Phòng, chống tác hại thuốc lá – Trách nhiệm của toàn xã hội

Tác hại của thuốc lá chính là gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe con người, thậm chí dẫn đến tử vong dù các bác sĩ đã tận tình cứu chữa

Ảnh hưởng của thuốc lá tới sức khỏe con người và các biện pháp phòng, chống tác hại của thuốc lá

Theo nghiên cứu, khói thuốc lá chứa khoảng hơn 7.000 hóa chất khác nhau. Trong đó, có hàng trăm loại có tác động xấu đối với sức khỏe, khoảng 70 chất có khả năng gây ung thư bao gồm cả các chất gây nghiện và gây độc.

Thuốc lá cũng là nguyên nhân gây ra khoảng 25 loại bệnh ung thư khác nhau, trong đó có 90% trường hợp ung thư phổi. Các cơ quan bị ảnh hưởng bao gồm phổi, bàng quang, máu, cổ tử cung, đại tràng, thực quản, thận, vòm họng, gan, tụy và dạ dày.

Theo số liệu thống kê từ Bệnh viện Phổi Thanh Hóa, trong những năm qua, tỷ lệ bệnh nhân đến khám và điều trị tại Bệnh viện này có liên quan đến hút thuốc (bao gồm cả thuốc lá, thuốc lào) lên tới 60% trong tổng số bệnh nhân. Chủ yếu là bệnh nhân nam trên 50 tuổi với các nhóm bệnh chủ yếu, như phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), hen phế quản, ung thư phổi.

Điển hình có những bệnh nhân có tiền sử hút thuốc lâu năm đang điều trị tại bệnh viện như bệnh nhân Thiều Quang Hoàn, phường Đông Sơn (Thanh Hóa), 80 tuổi. Ông Hoàn đã hút thuốc 61 năm, hiện tại, cả ông Hoàn và vợ đang cùng điều trị bệnh phổi tại Bệnh viện Phổi tỉnh Thanh Hóa.

Bệnh nhân Thiều Quang Hoàn và vợ đang điều trị bệnh phổi tại Bệnh viện Phổi Thanh Hóa

Bệnh nhân Lê Văn Phượng đang điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD)

Bệnh nhân Lê Văn Phượng, sinh năm 1970 (xã Quảng Ninh, Thanh Hóa) có tiền sử hút thuốc lá 20 năm, đã bị bệnh phổi tắc nghẹn mạn tính 7 năm. Bệnh nhân chia sẻ: “Trước khi bị bệnh, mỗi ngày tôi hút khoảng 20 điếu thuốc lá. Từ khi bị bệnh, tôi đã hút giảm số lượng xuống còn 5 -7 điếu/ngày. Tôi đã vài lần cai thuốc mà không thành công. Nhưng sau đợt điều trị này, nhất định tôi sẽ không bao giờ hút thuốc nữa vì sức khỏe của chính mình”.

Bệnh nhân Mai Đình Lịch 58 tuổi, có tiền sử hút thuốc lá gần 50 năm

Bệnh nhân Mai Đình Lịch sinh năm 1967 ( xã Lưu Vệ, Thanh Hóa) đang điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, đã nhập viện 14 ngày nay, ở khoa hồi sức cấp cứu. Bệnh nhân Lịch hút thuốc từ khi 10 tuổi do đua đòi theo bạn bè, thích thể hiện bản thân, dần dần thành nghiện thuốc lá. Suốt gần 50 năm qua đã làm bạn với điếu thuốc như hình với bóng và hiện tại sẽ thường xuyên “gắn bó với giường bệnh” nếu không dừng hút thuốc.

Thuốc lá có ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe con người, tuy nhiên, tỷ lệ sử dụng thuốc lá ở người trong độ tuổi trưởng thành vẫn ở mức ~ 21,7% (riêng nam giới trưởng thành, tỷ lệ sử dụng thuốc lá vẫn ở mức rất cao ~ 42,3%). Ở giới trẻ và một số nhóm tuổi khác, việc sử dụng các sản phẩm thuốc lá mới lại có xu hướng tăng. Đáng lo ngại là tỷ lệ học sinh và thanh niên tiếp cận, sử dụng thuốc lá điện tử đã tăng nhanh trong vài năm gần đây.

