Tập trung xây dựng môi trường văn hóa

Văn hóa là dấu vết của con người in trong tự nhiên. Là những gì thuộc về con người, do con người sáng tạo ra, trong cuộc sống và vì cuộc sống của chính mình. Đó là tính người, chất người, là cái đẹp của nhân cách. Còn môi trường văn hóa là không gian mà trong đó con người chịu sự tác động của nó để trở thành Người.
Tập trung xây dựng môi trường văn hóa
Tình làng nghĩa xóm cần được coi trọng và phát huy

Văn hóa là cái đẹp, nhưng trong môi trường văn hóa thì có đẹp và có xấu, có tác động tích cực và tiêu cực đối với quá trình hình thành nhân cách. Tác động tới nhân cách trước tiên và mạnh mẽ nhất là các yếu tố văn hóa. Văn hóa nuôi dưỡng văn hóa. Văn hóa sinh ra văn hóa. Văn hóa “di truyền” từ đời này sang đời khác, làm cho một dân tộc có thể trường tồn và phát triển. Đồng thời với quá trình đó, các yếu tố tự nhiên cũng góp phần đáng kể trong hình thành nhân cách, thành thơ, thành nhạc, thành ký ức trong đời sống tâm hồn.

Xây dựng môi trường văn hóa chính là tạo nên những yếu tố văn hóa và tự nhiên mà có thể tác động tích cực đối với việc hình thành nhân cách. Và mặt khác, cần ngăn chặn để hạn chế tối đa những yếu tố tác động tiêu cực về văn hóa. Xây dựng môi trường văn hóa là một nội dung rất quan trọng trong trong Chiến lược phát triển văn hóa Việt Nam, nhằm mục tiêu xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam phát triển toàn diện, hướng đến chân - thiện - mỹ, thấm nhuần tinh thần dân tộc, nhân văn, dân chủ và khoa học, làm nền tảng và đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước .

Chủ đề này thật quan trọng, rộng lớn và nhiều tầng bậc. Dưới đây xin đề xuất một số ý kiến ban đầu để trao đổi và tham khảo.

1. Tính trung thực trong nhân cách: Phải thật sự chăm lo việc xây dựng nhân cách của cán bộ lãnh đạo chủ chốt các cấp, các ngành, các thầy cô giáo, các ông bố bà mẹ, anh chị cả trong gia đình để từ đó nêu gương tốt bằng những con người thật, hành động thật, giản dị, dễ hiểu và có sức truyền cảm, lan tỏa. Mục tiêu và nội dung cốt lõi quan trọng nhất trong xây dựng văn hóa là xây dựng con người có nhân cách, đạo đức tốt đẹp. Đây là điểm cần đặc biệt lưu ý để luôn bám chắc mục tiêu chủ yếu trong quá trình xây dựng văn hóa.

Trong đó đặc biệt lưu ý xây dựng tính trung thực. Có trung thực sẽ biết tự trọng, biết xấu hổ, trước nhất là xấu hổ với chính mình, sau nữa là với cộng đồng. Khi biết tự trọng thì không làm việc xấu. Để xây dựng tính trung thực, trước hết cần tôn trọng tự do cá nhân, tự do tư tưởng và ngôn luận, để mọi người không sợ bị quy chụp, không phải nói dối để tự vệ và minh bạch thông tin nhằm thấy được bức tranh chân thực về cuộc sống và công việc.

2. Nâng cao hiểu biết, xây đắp các giá trị văn hóa. Cần thường xuyên nâng cao hiểu biết về văn hóa và ý thức giữ gìn, xây đắp các giá trị văn hóa đối với cả cộng đồng. Một khi hiểu biết đủ độ sâu, độ chín thì tự nó cũng sẽ chuyển thành ý thức và nâng tầm văn hóa của mỗi người. Khi đa số có ý thức cao thì sẽ thành sức mạnh của cả một cộng đồng, không cho phép thành viên nào tùy tiện sai trái.

Trong văn hóa làng ở Tây Nguyên đã từng có những trường hợp một thành viên nào đó bị cộng đồng không thừa nhận là con của làng nữa thì đó chính là hình phạt lớn nhất, có tác dụng răn đe hơn bất kỳ bản án nào. Cái tình trong văn hóa làng có nhiều giá trị đẹp rất đáng được bảo tồn và nhân lên, giúp cho con người ta thiện và đẹp hơn. Ở góc độ này, chúng ta cần tham khảo, nghiên cứu sâu hơn để chọn lọc và phát huy những mặt tốt đẹp, tích cực trong văn hóa làng của người Việt Nam ta.

