khiến nhiều người quên đi ngày tai ương bão nổi cách đây mấy tháng. Ngày làng chài tan hoang sau cơn bão số 13 Kalmaegi đầu tháng 11/2025, toàn bộ khu dân cư nằm dọc bãi trước biển Xuân Thạnh bị sóng đánh vỡ nát, tường sập, mái tốc, nhiều căn nhà sập đổ nằm ngổn ngang. Sóng biển dâng cao liên tục ập vào khu dân cư hướng mặt biển, cuốn theo từng mảng tường, mái tôn và đồ đạc của người dân ra xa bờ. Nhiều căn nhà bị đánh hư hại nặng, trong đó có không ít nhà bị sập hoàn toàn, khiến người dân bàng hoàng, xót xa khi trở lại sau khi bão tan.

Với nhiều ngư dân làng chài, căn nhà và con thuyền là tất cả tài sản của họ. Sau bão họ mất cả hai, giống như người vừa đi qua bạo bệnh. Thẫn thờ. Tiếc nuối. Chỉ có tiếng thở nặng nề của con người đang cố gắng tìm lại nhịp sống giữa cảnh tan hoang. Họ hoang mang không biết sẽ bắt đầu lại như thế nào. Nhưng rồi, giữa những hoang tàn ấy, nhiều lực lượng chức năng từ công an, bộ đội, thanh niên tình nguyện, chính quyền địa phương các cấp và đặc biệt là những quyết sách nhân văn, kịp thời của Đảng và Nhà nước đã đến với người dân. Những ngôi nhà sập đổ thần tốc được dựng lại, những ngôi nhà hư hại nhanh chóng được sửa chữa, những thuyền bè thúng mủng hỏng hóc nhanh chóng được phục hồi. Những chính sách ấy thực sự đã là cứu cánh cho người làng chài. Ông Trần Đình Mai, ngư dân làng chài có ngôi nhà bị sập hoàn toàn trong bão nói trong niềm cảm kích, rằng sau cơn bão người làng chài đã gần như tuyệt vọng, nhưng những chính sách của Nhà nước đã khai sinh ra làng chài lần thứ hai. Bây giờ, hàng chục ngôi nhà sập đổ đã được xây mới hoàn toàn, hàng chục ngôi nhà hư hại đã được sửa chữa khang trang, những gia đình bị thiệt hại tài sản do bão gió đã được chính quyền các cấp, các lực lượng chức năng cũng như nhiều nhà hảo tâm và xã hội cho tặng vật dụng, thiết bị sinh hoạt.

Mặt trời dần nhú lên khỏi đường chân trời, nhuộm đỏ ối một góc biển cho một ngày mới bắt đầu rộn ràng, tất bật đầy hy vọng.

Sau trận bão, những căn nhà xiêu vẹo nghiêng đổ được bàn tay người chăm chút lại. Từng chuyến biển lại kéo cánh đàn ông ra khơi, mang về tôm cá. Những gánh cá, rổ mực lại oằn vai theo người phụ nữ lên chợ, để đong đầy hạt gạo cho bữa cơm, để thêm miếng thịt cho bữa ăn đủ đầy, thêm cây kẹo cho con trẻ hay viên thuốc, tấm áo cho người già. Làng chài nay hồi sinh mạnh mẽ với những phiên chợ cá tấp nập và bình yên bên chân sóng, với nét dân dã vốn có lâu đời, một không gian không có tiếng còi xe, chỉ có tiếng sóng vỗ rì rào hòa cùng tiếng cười nói xôn xao mang nhịp sống yên bình.

Chợ sáng bên làng chài Xuân Thạnh lúc 4h30 sáng.

Tựa nương vào biển cả

Nằm trầm lặng, yên bình bên bờ biển đã mấy trăm năm nay, làng chài Xuân Thạnh được mệnh danh là “xứ sở bình minh toả đẹp”, có bãi Trước và bãi Sau được ngăn cách bởi dãy gành Méc, nơi ngư dân mưu sinh qua bao thế hệ. Không bị cuốn theo dòng chảy thương mại hóa, Xuân Thạnh vẫn giữ nguyên vẻ yên bình của một làng chài xưa. Những homestay nhỏ xinh nằm nép mình sau rặng phi lao, bữa ăn hải sản dân dã hay sự hiếu khách của người làng chài. Người dân Xuân Thạnh vốn chân chất, hiền hoà, thân thiện.

