Bổ pháp trong y học cổ truyền

“Bổ pháp” là phương pháp trị liệu căn cứ trên nguyên tắc biện chứng luận trị để lựa chọn các vị thuốc có công dụng bổ ích cường tráng... rồi thông qua phối ngũ mà tạo thành phương tễ nhằm mục đích bổ sung phần thiếu hụt về âm, dương, khí, huyết, dinh, vệ, tân dịch...; điều chỉnh công năng các tạng phủ, tăng cường năng lực đề kháng bệnh tật của cơ thể, làm hết các chứng hậu suy nhược khiến cho sức khỏe được hồi phục, cơ thể trở nên khỏe mạnh và cường tráng. Trong bát pháp của y học cổ truyền (YHCT) (hãn, thổ, hạ, hòa, thanh, ôn, tiêu, bổ), bổ pháp chiếm một vị trí rất trọng yếu. Bổ pháp là phương pháp cơ bản để trị liệu “hư chứng” của YHCT.

1. Cổ nhân bàn về bổ pháp

Ở Trung Quốc, bàn đến bổ pháp, Nội kinh, y thư kinh điển đã chỉ ra một số nguyên tắc của bổ pháp: “Hình bất túc giả, ôn chi dĩ khí; tinh bất túc giả, bổ chi dĩ vị”, “tổn giả ích chi”, “bổ thượng trị thượng chế dĩ hoãn, bổ hạ trị hạ chế dĩ cấp, cấp tắc khí vị hậu, hoãn tắc khí vị bạc”. Trong Nội Kinh còn có một chương phụ phương bổ pháp ghi lại phương danh “Tứ ô tặc cốt xuyến như hoàn”. Trong phương, ngoài ô tặc cốt và xuyến như căn, còn có trứng chim sẻ và dùng dịch nước bào ngư để uống có công năng bổ can thận, ích tinh huyết, thông huyết mạch, hoà tràng vị, dùng để chữa chứng bệnh “Huyết khô” kinh bế. Như vậy có thể thấy, bổ pháp được ứng dụng trong lâm sàng tương đối sớm. Sau này, Nạn Kinh cũng đưa ra phương pháp “hư tắc bổ kì mẫu” (hư thì bổ mẹ), tức là bổ pháp gián tiếp trị liệu hư chứng. Trong Thần nông bản thảo kinh cũng có đề cập đến nhiều loại thuốc bổ như nhân sâm, sơn dược, thỏ ti tử, đỗ trọng...

Đến thời Hán, Trương Trọng Cảnh, y gia trứ danh “cần cầu khổ luyện, bác thái chúng phương”, trong sách Thương hàn tạp bệnh luận 16 cuốn, trên cơ sở kế thừa các bậc tiền nhân, ông đã góp phần rất lớn trong sự phát triển của bổ pháp. Ví như, ích khí bổ dương phương có Phụ tử thang, Lí trung hoàn...; dưỡng âm bổ dương phương có Kim quỹ thận khí hoàn, Thược dược cam thảo phụ tử thang...; dưỡng âm ích khí phương có Thược dược cam thảo thang, Chích cam thảo thang...; dưỡng âm thanh nhiệt phương có Hoàng liên a giao thang, Trúc diệp thạch cao thang...; cấp cứu hồi dương phương có Tứ nghịch thang, Bạch thông thang...; ôn dương bổ trung phương có Tiểu kiến trung thang, Tứ nghịch gia nhân sâm thang...; phù chính khu tà phương có Phụ tử tế tân thang, Bạch hổ gia nhân sâm thang... Những trước tác của Trương Trọng Cảnh có thể nói là những y thư “thừa tiền khải hậu”, có sự ảnh hưởng rất lớn đối với sự phát triển của y học sau này. Về phương diện bổ ích âm, dương, khí, huyết, tân, dịch... các tác phẩm này đã đề ra những nguyên tắc lập phương phối ngũ và truyền lại cho đời sau rất nhiều phương thuốc, mà đến hôm nay vẫn được ứng dụng rộng rãi trên lâm sàng với hiệu quả rất tốt.

