Việc “đi thưa về gửi” không chỉ thể hiện sự kính trọng đối với người lớn tuổi, hoàn thiện nhân cách và sự lễ phép của con người, mà ông bà, cha mẹ còn có thể biết được con cháu đi đâu, làm gì, từ đó giúp quản lí con, cháu tốt hơn. Đặc biệt với trẻ em, việc “đi thưa về gửi” còn giúp các em hình thành văn hóa giao tiếp lịch sự, là nền tảng quan trọng để trở thành những người có văn hóa.
Vậy nhưng, trong thời hiện đại ngày nay tập tục mang nét đẹp văn hoá truyền thống từ bao đời này đã, đang ngày càng bị mai một, rất nhiều người, nhất là thế hệ của những người trẻ tỏ ra “xem nhẹ”, khi họ cho rằng việc duy trì lễ nghĩa “đi thưa về gửi” bây giờ là cổ hủ, lỗi thời và không còn cần thiết nữa(?!).
Khi nói về việc “đi thưa về gửi”, cháu Nam, sinh viên đại học năm thứ 2, hiện sống tại một khu dân cư ở TP Hồ Chí Minh cho rằng: “Từ lúc em còn nhỏ, ông bà, cha mẹ em cũng đã không coi trọng vấn đề này, vì vậy mà họ cũng không dạy hay “bắt” em phải “đi thưa về gửi”. Ở quê em vẫn còn nhiều gia đình duy trì phép tắc này nhưng không nhiều”.
Hay như cô bé đang học lớp 11, hàng xóm sống kế bên nhà tôi thẳng thắn nói: “Duy trì việc “đi thưa về gửi” trong cuộc sống hiện nay là quá rườm rà, cổ hủ…”. Cô bé lí giải, hầu hết các gia đình hiện nay đều có phòng riêng, hơn nữa ai cũng đều sử dụng điện thoại, vì thế ông bà, cha mẹ muốn “quản lí” và biết con cháu đi đâu, bao giờ về..., thì chỉ cần “a lô” là biết, cần gì phải thưa - trình mất thời gian (!).
Thực ra không phải đại đa số các bạn trẻ “xem nhẹ” việc “đi thưa về gửi”, mà rất nhiều người làm cha làm mẹ cũng không còn coi trọng việc bắt con em mình phải “đi thưa về gửi”. Như câu chuyện của bà Lành, 67 tuổi, nhà ở một khu dân cư trong trung tâm thành phố, khi bà kể rằng, ngày còn nhỏ cha mẹ bà rất khắt khe trong việc “đi thưa về gửi”, nên nếu bà đi đâu đó mà lỡ quên không thông báo, hay lúc về nhà không trình diện chào hỏi..., sẽ bị cha mẹ nhẹ thì trách, nặng thì phạt”. Ngay cả lúc bà đã lớn, việc “đi thưa về gửi” vẫn phải thực hiện; thậm chí lúc đi lấy chồng thì vấn đề này cũng vẫn phải duy trì, bởi nếu không thì cha mẹ chồng sẽ coi thường và cho rằng mình là con nhà không có nề nếp gia giáo.
Thế nhưng khi tôi hỏi: “Tại sao bà lại không “khắt khe” với con cháu mình trong vấn đề “đi thưa về gửi”?” Bà cười, bảo: “Thế hệ của mình thì phải vậy, nhưng thời nay con cháu thì kệ chúng nó, chứ ép chúng cũng đâu có còn phù hợp cho lắm. Trước đây, khi mấy cháu nội tôi còn nhỏ, tôi cũng có dạy chúng đi đâu phải thưa-gửi chào hỏi ông bà, cha mẹ thì chúng còn nói tôi… cổ hủ, vì vậy tôi kệ chúng, bởi có gò ép thì chúng cũng đâu có nghe, bởi thời nay bọn trẻ đều như thế cả mà…”.
Xã hội là vậy, trào lưu chung của thế hệ những người trẻ là thế, và đó là một thực tế tôi thấy hơi buồn. Bởi như đã nói, tập tục “đi thưa về gửi” là một nét đẹp văn hoá trong các gia đình Việt, vì vậy khi nó dần mai một, mất đi thì thử hỏi không buồn sao được(?!).
(Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện - