Những điều cần lưu ý trong ăn uống ngày Tết

Những ngày tết, rối loạn tiêu hoá là tình trạng bệnh lí thường gặp. Phần vì, khác với ngày thường, thức ăn trở nên đa dạng hơn, có nhiều đồ bổ béo và khó tiêu.
Phần vì giờ giấc sinh hoạt, ăn uống bị đảo lộn, lại thêm điều kiện thời tiết không mấy thuận lợi dễ gây cản trở chức năng tiêu hoá. Đặc biệt, đối với những người tì vị vốn đã hư yếu thì “mâm cao cỗ đầy” nhiều khi trở thành gánh nặng hơn là một thú vui. Bởi vậy, giữ gìn ăn uống sao cho vệ sinh và hợp lí trong những ngày tết là một việc hết sức cần thiết. Về vấn đề này, dinh dưỡng học cổ truyền cũng đã tích lũy được khá nhiều kinh nghiệm quý báu. Dưới đây xin được giới thiệu một số điểm cơ bản để bạn đọc tham khảo.

- Trước hết, theo quan niệm của dinh dưỡng học cổ truyền, những ngày Tết là thời điểm mùa đông chưa qua mùa Xuân mới tới, dương khí trong vạn vật cũng như trong nhân thể đang từ từ hồi sinh và thăng phát nhưng tiết trời vẫn còn lạnh lẽo, hàn tà chưa hết nên vẫn dễ làm tổn thương dương khí. Bởi vậy, phép dưỡng sinh ăn uống ngày Tết phải chú ý trọng dụng các loại thực phẩm có vị cay, tính ấm, tránh dùng đồ ăn thức uống có tính lạnh để bảo vệ khí dương. Trong đó, những thứ rau gia vị như hành, hẹ, tỏi, rau thơm, rau mùi, gừng sống, quế, hồi… có vị cay, tính ấm nên dùng nhiều hơn vì vị cay có tác dụng phát tán, hành khí, hành huyết; tính ấm có thể tán âm hàn, trợ dương khí. Những thực phẩm có đặc tính này sẽ giúp cơ thể có đủ khả năng phòng chống hàn tà nhưng đồng thời cũng có tác dụng kích thích và hỗ trợ cho sức đề kháng của cơ thể. Mặt khác, phải chú ý kiêng kị hoặc ăn ít các thực phẩm có tính lạnh dễ làm hao tổn dương khí và có hại cho tì vị như cua, ốc, trai, hến, đậu xanh, giá đỗ, ngó sen, bí xanh, cải xanh, rau rút, mướp đắng, dưa hấu, dưa chuột, thịt trâu… Nếu cần dùng thì phải chú ý phối hợp với các gia vị và thực phẩm khác có tính ấm nóng. Ví như, nấu canh rau cải, canh bí xanh phải chế thêm gừng tươi; món ốc hấp phải ướp nhiều hạt tiêu, lá gừng…