Bác sĩ Nguyễn Văn Thanh, Trưởng Khoa khám bệnh, Bệnh viện Phổi Thanh Hóa chia sẻ: Dù hút thuốc lá, thuốc lào hay sản phẩm thuốc lá mới (điện tử, nung nóng…), mức độ gây hại cho sức khỏe đều tương đương nhau. Dù người hút ít hay hút nhiều thì cũng đều có hại. Biện pháp phòng, chống tác hại của thuốc lá tốt nhất chính lá không hút thuốc, không ở trong môi trường có khói thuốc, tức là không hút thuốc chủ động hoặc thụ động.

Trong những năm qua, hệ thống các quy định về phòng, chống tác hại của thuốc lá ngày càng được hoàn thiện, từ Luật, Nghị quyết của Quốc hội đến các Nghị định của Chính phủ và Thông tư, hướng dẫn của các bộ, ngành liên quan, nhằm giảm thiểu tối đa ảnh hưởng của thuốc lá đến sức khỏe người dân. Song hành với các quy định pháp luật, ý thức tự giác của mỗi người dân chính là yếu tố quyết định để xây dựng một môi trường sống lành mạnh, không khói thuốc.

Biển cấm hút thuốc được đặt tại nhiều nới trong Bệnh viện Phổi Thanh Hóa, tuy nhiên, theo chia sẻ của các bác sĩ, một số bệnh nhân đang điều trị tại bệnh viện vẫn "trốn" đi hút thuốc khiến bệnh tình trở nặng

Mọi người đều có quyền sống trong môi trường không khói thuốc, đồng thời, mỗi công dân đều có trách nhiệm tuân thủ quy định cấm hút thuốc tại nơi công cộng, nơi làm việc và chịu trách nhiệm về hành vi của bản thân nếu vi phạm. Người đứng đầu đơn vị, cơ sở phải tổ chức thực hiện các quy định, đảm bảo biển báo, bố trí không gian và xử lý các hành vi vi phạm theo quy định; đây là trách nhiệm quản lý, mang tính ràng buộc pháp lý và đạo đức.

Với các sản phẩm thuốc lá mới, ngoài việc xử lý hành chính, cần có biện pháp phòng ngừa mạnh mẽ trong cộng đồng để ngăn chặn xu hướng lôi kéo giới trẻ, nhất là học sinh — nhóm có tốc độ gia tăng sử dụng đáng báo động. Các cơ quan chức năng cần phối hợp chặt chẽ để kiểm soát nguồn cung, chặn nhập khẩu trái phép và tăng cường thanh tra, xử lý các điểm bán bất hợp pháp. Người dân cần được trang bị kiến thức đúng đắn để chủ động phòng, tránh tác hại của thuốc lá và thuốc lá mới, không lầm tưởng bởi các quảng cáo, thông tin sai lệch rằng thuốc lá mới “nhẹ hơn” hay “ít độc hại hơn”.

Vai trò của người cao tuổi trong công tác tuyên truyền, vận động phòng, chống tác hại thuốc lá

Trong gia đình và tại cộng đồng dân cư, người cao tuổi thường có uy tín lớn, được kính trọng, đó là lợi thế để lan tỏa thông điệp về môi trường không khói thuốc, kêu gọi con cháu, bà con, làng xóm thực hiện nghiêm túc Luật phòng chống tác hại của thuốc lá. Người cao tuổi cần gương mẫu: không hút thuốc và không tạo điều kiện cho việc hút thuốc tại nhà, nơi làm việc; từ chối cung cấp hoặc bảo vệ trẻ em khỏi việc tiếp xúc với các sản phẩm thuốc lá mới; chủ động báo tin và phối hợp với chính quyền địa phương khi phát hiện hành vi buôn bán, tàng trữ, sử dụng trái phép thuốc lá và thuốc lá mới… Người cao tuổi với vai trò gương mẫu chính là nguồn lực quý để lan tỏa văn hoá không khói thuốc, bảo vệ các thế hệ tương lai.

Bác sĩ đang thăm khám cho bệnh nhân Nguyễn Văn Nhâm 80 tuổi, tiền sử hút thuốc 40 năm, bị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính

Việc phòng, chống tác hại thuốc lá và các sản phẩm mới là một hành trình dài, đòi hỏi sự quyết tâm, sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và ý thức cộng đồng. Vì sức khỏe bản thân, vì những người thân yêu và vì tương lai của đất nước, mọi người, mọi nhà hãy chung tay xây dựng môi trường không khói thuốc, tuân thủ pháp luật và ngăn chặn các hành vi vi phạm ngay từ hôm nay. Phòng, chống tác hại của thuốc lá và các sản phẩm thuốc lá mới là trách nhiệm của toàn xã hội.

Tâm Ánh