Tài nguyên nước - điểm nóng bên dòng sông Nile

Tháng 10 vừa qua, Thủ tướng Ethiopia Abiy Ahmed đã giành giải Nobel Hòa bình nhờ những nỗ lực đàm phán hòa bình với Eritrea. Nhưng đất nước của ông vẫn đang trong một cuộc tranh chấp lớn khác đe dọa sự ổn định khu vực…

Cuộc xung đột này xoay quanh nguồn nước trên sông Nile, đặc biệt là dự án xây dựng Đập thủy điện Phục hưng Lớn trên con sông Nile Xanh của Ethiopia. Ai Cập coi con đập này là một mối đe dọa nhãn tiền với sự sinh tồn của họ. Trong khi đó, Ethioppia coi việc thực hiện dự án là cần thiết cho quá trình phát triển đất nước và tuyên bố sẽ tiếp tục xúc tiến.

Ethiopia và Ai Cập là hai quốc gia đông dân và hùng mạnh nhất châu Phi. Bất kì cuộc tranh chấp nào diễn ra giữa họ cũng là mối đe dọa lớn đối với hòa bình và ổn định khu vực. Cả hai nước đã bày tỏ ưu tiên một giải pháp dài hạn cho tranh chấp, nhưng con đường đàm phán đã không được thông suốt.

Sông Nile được cho là tài nguyên thiên nhiên quan trọng nhất đối với ít nhất 10 quốc gia có các nhánh sông Nile Trắng và Xanh chảy qua, bao gồm: Burundi, Cộng hòa Dân chủ Congo, Ai Cập, Ethiopia, Kenya, Rwanda, Nam Sudan, Sudan, Tanzania và Uganda. Nhưng tranh chấp hiện tại chỉ liên quan đến Ai Cập, Ethiopia và Sudan.

tai nguyen nuoc diem nong ben dong song nile
Sơ đồ khu vực đập lớn của Ethiopia trên sông Nile Xanh và đường đi của con sông Nile qua Sudan, Ai Cập trước khi đổ ra Địa Trung Hải.

Hai thỏa thuận, từ năm 1929 và 1959, đã hướng dẫn việc sử dụng nước sông Nile ở phía Bắc của Ethiopia cho đến nay. Hiệp ước Anh-Ai Cập năm 1929 được kí kết bởi Vương quốc Anh, khi đó kiểm soát phần lớn Đông Phi và Ai Cập, nhằm phân bổ quyền sử dụng nước dọc theo lưu vực. Theo hiệp ước này, Ai Cập và Sudan được đảm bảo cung cấp hằng năm lần lượt 48 tỉ và 4 tỉ mét khối nước, trong số sản lượng hằng năm ước tính là 84 tỉ mét khối nước của sông Nile.

Một thỏa thuận khác vào năm 1959 giữa Anh và Ai Cập độc lập đã tăng cổ phần của Ai Cập lên 55,5 tỉ mét khối và Sudan lên 18,5 tỉ mét khối, phần còn lại được chia sẻ bởi các quốc gia khác dọc theo con sông. Hiệp ước mới cũng tái khẳng định một điều khoản thiết yếu từ thỏa thuận năm 1929: Ai Cập có quyền phủ quyết bất kì dự án xây dựng nào có thể cản trở dòng nước chảy vào sông Nile.

Và chính hai thỏa thuận đó đã gieo mầm cho tranh chấp ngày nay.

Ethiopia và tất cả các quốc gia dọc theo con sông, ngoài Ai Cập và Sudan, sẽ gặp khó khăn trong việc tuân thủ các điều khoản cũng như duy trì dân số của họ. Do đó, không có gì đáng ngạc nhiên khi vào năm 2011, Ethiopia đã công bố kế hoạch xây dựng một đập thủy điện lớn trị giá 5 tỉ USD trên sông Nile, gần biên giới Ethiopia-Sudan.

Đối với Ethiopia, con đập là dự án cần thiết nhất cho nhu cầu về nước và phát triển kinh tế, vì nó được thiết lập để cung cấp hơn 6.000 megawatt điện. Nhưng nó sẽ là sự tàn phá đối với Ai Cập, quốc gia dựa vào sông để tưới tiêu, đánh cá và vận chuyển.

Ai Cập đã đề xuất trong các cuộc đàm phán mới nhất rằng, họ cần được bảo đảm ít nhất 40 tỉ mét khối nước hằng năm và rằng Ethiopia phải mất nhiều thời gian hơn để lấp đầy hồ chứa. Nhưng Ethiopia chỉ đề nghị dành cho Ai Cập 31 tỉ mét khối, bằng một nửa số lượng theo thỏa thuận năm 1959.