Làng chài Xuân Thạnh có hơn 100 hộ dân sống bằng nghề biển. Người làng đã bao năm nghe gió, thuộc sóng, họ biết rõ từng ngọn gió nhỏ to, từng cơn sóng hiền, dữ. Sáng tinh mơ, từng đoàn thuyền hay thúng chai trở về bờ sau một đêm lênh đênh trên sóng mang theo những mẻ cá, mực tươi rói còn ánh bạc dưới nắng. Trên bờ, người người nhộn nhịp mua bán hải sản. Mấy ngư dân già có trẻ có ngồi thả mình bên mép sóng sau chuyến biển, nói chuyện với nhau mà như nói chuyện với biển cả. Hình như, trong những lời thủ thỉ của người làng biển Xuân Thạnh có cả những giọt nước mắt đau xót vì những mất mát, những cái cười như mếu vì phận người long đong với biển mưu sinh và cả niềm mơ ước, niềm hy vọng vào gia đình để gắng sức vượt qua những cơn sóng dữ. Đàn ông miền biển khoáng đạt với sóng với gió vẫy vùng đại dương, phụ nữ miền biển thủy chung chịu khó, thanh niên miền biển chí thú làm ăn, trẻ con làng chài ham học. Sau những tai ương cũng không làm những người làng biển ngã gục.

Trên bãi cát, mấy bà mấy cô chờ sẵn thu mua hải sản.

Làng chài Xuân Thạnh lúc 4h30 sáng khi trời còn mờ sương, chân sóng vỗ nhẹ vào mạn ghe. Ngoài khơi, những chiếc ghe đèn vàng còn le lói, chậm rãi nối đuôi nhau cập bến. Tiếng máy nổ hòa cùng tiếng gọi nhau í ới của anh em bạn biển làm xóm chài thức giấc. Trên bãi cát, mấy bà mấy cô đã chờ sẵn cùng rổ, thúng xếp thành hàng chờ đợi tàu cá về bờ. Những con thuyền đánh cá nặng khoang trở về với cá bạc lấp lánh dưới ánh đèn pin, mực còn tươi rói nhảy tanh tách. Phía xa, mặt trời dần nhú lên khỏi đường chân trời đỏ ối cả một góc biển. Bà Nguyễn Thị Hiền, một phụ nữ bán cá hồ hởi khoe mớ cá mới thu mua được. Mỗi ngày lúc bình minh, bà cũng như hàng chục phụ nữ làng biển lại thức dậy từ sớm để ra biển buôn bán mưu sinh. Mỗi ngày thu nhập từ 200-300 ngàn đồng. Số tiền dù không nhiều nhưng cũng đủ để trang trải sinh hoạt trong gia đình.

Ông Nguyễn Kim Trắc, Phó Chủ tịch UBND xã Phù Mỹ Đông cho biết, làng chài Xuân Thạnh là một trong những khu vực dân cư thiệt hại nặng nhất ở tỉnh Gia Lai sau cơn bão số 13. Cùng với Xuân Thạnh, nhiều thôn khác của địa phương như Xuân Bình, Xuân Thạnh Nam cũng hứng chịu nhiều thiệt hại. Toàn xã có 408 nhà thiệt hại. Được sự hỗ trợ từ Đảng và Nhà nước, tất cả số nhà bị hư hại đã được xây mới và sửa chữa. Chính quyền địa phương cũng phối hợp với các ban ngành đoàn thể hỗ trợ vật dụng, ngư cụ để người dân khôi phục sản xuất, đi biển.

Biển cho người làng chài miếng cơm manh áo, còn người làng chài giữ cho biển tiếng cười mỗi sớm mai.

Sau ngày bão nổi, người làng chài Xuân Thạnh dẫu vẫn còn tất tả toan lo, dẫu vẫn còn trật trầy gian khó nhưng niềm tin dường như mãnh liệt hơn xưa. Biển mùa Xuân đã yên gió, bình minh nhuộm đỏ trên màu hoa muống biển, người làng chài lại tất bật ra khơi. Trong những đôi bàn tay của người làng biển chai sần với vết cắt của lưới, nghe giọng nói át cả tiếng sóng đặc trưng của người miền biển, nhìn sâu vào trong cả nước da rám nắng là minh chứng của biết bao năm sống thác với biển mà mãnh liệt đến tột cùng. Nơi đây không chỉ là một làng chài, mà còn là ký ức, là niềm thương, là nơi để mỗi người con xa quê luôn mong ngày trở về.