Thời Đường, Vương Băng đã có sự phát triển lớn đối với những lí luận của Nội kinh, người đời sau gọi những lí luận của ông là “phát Nội kinh sở vị phát” (phát triển những chỗ chưa phát triển của Nội kinh). Về bổ pháp, ông đề ra nguyên tắc trị nguyên dương chi hư yếu: “ích hoả chi nguyên, dĩ tiêu âm ế”; trị chân âm chi kiệt: “Tráng thuỷ chi chủ, dĩ chế dương quang”... Những lí luận này có ảnh hưởng rất lớn đối với các y gia đời sau trong việc dùng phương pháp bổ thận dương, bổ thận âm.

Thời Tống, danh y Tiền Ất cũng có những đóng góp mới về bổ pháp. Theo ông, ở trẻ em âm khí chưa thịnh, dương khí còn yếu, không nên dùng thuốc hương thoán (có nhiều tinh dầu). ông cho rằng trẻ em phế hư suyễn tức dùng A giao tán; trị thận hư thất âm, thóp không kín, thần bất túc, sắc mặt trắng nhợt dùng Địa hoàng hoàn (tức là Lục vị địa hoàng hoàn). Đồng thời, ông cũng sáng chế ra không ít phương thuốc, như Lục vị địa hoàng hoàn, Ngũ vị dị công tán... đến nay vẫn được các thầy thuốc sử dụng. Có người đã nói ông là người khởi xướng cho trường phái “tư âm” trong bổ pháp của hậu thế.

Thời Tống Kim, trong sách Tạng phủ tiêu bản hàn nhiệt hư thực dụng dược thức, về bổ pháp, Trương Nguyên Tố đã đưa ra phương pháp bồi bổ và các vị thuốc bổ dùng cho từng tạng phủ rất rõ ràng, để lại cho hậu thế cách thức dùng thuốc hết sức linh hoạt. Đệ tử của Trương Nguyên Tố là Lí Đông Viên thì chủ trương chú trọng đến bồi bổ dương khí của tì vị. Ông cho rằng tì vị và sự tư sinh thăng giáng và vận động của nguyên khí, tinh khí của cơ thể có quan hệ rất mật thiết, ông lập ra phương pháp thăng dương bổ khí, sáng chế Bổ trung ích khí thang, Điều trung ích khí thang, Thăng dương ích vị thang... và không ít các phương thuốc kiện tì ích khí khác góp phần làm cho phương diện bổ tì vị có sự phát triển rất lớn.

Đến thời Nguyên, Chu Đan Khê sáng lập thuyết “dương thường hữu dư, âm thường bất túc”, chú trọng phát triển phương pháp tư âm. Người đời sau tôn ông là thủ lĩnh của trường phái “tư âm”, có ảnh hưởng rất sâu sắc đến phái ôn bệnh sau này.

Thời Minh, Trương Cảnh Nhạc sáng lập “tân phương bát trận”, bao gồm “bổ lược” “bổ trận”. Ông rất chú trọng đến bổ thận, sáng chế ra những phương thuốc bổ thận như Đại bổ nguyên tiễn, Hữu quy hoàn, Tả quy hoàn, Hữu quy ẩm, Tả quy ẩm, Huyền vũ đậu...

Cuối thời Minh, Khởi Thạch đã lĩnh hội được rất nhiều kinh nghiêm trong việc vận dụng bổ pháp để điều trị chứng hư lao. Trong quyển 2 của trước tác Lí hư nguyên giám, ông đã đưa ra thuyết “lí hư tam bản” và “lí hư nhị thống”.

Thời Thanh, bổ pháp phát triển rất mạnh, trong đó Diệp Thiên Sĩ và Ngô Cúc Thông là hai đại biểu tiêu biểu của trường phái ôn bệnh. Về bổ pháp, đối với lí luận, trị pháp và phương dược trong điều trị hư chứng hình thành sau bệnh lí sốt cao có những sáng kiến mới. Họ cho rằng ôn nhiệt tà rất dễ làm tổn thương âm phận, thiêu đốt tân dịch, vì thế nên dùng nhiều các vị thuốc tăng dịch, sinh tân, nhu nhuận, dưỡng âm để chữa trị và đã sáng chế ra một số phương thuốc như Ích vị thang, Sa sâm mạch đông thang, Nhất giáp - Nhị giáp - Tam giáp phục mạch thang, Đại - Tiểu định phong châu thang... giúp bổ pháp có một bước tiến mới.

Ở Việt nam, các y gia đời xưa cũng đã bàn đến bổ pháp với những kiến giải rất sâu sắc. Ví như, Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác trong Hải Thượng y tông tâm lĩnh đã viết: “Tà sở dĩ phạm vào được tất do chính hư. Phàm bệnh, hoặc ở biểu hoặc ở lí, chứng trạng tuy đã biểu hiện mà thấy mạch hư, sức yếu; hoặc sau khi ốm nặng mới khỏi, chưa bao lâu đã mắc lại; với những người già, đàn bà mới đẻ và trẻ em... tuyệt đối không thể dùng phương pháp “phát” và “công”, chỉ lấy điều bổ làm phương châm, chữa ngay từ gốc”. Và ông đã đưa ra khái niệm “tiếp bổ” với những lí luận mới: “Về phương pháp tiếp bổ để đối phó với các chứng âm dương đều sắp mất, các tình thế “thoát” đã tới nơi, kíp dùng những phương thuốc đại bổ, nhưng bổ rồi cần phải tiếp, đừng để gián đoạn, làm sao cho âm dương luôn giằng giữ lẫn nhau để đi đến hiện tượng “quân bình kín đáo” mới mong vãn hồi được. Hai chữ “bổ, tiếp” có ý nghĩa rất hay, nó là một then chốt để chữa các bệnh nguy, trong các phương thư chưa từng nói rõ”. Ông cũng đã sáng chế ra nhiều phương thuốc bổ độc đáo như Tân chế Bổ âm liễm dương an thần phương, Tân chế Hậu thiên lục vị thang, Tân chế Hậu thiên bát vị thang...

BS Hoàng Khánh Toàn
(Nguyên Chủ nhiệm khoa đông y Bệnh viện trung ương Quân đội 108)

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Ghi nhận hơn 14.000 ca sốt xuất huyết, 10.000 ca tay chân miệng

Ghi nhận hơn 14.000 ca sốt xuất huyết, 10.000 ca tay chân miệng

Tại hội nghị trực tuyến về tăng cường công tác phòng chống dịch bệnh diễn ra chiều ngày 10/4, Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế) đã cảnh báo thông tin này.
Tắm đêm có liên quan đến đột qụy não không?

Tắm đêm có liên quan đến đột qụy não không?

Tắm là thói quen sinh hoạt hằng ngày nhưng lại ẩn chứa nhiều nguy hại tới sức khỏe. Tắm không chỉ giúp vệ sinh cơ thể sạch sẽ mà còn là cách để mọi người thư giãn cơ thể sau ngày dài làm việc. Tuy nhiên tắm quá muộn, tắm quá lâu, nước tắm quá nóng hoặc quá lạnh... có thể gây ra nhiều hậu quả đáng tiếc mà có thể phòng tránh được như: Liệt mặt, chóng mặt, đột qụy, ngừng tim… lúc nửa đêm…
Bộ Y tế yêu cầu xác minh, xử lý vụ thai nhi tử vong tại Bệnh viện Thu Cúc

Bộ Y tế yêu cầu xác minh, xử lý vụ thai nhi tử vong tại Bệnh viện Thu Cúc

Chiều 9/4, Bộ Y tế có công văn khẩn gửi Bệnh viện đa khoa quốc tế Thu Cúc về việc báo cáo trường hợp tử vong thai nhi tại bệnh viện này.
Dùng yến sào sai cách ảnh hưởng đến sức khỏe

Dùng yến sào sai cách ảnh hưởng đến sức khỏe

Yến sào vẫn được coi là thức ăn bổ dưỡng, tuy nhiên nếu biết cách sử dụng đúng thì giá trị mang lại sẽ tốt hơn nhiều.
Thói quen cần tránh khiến đau thần kinh tọa thêm trầm trọng

Thói quen cần tránh khiến đau thần kinh tọa thêm trầm trọng

Đau thần kinh tọa thường do dây thần kinh bị nén ở phần dưới cột sống gây ra. Đau thần kinh tọa là dạng bệnh do cơn đau do kích thích dây thần kinh hông. Vì vậy, bất cứ nguyên nhân nào kích thích dây thần kinh này đều có thể gây đau, từ nhẹ đến nặng...

Tin khác

Tác dụng phụ khi bổ sung collagen

Tác dụng phụ khi bổ sung collagen
Collagen là “vũ khí” được nhiều người sử dụng trong hành trình làm đẹp, để có làn da, mái tóc và móng chắc khỏe, mượt mà... Mặc dù collagen có nhiều ưu điểm khác nhau, nhưng điều quan trọng cần biết về những nguy cơ để bổ sung cho an toàn...

Dấu hiệu loãng xương ở người cao tuổi

Dấu hiệu loãng xương ở người cao tuổi
Loãng xương là bệnh thường gặp ở người cao tuổi và có thể dẫn đến tình trạng gãy xương. Vậy dấu hiệu để nhận biết loãng xương ở người cao tuổi là gì?

Ăn nhanh, nhai nuốt vội ảnh hưởng đến sức khỏe

Ăn nhanh, nhai nuốt vội ảnh hưởng đến sức khỏe
Do thói quen ăn uống và áp lực về thời gian, nhiều người thường ăn nhanh, nhai nuốt vội vàng mà không biết thói quen này ngoài tăng nguy cơ bị mắc nghẹn còn có thể gây ra nhiều nguy hại khác cho sức khoẻ...

Việt Nam ghi nhận ca mắc cúm A (H9) đầu tiên, Bộ Y tế chỉ đạo khẩn

Việt Nam ghi nhận ca mắc cúm A (H9) đầu tiên, Bộ Y tế chỉ đạo khẩn
Ngày 6/4, Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế) có công văn khẩn gửi Sở Y tế tỉnh Tiền Giang, Viện Pasteur TP.HCM đề nghị các đơn vị tăng cường công tác phòng, chống cúm gia cầm lây sang người sau khi ghi nhận ca mắc cúm A(H9) đầu tiên tại Việt Nam.

Bộ Y tế vào cuộc vụ 1 học sinh tử vong, nhiều em nhập viện do nghi ngờ ngộ độc ở Khánh Hoà

Bộ Y tế vào cuộc vụ 1 học sinh tử vong, nhiều em nhập viện do nghi ngờ ngộ độc ở Khánh Hoà
Cục An toàn thực phẩm - Bộ Y tế vừa có Công văn số 711/ATTP-NĐTT gửi Sở Y tế tỉnh Khánh Hoà liên quan đến vụ việc tại Trường Tiểu học Vĩnh Trường và Trường THCS Trần Hưng Đạo, TP. Nha Trang.

Nguyên nhân, triệu chứng, phòng ngừa và cách điều trị đau cổ vai gáy

Nguyên nhân, triệu chứng, phòng ngừa và cách điều trị đau cổ vai gáy
Đau cổ vai gáy là một tình trạng bệnh lí thường gặp với các triệu chứng đau, mỏi và khó chịu ở vùng cổ, vai và gáy. Người bệnh có thể cảm thấy đau, hạn chế vận động cổ vai và co cứng các nhóm cơ vùng này...

Truy tặng Kỷ niệm chương “Vì sức khỏe nhân dân” cho nhân viên y tế hiến đa tạng cứu người bệnh

Truy tặng Kỷ niệm chương “Vì sức khỏe nhân dân” cho nhân viên y tế hiến đa tạng cứu người bệnh
Chiều 4/4/2024, tại Bệnh viện E, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan đã truy tặng Kỷ niệm chương “Vì sức khỏe nhân dân” cho Thạc sĩ, nữ hộ sinh Lộ Thị Thùy Linh, Khoa Phụ sản - Bệnh viện E, hiến đa tạng hồi sinh sự sống cho 4 người.

Cách ngăn ngừa bệnh Alzheimer tiến triển

Cách ngăn ngừa bệnh Alzheimer tiến triển
Bệnh Alzheimer là một trong những căn nguyên phổ biến gây chứng giảm trí nhớ ở người cao tuổi, chiếm 60 - 70% nguyên nhân gây sa sút trí tuệ. Hiện nay, các nhà khoa học ghi nhận một bộ phận giới trẻ cũng đang bị đe dọa bởi căn bệnh này...

Bộ Y tế cảnh báo những vấn đề sức khoẻ nguy hiểm khi nắng nóng gay gắt

Bộ Y tế cảnh báo những vấn đề sức khoẻ nguy hiểm khi nắng nóng gay gắt
Cục Quản lý môi trường y tế - Bộ Y tế vừa có công văn gửi Sở Y tế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương về việc dự phòng, bảo vệ sức khỏe cộng đồng, người lao động trước tác động của nắng nóng, hạn hán, xâm nhập mặn.

6 điều cần làm và 3 điều nên tránh đối với bệnh đột qụy

6 điều cần làm và 3 điều nên tránh đối với bệnh đột qụy
PGS.TS Mai Duy Tôn, Giám đốc Trung tâm Đột qụy, Bệnh viện Bạch Mai chia sẻ: Việt Nam là một trong những nước có tỉ lệ đột qụy cao nhất, với khoảng 200.000 người bị đột qụy mỗi năm. Đột qụy là nguyên nhân thường gặp thứ hai gây tử vong tại Việt Nam. Trong số người sống sót sau đột qụy, tỉ lệ bị khuyết tật do đột qụy ở mức cao. Những năm gần đây, nhờ công tác truyền thông nên số người dân bị đột qụy đến viện sớm đạt khoảng 20%. Tuy nhiên, con số này vẫn là rất thấp so với thế giới…

Tác hại của hút thuốc lá thụ động

Tác hại của hút thuốc lá thụ động
Hút thuốc lá thụ động là hình thức không trực tiếp hút thuốc, mà hít phải khói thuốc từ trong không khí bởi người hút thuốc, từ tàn thuốc hay điếu thuốc đang cháy. Không chỉ trực tiếp ảnh hưởng đến người sử dụng, khói thuốc lá còn gây hại đối với những người xung quanh. Bởi các trường hợp hút thuốc lá thụ động cũng gặp phải nhiều vấn đề về sức khỏe và bệnh lí…

Lợi ích và hạn chế vo gạo trước khi nấu cơm

Lợi ích và hạn chế vo gạo trước khi nấu cơm
Vo hay không vo gạo trước khi nấu đã tạo ra nhiều cuộc tranh luận trên mạng xã hội. Thực tế, vo gạo là một việc làm rất phổ biến nhưng nhiều người băn khoăn không biết mình đang làm đúng hay sai.

Tác dụng của dưa bắp cải đối với sức khỏe

Tác dụng của dưa bắp cải đối với sức khỏe
Dưa bắp cải (Sauerkraut) là hình thức bảo quản bắp cải phổ biến và là một trong những món ăn truyền thống lâu đời nhất, có nhiều tác dụng hữu ích đối với sức khỏe con người...

Nghệ An: Hàng nghìn người cao tuổi được thăm khám trong chương trình giải phóng mù lòa.

Nghệ An: Hàng nghìn người cao tuổi được thăm khám trong chương trình giải phóng mù lòa.
Thực hiện Quyết định số 2560/QĐ-TTg ngày 31/12/2016 của Thủ tướng Chính phủ về việc Phê duyệt Chiến lược quốc gia phòng chống mù lòa đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030. Nhằm giảm tỷ lệ mù lòa, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống nhân dân, UBND tỉnh Nghệ An ban hành “Kế hoạch phòng chống mù lòa giai đoạn 2022-2025, tầm nhìn đến năm 2030”.

TP. Hồ Chí Minh: Bị đình chỉ nhưng Nha khoa thẩm mỹ Tâm Đức vẫn ngang nhiên hoạt động

TP. Hồ Chí Minh: Bị đình chỉ nhưng Nha khoa thẩm mỹ Tâm Đức vẫn ngang nhiên hoạt động
Ngày 2/4, Thanh tra Sở Y tế TP.Hồ Chí Minh cho biết, vừa thực hiện kiểm tra lần thứ 2 với Nha khoa thẩm mỹ Tâm Đức, tại thời điểm kiểm tra đoàn ghi nhận phòng khám vẫn mở cửa hoạt động, sử dụng người không có chứng chỉ hành nghề tham gia khám, chữa bệnh; thời gian hoạt động không đúng theo giấy phép được cấp; người chịu trách nhiệm chuyên môn kỹ thuật không có mặt tại cơ sở.
Xem thêm
Ghi nhận hơn 14.000 ca sốt xuất huyết, 10.000 ca tay chân miệng

Ghi nhận hơn 14.000 ca sốt xuất huyết, 10.000 ca tay chân miệng

Tại hội nghị trực tuyến về tăng cường công tác phòng chống dịch bệnh diễn ra chiều ngày 10/4, Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế) đã cảnh báo thông tin này.
Bộ Y tế yêu cầu xác minh, xử lý vụ thai nhi tử vong tại Bệnh viện Thu Cúc

Bộ Y tế yêu cầu xác minh, xử lý vụ thai nhi tử vong tại Bệnh viện Thu Cúc

Chiều 9/4, Bộ Y tế có công văn khẩn gửi Bệnh viện đa khoa quốc tế Thu Cúc về việc báo cáo trường hợp tử vong thai nhi tại bệnh viện này.
Việt Nam ghi nhận ca mắc cúm A (H9) đầu tiên, Bộ Y tế chỉ đạo khẩn

Việt Nam ghi nhận ca mắc cúm A (H9) đầu tiên, Bộ Y tế chỉ đạo khẩn

Ngày 6/4, Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế) có công văn khẩn gửi Sở Y tế tỉnh Tiền Giang, Viện Pasteur TP.HCM đề nghị các đơn vị tăng cường công tác phòng, chống cúm gia cầm lây sang người sau khi ghi nhận ca mắc cúm A(H9) đầu tiên tại Việt Nam.
NCT cần chủ động phòng bệnh giao mùa Thu Đông

NCT cần chủ động phòng bệnh giao mùa Thu Đông

Thời tiết thay đổi, cơ thể chúng ta cũng chưa kịp thích nghi, dẫn tới đề kháng bị giảm mạnh và đó là nguyên nhân dễ mắc các bệnh giao mùa Thu Đông. Bệnh giao mùa Thu Đông có thể gặp ở mọi đối tượng và lứa tuổi, tuy nhiên một số đối tượng sẽ có nguy cơ mắc bệnh cao hơn như: Trẻ em và NCT.
Khám mắt và sức khỏe miễn phí cho hàng trăm người cao tuổi ở TP Bà Rịa

Khám mắt và sức khỏe miễn phí cho hàng trăm người cao tuổi ở TP Bà Rịa

Ngày 10/8, Ban Đại diện Hội NCT TP Bà Rịa phối hợp Bệnh viện Mắt tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, Trung tâm Y tế TP Bà Rịa tổ chức chương trình khám mắt và sức khỏe cho NCT.
Bệnh viện Đa khoa Medic khám bệnh, cấp thuốc miễn phí cho Người có công Cách mạng

Bệnh viện Đa khoa Medic khám bệnh, cấp thuốc miễn phí cho Người có công Cách mạng

Bệnh viện Đa khoa Medic Bình Dương tổ chức khám bệnh, cấp thuốc miễn phí đối với Người có công với Cách mạng
Bí kíp vượt qua hội chứng “chưa ăn đã thấy no” sau Tết

Bí kíp vượt qua hội chứng “chưa ăn đã thấy no” sau Tết

Sau kỳ nghỉ Tết dài ngày với những bữa tiệc mâm cao cỗ đầy liên miên, một “hội chứng” nhiều người gặp là cảm giác ngấy đồ ăn, chưa ăn đã thấy no. Hành trình đưa vị giác trở lại nhịp sống thường nhật và để cơ thể tìm lại cảm giác cân bằng cũng cần những bí
Phương pháp châm cứu chữa bệnh hiệu quả của Lương y Lê Đức Vọng

Phương pháp châm cứu chữa bệnh hiệu quả của Lương y Lê Đức Vọng

Ngoài chữa bệnh theo các bài thuốc đông y gia truyền, lương y đa khoa Lê Đức Vọng (Phòng chẩn trị y học cổ truyền Đức Tùng) ở thôn Đức Quang, xã Đức Hợp, huyện Kim Động, tỉnh Hưng Yên còn chữa các bệnh liệt thần kinh 7 ngoại biên, thoái hóa khớp, bệnh đĩa
Bộ Y tế: Hướng dẫn chăm sóc sức khoẻ mùa lạnh cho cộng đồng và người lao động

Bộ Y tế: Hướng dẫn chăm sóc sức khoẻ mùa lạnh cho cộng đồng và người lao động

Cục Quản lý Môi trường y tế (Bộ Y tế) vừa có công văn về việc tăng cường hướng dẫn các biện pháp bảo vệ sức khỏe cộng đồng, người lao động trong mùa lạnh.
Phiên bản di động