Thời trang hóa giúp nâng tầm thổ cẩm Ê Đê

Giống như nhiều dân tộc ở Tây Nguyên, thổ cẩm người Ê Đê là sản phẩm độc đáo, thể hiện sự sáng tạo và nghệ thuật tạo hình tinh tế. Mỗi tấm thổ cẩm chứa đựng cả tâm hồn. Phụ nữ Ê Đê tự tay dệt vải thổ cẩm để làm nên những tấm chăn, địu, váy, áo sử dụng hằng ngày, hoặc dùng làm của hồi môn khi cưới chồng, dùng làm quà tặng trong các dịp đặc biệt, thậm chí dùng làm của cải tiễn người mất. Để tạo hình hoa văn, người dệt sẽ thiết kế bố cục, kích cỡ họa tiết từ khi bắt đầu lên khung, nhặt sợi. Mỗi sản phẩm thổ cẩm làm ra, ngoài nét đẹp truyền thống còn thể hiện sự cần cù, khéo tay của người phụ nữ nơi đây. Bản sắc văn hóa ấy như đã ngấm sâu vào máu thịt của người phụ nữ Ê Đê từ thế hệ này sang thế hệ khác. Bà truyền cho mẹ, mẹ truyền cho con gái, cứ thế nối tiếp theo thời gian. Màu sắc, hoa văn trên thổ cẩm càng đẹp, càng tỉ mỉ và sắc sảo thì càng chứng tỏ được giá trị tay nghề của người con gái.

Thay vì để thổ cẩm truyền thống chỉ còn trong kí ức, những người trẻ ở Đắk Lắk đã nâng tầm cho thổ cẩm Ê Đê bước sang trang mới. Thấu hiểu và trân trọng những giá trị tinh hoa của dân tộc, nhiều bạn trẻ Ê Đê đã tiếp nối và nâng tầm thổ cẩm thành những bộ trang phục mang dáng dấp hiện đại nhưng vẫn đậm nét truyền thống. Nhiều người trẻ cũng thường xuyên tham gia các lớp học dệt thổ cẩm, được các nghệ nhân hướng dẫn để gìn giữ được nguyên vẹn bản sắc của thổ cẩm. Nhiều mô hình như Hợp tác xã dệt may thổ cẩm Amí Sia hay cửa hàng của chị Nguyễn Thị Đượm, HLoang Mlô... đã và đang tạo ra một hệ sinh thái việc làm cho cộng đồng người Ê Đê.

Thổ cẩm Ê Đê hiện nay không chỉ hiện diện trong đời sống thường nhật mà còn trở thành một phần của trải nghiệm du lịch.

Để thổ cẩm có thể thích nghi với nhịp phát triển đương đại, nhiều người trẻ đã chọn một hướng đi mới hơn, đó là làm mới hình thức nhưng tuyệt đối giữ gìn linh hồn truyền thống dân tộc, khéo léo biến tấu những tấm vải truyền thống thành những bộ váy thời trang, áo khoác, hay phụ kiện tinh tế, giúp thổ cẩm thoát khỏi khuôn mẫu cũ để trở nên gần gũi, dễ mặc hơn. Với mong muốn lưu giữ vẻ đẹp độc đáo, nghệ thuật gắn với bản sắc riêng biệt của núi rừng và khát vọng đưa thổ cẩm truyền thống của người Ê Đê vào đời sống đương đại, HLoang Mlô ngày đêm mày mò, thiết kế, thử nghiệm cho ra bộ sưu tập trang phục kết hợp với họa tiết thổ cẩm dựa trên tiêu chí chất liệu mềm, co giãn tốt, tạo cảm giác thoải mái cho người mặc; đồng thời, kết hợp phụ kiện theo phong cách hiện đại, cách tân nhưng vẫn gắn với yếu tố truyền thống. Đồng thời, đầu tư kĩ lưỡng từ việc chọn chất liệu thích hợp theo mùa, độ dài, rộng của áo sao cho tôn lên chiều cao của người mặc, đến sự kết hợp màu sắc của áo cũng được nghiên cứu, thử nghiệm nhiều lần. “Tôi đã tự thiết kế các bộ trang phục đa dạng mẫu mã để có thể phù hợp với hoàn cảnh, điều kiện khác nhau, dễ mặc hơn. Trang phục không chỉ xuất hiện trong các dịp lễ hội mà có thể mặc trong đời sống hằng ngày. Khi được mọi người đón nhận, mình cảm thấy rất cảm động khi có thể làm được việc gì đó có ích cho dân tộc, cho cộng đồng”, HLoang Mlô chia sẻ.

