Người cao tuổi tích cực giữ gìn văn hóa truyền thống

Xã Dân Chủ là một xã vùng sâu, vùng xa cách trung tâm TP Hạ Long hơn 30km; có hơn 290 hộ và 1.300 nhân khẩu, với hơn 90% là dân tộc Tày. Những năm qua, lớp NCT ở xã đã tích cực khôi phục, bảo tồn gìn giữ nét văn hóa của dân tộc mình. Cụ Nguyễn Văn Lực, 90 tuổi, ở thôn 2, xã Dân Chủ từng là cán bộ xã, nên am hiểu rất nhiều về văn hóa phong tục của dân tộc. Khi nghỉ hưu, cụ Lực cùng NCT trong xã tích cực khôi phục và bảo tồn các phong tục, tín ngưỡng, lễ cúng của dân tộc Tày. Cụ Lực cho biết: “Trước đây, người Tày ở đây có nhiều nét văn hóa độc đáo lắm, như: Tết Đoan ngọ, Lễ cúng thần rừng, Tết Cơm mới, Tết Bánh giày, Tết Thanh minh. Bên cạnh đó còn có nghề dệt vải, may áo truyền thống hát Then, cấp then. Nhưng do biến thiên của lịch sử mà hầu như các phong tục, lễ hội ở xã mất dần. Giờ chúng tôi đang cố gắng tìm, khôi phục lại những nét văn hóa đã mất của mình”.

Múa mừng cơm mới của dân tộc Tày.

Ở tuổi “xưa nay hiếm”, nhưng bà Đinh Thị Dân, ở thôn 2, xã Dân Chủ vẫn còn nhớ rõ từng nốt nhạc, làn điệu Then. Bà Dân cho biết: “Hồi còn nhỏ, tôi đã thấy các cụ, các mẹ hát Then và mặc những trang phục truyền thống của dân tộc Tày như áo chàm. Chiến tranh loạn lạc, chẳng còn ai quan tâm đến nét văn hóa này nữa. Đến những năm 80, tôi và những NCT dần dần khôi phục lại những nét văn hóa đã bị mai một này”.

Như con ong chăm chỉ, cần mẫn, bà Dân cùng với nhiều NCT ở thôn, xã lặn lội sang các vùng như: Sơn Động (Bắc Giang) và Đình Lập (Lạng Sơn) để sưu tầm những bài hát, làn điệu then truyền thống của dân tộc Tày để về dạy những em nhỏ trong thôn. Bên cạnh đó, bà còn cùng chị em ở thôn thành lập CLB hát then, nói tiếng Tày để dần dần khôi phục bồi dưỡng cho những trẻ trong thôn trong xã. “Trẻ em trong thôn khi được học tiếng Tày và các bài hát Then cổ chúng thích lắm, đam mê lắm, vì là bản sắc của mình mà"- Bà Dân cho biết thêm.

Cùng với những điệu Then, người Tày ở Dân Chủ còn rất quan tâm đến lễ cưới, với 29 nghi lễ truyền thống. Người con gái Tày đi lấy chồng mang theo nhiều của hồi môn đựng trong chiếc hòm bằng gỗ. Phần lớn của hồi môn là vải, chăn màn, đồ trang sức. Ông Dương Văn Trọng, 60 tuổi, người có uy tín trong đồng bào Tày cho biết: Người Tày quan niệm, phụ nữ ngoài chăm chỉ phải biết dệt vải, tự hào nhất của người phụ nữ trưởng thành là được mặc trang phục do tay mình làm ra đi chơi trong các dịp lễ, Tết. Ngày nay, chúng tôi vẫn vận động bà con mặc áo của dân tộc mình như một cách gìn giữ, bảo tồn văn hóa của dân tộc”.

Để lưu giữ và phát huy những giá trị truyền thống của người Tày, UBND xã Dân Chủ và TP Hạ Long đã có nhiều chính sách khuyến khích nghệ nhân, những người tâm huyết với văn hóa truyền thống của người Tày có điều kiện trao truyền những tư liệu quý cho thế hệ trẻ. Không chỉ là kho tàng văn hóa cổ, bản thân họ cũng đang góp phần lớn trong việc xóa bỏ các hủ tục, xây dựng đời sống văn hóa trong cộng đồng dân tộc mình có hiệu quả.