Tất nhiên, trong văn hóa làng cũng tồn tại những mặt, những vấn đề đến nay không còn phù hợp, hạn chế sự phát triển của các cá nhân và cộng đồng cần phải được điều chỉnh.

Tập trung xây dựng môi trường văn hóa
Ảnh minh họa

3. Đại văn hào Nga Makxim Gorky đã có lần nói đại ý, đối với ông, văn hóa suy đồi còn đáng sợ hơn Tổ quốc lâm nguy. Khi Tổ quốc lâm nguy nhưng văn hóa còn, văn hóa bền vững thì sẽ bảo vệ được Tổ quốc, thậm chí bị mất rồi vẫn có thể giành lại được. Còn khi để mất văn hóa, văn hóa lâm nguy thì chẳng những mất Tổ quốc mà còn có khi mất cả dân tộc, mất chủ nhân và linh hồn của Tổ quốc ấy. Tham nhũng và lợi ích nhóm tiêu cực của cán bộ có chức quyền nó có sức tàn phá dữ dội đối với văn hóa, hơn bất kỳ thứ gì. Ngăn chặn tham nhũng, lợi ích nhóm tiêu cực, suy đồi văn hóa. Cuộc đấu tranh phòng chống tham nhũng do Đảng và Nhà nước phát động và chỉ đạo hiện nay đang có tác động tốt đối với việc ngăn chặn sự suy thoái đạo đức, cũng tức là ngăn chặn suy đồi văn hóa.

Do đó, hơn lúc nào hết, cần hết sức ủng hộ, hưởng ứng, góp ý và góp phần cho cuộc đấu tranh chống tham nhũng ngày càng hiệu quả cao hơn, cả chiều rộng và chiều sâu, thực chất và bền vững. Trong đó, cần chú ý hơn nữa những biện pháp về cơ chế, thể chế nhằm kiểm soát tốt việc sử dụng quyền lực, ngăn chặn trước và từ xa các vụ việc tham nhũng. Cải cách lập pháp và tư pháp theo hướng nhân văn, tiến bộ hiện đại là một nội dung rất quan trọng đối với xây dựng văn hóa.

4. Hoạt động văn hóa, truyền thông đóng vai trò quan trọng trong xây dựng, hình thành nhân cách con người: Văn học, điện ảnh, sân khấu, âm nhạc, truyền thông, báo chí,… cần giàu tính nhân văn hơn, tham gia mạnh mẽ và tác động tích cực hơn nữa cho xây dựng văn hóa. Phải chăm chỉ và cần mẫn nâng niu tích góp các giá trị nhân văn và tìm cách phát huy nó sâu rộng vào cộng đồng, biến thành nhân cách tốt trong mỗi con người.

Thông tin truyền thông cũng là một loại hoạt động văn hóa. Cần hạn chế tối đa và ngăn chặn mạnh mẽ việc một bộ phận nhà báo không đủ chuẩn về nhân cách tham gia vào các hoạt động lợi ích nhóm tiêu cực, làm cho trắng đen lẫn lộn, đánh bóng và bao che cho bên này, xuyên tạc vu cáo bên kia, răn đe dọa dẫm người ta để tống tiền, làm mất uy tín giới báo chí. Cần quan tâm việc bảo vệ công lý, bảo vệ những người dám đấu tranh chống lại các thế lực ngầm, vạch mặt kẻ tham nhũng.

5. Người lãnh đạo phải biết lắng nghe “ngôn ngữ” văn hóa. Để xây dựng môi trường văn hóa, cần phải hết sức giữ gìn sự trong sạch ở các cơ quan nắm cán cân công lý và làm văn hóa. Nơi này chỉ nên tập hợp những con người thật sự liêm khiết, có tấm lòng yêu thương con người, biết khóc vì nỗi đau oan trái của đồng loại và biết căm giận trước cái ác và cái xấu xa bẩn thỉu. Đó là những con người công tâm, bản lĩnh chính trực, không bị sự cám dỗ của đồng tiền và sự áp đặt của quyền lực mà nói theo hoặc uốn cong ngòi bút. Không để có các trường hợp oan sai, nhất là các oan sai từ công việc điều tra, truy tố và xét xử. Những trường hợp như vậy tai hại vô cùng, để lại vết nhơ và nỗi nhục của nền công lý, và xa hơn nữa là làm mất uy tín của chế độ chính trị, thậm chí còn hơn rất nhiều bất kỳ các tuyên truyền phản động nào. Những người bị oan ức phải được phát hiện và được minh oan, giải oan sớm nhất có thể. Đừng vì cố tình bảo thủ mà để cho người khác phải bị oan ức, kể cả bị giết oan, chết thay cho kẻ phạm tội. Việc cố ý làm sai và không chịu sửa để người khác phải bị oan là một tội ác không thể bỏ qua.

Môi trường tự nhiên cần được bảo vệ nghiêm, không để bị ô nhiễm và vấy bẩn, cảnh quan thiên nhiên và những kiến trúc đẹp, kể cả các dòng sông, đồng ruộng, bờ tre và làng quê Việt Nam đằm thắm, yên lành và những dãy phố xưa như sự hoài niệm và lời nhắn gửi từ quá khứ của những tâm hồn kiến trúc đa cảm và những tác phẩm hội họa giá trị… được bảo tồn, đều có tác động quan trọng trong xây dựng văn hóa, đời sống tâm hồn của con người.

Một điều nữa, theo tôi cần lưu ý trong câu chuyện về xây dựng môi trường văn hóa. Nên nhớ, văn hóa là cái đẹp. Cái đẹp vừa bền vững lại vừa mong manh dễ vỡ. Đã vỡ rồi thì khó hàn gắn lại. Và mặt khác, trong văn hóa luôn có ngôn ngữ tinh tế, những tín hiệu nhạy cảm và sâu lắng. Vì những lẽ ấy, cần phải có những người lãnh đạo phụ trách không thô bạo, biết ngôn ngữ ấy và biết lắng nghe… thì mới có thể làm tốt.

TS. Vũ Ngọc Hoàng

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Bảo hộ sở hữu trí tuệ và bản quyền: Cái lõi phát triển công nghiệp văn hóa

Bảo hộ sở hữu trí tuệ và bản quyền: Cái lõi phát triển công nghiệp văn hóa

Thực tế hiện nay cho thấy, trong âm nhạc, xuất bản liên tiếp xảy ra những vụ vi phạm bản quyền. Trong điện ảnh, người xem phim lậu là chuyện bình thường. Trong quảng cáo, khách hàng mượn ý tưởng của các agency thua thầu là hiện tượng phổ biến. Trong nhiếp ảnh, sản phẩm của tác giả tha hồ bị chôm chỉa, đăng tải vô tội vạ, không xin phép… Trong ngành công nghiệp văn hoá – công nghiệp sáng tạo, vi phạm bản quyền là nỗi đau nhức nhối chưa có hồi kết...
Diva Thanh Lam được đề nghị xét tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân

Diva Thanh Lam được đề nghị xét tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân

Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch đã đăng tải danh sách hồ sơ đề nghị xét tặng danh hiệu "Nghệ sĩ nhân dân", "Nghệ sĩ ưu tú" lần thứ 10 do Hội đồng cấp cơ sở trình Hội đồng cấp Bộ. Trong danh sách xét tặng Nghệ sĩ nhân dân, đáng chú ý có Diva Thanh Lam.
“Kim cương đen” thiêng liêng tình đồng đội

“Kim cương đen” thiêng liêng tình đồng đội

Xuyên suốt hai cuộc kháng chiến đánh Pháp - đuổi Mỹ, Bình Phước là một trong những địa danh gắn liền với những chứng tích lịch sử, các trận đánh ác liệt cùng tinh thần bất khuất của quân và dân nơi đây. Tự hào là những người con của mảnh đất Bình Phước anh hùng, các thanh niên tỉnh này đã chung tay dựng lên phim “Kim cương đen”
Quy định mới về hoạt động cung cấp dịch vụ quảng cáo xuyên biên giới tại Việt Nam

Quy định mới về hoạt động cung cấp dịch vụ quảng cáo xuyên biên giới tại Việt Nam

Ngày 20/07/2021, Chính phủ ban hành Nghị định 70/2021/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 181/2013/NĐ-CP ngày 14/4/2013 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Quảng cáo, trong đó, sửa đổi, bổ sung Điều 13 về hoạt động cung cấp dịch vụ quảng cáo xuyên biên giới tại Việt Nam.
Cây nhãn tổ trước cửa chùa Phố Hiến

Cây nhãn tổ trước cửa chùa Phố Hiến

Trước cửa chùa Phố Hiến, một di tích lịch sử được Bộ Văn hóa Thông tin và Thể thao xếp hạng, thuộc phường Hồng Châu, thành phố Hưng Yên, tỉnh Hưng Yên có một cây nhãn đã hơn 300 tuổi.

Tin khác

Sức lan tỏa từ những câu chuyện tử tế

Sức lan tỏa từ những câu chuyện tử tế
Giữa cơn bão đại dịch Covid-19, cộng đồng một lần nữa lại được chứng kiến nhiều hành động, nghĩa cử cao đẹp, cùng giúp đỡ nhau vượt qua mọi khó khăn. Sự ấm áp của tình người, từ những suất cơm, chai nước, ổ bánh mì miễn phí đến những cây ATM gạo, tiệm rau tình thương, siêu thị 0 đồng, quán ăn miễn phí cho người nghèo, người yếu thế... đang lan tỏa rộng rãi sức mạnh của tình đoàn kết.

Thừa Thiên Huế lên kịch bản đón khách du lịch trở lại

Thừa Thiên Huế lên kịch bản đón khách du lịch trở lại
Thừa Thiên Huế là địa phương kiểm soát tốt dịch bệnh COVID- 19, chuẩn bị các kịch bản sẵn sàng đón du khách trở lại vừa khai thác, vừa phòng chống dịch hiệu quả.

Tượng nữ hoàng băng giá Elsa phiên bản "phù thủy" ở Sa Pa

Tượng nữ hoàng băng giá Elsa phiên bản "phù thủy" ở Sa Pa
Cộng đồng mạng lại được phen dậy sóng, truyền nhau bức ảnh chụp tượng nữ hoàng băng giá Elsa phiên bản “cực lỗi” xuất hiện tại điểm check-in Ansapa, nằm trên địa bàn phường Phan Si Păng, thị xã Sa Pa, tỉnh Lào Cai).

Bảo tồn và phát huy bền vững giá trị di sản văn hóa Việt Nam, giai đoạn 2021-2025

Bảo tồn và phát huy bền vững giá trị di sản văn hóa Việt Nam, giai đoạn 2021-2025
Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam vừa ký phê duyệt Chương trình Bảo tồn và phát huy bền vững giá trị di sản văn hóa Việt Nam, giai đoạn 2021-2025. Theo nhiều chuyên gia, nhà nghiên cứu, Chương trình này của Chính phủ là một trong những giải pháp mang tính đột phá về “chất” đối với công tác bảo tồn di sản văn hóa dân tộc.

Phát triển văn hóa truyền thông vì sự hoàn thiện nhân cách của con người

Phát triển văn hóa truyền thông vì sự hoàn thiện nhân cách của con người
Thế kỉ XXI là được coi thế kỉ của “văn hóa màn hình” với bước phát triển nhảy vọt, “làm mưa, làm gió” của các loại hình truyền thông, mà đặc biệt là truyền hình, phát thanh có hình, báo điện tử và các mạng xã hội dày đặc trên nền tảng internet. Giờ đây điện thoại thông minh, màn hình cảm ứng là “vật bất li thân” đối với hầu như tất cả mọi công dân (chỉ có số ít người cao tuổi là hiếm khi dùng đến). Sử dụng công năng ngày càng cải tiến, “lên đời” của các loại điện thoại thông minh trên thế giới, con người hiện nay đã và đang thực hiện hầu hết mọi nhu cầu giao tiếp, chụp ảnh, quay camera, xem phim, xem truyền hình, chơi games giải trí, trực tiếp viết các trạng thái cảm xúc, bình luận tin tức, kết nối, giao dịch, thực thi công việc hàng ngày tại công sở cũng như ở tư gia.

Văn nghệ sĩ cùng nhau truyền năng lượng tích cực trong dịch Covid-19

Văn nghệ sĩ cùng nhau truyền năng lượng tích cực trong dịch Covid-19
Trong bối cảnh sân khấu phải đóng cửa, khó khăn chồng chất, các văn nghệ sĩ TP.Hồ Chí Minh vẫn ngày đêm cống hiến hết mình cho công tác xã hội, tích cực tham gia các đội tình nguyện cùng lực lượng tuyến đầu.
Xem thêm
Nam Phú Quốc - điểm đến “tuổi trẻ sống vui, tuổi già an lạc”

Nam Phú Quốc - điểm đến “tuổi trẻ sống vui, tuổi già an lạc”