Nâng tầm cho thổ cẩm không chỉ dừng lại ở việc kinh doanh, mà còn góp phần tạo việc làm ổn định cho lao động địa phương. Những người trẻ vừa làm việc, vừa trực tiếp lan tỏa niềm tự hào về bản sắc văn hóa của chính mình. Cô gái 9X HLoang Mlô, hay nhiều bạn trẻ 2K khác như HLagi Mlô, Doang Niê... đã góp phần nâng tầm thổ cẩm Ê Đê lên một tầm cao mới. Trang phục thổ cẩm không chỉ xuất hiện trong các dịp lễ hội mà còn được mọi người đón nhận, mặc trong đời sống hằng ngày, hay trong các buổi trình diễn thời trang. Thổ cẩm Ê Đê bây giờ không chỉ hiện diện trong đời sống thường nhật mà còn trở thành một phần của trải nghiệm du lịch.

Trong cửa hàng nằm giữa phố thị Buôn Mê Thuột của mình, với gần 500 sản phẩm thổ cẩm đã mang lại sự đa dạng cho thổ cẩm Ê Đê. Không gian sáng tạo thời trang thổ cẩm của HLoang Mlô như quần áo, túi xách, mũ, nón và các phụ kiện tinh tế... thu hút lớn lượng khách du lịch trong nước và quốc tế. Nhờ sự đầu tư đầy tâm huyết, trang phục Ê Đê không còn bó hẹp trong không gian lễ hội, mà đã tự tin bước ra phố, cùng người mặc đi làm, đi chơi, hay gặp gỡ bạn bè mỗi ngày. Cùng với sự phát triển của thương mại điện tử, mạng xã hội... những người trẻ như HLoang Mlô, HLagi Mlô, Doang Niê... đã tận dụng công nghệ để quảng bá, thu hút khách hàng, tìm kiếm thị trường. Không chỉ thế, nhiều người trẻ cũng mang sản phẩm thổ cẩm đi nhiều hội chợ, đi các triển lãm, đi cả những điểm trưng bày, trong các cuộc thi... và từ đó nhiều người đã biết đến hơn, khách hàng tìm đến cũng rất đông. HLagi Mlô (xã Cư M'gar) chia sẻ: “Khi giới thiệu sản phẩm, em thấy đó không chỉ là quảng bá sản phẩm mà còn góp phần lan tỏa và gìn giữ giá trị văn hóa truyền thống, giúp thổ cẩm tiếp cận được với nhiều người hơn”.

HLoang Mlô ngày đêm mày mò, thiết kế, thử nghiệm cho ra bộ sưu tập trang phục kết hợp với họa tiết thổ cẩm.

Thổ cẩm là di sản văn hóa của cộng đồng các dân tộc thiểu số trên vùng đất Tây Nguyên hùng vĩ, tinh hoa của nghề dệt thủ công truyền thống. Văn hóa cao nguyên bao năm qua vẫn đậm đà bản sắc văn hóa như thế. Người Tây nguyên phóng khoáng nhưng cũng tinh tế và sáng tạo trong đời sống văn hóa nhờ được lưu truyền qua bao thế hệ. Những bộ áo, váy thổ cẩm không lẫn vào đâu được, vẫn ở đó nguyên vẹn như những buổi đầu. Trong cuộc cách mạng thời trang hóa thổ cẩm để văn hóa truyền thống không bị lãng quên, những người trẻ như HLoang Mlô, HLagi Mlô, Doang Niê... hiểu rằng, di sản phải sống được trong đời sống đương đại. Muốn vậy, phải đẹp, phải tiện dụng và phù hợp với thị hiếu khách hàng. Sự đón nhận nồng nhiệt từ du khách trong và ngoài nước đã khẳng định sức sống mới của thổ cẩm trên bản đồ du lịch Tây Nguyên.

Từ trang phục truyền thống trong buôn làng đến những thiết kế mang hơi thở hiện đại, hành trình “thời trang hóa” để nâng tầm thổ cẩm Ê Đê vẫn đang được viết tiếp bởi nhiệt huyết của những người trẻ. Những nỗ lực của nhiều người trẻ ở Đắk Lắk không chỉ góp phần gìn giữ một nghề truyền thống mà còn khẳng định sức sống của di sản văn hóa giữa lòng thời đại.