Từ tư duy người lính đến tầm nhìn nông nghiệp tuần hoàn

Không chỉ là Chủ tịch Hội Nông nghiệp tuần hoàn Việt Nam, ông còn được nhắc đến là “Tổng công trình sư” của Tổ hợp kinh tế nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn, sinh thái đầu tiên và duy nhất tại Việt Nam hiện nay. Chính sự kết hợp này đã tạo nên một phong cách lãnh đạo đặc biệt: Tiên phong, đổi mới, kiên định và tận hiến vì một nền nông nghiệp tử tế.

Ông Nguyễn Hồng Lam chủ trì Hội nghị

Từ bản lĩnh người lính đến lựa chọn con đường nông nghiệp hữu cơ

Xuất phát từ môi trường quân đội, phẩm chất của người lính đã hun đúc ở ông Nguyễn Hồng Lam tinh thần kỷ luật, ý chí bền bỉ và trách nhiệm với cộng đồng. Những phẩm chất ấy tiếp tục được thể hiện rõ nét khi ông bước vào con đường làm kinh tế và nghiên cứu khoa học. Không lựa chọn lối đi dễ dàng, ông sớm nhận ra những bất cập của nền nông nghiệp phụ thuộc hóa chất, gây suy thoái đất đai, ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng. Từ đó, ông kiên trì theo đuổi hướng đi nông nghiệp hữu cơ, dù đây là lĩnh vực còn nhiều thách thức, đòi hỏi thời gian dài để chứng minh hiệu quả.

Trong vai trò doanh nhân, ông đã xây dựng và phát triển Tập đoàn Quế Lâm trở thành một trong những đơn vị tiên phong trong sản xuất nông nghiệp hữu cơ và phát triển kinh tế tuần hoàn. Điều đáng chú ý là cách ông điều hành doanh nghiệp không chỉ dựa trên mục tiêu lợi nhuận, mà đặt trong tổng thể hài hòa giữa kinh tế – môi trường - xã hội. Đây chính là nền tảng cốt lõi của mô hình nông nghiệp bền vững mà Quế Lâm đang theo đuổi.

Tập đoàn Quế Lâm và xã Xuân Lãng (Phú Thọ) ký kết phối hợp

Xây dựng hệ sinh thái nông nghiệp tuần hoàn - cách tiếp cận mang tính hệ thống

Dưới sự dẫn dắt của ông, Quế Lâm không phát triển theo kiểu đơn lẻ, mà từng bước hình thành hệ sinh thái nông nghiệp hữu cơ tuần hoàn khép kín. Mô hình này cho phép tận dụng tối đa tài nguyên, biến phụ phẩm thành đầu vào sản xuất, giảm thiểu chất thải ra môi trường. Từ chăn nuôi đến trồng trọt, từ sản xuất phân bón hữu cơ đến chế biến và tiêu thụ nông sản, tất cả được tổ chức theo chuỗi liên kết chặt chẽ. Đây là cách tiếp cận mang tính hệ thống, phù hợp với xu thế phát triển nông nghiệp hiện đại trên thế giới.

Ở góc độ nhà khoa học của nhà nông, ông Nguyễn Hồng Lam đặc biệt chú trọng việc ứng dụng công nghệ sinh học và chế phẩm vi sinh vào sản xuất. Thay vì phụ thuộc vào phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật, mô hình của Quế Lâm hướng tới việc cải tạo đất, nuôi dưỡng hệ vi sinh, tạo nền tảng cho sản xuất bền vững lâu dài. Các quy trình kỹ thuật được xây dựng bài bản, dễ áp dụng, phù hợp với điều kiện sản xuất của nông dân Việt Nam.

Mô hình sản xuất tuần hoàn được áp dụng trong thu gom rơm rạ sau thu hoạch để tái phục vụ sản xuất

Một trong những đóng góp quan trọng của ông là thúc đẩy chuyển đổi nhận thức trong cộng đồng. Thực tế cho thấy, rào cản lớn nhất đối với nông nghiệp hữu cơ không chỉ là kỹ thuật hay vốn, mà là thói quen sản xuất. Vì vậy, dưới sự chỉ đạo của ông, hàng loạt chương trình đào tạo, tập huấn, hội thảo được tổ chức tại các địa phương. Qua đó, nông dân từng bước hiểu rõ lợi ích của sản xuất hữu cơ, kinh tế tuần hoàn, từ đó chủ động tham gia vào chuỗi giá trị.

Trong vai trò Chủ tịch Hội Nông nghiệp Tuần hoàn Việt Nam, Ủy viên Ban Thường vụ Hội NCT Việt Nam, ông tiếp tục mở rộng phạm vi ảnh hưởng từ doanh nghiệp sang cấp độ tổ chức xã hội - nghề nghiệp. Thông qua các hoạt động của Hội, nhiều mô hình sản xuất được kết nối, chia sẻ kinh nghiệm, tạo thành mạng lưới lan tỏa trên phạm vi rộng. Đây là cầu nối quan trọng giữa nhà khoa học, doanh nghiệp, chính quyền và nông dân - đúng với tinh thần liên kết “4 nhà” trong phát triển nông nghiệp.

Quanh cảnh Hội nghị sơ kết quý I Quế Lâm tại TP Huế

Lan tỏa mô hình, tạo sinh kế bền vững và giá trị nhân văn

Thực tiễn triển khai tại các địa phương như Quảng Trị, Hà Tĩnh, Huế hay Phú Thọ cho thấy vai trò dẫn dắt của ông không chỉ dừng ở định hướng, mà còn trực tiếp tham gia chỉ đạo, đồng hành. Các chương trình ký kết hợp tác, xây dựng mô hình, đào tạo nhân lực đều mang dấu ấn rõ nét của tư duy “làm thật, hiệu quả thật”. Hàng trăm hộ nông dân đã chuyển đổi sang sản xuất hữu cơ, nhiều chuỗi giá trị được hình thành, tạo sinh kế ổn định và nâng cao thu nhập.

