Những điều cần lưu ý trong ăn uống ngày Tết

Những ngày tết, rối loạn tiêu hoá là tình trạng bệnh lí thường gặp. Phần vì, khác với ngày thường, thức ăn trở nên đa dạng hơn, có nhiều đồ bổ béo và khó tiêu.
Phần vì giờ giấc sinh hoạt, ăn uống bị đảo lộn, lại thêm điều kiện thời tiết không mấy thuận lợi dễ gây cản trở chức năng tiêu hoá. Đặc biệt, đối với những người tì vị vốn đã hư yếu thì “mâm cao cỗ đầy” nhiều khi trở thành gánh nặng hơn là một thú vui. Bởi vậy, giữ gìn ăn uống sao cho vệ sinh và hợp lí trong những ngày tết là một việc hết sức cần thiết. Về vấn đề này, dinh dưỡng học cổ truyền cũng đã tích lũy được khá nhiều kinh nghiệm quý báu. Dưới đây xin được giới thiệu một số điểm cơ bản để bạn đọc tham khảo.

- Trước hết, theo quan niệm của dinh dưỡng học cổ truyền, những ngày Tết là thời điểm mùa đông chưa qua mùa Xuân mới tới, dương khí trong vạn vật cũng như trong nhân thể đang từ từ hồi sinh và thăng phát nhưng tiết trời vẫn còn lạnh lẽo, hàn tà chưa hết nên vẫn dễ làm tổn thương dương khí. Bởi vậy, phép dưỡng sinh ăn uống ngày Tết phải chú ý trọng dụng các loại thực phẩm có vị cay, tính ấm, tránh dùng đồ ăn thức uống có tính lạnh để bảo vệ khí dương. Trong đó, những thứ rau gia vị như hành, hẹ, tỏi, rau thơm, rau mùi, gừng sống, quế, hồi… có vị cay, tính ấm nên dùng nhiều hơn vì vị cay có tác dụng phát tán, hành khí, hành huyết; tính ấm có thể tán âm hàn, trợ dương khí. Những thực phẩm có đặc tính này sẽ giúp cơ thể có đủ khả năng phòng chống hàn tà nhưng đồng thời cũng có tác dụng kích thích và hỗ trợ cho sức đề kháng của cơ thể. Mặt khác, phải chú ý kiêng kị hoặc ăn ít các thực phẩm có tính lạnh dễ làm hao tổn dương khí và có hại cho tì vị như cua, ốc, trai, hến, đậu xanh, giá đỗ, ngó sen, bí xanh, cải xanh, rau rút, mướp đắng, dưa hấu, dưa chuột, thịt trâu… Nếu cần dùng thì phải chú ý phối hợp với các gia vị và thực phẩm khác có tính ấm nóng. Ví như, nấu canh rau cải, canh bí xanh phải chế thêm gừng tươi; món ốc hấp phải ướp nhiều hạt tiêu, lá gừng…

Những điều cần lưu ý trong ăn uống ngày Tết

- Thứ hai, theo học thuyết ngũ hành, can thuộc mộc, tì thuộc thổ, can mộc vượng thịnh sẽ khắc phạt tì thổ. Mùa Xuân là mùa ứng với can mộc, nếu không biết phép dưỡng sinh mà làm cho can mộc quá vượng tất sẽ khiến cho tì thổ bị suy yếu mà phát sinh các chứng trạng như ăn uống không ngon miệng, hay đầy bụng chậm tiêu, thậm chí có thể đau bụng, đi lỏng, nôn và buồn nôn. Bởi vậy, ăn uống trong những ngày Tết không những cần tạo điều kiện cho tạng can hoạt động thuận lợi với vai trò là cơ quan chủ khí mà còn phải chú ý tránh làm cho can mộc vượng thịnh quá mức và bảo trợ tì vị làm tốt chức năng tiêu hóa hấp thu thức ăn. Tôn Tư Mạo, y gia trứ danh đời Đường (Trung Quốc), trong sách Thiên kim yếu phương đã khuyên nên ăn ít chua nhiều ngọt về mùa xuân để bảo dưỡng tì vị. Chua vào can, ngọt vào tì, ăn ít chua sẽ làm giảm bớt sự vượng thịnh của can khí, ăn nhiều ngọt sẽ hỗ trợ tì vị và phòng tránh được tình trạng rối loạn tiêu hóa. Những thực phẩm có vị ngọt nên dùng nhiều như gạo tẻ, gạo nếp, các loại đậu, củ mài, đại táo, long nhãn, kẹo mạch nha, trà hà thủ ô, trà kỷ tử, nước dâu… Mặt khác, cũng cần chú ý tránh ăn quá nhiều đồ bổ béo và khó tiêu dễ làm thương tổn tì vị, đặc biệt đối với người già, trẻ em và những người có bệnh lí đường tiêu hóa.

- Thứ ba, ngày Tết nên ăn nhiều rau quả tươi. Theo cổ nhân, mùa Xuân là mùa vạn vật sinh trưởng phát dục, dương khí thăng phát, thảo mộc sinh sôi, nơi nơi tràn đầy sức sống. Lúc này, cơ thể con người đòi hỏi khá nhiều chất dinh dưỡng để đáp ứng cho sự sinh trưởng và hoạt động phong phú của mình. Muốn vậy, cổ nhân khuyên phải biết tận dụng "khí mới phát sinh" của giới tự nhiên để phục vụ cho mục đích bảo vệ và nâng cao sức khỏe. Về sinh hoạt, sách Hoàng đế nội kinh viết:" Dạ ngọa tảo khởi, quảng bộ ư đình, bị phát hoãn đình, dĩ sử chí sinh", nghĩa là mùa Xuân nên đi ngủ muộn một chút, rồi dậy sớm, để thích ứng với khí phát sinh của thiên nhiên. Sau khi thức dậy nên xõa tóc, đi bộ những bước dài thong thả ngoài trời để cho ý thức tư tưởng và khả năng linh cảm phát sinh không ngừng. Về ăn uống, nên ăn nhiều rau quả tươi để mượn "sức xuân" của cỏ cây hoa lá mà kích thích, hỗ trợ cho quá trình sinh trưởng và phát dục của cơ thể.

- Thứ tư, ăn uống ngày Tết thường không thể thiếu rượu vì hàng ngàn năm nay thứ đồ uống đặc biệt này vốn là biểu tượng của tình hữu nghị, là hình ảnh của sự mở đầu thắng lợi, làm tăng thêm không khí vui vẻ, ấm cúng và thân mật. Phương ngôn có câu: "Không rượu chẳng nên tiệc". Vả lại, theo y học cổ truyền, "trà vi vạn bệnh chi dược, tửu vi bách dược chi trưởng" (trà là thuốc chữa vạn bệnh, rượu đứng đầu trăm thứ thuốc), rượu có công dụng làm lưu thông huyết mạch, trợ giúp tì vị, làm da dẻ nhu nhuận, trừ phong thấp, dẫn thuốc, sát trùng, giảm đau và nâng cao năng lực chống lạnh. Tuy nhiên, vấn đề là ở chỗ cần phải biết uống rượu như thế nào để có lợi cho sức khỏe. Cổ nhân khuyên ba điều: Nên uống ít chớ uống nhiều, uống từ từ vừa nói chuyện vừa uống và phải biết cách giải rượu khi say.

- Cuối cùng, ăn uống trong ngày Tết cũng phải tuân thủ triệt để nguyên tắc " nhân nhân chế nghi" của ẩm thực cổ truyền, nghĩa là phải căn cứ vào những đặc điểm về giới, tuổi tác, thể chất và tình trạng bệnh tật cụ thể mà lựa chọn các loại thực phẩm, cách thức chế biến, liều lượng sử dụng và vấn đề ăn kiêng cho phù hợp. Ví như, người có thể chất dương thịnh nên tránh dùng các thực phẩm cay nóng như ớt, gừng, hành, tỏi…và tối kị uống rượu, nên ăn nhiều rau quả tươi có tính mát rau cải, mướp đắng, dưa hấu, giá đỗ…; người bị bệnh đường tiêu hóa thuộc thể tì vị hư hàn nên kiêng các đồ sống lạnh như cua, ốc, trai, hến, đậu xanh, ngó sen, bí xanh, dưa hấu, dưa chuột, thịt trâu…, nên ăn nhiều thực phẩm có vị cay tính ấm như rau hẹ, rau thơm, kinh giới, bí đỏ, hạt sen, thịt dê, thịt chó, tôm, hạt tiêu, gừng, ớt…và có thể chọn dùng những loại rượu tiêu thực nhằm trợ giúp công năng tiêu hóa và hấp thu như rượu sa nhân, rượu thương truật, rượu nhục đậu khấu, rượu gừng…

BS Hoàng Khánh Toàn

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Hà Nội: Trao tặng danh hiệu “Thầy thuốc ưu tú” cho Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Nam – Cu Ba

Hà Nội: Trao tặng danh hiệu “Thầy thuốc ưu tú” cho Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Nam – Cu Ba

Nhân kỷ niệm 66 năm ngày Thầy thuốc Việt Nam (27/02/1955 - 27/02/2021), TS. BS Nguyễn Đình Phúc, Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Nam – Cu Ba đã vinh dự đón nhận bằng khen “Thầy thuốc ưu tú”.
Tê bì tay là bệnh gì ?

Tê bì tay là bệnh gì ?

Triệu chứng tê bì tay có thể xuất hiện trong vòng 1-2 ngày hoặc kéo dài hàng tuần, là biểu hiện của bệnh thần kinh, mạch máu, cơ xương khớp…
Con người dưới cách nhìn của y học cổ truyền (Kì 20)

Con người dưới cách nhìn của y học cổ truyền (Kì 20)

Trong kì trước chúng ta cùng tìm hiểu về sự giống và khác nhau giữa tạng Phế, phủ Đại trường trong Y học cổ truyền và Phổi, Đại tràng trong Y học hiện đại . Kỳ này sẽ cùng tìm hiểu xem khi tạng Phế có bệnh sẽ có những biểu hiện gì?...
“Bí kíp” tránh thừa cân ở người cao tuổi

“Bí kíp” tránh thừa cân ở người cao tuổi

Kì 2: Điều chỉnh chế độ ăn uống
Người cao tuổi sẽ được tiêm vắcxin phòng Covid-19

Người cao tuổi sẽ được tiêm vắcxin phòng Covid-19

Sáng 24/2, chuyến bay chở hơn 117.000 liều vắcxin phòng Covid-19 được vận chuyển từ Hàn Quốc về Việt Nam, số vắcxin này dự kiến sẽ ưu tiên tiêm cho 11 nhóm đối tượng có nguy cơ cao, trong đó có người trên 65 tuổi.

Tin khác

Hơn 117.000 liều vắc xin phòng COVID-19 đầu tiên về đến Việt Nam

Hơn 117.000 liều vắc xin phòng COVID-19 đầu tiên về đến Việt Nam
Theo thông tin từ Bộ Y tế, sáng nay hơn 117.000 liều vắc xin phòng COVID-19 đầu tiên về đến sân bay Tân Sơn Nhất.

Một số sai lầm trong điều trị viêm họng cấp

Một số sai lầm trong điều trị viêm họng cấp
Viêm họng cấp khởi phát đột ngột với các triệu chứng đau rát họng, sốt 39-40 độ C, ho, nghẹt mũi khiến người bệnh khó chịu. Viêm họng cấp sẽ khỏi sau 5-7 ngày nếu điều trị đúng phác đồ. Ngược lại, nếu không điều trị sẽ dẫn đến viêm họng mạn hoặc các biến chứng nguy hiểm như viêm amidan, viêm phổi, viêm phế quản... ảnh hưởng tới sức khỏe người bệnh.

Hải Dương: Xét nghiệm sàng lọc SARS-CoV-2 diện rộng trước khi kết thúc giãn cách xã hội

Hải Dương: Xét nghiệm sàng lọc SARS-CoV-2 diện rộng trước khi kết thúc giãn cách xã hội
Ban chỉ đạo phòng, chống dịch Covid-19 tỉnh Hải Dương vừa có văn bản công bố kế hoạch lấy mẫu xét nghiệm có chỉ định trên diện rộng cho các địa phương, trước khi kết thúc thời gian giãn cách xã hội.

Hội Đông y quận Sơn Trà: Dẫn đầu thi đua các quận, huyện hội thành phố Đà Nẵng

Hội Đông y quận Sơn Trà: Dẫn đầu thi đua các quận, huyện hội thành phố Đà Nẵng
Chiều 22/2, Hội Đông y quận Sơn Trà, TP Đà Nẵng tổ chức Hội nghị Tổng kết công tác năm 2020, triển khai nhiệm vụ năm 2021 và kỷ niệm 66 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam (27/2/1955 - 27/2/2021). Bác sĩ Nguyễn Minh Sơn, Chủ tịch Hội Đông y thành phố Đà Nẵng đến dự.