Những điều cần lưu ý trong ăn uống ngày Tết

- Thứ hai, theo học thuyết ngũ hành, can thuộc mộc, tì thuộc thổ, can mộc vượng thịnh sẽ khắc phạt tì thổ. Mùa Xuân là mùa ứng với can mộc, nếu không biết phép dưỡng sinh mà làm cho can mộc quá vượng tất sẽ khiến cho tì thổ bị suy yếu mà phát sinh các chứng trạng như ăn uống không ngon miệng, hay đầy bụng chậm tiêu, thậm chí có thể đau bụng, đi lỏng, nôn và buồn nôn. Bởi vậy, ăn uống trong những ngày Tết không những cần tạo điều kiện cho tạng can hoạt động thuận lợi với vai trò là cơ quan chủ khí mà còn phải chú ý tránh làm cho can mộc vượng thịnh quá mức và bảo trợ tì vị làm tốt chức năng tiêu hóa hấp thu thức ăn. Tôn Tư Mạo, y gia trứ danh đời Đường (Trung Quốc), trong sách Thiên kim yếu phương đã khuyên nên ăn ít chua nhiều ngọt về mùa xuân để bảo dưỡng tì vị. Chua vào can, ngọt vào tì, ăn ít chua sẽ làm giảm bớt sự vượng thịnh của can khí, ăn nhiều ngọt sẽ hỗ trợ tì vị và phòng tránh được tình trạng rối loạn tiêu hóa. Những thực phẩm có vị ngọt nên dùng nhiều như gạo tẻ, gạo nếp, các loại đậu, củ mài, đại táo, long nhãn, kẹo mạch nha, trà hà thủ ô, trà kỷ tử, nước dâu… Mặt khác, cũng cần chú ý tránh ăn quá nhiều đồ bổ béo và khó tiêu dễ làm thương tổn tì vị, đặc biệt đối với người già, trẻ em và những người có bệnh lí đường tiêu hóa.

- Thứ ba, ngày Tết nên ăn nhiều rau quả tươi. Theo cổ nhân, mùa Xuân là mùa vạn vật sinh trưởng phát dục, dương khí thăng phát, thảo mộc sinh sôi, nơi nơi tràn đầy sức sống. Lúc này, cơ thể con người đòi hỏi khá nhiều chất dinh dưỡng để đáp ứng cho sự sinh trưởng và hoạt động phong phú của mình. Muốn vậy, cổ nhân khuyên phải biết tận dụng "khí mới phát sinh" của giới tự nhiên để phục vụ cho mục đích bảo vệ và nâng cao sức khỏe. Về sinh hoạt, sách Hoàng đế nội kinh viết:" Dạ ngọa tảo khởi, quảng bộ ư đình, bị phát hoãn đình, dĩ sử chí sinh", nghĩa là mùa Xuân nên đi ngủ muộn một chút, rồi dậy sớm, để thích ứng với khí phát sinh của thiên nhiên. Sau khi thức dậy nên xõa tóc, đi bộ những bước dài thong thả ngoài trời để cho ý thức tư tưởng và khả năng linh cảm phát sinh không ngừng. Về ăn uống, nên ăn nhiều rau quả tươi để mượn "sức xuân" của cỏ cây hoa lá mà kích thích, hỗ trợ cho quá trình sinh trưởng và phát dục của cơ thể.

- Thứ tư, ăn uống ngày Tết thường không thể thiếu rượu vì hàng ngàn năm nay thứ đồ uống đặc biệt này vốn là biểu tượng của tình hữu nghị, là hình ảnh của sự mở đầu thắng lợi, làm tăng thêm không khí vui vẻ, ấm cúng và thân mật. Phương ngôn có câu: "Không rượu chẳng nên tiệc". Vả lại, theo y học cổ truyền, "trà vi vạn bệnh chi dược, tửu vi bách dược chi trưởng" (trà là thuốc chữa vạn bệnh, rượu đứng đầu trăm thứ thuốc), rượu có công dụng làm lưu thông huyết mạch, trợ giúp tì vị, làm da dẻ nhu nhuận, trừ phong thấp, dẫn thuốc, sát trùng, giảm đau và nâng cao năng lực chống lạnh. Tuy nhiên, vấn đề là ở chỗ cần phải biết uống rượu như thế nào để có lợi cho sức khỏe. Cổ nhân khuyên ba điều: Nên uống ít chớ uống nhiều, uống từ từ vừa nói chuyện vừa uống và phải biết cách giải rượu khi say.

- Cuối cùng, ăn uống trong ngày Tết cũng phải tuân thủ triệt để nguyên tắc " nhân nhân chế nghi" của ẩm thực cổ truyền, nghĩa là phải căn cứ vào những đặc điểm về giới, tuổi tác, thể chất và tình trạng bệnh tật cụ thể mà lựa chọn các loại thực phẩm, cách thức chế biến, liều lượng sử dụng và vấn đề ăn kiêng cho phù hợp. Ví như, người có thể chất dương thịnh nên tránh dùng các thực phẩm cay nóng như ớt, gừng, hành, tỏi…và tối kị uống rượu, nên ăn nhiều rau quả tươi có tính mát rau cải, mướp đắng, dưa hấu, giá đỗ…; người bị bệnh đường tiêu hóa thuộc thể tì vị hư hàn nên kiêng các đồ sống lạnh như cua, ốc, trai, hến, đậu xanh, ngó sen, bí xanh, dưa hấu, dưa chuột, thịt trâu…, nên ăn nhiều thực phẩm có vị cay tính ấm như rau hẹ, rau thơm, kinh giới, bí đỏ, hạt sen, thịt dê, thịt chó, tôm, hạt tiêu, gừng, ớt…và có thể chọn dùng những loại rượu tiêu thực nhằm trợ giúp công năng tiêu hóa và hấp thu như rượu sa nhân, rượu thương truật, rượu nhục đậu khấu, rượu gừng…

BS Hoàng Khánh Toàn

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Hoa khôi "nhờ vả" tiêm vaccine COVID-19 đã đăng tin sai sự thật

Hoa khôi "nhờ vả" tiêm vaccine COVID-19 đã đăng tin sai sự thật

Phó Chánh Thanh tra Bộ Y tế Nguyễn Văn Nhiên vừa ký chuyển hồ sơ vụ việc hoa khôi tiêm vaccine COVID-19 không cần đăng ký đến thanh tra Bộ Thông tin và Truyền thông để xem xét, xử lý.
Hoa khôi khoe tiêm vaccine Covid-19 không cần đăng ký: Bộ Y tế yêu cầu Bệnh viện Hữu nghị giải trình

Hoa khôi khoe tiêm vaccine Covid-19 không cần đăng ký: Bộ Y tế yêu cầu Bệnh viện Hữu nghị giải trình

Thanh tra Bộ Y tế vừa có công văn gửi Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị, yêu cầu giải trình về vụ việc báo chí đăng tải liên quan trường hợp một phụ nữ được tiêm vaccine phòng COVID-19 mà không cần đăng ký.
Hà Nội thêm 26 ca Covid-19 mới sáng 21-7, nhiều nhất ở quận Đống Đa và Hai Bà Trưng...

Hà Nội thêm 26 ca Covid-19 mới sáng 21-7, nhiều nhất ở quận Đống Đa và Hai Bà Trưng...

Sáng nay, 21-7, Sở Y tế Hà Nội thông báo, tính từ 18 giờ chiều qua đến 07 giờ ngày nay, trên địa bàn thành phố có thêm 26 ca Covid-19 mới, trong đó có 03 ca phát hiện qua sàng lọc cộng đồng.
Hà Nội: 12 trường hợp mắc mới trong đó 2 người trong cùng một gia đình ở Thanh Nhàn, 10 người là các F1

Hà Nội: 12 trường hợp mắc mới trong đó 2 người trong cùng một gia đình ở Thanh Nhàn, 10 người là các F1

Trưa 18/7, Sở Y tế Hà Nội thông báo ghi nhận 12 ca bệnh COVID-19 mới, trong đó có 2 mẹ con trong một gia đình ở Thanh Nhàn và 10 người khác đều liên quan đên chùm ca bệnh ở chung cư Sunshine.
Thuốc kháng virus SARS-CoV-2 molnupiravir, tín hiệu vui giữa đại dịch

Thuốc kháng virus SARS-CoV-2 molnupiravir, tín hiệu vui giữa đại dịch

Thuốc kháng virus SARS-CoV-2 đường uống phân phối dễ dàng là nhu cầu cần thiết và khẩn cấp hiện nay để điều trị COVID-19. Molnupiravir, đang cho thấy những kết quả đầy hứa hẹn.