Sự khác biệt giữa hai quốc gia đang dấy lên những câu hỏi nghiêm trọng về khả năng hành động quân sự của Ai Cập để giải quyết những gì mà họ coi là mối đe dọa an ninh quốc gia cấp bách nhất.

Đối với một số người tại Ai Cập, hành động quân sự dường như là một lựa chọn ưu tiên nếu không có lí do nào khác để chứng minh cho người Ai Cập thấy rằng các lực lượng vũ trang của họ đang bảo vệ lợi ích người dân. Thủ tướng Ethiopia Abiy đã ám chỉ khả năng này vào ngày 22/10 vừa qua, khi nói rằng hàng triệu binh sĩ đất nước ông đã sẵn sàng để bảo vệ con đập nếu một cuộc chiến nổ ra.

Nhưng hành động quân sự sẽ là điên rồ cùng một viễn cảnh những hậu quả quốc tế thảm khốc. Đó là lí do tại sao việc giảm leo thang và hòa giải quốc tế là rất cần thiết. Cộng đồng quốc tế, với các chuyên gia từ Liên Hợp Quốc, Ngân hàng thế giới và các tổ chức đa phương khác, có thể đưa ra một kế hoạch để giải quyết các mối quan ngại ngay lập tức.

Kế hoạch này có thể bao gồm thuyết phục Ethiopia đáp ứng yêu cầu của Ai Cập về 40 tỉ mét khối nước/năm, giúp nước này phát triển các kế hoạch tưới tiêu hiện đại để tiết kiệm nước và hỗ trợ xây dựng nhà máy khử mặn nước. Đổi lại, các nhà tài trợ quốc tế có thể giúp đáp ứng nhu cầu điện của Ethiopia bằng cách tài trợ cho các nhà máy điện nổi trên Biển Đỏ, nơi có thể vận chuyển năng lượng qua Eritrea, Somalia và Kenya

Đ.K (Tổng hợp)

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

bao cao benh vuc thuy dien song mekong bi cac chuyen gia bac bo

Báo cáo bênh vực thủy điện sông Mekong bị các chuyên gia bác bỏ

Nghiên cứu tháng 7 của Đại học Thanh Hoa ở Bắc Kinh và Viện Thủy lợi Trung Quốc lập luận rằng các đập thủy điện của nước này thực ra đang giúp giảm vấn đề hạn hán, lũ lụt bằng cách giữ nước vào mùa mưa và xả nước vào mùa khô…
78 nguo i che t sau vu no lo n o thu do beirut cua li bang

78 người chết sau vụ nổ lớn ở thủ đô Beirut của Li Băng

Sự việc xảy ra lúc 18h ngày 4/8 tại một kho cảng gần trung tâm thủ đô Beirut của Li Băng khiến hơn 78 người thiệt mạng và hàng nghìn người bị thương.
vong lap dang so cua covid 19 voi chau a thai binh duong

Vòng lặp đáng sợ của Covid-19 với châu Á - Thái Bình Dương

Các nước ở châu Á - Thái Bình Dương từng là hình mẫu nay lại quay cuồng đối phó với các ca bệnh trong cộng đồng đã cho thấy vòng lặp đáng sợ của Covid-19…
canh bac la nhung hop li cua chinh phu my

Canh bạc lạ nhưng hợp lí của chính phủ Mỹ

Chính quyền Tổng thống Trump ngày 22/7 vừa cam kết mua 100 triệu liều vaccine, dù vẫn chưa hoàn tất nghiên cứu phát triển. Đây là điều hiếm thấy vì chính phủ Mỹ ít khi đứng ra mua vaccine…
trung quoc kho khan truoc don hiem cua washington

Trung Quốc khó khăn trước đòn hiểm của Washington

Sau một loạt đòn ngoại giao của Mỹ, trong đó có lệnh đóng cửa Tổng lãnh sự quán Trung Quốc ở Houston, Bắc Kinh đang tìm cách để vừa đáp trả vừa không tự đẩy mình vào thế khó...

Tin khác

Thông điệp mạo hiểm và toan tính của Tổng thống Lukashenko

thong diep mao hiem va toan tinh cua tong thong lukashenko
Tổng thống Lukashenko muốn Belarus nhận được tối đa lợi ích về kinh tế từ Nga, nhưng chỉ cho Nga nhận tối thiểu lợi về chính trị từ Belarus...