Đáng chú ý, mô hình mà ông xây dựng không tách rời mục tiêu bảo vệ môi trường. Việc xử lý rơm rạ bằng chế phẩm vi sinh, tận dụng chất thải chăn nuôi để sản xuất phân bón hữu cơ, hay hạn chế tối đa phát thải trong sản xuất là những giải pháp thiết thực, góp phần giải quyết những vấn đề cấp bách của nông thôn hiện nay. Đây cũng là hướng đi phù hợp với yêu cầu chuyển đổi xanh mà Việt Nam đang đặt ra.

Các đại biểu tham dự Hội nghị sơ kết hoạt động quý I, triển khai hoạt động quý II của Tập đoàn Quế Lâm

Bên cạnh đó, ông còn nhấn mạnh việc gắn sản xuất nông nghiệp hữu cơ với du lịch sinh thái và xây dựng nông thôn mới. Đây là cách tiếp cận đa giá trị, không chỉ tạo ra sản phẩm nông nghiệp, mà còn tạo ra không gian sống, không gian trải nghiệm, góp phần nâng cao chất lượng đời sống người dân.

Có thể thấy, hành trình của ông Nguyễn Hồng Lam là sự kết tinh giữa bản lĩnh của người lính, tư duy “đi trước thời đại” của doanh nhân và tâm huyết của nhà khoa học. Chính sự kết hợp này đã giúp ông không chỉ xây dựng thành công một doanh nghiệp, mà còn góp phần định hình một hướng đi mới cho nông nghiệp Việt Nam.

Ông Nguyễn Hồng Lam trao thưởng cho các cá nhân xuất sắc

Tổ hợp 4F - tầm nhìn của “Người đi trước thời đại”

Với tầm nhìn vượt thời đại, ông Nguyễn Hồng Lam đã dành gần 10 năm tâm huyết để nghiên cứu và hiện thực hóa khái niệm kinh tế tuần hoàn thông qua Dự án Tổ hợp 4F tại Thừa Thiên Huế. Trong vai trò "Tổng công trình sư", ông đã thiết kế nên một hệ sinh thái nông nghiệp khép kín hoàn hảo, tích hợp chặt chẽ bốn mắt xích cốt lõi: Farm (Trang trại) – Food (Thực phẩm) – Feed (Thức ăn chăn nuôi) – Fertilizer (Phân bón hữu cơ). Đây là tổ hợp nông nghiệp hiện đại đầu tiên và duy nhất tại Việt Nam tính đến nay vận hành theo nguyên lý tuần hoàn tuyệt đối, nơi chất thải của chăn nuôi trở thành đầu vào cho phân bón, và phụ phẩm nông nghiệp quay lại làm thức ăn sạch.

Dưới sự chỉ đạo của ông, dự án đã giải quyết triệt để "ba bài toán khó" của ngành chăn nuôi là dịch bệnh, môi trường và lợi nhuận cho nông dân. Điểm khác biệt lớn nhất nằm ở công nghệ vi sinh độc quyền, giúp kiểm soát an toàn sinh học ngay cả trong tâm dịch. 100% chất thải chăn nuôi được xử lý làm phân bón hữu cơ, không mùi hôi, không nước thải ra môi trường. Không chỉ là một cơ sở sản xuất, Tổ hợp 4F còn được ông xây dựng như một "trường học thực tế" để đào tạo và thay đổi tư duy làm nông nghiệp cho hàng triệu nông dân khắp cả nước. Những kết quả thực tiễn từ tổ hợp đã khẳng định vai trò dẫn dắt của ông Nguyễn Hồng Lam trong việc kiến tạo một nền nông nghiệp tử tế.

Hướng dẫn kỹ thuật dưỡng đất chuyên sâu từ Tập đoàn Quế Lâm

Kết quả vượt mong đợi của dự án là minh chứng cho trí tuệ mẫn tiệp của một nhà khoa học nhà nông, biến mô hình 4F thành biểu tượng của sự tử tế trong nông nghiệp. Tầm nhìn của ông không dừng lại ở một địa phương, những hạt giống 4F đang tiếp tục được ông gieo mầm, lan tỏa mạnh mẽ tới Hà Tĩnh và Quảng Trị trong thời gian tới. Qua bàn tay nhào nặn của ông, nông nghiệp không còn là gánh nặng cho môi trường mà trở thành một hệ sinh thái “An sinh – An toàn – An tâm”. Đây chính là di sản sống động mà người chiến binh già Nguyễn Hồng Lam đang miệt mài kiến tạo và truyền cảm hứng về một cuộc cách mạng xanh bền bỉ cho cho thế hệ mai sau.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường và yêu cầu nâng cao chất lượng nông sản ngày càng gia tăng, vai trò của những người tiên phong như ông càng trở nên quan trọng. Từ thực tiễn của Quế Lâm, có thể rút ra một bài học lớn: Muốn phát triển bền vững, nông nghiệp không thể đi theo lối cũ, mà cần những tư duy mới, cách làm mới và đặc biệt là những người dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm.

Với những gì đã và đang thực hiện, ông Nguyễn Hồng Lam không chỉ là người dẫn dắt một doanh nghiệp, mà còn là người truyền cảm hứng cho quá trình chuyển đổi nông nghiệp theo hướng xanh, hữu cơ và tuần hoàn ở Việt Nam. Đây chính là nền tảng để xây dựng một nền nông nghiệp hiện đại, nhân văn và bền vững trong tương lai.