Sở hữu ưu thế vượt trội về không gian sống và hệ sinh thái du lịch nghỉ dưỡng - vui chơi giải trí - bất động sản đẳng cấp do ...
Cáp treo Fansipan và những đóng góp cho du lịch Sa Pa

Cáp treo Fansipan và những đóng góp cho du lịch Sa Pa

Sau 5 năm vận hành, tuyến cáp treo Fansipan đã không chỉ mang đến trải nghiệm mới cho hàng triệu du khách khi chinh phục nóc nhà Đông Dương mà ...
TIME gợi ý 2 khách sạn mới của Sun Group tại Hà Nội và Phú Quốc- nơi vừa lọt top điểm đến tuyệt vời nhất thế giới 2021

TIME gợi ý 2 khách sạn mới của Sun Group tại Hà Nội và Phú Quốc- nơi vừa lọt top điểm đến tuyệt vời nhất thế giới 2021

Hà Nội, Phú Quốc và TP Hồ Chí Minh vừa được tạp chí danh tiếng TIME (Mỹ) ghi nhận trong “Top 100 điểm đến tuyệt vời nhất thế giới 2021”. ...
Kình ngư người Mỹ gây sốt khi giành 4 HCV ở Olympic Tokyo 2020 và phá 4 kỷ lục

Kình ngư người Mỹ gây sốt khi giành 4 HCV ở Olympic Tokyo 2020 và phá 4 kỷ lục

Kình ngư người Mỹ - Caeleb Dressel gây sốt khi giành tấm HCV thứ 4 ở Olympic Tokyo 2020, đồng thời phá vỡ 3 kỷ lục Olympic và 1 kỷ ...
Các vận động viên Việt Nam đã nỗ lực hết mình

Các vận động viên Việt Nam đã nỗ lực hết mình

Mặc dù đã nỗ lực thi đấu hết mình nhưng đoàn thể thao Việt Nam vẫn chưa mang về thành tích như mong muốn của đoàn ở Olympic Tokyo 2020. ...
Ánh Viên thất bại ở 200m tự do nữ Olympic Tokyo 2020

Ánh Viên thất bại ở 200m tự do nữ Olympic Tokyo 2020

Kình ngư Ánh Viên đã thất bại ở nội dung 200m tự do nữ tại Olympic Tokyo 2020.
Dòng sông tuổi thơ

Dòng sông tuổi thơ

Trong cuộc đời mỗi con người, ai cũng phải trải qua những buồn vui, sóng gió đẩy đưa... Sông quê hương vẫn nằm đó, lắng nghe tiếng đổi thay của ...
Bà nội

Bà nội

Buổi chiều, bố đi làm về. Vào bàn ăn, vừa mở lồng bàn, bố đã reo: Trời! Bà cho cả nhà ăn những gì mà trông đã thấy ngon thế ...
Cô nàng i ngắn

Cô nàng i ngắn

Chuyến đi cao nguyên đá Đồng Văn của tôi lần ấy hoàn toàn ngẫu hứng. Nó được hình thành khi tôi ghé thăm anh bạn thân đang công tác tại ...
Chương trình nghệ thuật "Mẹ là tình yêu": Gây quỹ từ thiện giúp đỡ những người mẹ, người yếu thế đang gặp khốn khó trong đại dịch Covid-19

Chương trình nghệ thuật "Mẹ là tình yêu": Gây quỹ từ thiện giúp đỡ những người mẹ, người yếu thế đang gặp khốn khó trong đại dịch Covid-19

Nhằm nhắc nhớ những khán giả trẻ về lòng hiếu thảo đặc biệt đối với mẹ, đồng thời hướng đến gây quỹ giúp đỡ những người yếu thế trong xã ...
Taylor Swift lọt Top ca sĩ được yêu thích nhất mọi thời đại

Taylor Swift lọt Top ca sĩ được yêu thích nhất mọi thời đại

Tạp chí âm nhạc Billboard đã vinh danh Taylor Swift là một trong những ca sĩ được yêu thích nhất mọi thời đại.
Triệu Lệ Dĩnh - Phùng Thiệu Phong ly hôn

Triệu Lệ Dĩnh - Phùng Thiệu Phong ly hôn

Cặp đôi Triệu Lệ Dĩnh, Phùng Thiệu Phong vừa ly dị sau 3 năm kết hôn. Thông tin cặp sao ly hôn đang gây xôn xao làng giải trí xứ ...
Phiên bản di động