Nhà khoa học của nhà nông

Năm nay bước sang tuổi 62, nhưng PGS.TS Nguyễn Vĩnh Trường vẫn tràn đầy đam mê nghiên cứu, ứng dụng khoa học để thay đổi tư duy sản xuất nông nghiệp cho nông dân. Ông đã công bố trên 80 công trình nghiên cứu, nhiều sách tham khảo, chuyên khảo, giáo trình, 10 sáng kiến được công nhận cấp Bộ và cấp cơ sở, tất cả đều xuất phát từ thực tiễn và có hiệu quả kinh tế rõ rệt.

Nổi bật là công trình phòng trừ bệnh khảm lá sắn - “cơn bão” từng quét sạch hàng nghìn ha sắn miền Trung. Ông nghiên cứu giải pháp dùng acid salicylic xử lý hom giống, kết hợp chất kích thích sinh trưởng và chế độ bón phân hợp lý. Kết quả thật bất ngờ: Cây sắn khỏe, chống chịu bệnh, thiệt hại giảm 30-45%, chi phí phòng trừ giảm 15-20%, lợi nhuận tăng thêm 15-20 triệu đồng/ha. Sáng kiến được công nhận cấp Bộ và được nông dân ở Huế, Quảng Trị đón nhận như cứu cánh. Không chỉ giúp nông dân giữ vững mùa vụ, công trình còn góp phần bảo tồn các giống sắn chủ lực, tránh nguy cơ bị xóa sổ.

PGS. TS Nguyễn Vĩnh Trường

Không dừng lại ở giải pháp tức thời, ông tiếp tục xây dựng quy trình quản lý bệnh khảm lá sắn tổng hợp, kết hợp đồng bộ từ khâu chọn giống kháng bệnh, vệ sinh đồng ruộng, quản lý bọ phấn trắng đến xử lý hom giống bằng chất kích kháng. Nhờ vậy, bà con không còn cảnh nhổ bỏ cả ruộng khi dịch bệnh bùng phát…

Ở cây lúa, ông để lại dấu ấn bằng quy trình sử dụng thuốc trừ cỏ hợp lý cho lúa gieo sạ. Ông đề xuất sử dụng luân phiên các hoạt chất, đúng thời điểm, đúng liều lượng, vừa bảo vệ năng suất vừa hạn chế kháng thuốc. Kết quả mang lại hiệu quả kinh tế tăng 26-29%, môi trường ít bị ô nhiễm hơn, tuổi thọ của các loại thuốc trừ cỏ cũng được kéo dài. Bà con nhiều vùng từ Huế đến Quảng Trị gọi đây là “quy trình cứu mùa vàng”.

Với cây hồ tiêu, ông lại kiên trì nghiên cứu để chống bệnh chết nhanh do nấm Phytophthora capsici. Ông đưa ra quy trình tiêm potassium phosphonate vào thân tiêu và kỹ thuật bẫy nấm Phytophthora, giúp người nông dân bớt “sầu”. Nhiều hộ nông dân ở Tây Nguyên, Quảng Trị đã áp dụng thành công, tránh được cảnh mất trắng cả vườn... “Niềm vui với tôi không phải là được khen thưởng mà chính là nụ cười của bà con khi báo tin “lúa năm nay ít cỏ, sắn được mùa, tiêu đã thoát bệnh chết nhanh. Tôi làm khoa học vì say mê nó, làm khoa học để thỏa chí khám phá thế giới tự nhiên của mình. Từ bục giảng trên giảng đường đại học, đến người thầy của đồng ruộng, tôi vẫn giữ nguyên sự say mê nghiên cứu. Và cũng chính niềm say mê ấy đã biến thành những sáng kiến có sức sống bền lâu, cứu mùa màng, đem lại niềm tin cho nông dân”, nhà khoa học bộc bạch.

Các sáng kiến, công trình nghiên cứu của PGS.TS Nguyễn Vĩnh Trường mang tính ứng dụng cao và hiệu quả rõ rệt trong thực tiễn, là minh chứng cho cách làm khoa học không chạy theo xu hướng lý thuyết xa vời mà luôn xuất phát từ nhu cầu thực sự của nông dân, của vùng đất và điều kiện khí hậu, đất đai đặc thù.

Với những cống hiến ấy, năm 2025, PGS.TS Nguyễn Vĩnh Trường được Trung ương Hội Nông dân Việt Nam vinh danh Nhà khoa học của nhà nông...