Tiếng hát dân ca NCT - “mạch nguồn” lan tỏa đời sống văn hóa Thủ đô

Đó là không khí chuẩn bị và tổ chức Liên hoan Tiếng hát dân ca NCT năm 2026. Không ồn ào, phô trương, nhưng sâu lắng, giàu sức lay động, những câu hát dân ca đang thực sự “đi vào ngõ xóm”, trở thành chất keo gắn kết cộng đồng và là điểm tựa tinh thần vững chắc cho lớp NCT.

Ban tổ chức trao Cờ lưu niệm cho các đơn vị tham gia Liên hoan tiếng hát NCT xã Gia Lâm

Kiện toàn tổ chức - tiếp thêm khí thế mới cho phong trào

Đặc biệt năm nay, phong trào diễn ra trong bối cảnh các địa phương đang khẩn trương kiện toàn tổ chức Hội NCT theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Đối với Hà Nội, đến ngày 29/4, tất cả 126/126 xã, phường đã có quyết định thành lập Hội NCT, trong đó 124 xã, phường đã tổ chức thành công Đại hội thành lập Hội. Sự chuyển động về tổ chức càng tạo thêm khí thế mới. Ở nhiều nơi, ngay sau khi hoàn tất việc sắp xếp, kiện toàn, các chi hội, CLB đã nhanh chóng bắt nhịp trở lại với các buổi tập luyện, biểu diễn, thể hiện tinh thần chủ động, thích ứng và trách nhiệm cao của NCT đối với phong trào chung. Không khí phấn khởi, tin tưởng lan tỏa rõ nét trong từng buổi sinh hoạt, từng tiết mục.

Từ sân đình, nhà văn hóa thôn đến từng tổ dân phố, không khí luyện tập, biểu diễn dân ca diễn ra sôi nổi, đều khắp. Ở các địa bàn xã Bất Bạt, Ô Diên, Dương Hòa, Gia Lâm, hay các phường Tây Hồ, Tùng Thiện…, đâu đâu cũng bắt gặp hình ảnh các cụ ông, cụ bà say sưa luyện giọng, chỉnh nhịp, dàn dựng tiết mục. Có những buổi tập kéo dài đến khuya, nhưng không ai thấy mệt, bởi phía sau mỗi câu hát là niềm vui được cống hiến, được hòa mình vào đời sống cộng đồng.

Tiết mục tham gia Liên hoan tiếng hát dân ca NCT phường Tây Hồ

Sôi động từ cơ sở - lan tỏa giá trị văn hóa truyền thống

Điểm đáng chú ý là kinh phí tổ chức Liên hoan hầu hết được xã hội hóa với sự chung tay của các đơn vị, doanh nghiệp, các nhà hảo tâm có tấm lòng với phong trào NCT. Liên hoan được tổ chức bài bản, có quy mô, thu hút đông đảo hội viên và Nhân dân tham gia. Nhiều địa phương huy động được hàng chục đội thi, mỗi đội là một “sắc màu văn hóa” riêng, phản ánh sinh động đời sống tinh thần tại cộng đồng. Đặc biệt, phong trào đã vượt ra khỏi phạm vi nội bộ Hội, thu hút sự tham gia, cổ vũ của con cháu, thanh niên và các tầng lớp Nhân dân, tạo nên không gian giao lưu liên thế hệ ý nghĩa và gắn kết.

Năm 2026, phong trào Liên hoan Tiếng hát dân ca NCT tại Hà Nội được triển khai đồng bộ theo kế hoạch phối hợp giữa Hội NCT thành phố và Sở Văn hóa và Thể thao. Các liên hoan cấp xã, phường đóng vai trò như “vòng sơ khảo rộng lớn”, tạo nền tảng lựa chọn những tiết mục tiêu biểu tham gia cấp khu vực và thành phố. Nội dung các chương trình ngày càng phong phú, bám sát bản sắc văn hóa vùng miền, từ quan họ, chèo, ca trù, hát văn đến các làn điệu dân ca ba miền.

Một tiết mục tại Liên hoan tiếng hát dân ca NCT xã Gia Lâm

Ông Nguyễn Thế Toàn, Ủy viên Ban Thường vụ Trung ương Hội NCT Việt Nam, Chủ tịch Hội NCT thành phố cho biết: Phong trào văn hóa văn nghệ nói chung, tiếng hát dân ca NCT nói riêng không chỉ là hoạt động văn hóa đơn thuần mà còn là giải pháp quan trọng chăm lo đời sống tinh thần, phát huy vai trò NCT trong xây dựng đời sống văn hóa cơ sở. Liên hoan đã khơi dậy niềm tự hào về truyền thống “Tuổi cao - Gương sáng” của NCT Việt Nam. Đây cũng là một kênh tuyên truyền mềm mại, hiệu quả, góp phần đưa chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước đi vào cuộc sống.

NSND Thúy Ngần đánh giá: “Chất lượng các tiết mục khá đồng đều, nhiều chương trình được dàn dựng công phu, bám sát bản sắc dân ca vùng miền, thể hiện rõ sự đầu tư nghiêm túc và niềm đam mê nghệ thuật của NCT. Không ít tiết mục có sự sáng tạo trong cách thể hiện, tạo được dấu ấn riêng và sức lan tỏa tốt”.

Thực tiễn tại các địa phương cho thấy, khi được tổ chức bài bản, phong trào văn nghệ NCT không còn là hoạt động phong trào đơn lẻ mà đang từng bước trở thành một “thiết chế mềm” trong đời sống văn hóa ở cơ sở. Nhiều tiết mục được dàn dựng công phu, kết hợp hài hòa giữa nghệ thuật và tuyên truyền, tạo sức lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng.

Đại hội thành lập Hội NCT phường Hà Đông

“Thiết chế mềm” gắn với nhiệm vụ chính trị và đời sống xã hội

Không chỉ dừng lại ở hoạt động văn hóa, các Liên hoan còn gắn chặt với nhiệm vụ chính trị tại địa phương. Từ đầu năm đến nay, nhiều chương trình được tổ chức nhân dịp tết nguyên đán, mừng Đảng mừng Xuân, mừng thọ NCT; chào mừng thành công cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND các cấp, những ngày lễ lớn của đất nước, của NCT, chào mừng kỷ niệm 85 năm Ngày truyền thống NCT Việt Nam (6/6). Những thông điệp về tình yêu quê hương đất nước, ca ngợi Đảng, Bác Hồ, truyền thống của NCT, phản ánh công cuộc đổi mới, xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh… được chuyển tải qua làn điệu dân ca một cách nhẹ nhàng, sâu sắc, dễ đi vào lòng người.

Tại phường Tây Hồ, phong trào được triển khai bài bản với sự tham gia của đông đảo hội viên. Bà Trần Thị Thu Hường, Chủ tịch Hội NCT phường cho biết: Hội đã chủ động xây dựng kế hoạch, phối hợp chặt chẽ với các đơn vị chức năng, tổ chức luyện tập, dàn dựng chương trình công phu. Sự vào cuộc đồng bộ của cấp ủy, chính quyền và tinh thần trách nhiệm của hội viên là yếu tố quan trọng tạo nên thành công của các liên hoan.

Điểm cốt lõi làm nên sức sống của phong trào chính là vai trò chủ thể của NCT. Không chỉ tham gia biểu diễn, nhiều hội viên còn trực tiếp dàn dựng chương trình, truyền dạy, phục dựng các làn điệu cổ, trở thành “hạt nhân văn hóa” tại cộng đồng. Từ những CLB văn nghệ ở cơ sở, các giá trị văn hóa truyền thống được gìn giữ và trao truyền một cách bền bỉ.

Tiết mục tại Liên hoan tiếng hát dân ca NCT phowngf Thanh Liệt, TP Hà Nội

Trong không khí thi đua sôi nổi, nhiều đội văn nghệ NCT còn chủ động xây dựng các chương trình mang tính chủ đề, lồng ghép nội dung tuyên truyền về bầu cử, về xây dựng chính quyền cơ sở, về nếp sống văn minh. Những lời ca mộc mạc nhưng giàu cảm xúc đã góp phần làm “mềm hóa” các nội dung tuyên truyền, giúp người dân dễ tiếp nhận, dễ đồng thuận. Đây chính là giá trị đặc biệt mà không phải loại hình truyền thông nào cũng có thể thay thế.

Bà Nguyễn Thị Thông, hội viên NCT xã Gia Lâm chia sẻ: “Chúng tôi hát không chỉ để vui mà để giữ lại những gì cha ông để lại. Mỗi lần đứng trên sân khấu là một lần thấy mình còn có ích, còn được cống hiến cho cộng đồng”. Từ những suy nghĩ chân thành ấy, phong trào đã có sức lan tỏa sâu rộng, bền bỉ.

Từ thực tiễn các liên hoan cấp cơ sở có thể thấy, Hà Nội đã và đang hình thành một mạng lưới phong trào văn nghệ NCT rộng khắp, có chiều sâu. Các CLB, đội dân ca trở thành những “thiết chế văn hóa tự thân”, góp phần xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh tại khu dân cư. Không chỉ nâng cao đời sống tinh thần, phong trào còn góp phần tăng cường gắn kết cộng đồng, hạn chế những vấn đề xã hội trong NCT, tạo điều kiện để truyền dạy giá trị truyền thống cho thế hệ trẻ.

Có thể khẳng định, Liên hoan Tiếng hát dân ca NCT không chỉ là hoạt động phong trào mà đang dần trở thành một trụ cột quan trọng trong đời sống văn hóa cơ sở. Ở đó, NCT vừa là chủ thể sáng tạo, vừa là người giữ lửa, để những làn điệu dân ca tiếp tục ngân vang, bền bỉ, sâu lắng trong nhịp sống hiện đại. Từ đó, có thể khẳng định: Khi được quan tâm, tạo điều kiện và tổ chức đúng hướng, NCT không chỉ là đối tượng được chăm lo, mà còn là nguồn lực văn hóa đặc biệt, góp phần xây dựng Thủ đô văn hiến, văn minh, hiện đại, hạnh phúc; xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh.