Những điều cần lưu ý trong ăn uống ngày Tết

Những ngày tết, rối loạn tiêu hoá là tình trạng bệnh lí thường gặp. Phần vì, khác với ngày thường, thức ăn trở nên đa dạng hơn, có nhiều đồ bổ béo và khó tiêu.
Phần vì giờ giấc sinh hoạt, ăn uống bị đảo lộn, lại thêm điều kiện thời tiết không mấy thuận lợi dễ gây cản trở chức năng tiêu hoá. Đặc biệt, đối với những người tì vị vốn đã hư yếu thì “mâm cao cỗ đầy” nhiều khi trở thành gánh nặng hơn là một thú vui. Bởi vậy, giữ gìn ăn uống sao cho vệ sinh và hợp lí trong những ngày tết là một việc hết sức cần thiết. Về vấn đề này, dinh dưỡng học cổ truyền cũng đã tích lũy được khá nhiều kinh nghiệm quý báu. Dưới đây xin được giới thiệu một số điểm cơ bản để bạn đọc tham khảo.

- Trước hết, theo quan niệm của dinh dưỡng học cổ truyền, những ngày Tết là thời điểm mùa đông chưa qua mùa Xuân mới tới, dương khí trong vạn vật cũng như trong nhân thể đang từ từ hồi sinh và thăng phát nhưng tiết trời vẫn còn lạnh lẽo, hàn tà chưa hết nên vẫn dễ làm tổn thương dương khí. Bởi vậy, phép dưỡng sinh ăn uống ngày Tết phải chú ý trọng dụng các loại thực phẩm có vị cay, tính ấm, tránh dùng đồ ăn thức uống có tính lạnh để bảo vệ khí dương. Trong đó, những thứ rau gia vị như hành, hẹ, tỏi, rau thơm, rau mùi, gừng sống, quế, hồi… có vị cay, tính ấm nên dùng nhiều hơn vì vị cay có tác dụng phát tán, hành khí, hành huyết; tính ấm có thể tán âm hàn, trợ dương khí. Những thực phẩm có đặc tính này sẽ giúp cơ thể có đủ khả năng phòng chống hàn tà nhưng đồng thời cũng có tác dụng kích thích và hỗ trợ cho sức đề kháng của cơ thể. Mặt khác, phải chú ý kiêng kị hoặc ăn ít các thực phẩm có tính lạnh dễ làm hao tổn dương khí và có hại cho tì vị như cua, ốc, trai, hến, đậu xanh, giá đỗ, ngó sen, bí xanh, cải xanh, rau rút, mướp đắng, dưa hấu, dưa chuột, thịt trâu… Nếu cần dùng thì phải chú ý phối hợp với các gia vị và thực phẩm khác có tính ấm nóng. Ví như, nấu canh rau cải, canh bí xanh phải chế thêm gừng tươi; món ốc hấp phải ướp nhiều hạt tiêu, lá gừng…

Những điều cần lưu ý trong ăn uống ngày Tết

- Thứ hai, theo học thuyết ngũ hành, can thuộc mộc, tì thuộc thổ, can mộc vượng thịnh sẽ khắc phạt tì thổ. Mùa Xuân là mùa ứng với can mộc, nếu không biết phép dưỡng sinh mà làm cho can mộc quá vượng tất sẽ khiến cho tì thổ bị suy yếu mà phát sinh các chứng trạng như ăn uống không ngon miệng, hay đầy bụng chậm tiêu, thậm chí có thể đau bụng, đi lỏng, nôn và buồn nôn. Bởi vậy, ăn uống trong những ngày Tết không những cần tạo điều kiện cho tạng can hoạt động thuận lợi với vai trò là cơ quan chủ khí mà còn phải chú ý tránh làm cho can mộc vượng thịnh quá mức và bảo trợ tì vị làm tốt chức năng tiêu hóa hấp thu thức ăn. Tôn Tư Mạo, y gia trứ danh đời Đường (Trung Quốc), trong sách Thiên kim yếu phương đã khuyên nên ăn ít chua nhiều ngọt về mùa xuân để bảo dưỡng tì vị. Chua vào can, ngọt vào tì, ăn ít chua sẽ làm giảm bớt sự vượng thịnh của can khí, ăn nhiều ngọt sẽ hỗ trợ tì vị và phòng tránh được tình trạng rối loạn tiêu hóa. Những thực phẩm có vị ngọt nên dùng nhiều như gạo tẻ, gạo nếp, các loại đậu, củ mài, đại táo, long nhãn, kẹo mạch nha, trà hà thủ ô, trà kỷ tử, nước dâu… Mặt khác, cũng cần chú ý tránh ăn quá nhiều đồ bổ béo và khó tiêu dễ làm thương tổn tì vị, đặc biệt đối với người già, trẻ em và những người có bệnh lí đường tiêu hóa.

- Thứ ba, ngày Tết nên ăn nhiều rau quả tươi. Theo cổ nhân, mùa Xuân là mùa vạn vật sinh trưởng phát dục, dương khí thăng phát, thảo mộc sinh sôi, nơi nơi tràn đầy sức sống. Lúc này, cơ thể con người đòi hỏi khá nhiều chất dinh dưỡng để đáp ứng cho sự sinh trưởng và hoạt động phong phú của mình. Muốn vậy, cổ nhân khuyên phải biết tận dụng "khí mới phát sinh" của giới tự nhiên để phục vụ cho mục đích bảo vệ và nâng cao sức khỏe. Về sinh hoạt, sách Hoàng đế nội kinh viết:" Dạ ngọa tảo khởi, quảng bộ ư đình, bị phát hoãn đình, dĩ sử chí sinh", nghĩa là mùa Xuân nên đi ngủ muộn một chút, rồi dậy sớm, để thích ứng với khí phát sinh của thiên nhiên. Sau khi thức dậy nên xõa tóc, đi bộ những bước dài thong thả ngoài trời để cho ý thức tư tưởng và khả năng linh cảm phát sinh không ngừng. Về ăn uống, nên ăn nhiều rau quả tươi để mượn "sức xuân" của cỏ cây hoa lá mà kích thích, hỗ trợ cho quá trình sinh trưởng và phát dục của cơ thể.

- Thứ tư, ăn uống ngày Tết thường không thể thiếu rượu vì hàng ngàn năm nay thứ đồ uống đặc biệt này vốn là biểu tượng của tình hữu nghị, là hình ảnh của sự mở đầu thắng lợi, làm tăng thêm không khí vui vẻ, ấm cúng và thân mật. Phương ngôn có câu: "Không rượu chẳng nên tiệc". Vả lại, theo y học cổ truyền, "trà vi vạn bệnh chi dược, tửu vi bách dược chi trưởng" (trà là thuốc chữa vạn bệnh, rượu đứng đầu trăm thứ thuốc), rượu có công dụng làm lưu thông huyết mạch, trợ giúp tì vị, làm da dẻ nhu nhuận, trừ phong thấp, dẫn thuốc, sát trùng, giảm đau và nâng cao năng lực chống lạnh. Tuy nhiên, vấn đề là ở chỗ cần phải biết uống rượu như thế nào để có lợi cho sức khỏe. Cổ nhân khuyên ba điều: Nên uống ít chớ uống nhiều, uống từ từ vừa nói chuyện vừa uống và phải biết cách giải rượu khi say.

- Cuối cùng, ăn uống trong ngày Tết cũng phải tuân thủ triệt để nguyên tắc " nhân nhân chế nghi" của ẩm thực cổ truyền, nghĩa là phải căn cứ vào những đặc điểm về giới, tuổi tác, thể chất và tình trạng bệnh tật cụ thể mà lựa chọn các loại thực phẩm, cách thức chế biến, liều lượng sử dụng và vấn đề ăn kiêng cho phù hợp. Ví như, người có thể chất dương thịnh nên tránh dùng các thực phẩm cay nóng như ớt, gừng, hành, tỏi…và tối kị uống rượu, nên ăn nhiều rau quả tươi có tính mát rau cải, mướp đắng, dưa hấu, giá đỗ…; người bị bệnh đường tiêu hóa thuộc thể tì vị hư hàn nên kiêng các đồ sống lạnh như cua, ốc, trai, hến, đậu xanh, ngó sen, bí xanh, dưa hấu, dưa chuột, thịt trâu…, nên ăn nhiều thực phẩm có vị cay tính ấm như rau hẹ, rau thơm, kinh giới, bí đỏ, hạt sen, thịt dê, thịt chó, tôm, hạt tiêu, gừng, ớt…và có thể chọn dùng những loại rượu tiêu thực nhằm trợ giúp công năng tiêu hóa và hấp thu như rượu sa nhân, rượu thương truật, rượu nhục đậu khấu, rượu gừng…

BS Hoàng Khánh Toàn

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Lịch trình dày đặc của 2 bệnh nhân COVID-19 đến khám tại Bệnh viện Hữu nghị

Lịch trình dày đặc của 2 bệnh nhân COVID-19 đến khám tại Bệnh viện Hữu nghị

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật CDC Hà Nội đã xác nhận 2 trường hợp bệnh nhân đến khám tại Bệnh viện Hữu nghị Việt- Xô đã dương tính COVID-19, có liên quan đến ổ dịch Đà Nẵng.
Thực phẩm Ích Cốt Long quảng cáo lừa dối người tiêu dùng trên một số website

Thực phẩm Ích Cốt Long quảng cáo lừa dối người tiêu dùng trên một số website

Mới đây, Cục An toàn Thực phẩm (Bộ Y tế) đã phát đi cảnh báo thực phẩm bảo vệ sức khỏe Ích Cốt Long vi phạm quy định pháp luật về quảng cáo trên một số website.
Tiêm Vaccine Covid-19 cho 1.000 chiến sỹ biên phòng biến giới Tây Nam

Tiêm Vaccine Covid-19 cho 1.000 chiến sỹ biên phòng biến giới Tây Nam

Ngày 12/5, Bệnh viện Quân y 175 kết hợp cùng Bộ đội Biên phòng tỉnh Tây Ninh tổ chức tiêm Vaccine Covid-19 đợt 2 cho hơn 1.000 cán bộ, nhân viên tham gia phòng chống dịch tại khu vực biên giới Tây Nam và chiến sỹ mới.
Test nhanh hàng nghìn mẫu SARS-CoV-2 ở Samsung, Canon Bắc Ninh

Test nhanh hàng nghìn mẫu SARS-CoV-2 ở Samsung, Canon Bắc Ninh

Cơ quan chức năng test nhanh đối với 1.160 trường hợp F2 liên quan đến một ca dương tính với SARS-CoV-2 ở Hải Dương đã có kết quả âm tính.
TP Hồ Chí Minh: Khu xạ trị trong ngày Bệnh viện Ung bướu cơ sở 2 chính thức hoạt động

TP Hồ Chí Minh: Khu xạ trị trong ngày Bệnh viện Ung bướu cơ sở 2 chính thức hoạt động

Theo Sở Y tế TP. Hồ Chí Minh, từ ngày 10/5/2021, Khu xạ trị trong ngày tại Bệnh viện Ung bướu cơ sở 2 (tại thành phố Thủ Đức) đã chính thức đi vào hoạt động, bắt đầu cho lộ trình giải quyết tình trạng quá tải người bệnh hàng chục năm nay ở Bệnh viện Ung bướu cơ sở 1 (tại quận Bình Thạnh).

Tin khác

TP Hồ Chí Minh: Xử phạt Công ty TNHH Viện thẩm mỹ The Face

TP Hồ Chí Minh: Xử phạt Công ty TNHH Viện thẩm mỹ The Face
Với hành vi quảng cáo các sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ đặc biệt mà không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác nhận nội dung trước khi thực hiện quảng cáo theo quy định, Công ty TNHH Viện thẩm mỹ The Face đã bị xử phạt vi phạm hành chính 40 triệu đồng.

Công ty TNHH đầu tư Y tế Sài Gòn Thái Việt bị phạt 190 triệu đồng

Công ty TNHH đầu tư Y tế Sài Gòn Thái Việt bị phạt 190 triệu đồng
Ngoài phạt hành chính 190 triệu đồng, Công ty TNHH đầu tư Y tế Sài Gòn Thái Việt còn bị đình chỉ hoạt động của cơ sở trong thời hạn 18 tháng, buộc tiêu hủy toàn bộ số thuốc...

Bệnh viện Mắt Quốc tế DND - Hành trình 10 năm “Vì đôi mắt cộng đồng”

Bệnh viện Mắt Quốc tế DND - Hành trình 10 năm “Vì đôi mắt cộng đồng”
Tọa lạc tại địa chỉ 128 Bùi Thị Xuân, quận Hai Bà Trưng, TP Hà Nội, Bệnh viện Mắt Quốc tế DND từ lâu đã trở thành địa chỉ tin cậy của bệnh nhân với những ưu điểm vượt trội như: cơ sở vật chất hiện đại, thiết bị đồng bộ, tối tân, đội ngũ cán bộ y bác sỹ có chuyên môn sâu, phương pháp điều trị hiệu quả, thái độ phục vụ ân cần, tối giản chi phí và thời gian cho người bệnh.

Bắc Ninh có 101 ca COVID-19, huyện Thuận Thành trở thành ổ dịch lớn nhất nước với 90 ca

Bắc Ninh có 101 ca COVID-19, huyện Thuận Thành trở thành ổ dịch lớn nhất nước với 90 ca
Tính từ ngày 5/5 đến sáng 10/5, toàn tỉnh Bắc Ninh ghi nhận tổng số 101 ca dương tính với SARS-CoV-2. Trong đó, huyện Thuận Thành có 90 ca, tập trung tại xã Mão Điền.

Bắc Giang: Khai báo y tế với người đến siêu thị Big C từ 9-14h ngày 1/5

Bắc Giang: Khai báo y tế với người đến siêu thị Big C từ 9-14h ngày 1/5
Những ai đến Siêu thị Big C Bắc Giang từ 9h đến 14h ngày 1/5 cần thực hiện khai báo y tế ngay tại cơ sở y tế gần nhất.

Cảnh báo thực phẩm bảo vệ sức khỏe Mr 1h vi phạm quy định về quảng cáo

Cảnh báo thực phẩm bảo vệ sức khỏe Mr 1h vi phạm quy định về quảng cáo
Cục An toàn Thực phẩm khuyến cáo, người tiêu dùng không mua sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe Mr 1h vi phạm về quảng cáo trên website https://www.suckhoe110.com.
Xem thêm
Lịch trình dày đặc của 2 bệnh nhân COVID-19 đến khám tại Bệnh viện Hữu nghị

Lịch trình dày đặc của 2 bệnh nhân COVID-19 đến khám tại Bệnh viện Hữu nghị

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật CDC Hà Nội đã xác nhận 2 trường hợp bệnh nhân đến khám tại Bệnh viện Hữu nghị Việt- Xô đã dương tính COVID-19, ...
Thực phẩm Ích Cốt Long quảng cáo lừa dối người tiêu dùng trên một số website

Thực phẩm Ích Cốt Long quảng cáo lừa dối người tiêu dùng trên một số website

Mới đây, Cục An toàn Thực phẩm (Bộ Y tế) đã phát đi cảnh báo thực phẩm bảo vệ sức khỏe Ích Cốt Long vi phạm quy định pháp luật ...
Tiêm Vaccine Covid-19 cho 1.000 chiến sỹ biên phòng biến giới Tây Nam

Tiêm Vaccine Covid-19 cho 1.000 chiến sỹ biên phòng biến giới Tây Nam

Ngày 12/5, Bệnh viện Quân y 175 kết hợp cùng Bộ đội Biên phòng tỉnh Tây Ninh tổ chức tiêm Vaccine Covid-19 đợt 2 cho hơn 1.000 cán bộ, nhân ...
Nghe kém ở người cao tuổi và cách khắc phục hiệu quả

Nghe kém ở người cao tuổi và cách khắc phục hiệu quả

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), lão thính là một vấn đề về sức khỏe phổ biến ở người cao tuổi nhưng lại không được quan tâm đúng ...
Có thể làm chậm sự lão hóa của mắt

Có thể làm chậm sự lão hóa của mắt

Theo quy luật tự nhiên, sự phát triển của con người tới khoảng 25 tuổi thì dừng lại, sau đó chuyển dần sang xu hướng thoái hóa. Đã là quy ...
Người cao tuổi cần đề phòng bệnh hen tái phát khi trời lạnh

Người cao tuổi cần đề phòng bệnh hen tái phát khi trời lạnh

Ở người cao tuổi (NCT) mắc bệnh hen, cần hết sức đề phòng các cơn hen cấp tái phát, bởi nếu không được xử trí kịp thời có thể dẫn ...
Bất ngờ với những lợi ích của bí ngòi đối với sức khỏe

Bất ngờ với những lợi ích của bí ngòi đối với sức khỏe

Giàu chất xơ, các vitamin A, C... bí ngòi là thực phẩm tuyệt vời giúp kiểm soát cân nặng hiệu quả, thúc đẩy tiêu hóa lành mạnh, làm chậm quá ...
Những lợi ích tuyệt vời của trái bơ đối với sức khỏe

Những lợi ích tuyệt vời của trái bơ đối với sức khỏe

Không chỉ chứa nhiều chất béo lành mạnh, trái bơ còn giàu chất xơ, kali, các vitamin C, E... Việc ăn bơ thường xuyên giúp làm đẹp da, tóc, hỗ ...
Những lợi ích tuyệt vời của gạo lứt đối với sức khỏe

Những lợi ích tuyệt vời của gạo lứt đối với sức khỏe

Không chỉ giàu selenium - có thể làm giảm nguy cơ phát triển các bệnh phổ biến như ung thư, bệnh tim và viêm khớp, mà gạo lứt còn là ...
Phiên bản di động