Phụ nữ mang thai có nên dùng thuốc bổ đông y?

Khi mang thai, có người mẹ nào lại không mong muốn sinh hạ được đứa con lành lặn, khoẻ mạnh và chính bản thân mình cũng có đủ sức để “vượt cạn” và nuôi con? Bởi vậy, ngoài việc ăn uống đủ về lượng và tốt về chất, tâm lí chung của các thai phụ là rất muốn được bồi bổ thêm bằng thuốc, trong đó có các thuốc bổ của y học cổ truyền.
Xung quanh vấn đề này có hai quan điểm trái ngược nhau: (1) Có người cho rằng, thuốc bổ đông y rất “lành” và không độc hại cho nên có thể yên tâm sử dụng. (2) Lại có người cho rằng, các loại thuốc dưỡng thai đông y chỉ là một mớ “hổ lốn”, chẳng biết có những chất gì độc hại bên trong, lại chỉ được dùng theo kinh nghiệm nên không thể tin cậy được, thậm chí có người còn sợ dùng đông dược dưỡng thai thì da dẻ đứa con sẽ bị đen đúa hoặc thai nhi phát triển quá to gây khó khăn khi sinh nở (!). Hậu quả dẫn đến hai khuynh hướng: Hoặc lạm dụng thái quá hoặc phủ định triệt để. Vậy, rốt cuộc phụ nữ mang thai có nên dùng thuốc bổ đông y không?

Trước hết, cần phải nói ngay rằng, quan niệm về thuốc bổ và liệu pháp bồi bổ của y học cổ truyền có nhiều điểm hoàn toàn khác biệt so với y học hiện đại. Theo cổ nhân, “vô độc bất thành dược”, “thị dược tam phần độc”, không có thứ thuốc nào không độc, thuốc nào cũng có vài ba phần độc hại, kể cả thuốc bổ. Vậy nên, việc dùng thuốc bổ nói chung phải được xem xét một cách thận trọng và tuân thủ theo những nguyên tắc nhất định, đặc biệt đối với thai phụ, những người mà đông y luôn đặt trong tình thế “chửa là cửa mả”. Cũng vì thế, các dược thư cổ như Thần nông bản thảo kinh sơ, Kim quỹ yếu lược, Bản thảo cương mục... luôn ghi rõ nhưng vị thuốc cấm dùng cho phụ nữ có thai, trong đó có cả những vị thuốc thuộc nhóm bổ dưỡng. Tuy nhiên, không phải vì thế mà đông y tuyệt đối không dùng thuốc bổ cho thai phụ, mà trái lại, trong một phạm vi nào đó liệu pháp này còn được khuyến khích vì những lí do sau đây:

Ảnh minh họa
Ảnh minh họa

* Khi mang thai, trạng thái sinh lí của cơ thể thai phụ biến đổi rất lớn: Âm huyết hạ xuống để nuôi thai, bình thường ở nữ huyết đã không đủ nay nhu cầu về huyết lại lớn nên càng thiếu (thiếu máu sinh lí), huyết thiếu dễ thương âm khiến cho âm huyết đều hao tổn rất cần được bổ sung. Thêm nữa, lượng dinh dưỡng cần thiết cho thai phụ là rất lớn không chỉ để nuôi sống người mẹ mà còn để giúp cho một cái trứng nhỏ bé đã được thụ tinh phát triển thành thai nhi nặng khoảng 3kg trong vòng 40 tuần, đồng thời còn cung cấp vật chất cho sự phát triển của tử cung, nhau thai và bầu vú, đáp ứng nhu cầu dự trữ các chất dinh dưỡng cho lúc đẻ và tiết sữa. Cổ nhân có câu: “Dựng phu, nhất nhân ẩm thực nhị nhân hấp thu” (phụ nữ mang thai, một người ăn cho cả hai người). Vì vậy, các cơ quan tạng phủ, đặc biệt là tì vị và tâm mạch phải làm việc cật lực nên dễ lâm vào tình trạng suy nhược rất cần phải bồi bổ.

* Trong giai đoạn từ khi thụ thai đến khi sinh nở, thai phụ rất dễ mắc một số chứng bệnh như ác trở (ốm nghén), tử thũng (phù khi có thai), tử lâm (đi tiểu khó khi mang thai), thai động bất an (động thai), thai lậu (có thai băng huyết), truỵ thai (sảy thai, đẻ non), tử giản (sản giật)... Theo đông y, nguyên nhân của các chứng bệnh này ngoài yếu tố Tà khí (tác nhân gây bệnh từ bên ngoài xâm nhập) còn có vai trò của Chính khí (sức đề kháng suy giảm do công năng hoạt động của các tạng phủ bị rối loạn). Ví như, trong chứng ác trở ngoài nguyên nhân do hàn tà xâm nhập, ăn uống không hợp lí... thì vấn đề tì vị hư yếu có vai trò rất quan trọng. Hay như, trong các chứng bệnh tử thũng, thai động bất an, truỵ thai... phần lớn là do khí huyết hư nhược, công năng của các tạng tì, thận suy giảm. Bởi vậy, đối với thai phụ, ngoài việc bồi bổ bằng ăn uống (thực dưỡng), vấn đề dùng đông dược để dưỡng thai (dược dưỡng) có ý nghĩa hết sức quan trọng trong việc dự phòng tích cực và điều trị hiệu quả các chứng bệnh có thể phát sinh.

* Theo quan niệm của y học cổ truyền, “bổ” có nghĩa là bù đắp, bổ sung những gì mà cơ thể đang thiếu. Âm hư thì bổ âm, dương hư thì bổ dương, tâm huyết hư thì bổ tâm huyết, tì khí hư thì bổ tì khí... , nghĩa là phần nào, bộ phận nào của nhân thể hư thiếu, sút kém thì phải bằng mọi cách bồi phụ cho đầy đủ để nhằm mục đích lập lại và duy trì thế cân bằng động cho cơ thể. Xét cho cùng, theo đông y, con người ta không khi nào không phải tiến hành bồi bổ. Mỗi ngày ăn cơm ba bữa cũng chính là phương thức bồi bổ cơ bản nhất. Bởi thế, việc dùng thuốc bổ đông y cho thai phụ không phải là điều không nên làm.

Tuy nhiên, vì “vô độc bất thành dược” nên khi dùng thuốc bổ đông y cho mọi người nói chung và cho thai phụ nói riêng nhất thiết phải tuân thủ các nguyên tắc sau đây:

+ Hư đâu bổ đó. Đây là nguyên tắc cơ bản nhất, tuy thuốc bổ nào cũng có tác dụng tốt đối với cơ thể nhưng khi dùng phải đúng chỉ định, âm hư thì bổ âm, khí hư thì bổ khí... tuyệt đối không dùng lầm vì có thể làm mất cân bằng âm dương, khí huyết trong cơ thể.

+ Bổ có chừng có mực, đủ mức thì dừng. Mọi dược liệu nói chung và thuốc bổ đông y nói riêng đều có tính thiên lệch, người ta lợi dụng tính thiên lệch đó để điều chỉnh sự thiên lệch trong nhân thể và sự thiên lệch đó trong cơ thể thai phụ laị rất phức tạp. Nếu lạm dụng vô độ thì có khi lại làm xuất hiện sự thiên lệch mới rất có hại cho cơ thể người mẹ và thai nhi.

+ Cần biện chứng mà bồi bổ, có nghĩa là phải căn cứ vào đặc điểm sinh lí và bệnh lí cụ thể của từng thai phụ mà tiến hành lựa chọn các vị thuốc, bài thuốc và phương thức bổ dưỡng cho phù hợp. Nói như cổ nhân là phải “nhân nhân chế nghi, nhân địa chế nghi, nhân thời chế nghi” (tuỳ người, tuỳ hoàn cảnh, tuỳ lúc mà dùng).

+ Nên bồi bổ bằng thức ăn trước, nếu không có hiệu quả mới dùng thuốc và nếu có dùng thuốc thì trước hết nên trọng dụng các “món ăn - bài thuốc”, vì đây là phương thức bồi bổ đơn giản, có hiệu quả, dễ dùng, dễ chế và dễ được thai phụ chấp nhận.

Cuối cùng, để việc bồi bổ bằng đông dược cho phụ nữ mang thai có hiệu quả cao nhất và tránh được các tác dụng không mong muốn, bảo đảm thực hiện đầy đủ các nguyên tắc đã nói ở trên, nhất thiết phải có sự khám xét, chỉ định và hướng dẫn sử dụng tỉ mỉ của các thầy thuốc có chuyên khoa.

BS Hoàng Khánh Toàn
(Chủ nhiệm Khoa YHCT Bệnh viện Trung ương Quân đội 108)

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Bệnh ngừa được bằng vaccine gia tăng, nguy cơ trỗi dậy cao

Bệnh ngừa được bằng vaccine gia tăng, nguy cơ trỗi dậy cao

Hội nghị Tăng cường phòng, chống dịch năm 2024 khu vực phía Nam do Viện Pasteur TP. Hồ Chí Minh vừa tổ chức, PGS.TS. Nguyễn Thị Liên Hương, Thứ trưởng Bộ Y tế chủ trì dưới hình thức trực tiếp và trực tuyến kết nối 20 điểm cầu tại các tỉnh/thành phố khu vực phía Nam.
Hà Nội: Công tác kiểm tra ATTP là nhiệm vụ chính trị thực hiện thường xuyên

Hà Nội: Công tác kiểm tra ATTP là nhiệm vụ chính trị thực hiện thường xuyên

Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Vũ Cao Cương cho biết, trong Tháng hành động vì An toàn thực phẩm (ATTP), thành phố đã thành lập 706 đoàn kiểm tra, giám sát về ATTP, trong đó cấp thành phố có 17 đoàn liên ngành; cấp quận, huyện, thị xã có 82 đoàn; cấp xã, phường, thị trấn có 607 đoàn.
Chăm sóc sức khỏe tiêu hóa hướng tới cuộc sống vui vẻ, khỏe mạnh

Chăm sóc sức khỏe tiêu hóa hướng tới cuộc sống vui vẻ, khỏe mạnh

Chăm sóc sức khoẻ hệ tiêu hoá là thói quen có ý nghĩa quan trọng, góp phần xây dựng nên cơ thể khoẻ mạnh. Theo thống kê của Viện Dinh dưỡng Quốc gia năm 2022, tại Việt Nam, có tới 10% dân số mắc các bệnh liên quan đến đường tiêu hóa và con số này ngày càng gia tăng.
Thực phẩm cần hạn chế khi dùng thuốc trị mất ngủ

Thực phẩm cần hạn chế khi dùng thuốc trị mất ngủ

Mất ngủ là một vấn đề về giấc ngủ mà nhiều người gặp phải, nhiều người cần phải sử dụng thuốc để điều trị. Tuy nhiên cần lưu ý, một số loại thực phẩm có thể ảnh hưởng đến hiệu quả của thuốc...
Vinamilk hợp tác chiến lược cùng VNVC, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh để tăng cường chăm sóc sức khỏe cộng đồng

Vinamilk hợp tác chiến lược cùng VNVC, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh để tăng cường chăm sóc sức khỏe cộng đồng

Ba đơn vị hàng đầu trong lĩnh vực dinh dưỡng và y tế là Công ty cổ phần Sữa Việt Nam (Vinamilk), Hệ thống trung tâm tiêm chủng vắc xin Việt Nam (VNVC) và Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh đã ký hợp tác chiến lược, hướng đến việc nâng cao sức khỏe cộng đồng bằng việc kết hợp giữa chăm sóc y tế và dinh dưỡng.

Tin khác

“Bảo vệ trẻ em trước những tác động của ngành công nghiệp thuốc lá”

“Bảo vệ trẻ em trước những tác động của ngành công nghiệp thuốc lá”
Đó là thông điệp được Tổ chức Y tế thế giới (WHO) chọn làm chủ đề cho Ngày Thế giới không thuốc lá 31/5 năm nay.

5 loại nước giải khát không thể thiếu trong mùa Hè

5 loại nước giải khát không thể thiếu trong mùa Hè
Mùa Hè tiết trời nóng nực dễ dẫn đến các vấn đề sức khỏe liên quan đến nhiệt. Đông y có nhiều loại thảo dược, trong đó một số nước uống giải khát có tác dụng thanh nhiệt, giải thử, sinh tân dịch giúp hạ nhiệt và giải quyết tình trạng này...

Ngày Thế giới phòng chống tăng huyết áp 17/5: Kiểm soát tốt huyết áp để sống khỏe, sống lâu

Ngày Thế giới phòng chống tăng huyết áp 17/5: Kiểm soát tốt huyết áp để sống khỏe, sống lâu
"Hãy đo đúng và kiểm soát tốt huyết áp để sống khỏe, sống lâu", đây là thông điệp của Ngày Thế giới phòng chống tăng huyết áp năm nay.

Triển khai các biện pháp đồng bộ ngăn ngừa, xử lý ngộ độc thực phẩm

Triển khai các biện pháp đồng bộ ngăn ngừa, xử lý ngộ độc thực phẩm
Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Công điện số 44/CĐ-TTg ngày 3/5/2024 về việc ngăn ngừa, xử lý ngộ độc thực phẩm; Bộ Y tế đề nghị Sở Y tế các tỉnh/thành phố trực thuộc Trung ương, Sở An toàn thực phẩm TP. Hồ Chí Minh, Ban Quản lý An toàn thực phẩm TP Đà Nẵng, tỉnh Bắc Ninh phối hợp với các cơ quan chức năng có liên quan tham mưu Ban chỉ đạo liên ngành về an toàn thực phẩm tỉnh/thành phố ban hành kế hoạch và triển khai các biện pháp bảo đảm an toàn thực phẩm, giám sát nguy cơ an toàn thực phẩm, phòng chống ngộ độc thực phẩm phù hợp với tình hình thực tế tại địa phương (tình hình kinh tế - xã hội, tình hình dịch bệnh)…

“Cục máu đông” và cách dự phòng

“Cục máu đông” và cách dự phòng
Trước thông tin AstraZeneca đã lần đầu tiên thừa nhận có thể gây cục máu đông, ngày 3/5, PGS.TS Lương Ngọc Khuê, Cục trưởng Cục Quản lí Khám chữa bệnh (Bộ Y tế) cho biết, đây là tác dụng phụ mà Việt Nam khi tổ chức tiêm vaccine Covid-19 của AstraZeneca cũng đã được cảnh báo. Trước hết chúng ta phải hiểu rõ “cục máu đông” là gì, tại sao tiêm vaccine AstraZeneca lại gây ra cục máu đông? Và cách dự phòng hình thành cục máu đông như thế nào?

Những lưu ý khi chăm sóc sức khỏe NCT

Những lưu ý khi chăm sóc sức khỏe NCT
Chăm sóc sức khỏe NCT không bao giờ dễ dàng, nhưng cũng sẽ không quá khó khăn nếu chúng ta đủ yêu thương và thấu hiểu, ghi nhớ.

Bệnh viện E phẫu thuật thành công cho nữ bệnh nhân tuổi cao có 2 bàng quang

Bệnh viện E phẫu thuật thành công cho nữ bệnh nhân tuổi cao có 2 bàng quang
Các bác sĩ khoa Phẫu thuật tiết niệu và Nam học - Bệnh viện E vừa tiếp nhận và phẫu thuật thành công cho nữ bênh nhân 74 tuổi, ở Hà Nội có 2 bàng quang (bàng quang “thật” và bàng quang “giả” hay còn gọi là túi thừa bàng quang).

Bí kíp vượt qua hội chứng “chưa ăn đã thấy no” sau Tết

Bí kíp vượt qua hội chứng “chưa ăn đã thấy no” sau Tết
Sau kỳ nghỉ Tết dài ngày với những bữa tiệc mâm cao cỗ đầy liên miên, một “hội chứng” nhiều người gặp là cảm giác ngấy đồ ăn, chưa ăn đã thấy no. Hành trình đưa vị giác trở lại nhịp sống thường nhật và để cơ thể tìm lại cảm giác cân bằng cũng cần những bí quyết nho nhỏ…

Phương pháp châm cứu chữa bệnh hiệu quả của Lương y Lê Đức Vọng

Phương pháp châm cứu chữa bệnh hiệu quả của Lương y Lê Đức Vọng
Ngoài chữa bệnh theo các bài thuốc đông y gia truyền, lương y đa khoa Lê Đức Vọng sinh năm 1968 (Phòng chẩn trị y học cổ truyền Đức Tùng) ở thôn Đức Quang, xã Đức Hợp, huyện Kim Động, tỉnh Hưng Yên còn chữa các bệnh liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên, thoái hóa khớp, bệnh đĩa đệm, điều trị di chứng sau tai biến mạch máu não như liệt nửa người, méo mồm…theo phương pháp châm cứu. Rất nhiều người cao tuổi cũng đã được điều trị khỏi bệnh bằng phương pháp châm cứu.

Bộ Y tế: Hướng dẫn chăm sóc sức khoẻ mùa lạnh cho cộng đồng và người lao động

Bộ Y tế: Hướng dẫn chăm sóc sức khoẻ mùa lạnh cho cộng đồng và người lao động
Cục Quản lý Môi trường y tế (Bộ Y tế) vừa có công văn về việc tăng cường hướng dẫn các biện pháp bảo vệ sức khỏe cộng đồng, người lao động trong mùa lạnh.

Bộ Y tế: Hướng dẫn chăm sóc sức khỏe mùa lạnh cho cộng đồng

Bộ Y tế: Hướng dẫn chăm sóc sức khỏe mùa lạnh cho cộng đồng
Trong thời gian qua, tại khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ đã xảy ra rét đậm, rét hại ảnh hưởng đến sức khỏe của người dân, người lao động, nhất là những người có nguy cơ cao như người cao tuổi, trẻ em, phụ nữ có thai, người mắc các bệnh mãn tính như tăng huyết áp, hen suyễn, tim mạch, cơ xương khớp, người lao động làm việc ngoài trời hoặc trong môi trường lạnh. Theo dự báo của Trung tâm Khí tượng thủy văn Quốc gia, rét đậm, rét hại có thể còn tiếp tục kéo dài trong những ngày tới.

Công ty Cổ phần vacxin Việt Nam: Liên tiếp được vinh danh các giải thưởng uy tín ngành Dược

Công ty Cổ phần vacxin Việt Nam: Liên tiếp được vinh danh các giải thưởng uy tín ngành Dược
Sau gần 10 năm thành lập, Công ty Cổ phần vacxin Việt Nam (VNVC) đã khẳng định uy tín, chất lượng và sự tin tưởng của hàng triệu khách hàng với hệ thống tiêm chủng dịch vụ quy mô lớn hàng đầu Việt Nam.Hệ thống tiêm chủng; VNVC vừa được bình chọn đứng đầu trong danh sách Top 10 Công ty Dược Việt Nam uy tín năm 2023. Đây là năm thứ 2 liên tiếp VNVC được vinh danh giải thưởng này.

Mỗi người đều có bổn phận ngăn chặn kháng thuốc tại Việt Nam

Mỗi người đều có bổn phận ngăn chặn kháng thuốc tại Việt Nam
Trong Tuần lễ Thế giới Nâng cao nhận thức về kháng thuốc, Bộ Y tế phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Công Thương và Tổ chức Y tế thế giới, Tổ chức FHI 360 và các đối tác tổ chức Hội nghị triển khai Chiến lược quốc gia về phòng chống kháng thuốc giai đoạn 2023-2030, tầm nhìn đến năm 2045 tại Hà Nội.

Hà Nội: 100% các bếp ăn tập thể, căng tin đã được kiểm tra, giám sát theo quy định

Hà Nội: 100% các bếp ăn tập thể, căng tin đã được kiểm tra, giám sát theo quy định
Sở Y tế Hà Nội sẽ đánh giá thực trạng an toàn thực phẩm (ATTP) tại 39 bếp ăn tập thể trong khu công nghiệp và truy xuất nguồn gốc tại 23 nhà cung cấp thực phẩm.

Hơn 500 người dân Thủ đô Hà Nội tham gia khám sàng lọc phát hiện sớm đái tháo đường

Hơn 500 người dân Thủ đô Hà Nội tham gia khám sàng lọc phát hiện sớm đái tháo đường
Biết nguy cơ để hành động đúng" - đây là chủ đề ngày Đái tháo đường thế giới (14/11). Tuy nhiên không phải bệnh nhân đái tháo đường nào cũng biết nguy cơ để hành động đúng.
Xem thêm
Hà Nội: Tăng cường các biện pháp phòng, chống các bệnh lây truyền từ động vật sang người

Hà Nội: Tăng cường các biện pháp phòng, chống các bệnh lây truyền từ động vật sang người

Sở Y tế Hà Nội vừa có Công văn số 2471/SYT-NVY về việc tăng cường các biện pháp phòng, chống các bệnh lây truyền từ động vật sang người.
Bệnh ngừa được bằng vaccine gia tăng, nguy cơ trỗi dậy cao

Bệnh ngừa được bằng vaccine gia tăng, nguy cơ trỗi dậy cao

Hội nghị Tăng cường phòng, chống dịch năm 2024 khu vực phía Nam do Viện Pasteur TP. Hồ Chí Minh vừa tổ chức, PGS.TS. Nguyễn Thị Liên Hương, Thứ trưởng Bộ Y tế chủ trì dưới hình thức trực tiếp và trực tuyến kết nối 20 điểm cầu tại các tỉnh/thành phố khu vực phía Nam.
Bệnh viện Phổi Hà Tĩnh chủ động khám sàng lọc các bệnh lý hô hấp

Bệnh viện Phổi Hà Tĩnh chủ động khám sàng lọc các bệnh lý hô hấp

Nhằm chủ động phát hiện các bệnh lý hô hấp, Bệnh viện Phổi Hà Tĩnh thời gian qua đã triển khai kế hoạch khám sàng lọc, phát hiện chủ động các bệnh lý hô hấp tại nhiều địa bàn
Phẫu thuật nội soi cho NCT mắc ung thư đại tràng

Phẫu thuật nội soi cho NCT mắc ung thư đại tràng

Đầu năm 2024, phẫu thuật nội soi, trong đó có “Phẫu thuật Bạch Mai” lại phát huy giá trị thực tiễn của mình bằng việc điều trị thành công nâng cao chất lượng sống cho hai bệnh nhân 94 tuổi mắc ung thư. Sau mổ, cả 2 cụ đều đáp ứng tốt và được xuất viện trở về cuộc sống bình thường chỉ sau 10 ngày “đại phẫu”.
NCT cần chủ động phòng bệnh giao mùa Thu Đông

NCT cần chủ động phòng bệnh giao mùa Thu Đông

Thời tiết thay đổi, cơ thể chúng ta cũng chưa kịp thích nghi, dẫn tới đề kháng bị giảm mạnh và đó là nguyên nhân dễ mắc các bệnh giao mùa Thu Đông. Bệnh giao mùa Thu Đông có thể gặp ở mọi đối tượng và lứa tuổi, tuy nhiên một số đối tượng sẽ có nguy cơ mắc bệnh cao hơn như: Trẻ em và NCT.
Khám mắt và sức khỏe miễn phí cho hàng trăm người cao tuổi ở TP Bà Rịa

Khám mắt và sức khỏe miễn phí cho hàng trăm người cao tuổi ở TP Bà Rịa

Ngày 10/8, Ban Đại diện Hội NCT TP Bà Rịa phối hợp Bệnh viện Mắt tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, Trung tâm Y tế TP Bà Rịa tổ chức chương trình khám mắt và sức khỏe cho NCT.
Phiên bản di động