Tin khác

Hà Nội xét nghiệm cho tất cả tài xế xe buýt sau chùm ca nhiễm liên quan Tổng Công ty Vận tải Hà Nội

Hà Nội xét nghiệm cho tất cả tài xế xe buýt sau chùm ca nhiễm liên quan Tổng Công ty Vận tải Hà Nội
Sáng nay, CDC Hà Nội đề xuất phối hợp với Sở GTVT triển khai xét nghiệm cho toàn bộ lái xe, nhân viên soát vé xe bus trên toàn TP sau khi ghi nhận chùm ca nhiễm liên quan đến Tổng Công ty Vận tải Hà Nội.

Bộ trưởng Bộ Y tế: Đợt dịch COVID-19 lần này sẽ kéo dài hơn trước, gây tác động trên diện rộng

Bộ trưởng Bộ Y tế: Đợt dịch COVID-19 lần này sẽ kéo dài hơn trước, gây tác động trên diện rộng
Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long nhận định “đợt dịch COVID-19 này sẽ kéo dài hơn so với các đợt dịch trước, gây tác động trên diện rất rộng, ảnh hưởng rất nghiêm trọng đến đời sống, phát triển kinh tế xã hội nhất là các tỉnh, thành phố khu vực miền Nam”.

Bộ Y tế đề nghị Quỹ đầu tư Trực tiếp Liên Bang Nga hỗ trợ cung cấp vắc xin Sputnik V ngay trong tháng 7

Bộ Y tế đề nghị Quỹ đầu tư Trực tiếp Liên Bang Nga hỗ trợ cung cấp vắc xin Sputnik V ngay trong tháng 7
Ngày 12/7, thực hiện Nghị quyết số 73/NQ-CP của Thủ tướng Chính phủ về việc mua vắc xin Sputnik V của Liên Bang Nga, Bộ trưởng Bộ Y tế đã gửi công văn tới Quỹ đầu tư Trực tiếp Liên Bang Nga (RDIF) giới thiệu Tập đoàn T&T Group là đơn vị đàm phán, mua 40 triệu liều vắc xin Sputnik V của Liên Bang Nga bằng nguồn kinh phí hợp pháp. Đặc biệt, nguồn kinh phí này do T&T Group huy động, không sử dụng từ nguồn ngân sách Nhà nước và Quỹ vắc xin phòng COVID-19 Việt Nam.

Bộ Y tế thông tin về việc tiêm 2 mũi vắc xin COVID-19 khác loại

Bộ Y tế thông tin về việc tiêm 2 mũi vắc xin COVID-19 khác loại
Theo Bộ Y tế, trường hợp số lượng vắc xin COVID-19 hạn chế thì ưu tiên sử dụng vắc xin của Pfizer để tiêm mũi 2 cho những người đã tiêm mũi thứ nhất bằng vắc xin AstraZeneca từ 8-12 tuần nếu người được tiêm chủng đồng ý. Những trường hợp tiêm chủng như vậy phải được theo dõi sức khỏe chặt chẽ hơn sau khi tiêm chủng.

Bộ Y tế hướng dẫn quản lý đều trị F0 tại nhà, giảm thời gian cách ly chuyên gia nhập cảnh và F1 xuống 14 ngày

Bộ Y tế hướng dẫn quản lý đều trị F0 tại nhà, giảm thời gian cách ly chuyên gia nhập cảnh và F1 xuống 14 ngày
Ngày 14/7, Bộ Y tế hướng dẫn một số nội dung liên quan đến thời gian cách ly y tế, thí điểm cách ly y tế tại nhà cho đối tượng tiếp xúc gần với ca bệnh (F1) và quản lý điều trị bệnh nhân COVID-19 (F0).

