Tài nguyên nước - điểm nóng bên dòng sông Nile

Tháng 10 vừa qua, Thủ tướng Ethiopia Abiy Ahmed đã giành giải Nobel Hòa bình nhờ những nỗ lực đàm phán hòa bình với Eritrea. Nhưng đất nước của ông vẫn đang trong một cuộc tranh chấp lớn khác đe dọa sự ổn định khu vực…

Cuộc xung đột này xoay quanh nguồn nước trên sông Nile, đặc biệt là dự án xây dựng Đập thủy điện Phục hưng Lớn trên con sông Nile Xanh của Ethiopia. Ai Cập coi con đập này là một mối đe dọa nhãn tiền với sự sinh tồn của họ. Trong khi đó, Ethioppia coi việc thực hiện dự án là cần thiết cho quá trình phát triển đất nước và tuyên bố sẽ tiếp tục xúc tiến.

Ethiopia và Ai Cập là hai quốc gia đông dân và hùng mạnh nhất châu Phi. Bất kì cuộc tranh chấp nào diễn ra giữa họ cũng là mối đe dọa lớn đối với hòa bình và ổn định khu vực. Cả hai nước đã bày tỏ ưu tiên một giải pháp dài hạn cho tranh chấp, nhưng con đường đàm phán đã không được thông suốt.

Sông Nile được cho là tài nguyên thiên nhiên quan trọng nhất đối với ít nhất 10 quốc gia có các nhánh sông Nile Trắng và Xanh chảy qua, bao gồm: Burundi, Cộng hòa Dân chủ Congo, Ai Cập, Ethiopia, Kenya, Rwanda, Nam Sudan, Sudan, Tanzania và Uganda. Nhưng tranh chấp hiện tại chỉ liên quan đến Ai Cập, Ethiopia và Sudan.

tai nguyen nuoc diem nong ben dong song nile
Sơ đồ khu vực đập lớn của Ethiopia trên sông Nile Xanh và đường đi của con sông Nile qua Sudan, Ai Cập trước khi đổ ra Địa Trung Hải.

Hai thỏa thuận, từ năm 1929 và 1959, đã hướng dẫn việc sử dụng nước sông Nile ở phía Bắc của Ethiopia cho đến nay. Hiệp ước Anh-Ai Cập năm 1929 được kí kết bởi Vương quốc Anh, khi đó kiểm soát phần lớn Đông Phi và Ai Cập, nhằm phân bổ quyền sử dụng nước dọc theo lưu vực. Theo hiệp ước này, Ai Cập và Sudan được đảm bảo cung cấp hằng năm lần lượt 48 tỉ và 4 tỉ mét khối nước, trong số sản lượng hằng năm ước tính là 84 tỉ mét khối nước của sông Nile.

Một thỏa thuận khác vào năm 1959 giữa Anh và Ai Cập độc lập đã tăng cổ phần của Ai Cập lên 55,5 tỉ mét khối và Sudan lên 18,5 tỉ mét khối, phần còn lại được chia sẻ bởi các quốc gia khác dọc theo con sông. Hiệp ước mới cũng tái khẳng định một điều khoản thiết yếu từ thỏa thuận năm 1929: Ai Cập có quyền phủ quyết bất kì dự án xây dựng nào có thể cản trở dòng nước chảy vào sông Nile.

Và chính hai thỏa thuận đó đã gieo mầm cho tranh chấp ngày nay.

Ethiopia và tất cả các quốc gia dọc theo con sông, ngoài Ai Cập và Sudan, sẽ gặp khó khăn trong việc tuân thủ các điều khoản cũng như duy trì dân số của họ. Do đó, không có gì đáng ngạc nhiên khi vào năm 2011, Ethiopia đã công bố kế hoạch xây dựng một đập thủy điện lớn trị giá 5 tỉ USD trên sông Nile, gần biên giới Ethiopia-Sudan.

Đối với Ethiopia, con đập là dự án cần thiết nhất cho nhu cầu về nước và phát triển kinh tế, vì nó được thiết lập để cung cấp hơn 6.000 megawatt điện. Nhưng nó sẽ là sự tàn phá đối với Ai Cập, quốc gia dựa vào sông để tưới tiêu, đánh cá và vận chuyển.

Ai Cập đã đề xuất trong các cuộc đàm phán mới nhất rằng, họ cần được bảo đảm ít nhất 40 tỉ mét khối nước hằng năm và rằng Ethiopia phải mất nhiều thời gian hơn để lấp đầy hồ chứa. Nhưng Ethiopia chỉ đề nghị dành cho Ai Cập 31 tỉ mét khối, bằng một nửa số lượng theo thỏa thuận năm 1959.

Sự khác biệt giữa hai quốc gia đang dấy lên những câu hỏi nghiêm trọng về khả năng hành động quân sự của Ai Cập để giải quyết những gì mà họ coi là mối đe dọa an ninh quốc gia cấp bách nhất.

Đối với một số người tại Ai Cập, hành động quân sự dường như là một lựa chọn ưu tiên nếu không có lí do nào khác để chứng minh cho người Ai Cập thấy rằng các lực lượng vũ trang của họ đang bảo vệ lợi ích người dân. Thủ tướng Ethiopia Abiy đã ám chỉ khả năng này vào ngày 22/10 vừa qua, khi nói rằng hàng triệu binh sĩ đất nước ông đã sẵn sàng để bảo vệ con đập nếu một cuộc chiến nổ ra.

Nhưng hành động quân sự sẽ là điên rồ cùng một viễn cảnh những hậu quả quốc tế thảm khốc. Đó là lí do tại sao việc giảm leo thang và hòa giải quốc tế là rất cần thiết. Cộng đồng quốc tế, với các chuyên gia từ Liên Hợp Quốc, Ngân hàng thế giới và các tổ chức đa phương khác, có thể đưa ra một kế hoạch để giải quyết các mối quan ngại ngay lập tức.

Kế hoạch này có thể bao gồm thuyết phục Ethiopia đáp ứng yêu cầu của Ai Cập về 40 tỉ mét khối nước/năm, giúp nước này phát triển các kế hoạch tưới tiêu hiện đại để tiết kiệm nước và hỗ trợ xây dựng nhà máy khử mặn nước. Đổi lại, các nhà tài trợ quốc tế có thể giúp đáp ứng nhu cầu điện của Ethiopia bằng cách tài trợ cho các nhà máy điện nổi trên Biển Đỏ, nơi có thể vận chuyển năng lượng qua Eritrea, Somalia và Kenya

Đ.K (Tổng hợp)

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

hon mot trieu nguoi da chet vi dai dich covid 19

Hơn một triệu người đã chết vì đại dịch COVID-19

Số người thiệt mạng vì COVID-19 trên toàn thế giới đã vượt qua mốc một triệu, trong bối cảnh dịch bệnh có dấu hiệu tấn công đợt hai và ba ở nhiều quốc gia.
an do australia dep bo oan gian cu xich lai gan nhau hon

Ấn Độ-Australia: Dẹp bỏ oán giận cũ, xích lại gần nhau hơn

Theo chuyên gia Dhruva Jaishankar trong bài viết cho Viện chính sách Lowy (Australia), mối quan hệ Ấn Độ-Australia đã trở nên sâu sắc hơn bao giờ hết, đúng vào thời điểm cả hai nước đều cần tới mối quan hệ này...
thong diep 2020 cua chu tich ec va suc manh ket noi cua chau au

Thông điệp 2020 của Chủ tịch EC và sức mạnh kết nối của châu Âu

Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen vừa trình bày Thông điệp liên minh tại Nghị viện châu Âu (EP), trong bối cảnh Liên minh châu Âu (EU) đang phải đối mặt với một số thách thức lớn…
tan thu tuong nhat ban yoshihide suga su menh vuot qua thach thuc

Tân Thủ tướng Nhật Bản Yoshihide Suga: Sứ mệnh “vượt qua thách thức”

Ngày 16/9, Quốc hội Nhật Bản đã chính thức bầu ông Yoshihide Suga làm Thủ tướng thứ 99 của nước này.
google doodle ton vinh van dong vien terry fox nha hoat dong nhan dao

Google Doodle tôn vinh vận động viên Terry Fox - nhà hoạt động nhân đạo

Google Doodle ngày 13.9 tôn vinh Terry Fox - vận động viên, nhà hoạt động nhân đạo người Canada.

Tin khác

Mỹ tưởng niệm các nạn nhân vụ tấn công khủng bố 11/9

my tuong niem cac nan nhan vu tan cong khung bo 119
Tối qua theo giờ ở Việt Nam, nước Mỹ đã tiến hành lễ tưởng niệm hàng nghìn nạn nhân thiệt mạng trong vụ tấn công khủng bố ngày 11/9 cách đây đúng 19 năm. Do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19, các lễ tưởng niệm năm nay đều được tổ chức theo cách rất khác so với mọi năm.

Bầu cử Mỹ 2020: Hai ứng viên Trump và Biden bước vào giai đoạn quyết liệt

bau cu my 2020 hai ung vien trump va biden buoc vao giai doan quyet liet
Đội tranh cử của ông Trump lên kế hoạch tập trung vào an toàn xã hội và kinh tế, trong khi đối thủ Joe Biden muốn khoét sâu vào yếu kém của đương kim Tổng thống trong cuộc chiến chống đại dịch COVID-19…

Thủ tướng Nhật Bản mới kế thừa những gì của “Abenomics”?

thu tuong nhat ban moi ke thua nhung gi cua abenomics
Yoshihide Suga đang là ứng cử tiềm năng cho vị trí Thủ tướng Nhật Bản. Nếu trở thành người kế nhiệm Thủ tướng Shinzo Abe liệu chính sách kinh tế của ông Suga sẽ có gì giống và khác với Abenomics?...

Anh có bước vào “kỉ nguyên cạnh tranh mới” trên Biển Đông?

anh co buoc vao ki nguyen canh tranh moi tren bien dong
Chấm dứt “kỉ nguyên vàng” và bước vào “kỉ nguyên cạnh tranh mới” với Trung Quốc, liệu Anh có đưa tàu sân bay tới Biển Đông?...

Kỷ lục Guinness ghi nhận cặp vợ chồng cao tuổi nhất thế giới

ky luc guinness ghi nhan cap vo chong cao tuoi nhat the gioi
Với tổng số tuổi hơn 214, đôi vợ chồng sống tại Quito, Ecuador đã được Kỷ lục Guinness thế giới trao tặng danh hiệu cặp vợ chồng cao tuổi nhất thế giới.

Libya: Liệu đã đến lúc Saif Gaddafi trở lại?

libya lieu da den luc saif gaddafi tro lai
Thực tiễn đang diễn ra tại Libya cho thấy hình mẫu chế độ Gaddafi không chỉ còn là ước vọng của người dân Libya mà đã định hình...
Xem thêm
hon mot trieu nguoi da chet vi dai dich covid 19

Hơn một triệu người đã chết vì đại dịch COVID-19

Số người thiệt mạng vì COVID-19 trên toàn thế giới đã vượt qua mốc một triệu, trong bối cảnh dịch bệnh có dấu hiệu tấn công đợt hai và ba ...
singapore sang che ra khau trang phat hien covid 19

Singapore sáng chế ra khẩu trang phát hiện COVID -19

Mới đây Viện Nghiên cứu khoa học - công nghệ Singapore (AStar) cho ra đời loại khẩu trang thông minh, kiêm chức năng tầm soát người mắc COVID-19.
google doodle ton vinh van dong vien terry fox nha hoat dong nhan dao

Google Doodle tôn vinh vận động viên Terry Fox - nhà hoạt động nhân đạo

Google Doodle ngày 13.9 tôn vinh Terry Fox - vận động viên, nhà hoạt động nhân đạo người Canada.
my khuynh huong hop tac tich cuc hon voi opec

Mỹ: Khuynh hướng hợp tác tích cực hơn với OPEC

Kể từ khi Saudi Arabia và các nước thành viên A rập khác của Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) áp đặt lệnh cấm vận dầu mỏ ...
nhat ban dung truoc bien dong hau ki nguyen abe

Nhật Bản đứng trước biến động hậu “Kỉ nguyên Abe”

Quyết định từ chức của Thủ tướng Nhật Bản Abe Shinzo diễn ra vào thời điểm có những biến động lớn về địa chính trị trong khu vực và trên ...
libya lieu da den luc saif gaddafi tro lai

Libya: Liệu đã đến lúc Saif Gaddafi trở lại?

Thực tiễn đang diễn ra tại Libya cho thấy hình mẫu chế độ Gaddafi không chỉ còn là ước vọng của người dân Libya mà đã định hình...
chinh sach cua my voi trung quoc se ra sao neu ong biden thang cu

Chính sách của Mỹ với Trung Quốc sẽ ra sao nếu ông Biden thắng cử?

Theo giới phân tích, chính quyền ông Biden sẽ ít đối đầu công khai với Trung Quốc, nhưng bản chất không thay đổi nhiều so với chính phủ tiền nhiệm…
khai mac hoi nghi cap cao asean lan thu 36

Khai mạc Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 36

Sáng 26/6, Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 36 tổ chức theo hình thức trực tuyến khai mạc tại Trung tâm Hội nghị quốc tế Hà Nội. Trên cương ...
carnival duong pho mo man an tuong cho le hoi du lich bien sam son 2020

Carnival đường phố mở màn ấn tượng cho Lễ hội Du lịch biển Sầm Sơn 2020

Đến hẹn lại lên, dàn xe hoa lộng lẫy, những vũ điệu nóng bỏng của các vũ công châu Âu trong Carnival đường phố sôi động được Sun Group chung ...
Phiên bản di động