Gánh nặng bệnh tim mạch không ngừng gia tăng
Theo nghiên cứu dựa trên dữ liệu Gánh nặng bệnh tật toàn cầu (GBD 2021), công bố năm 2025, 10 quốc gia ASEAN có khoảng 36,8 triệu người mắc bệnh tim mạch, ghi nhận 1,66 triệu ca tử vong và 42,4 triệu năm sống khỏe mạnh bị mất do bệnh tật và tử vong sớm.
Tình trạng già hóa dân số, đô thị hóa, lối sống ít vận động và chế độ ăn nhiều muối, cùng với thói quen hút thuốc lá, đang góp phần làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh. Bên cạnh đó, tỷ lệ người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, béo phì và rối loạn lipid máu ngày càng tăng cũng tạo thêm áp lực đối với công tác phòng, chống bệnh tim mạch.
![]() |
| Phiên họp Hội đồng AFC do GS.TS Phạm Mạnh Hùng, Chủ tịch AFC nhiệm kỳ 2025-2027, chủ trì tại Brunei Darussalam từ ngày 15 đến 18/10/2026. |
Đáng lưu ý, nhiều yếu tố nguy cơ không gây triệu chứng rõ ràng trong thời gian dài. Khi bệnh được phát hiện, người mắc có thể đã xuất hiện biến chứng nghiêm trọng như nhồi máu cơ tim, đột quỵ hoặc suy tim. Điều này cho thấy việc chủ động kiểm tra sức khỏe, phát hiện nguy cơ và quản lý bệnh từ sớm có ý nghĩa quan trọng.
Tuy nhiên, năng lực dự phòng, chẩn đoán và điều trị giữa các quốc gia ASEAN vẫn còn chênh lệch. Khả năng tiếp cận thuốc, nhân lực chuyên khoa và các kỹ thuật tim mạch hiện đại chưa đồng đều, nhất là tại những khu vực còn hạn chế về nguồn lực y tế.
GS.TS Phạm Mạnh Hùng, Chủ tịch Liên đoàn Tim mạch Đông Nam Á (AFC), cho rằng không một quốc gia nào có thể tự giải quyết toàn bộ những thách thức này. Hợp tác khu vực vì thế không chỉ phục vụ phát triển khoa học mà còn là trách nhiệm chung nhằm cải thiện sức khỏe cộng đồng.
Theo ông, chia sẻ tri thức, phát triển nguồn nhân lực, tăng cường nghiên cứu đa quốc gia và thúc đẩy khả năng tiếp cận công bằng với các tiến bộ y học là những hướng đi cần được chú trọng.
Kiểm soát nguy cơ, giảm biến chứng
Trong các yếu tố nguy cơ tim mạch, tăng huyết áp là vấn đề cần được quan tâm đặc biệt. Bệnh có thể được phát hiện thông qua việc đo huyết áp và kiểm soát bằng các biện pháp phù hợp. Vì vậy, mở rộng sàng lọc huyết áp, đánh giá nguy cơ tim mạch và quản lý điều trị tại y tế cơ sở là những giải pháp quan trọng để hạn chế biến chứng.
![]() |
| Chuyên ngành tim mạch Việt Nam đã có những bước tiến mạnh mẽ. |
Cùng với phát hiện sớm, dự phòng cần bắt đầu từ những thay đổi trong sinh hoạt hằng ngày. Người dân cần giảm lượng muối trong khẩu phần ăn, duy trì cân nặng hợp lý, tăng cường vận động thể lực, không hút thuốc lá và kiểm soát đường huyết, cholesterol. Những biện pháp này cần được thực hiện song song với việc nâng cao nhận thức cộng đồng, bảo đảm người bệnh có điều kiện tiếp cận thuốc, tái khám định kỳ và tuân thủ phác đồ điều trị.
Đối với người đã mắc bệnh tim mạch, phát hiện và xử trí kịp thời các tình trạng cấp cứu, đặc biệt là nhồi máu cơ tim, có ý nghĩa quan trọng. Sau giai đoạn cấp, người bệnh cần được quản lý lâu dài nhằm giảm nguy cơ tử vong và tái phát. Do đó, hệ thống y tế cần chú trọng phát triển mạng lưới cấp cứu, phục hồi chức năng tim mạch và theo dõi các bệnh mạn tính.
Bên cạnh dự phòng và quản lý bệnh, việc đưa các tiến bộ y học đến gần hơn với người bệnh cũng là yêu cầu đặt ra. Siêu âm tim hiện đại, chẩn đoán hình ảnh, can thiệp ít xâm lấn và các phương pháp điều trị suy tim tiên tiến có thể góp phần cải thiện tiên lượng. Tuy nhiên, việc triển khai cần phù hợp với nguồn lực và nhu cầu thực tế của từng quốc gia, đồng thời bảo đảm người bệnh có khả năng tiếp cận các dịch vụ cần thiết.
Tăng cường hợp tác, thu hẹp khoảng cách điều trị
Tại Hội nghị Tim mạch Đông Nam Á lần thứ 30 (AFCC 2026), diễn ra ở Brunei Darussalam từ ngày 15 đến 18/10/2026, GS.TS Phạm Mạnh Hùng, Chủ tịch AFC nhiệm kỳ 2025–2027, nhấn mạnh tinh thần đoàn kết và hợp tác nhằm nâng cao sức khỏe tim mạch cho người dân ASEAN.
Thông qua hợp tác giữa các hội tim mạch quốc gia, các nước có thể đẩy mạnh đào tạo nhân lực, chia sẻ hướng dẫn chuyên môn, xây dựng cơ sở dữ liệu và phát triển nghiên cứu đa quốc gia. Những mô hình kiểm soát tăng huyết áp, quản lý suy tim hoặc tổ chức cấp cứu nhồi máu cơ tim đã triển khai tại một nước có thể được nghiên cứu, điều chỉnh để phù hợp với điều kiện của các nước khác.
Với vai trò kết nối cộng đồng chuyên môn, AFC thúc đẩy trao đổi khoa học và tăng cường hợp tác giữa các quốc gia, hướng tới cải thiện chất lượng chăm sóc tim mạch trong toàn khu vực.
Tại Việt Nam, Hội Tim mạch học Việt Nam đang thúc đẩy sáng kiến nâng cao tỷ lệ kiểm soát huyết áp trong cộng đồng, hướng tới mục tiêu kiểm soát được huyết áp ở ít nhất 50% người bệnh tăng huyết áp vào năm 2030. Định hướng này nhấn mạnh yêu cầu nâng cao hiệu quả dự phòng và quản lý bệnh trong thực tế, thay vì chỉ tập trung vào phát triển các kỹ thuật điều trị chuyên sâu.
Trước gánh nặng bệnh tim mạch ngày càng lớn, hiệu quả hợp tác ASEAN cần được thể hiện bằng những kết quả cụ thể: người dân được phát hiện bệnh sớm hơn, các yếu tố nguy cơ được kiểm soát tốt hơn và nhiều người bệnh được tiếp cận dịch vụ điều trị có chất lượng. Muốn đạt được mục tiêu đó, dự phòng phải được triển khai chủ động, liên tục và gắn với khả năng tiếp cận dịch vụ y tế của người dân.