Vụ hệ thống máy xạ trị ung thư bị hỏng ở tỉnh Thanh Hóa: Bệnh nhân vẫn chưa được đi xạ trị

Vụ hệ thống máy xạ trị ung thư bị hỏng ở tỉnh Thanh Hóa: Bệnh nhân vẫn chưa được đi xạ trị
Mặc dù tại cuộc họp khẩn diễn ra sáng 8/7, Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa đã chỉ đạo ngành Y tế Thanh Hóa khẩn trương chuyển bệnh nhân cần xạ trị của Bệnh viện (BV) Ung bướu sang BV Hợp Lực để điều trị. Tuy nhiên theo ghi nhận của phóng viên, đã 5 ngày trôi qua vẫn chưa có một bệnh nhân nào được đưa đi xạ trị.
Xem thêm
Hoa khôi "nhờ vả" tiêm vaccine COVID-19 đã đăng tin sai sự thật

Hoa khôi "nhờ vả" tiêm vaccine COVID-19 đã đăng tin sai sự thật

Phó Chánh Thanh tra Bộ Y tế Nguyễn Văn Nhiên vừa ký chuyển hồ sơ vụ việc hoa khôi tiêm vaccine COVID-19 không cần đăng ký đến thanh tra Bộ ...
Hoa khôi khoe tiêm vaccine Covid-19 không cần đăng ký: Bộ Y tế yêu cầu Bệnh viện Hữu nghị giải trình

Hoa khôi khoe tiêm vaccine Covid-19 không cần đăng ký: Bộ Y tế yêu cầu Bệnh viện Hữu nghị giải trình

Thanh tra Bộ Y tế vừa có công văn gửi Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị, yêu cầu giải trình về vụ việc báo chí đăng tải liên quan trường ...
Hà Nội thêm 26 ca Covid-19 mới sáng 21-7, nhiều nhất ở quận Đống Đa và Hai Bà Trưng...

Hà Nội thêm 26 ca Covid-19 mới sáng 21-7, nhiều nhất ở quận Đống Đa và Hai Bà Trưng...

Sáng nay, 21-7, Sở Y tế Hà Nội thông báo, tính từ 18 giờ chiều qua đến 07 giờ ngày nay, trên địa bàn thành phố có thêm 26 ca ...
Nghe kém ở người cao tuổi và cách khắc phục hiệu quả

Nghe kém ở người cao tuổi và cách khắc phục hiệu quả

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), lão thính là một vấn đề về sức khỏe phổ biến ở người cao tuổi nhưng lại không được quan tâm đúng ...
Có thể làm chậm sự lão hóa của mắt

Có thể làm chậm sự lão hóa của mắt

Theo quy luật tự nhiên, sự phát triển của con người tới khoảng 25 tuổi thì dừng lại, sau đó chuyển dần sang xu hướng thoái hóa. Đã là quy ...
Người cao tuổi cần đề phòng bệnh hen tái phát khi trời lạnh

Người cao tuổi cần đề phòng bệnh hen tái phát khi trời lạnh

Ở người cao tuổi (NCT) mắc bệnh hen, cần hết sức đề phòng các cơn hen cấp tái phát, bởi nếu không được xử trí kịp thời có thể dẫn ...
Khỏe mạnh và sống lâu

Khỏe mạnh và sống lâu

Chăm sóc, giữ gìn sức khỏe luôn là mối quan tâm của tất cả mọi người, ở mọi lứa tuổi.
Khỏe mạnh và sống lâu

Khỏe mạnh và sống lâu

Khi ta mệt mỏi, chán chường chính là lúc ta quên mất vui cười. Nhưng đó mới chính là lúc ta thật sự cần những tiếng cười thật lớn.
Quả mướp giải khát chữa bệnh

Quả mướp giải khát chữa bệnh

Nói đến quả mướp người ta thường nghĩ ngay đến món canh mướp, mùng tơi và rau đay nấu với cua đồng hoặc tôm khô ăn kèm với vài quả ...
Phiên bản di động