Vì sao Trung Quốc hứng chịu đợt lũ lụt lịch sử?

vi sao trung quoc hung chiu dot lu lut lich su
Một số chuyên gia Trung Quốc cho rằng, cải tạo đất trái phép, thu hẹp vùng bãi bồi và hồ chứa nước khiến lũ lụt năm nay ở nước này trở nên nghiêm trọng…

Khai mạc Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 36

khai mac hoi nghi cap cao asean lan thu 36
Sáng 26/6, Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 36 tổ chức theo hình thức trực tuyến khai mạc tại Trung tâm Hội nghị quốc tế Hà Nội. Trên cương vị Chủ tịch ASEAN 2020, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc sẽ chủ trì Hội nghị Cấp cao chính thức đầu tiên trong Năm Chủ tịch ASEAN 2020.

Carnival đường phố mở màn ấn tượng cho Lễ hội Du lịch biển Sầm Sơn 2020

carnival duong pho mo man an tuong cho le hoi du lich bien sam son 2020
Đến hẹn lại lên, dàn xe hoa lộng lẫy, những vũ điệu nóng bỏng của các vũ công châu Âu trong Carnival đường phố sôi động được Sun Group chung tay tổ chức tại Thanh Hóa năm nay hứa hẹn sẽ tiếp tục là sự kiện mở màn đầy ấn tượng cho Lễ hội Du lịch biển Sầm Sơn 2020.
Xem thêm
78 nguo i che t sau vu no lo n o thu do beirut cua li bang

78 người chết sau vụ nổ lớn ở thủ đô Beirut của Li Băng

Sự việc xảy ra lúc 18h ngày 4/8 tại một kho cảng gần trung tâm thủ đô Beirut của Li Băng khiến hơn 78 người thiệt mạng và hàng nghìn người bị ...
my ha co o lanh su quan tai thanh do cua trung quoc

Mỹ hạ cờ ở lãnh sự quán tại Thành Đô của Trung Quốc

Lá cờ Mỹ đã được hạ xuống từ từ vào sáng 27/7, trong bối cảnh căng thẳng ngoại giao leo thang giữa hai cường quốc khi cả hai cùng cáo ...
an do hung chiu nang nong khung khiep toi 50 do c

Ấn Độ hứng chịu nắng nóng khủng khiếp tới 50 độ C

Ấn Độ đang hứng chịu đợt nắng nóng khủng khiếp, với nền nhiệt độ tại nhiều khu vực chạm ngưỡng 50 độ C. Hồi năm ngoái, chính phủ nước này ...
tai phong toa lieu philippines co sua sai thanh cong

Tái phong tỏa, liệu Philippines có “sửa sai” thành công?

Hai tuần phong tỏa kể từ ngày 4/8 được xem là vô cùng quan trọng với chính phủ Philippines để "sửa sai" nỗ lực chống Covid nửa vời trước đó…
liban tham hoa vu no chong chat them kho khan

Liban: Thảm họa vụ nổ chồng chất thêm khó khăn

Sáng 5/8, một ngày sau vụ nổ kinh hoàng ở cảng Beirut làm chấn động khắp Thủ đô của Liban và toàn khu vực, nhiều người dân Beirut chưa hết ...
vien canh xau neu anh buoc vao vong xoay doi dau voi trung quoc

Viễn cảnh xấu nếu Anh bước vào vòng xoáy đối đầu với Trung Quốc

Giáo sư Adrian Pabst cảnh báo các lệnh trừng phạt của Anh nhằm vào Trung Quốc sẽ khiến Bắc Kinh đáp trả và điều đó sẽ gây tổn thất lớn ...
khai mac hoi nghi cap cao asean lan thu 36

Khai mạc Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 36

Sáng 26/6, Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 36 tổ chức theo hình thức trực tuyến khai mạc tại Trung tâm Hội nghị quốc tế Hà Nội. Trên cương ...
carnival duong pho mo man an tuong cho le hoi du lich bien sam son 2020

Carnival đường phố mở màn ấn tượng cho Lễ hội Du lịch biển Sầm Sơn 2020

Đến hẹn lại lên, dàn xe hoa lộng lẫy, những vũ điệu nóng bỏng của các vũ công châu Âu trong Carnival đường phố sôi động được Sun Group chung ...
ra soat cong tac chuan bi cho hoi nghi cap cao asean lan thu 36

Rà soát công tác chuẩn bị cho Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 36

Sáng 24/6, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh sẽ chủ trì Hội nghị không chính thức Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN tại Trung tâm Hội nghị ...
Phiên bản di động