2 bệnh nhân COVID-19 ở Bắc Ninh được công bố khỏi bệnh

2 bệnh nhân COVID-19 ở Bắc Ninh được công bố khỏi bệnh
​Hai bệnh nhân khỏi bệnh là hai bố con, đều trú tại thôn Nhiêu Đậu, xã Lâm Thao (Lương Tài, Bắc Ninh) có mã số 1565 và 1652.

Bệnh viện Nhi Đồng 2, TP Hồ Chí Minh: Phẫu thuật thành công trường hợp nghi ngờ thai trong thai hiếm gặp

Bệnh viện Nhi Đồng 2, TP Hồ Chí Minh: Phẫu thuật thành công trường hợp nghi ngờ thai trong thai hiếm gặp
Sáng 23/2, thông tin từ Bệnh viện Nhi Đồng 2 cho biết, các bác sĩ phẫu thuật ung bướu Bệnh viện Nhi Đồng 2 đã phẫu thuật thành công cho bé gái 1 ngày tuổi có khối u ổ bụng to gây nguy hiểm cực hiếm gặp.
Xem thêm
Hà Nội: Trao tặng danh hiệu “Thầy thuốc ưu tú” cho Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Nam – Cu Ba

Hà Nội: Trao tặng danh hiệu “Thầy thuốc ưu tú” cho Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Nam – Cu Ba

Nhân kỷ niệm 66 năm ngày Thầy thuốc Việt Nam (27/02/1955 - 27/02/2021), TS. BS Nguyễn Đình Phúc, Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Nam – Cu Ba đã ...
Người cao tuổi sẽ được tiêm vắcxin phòng Covid-19

Người cao tuổi sẽ được tiêm vắcxin phòng Covid-19

Sáng ngày 24/2, chuyến bay chở hơn 117.000 liều vắcxin phòng Covid-19 được vận chuyển từ Hàn Quốc về Việt Nam, số vắcxin này dự kiến sẽ ưu tiên tiêm ...
Hơn 117.000 liều vắc xin phòng COVID-19 đầu tiên về đến Việt Nam

Hơn 117.000 liều vắc xin phòng COVID-19 đầu tiên về đến Việt Nam

Theo thông tin từ Bộ Y tế, sáng nay hơn 117.000 liều vắc xin phòng COVID-19 đầu tiên về đến sân bay Tân Sơn Nhất.
Người cao tuổi cần đề phòng bệnh hen tái phát khi trời lạnh

Người cao tuổi cần đề phòng bệnh hen tái phát khi trời lạnh

Ở người cao tuổi (NCT) mắc bệnh hen, cần hết sức đề phòng các cơn hen cấp tái phát, bởi nếu không được xử trí kịp thời có thể dẫn ...
Bác sĩ hướng dẫn phòng ngừa hít sặc ở người cao tuổi

Bác sĩ hướng dẫn phòng ngừa hít sặc ở người cao tuổi

Hít sặc là nguyên nhân thường gặp, gây nên tình trạng viêm phổi hít nặng và tử vong ở người cao tuổi. Đáng nói là tình trạng này dễ dàng ...
Bài thuốc Đông y giúp người cao tuổi phòng chữa bệnh hiệu quả

Bài thuốc Đông y giúp người cao tuổi phòng chữa bệnh hiệu quả

Tuổi già đồng nghĩa với cơ thể thường bị lão hóa, hệ miễn dịch giảm để cho các bệnh cơ hội có dịp phát triển.
“Bí kíp” tránh thừa cân ở người cao tuổi

“Bí kíp” tránh thừa cân ở người cao tuổi

Kì 2: Điều chỉnh chế độ ăn uống
“Bí kíp” tránh thừa cân ở người cao tuổi

“Bí kíp” tránh thừa cân ở người cao tuổi

Kì 1: Thay đổi nhỏ, lợi ích lớn
Vòng eo 60cm không còn là ước mơ xa xỉ

Vòng eo 60cm không còn là ước mơ xa xỉ

5 tháng sau sinh chăm chỉ đeo latex, cô bạn Thùy Dung - hotgirl Ngân hàng tự tin diện áo dài đón tết với vòng eo con kiến - 60cm
Phiên bản di động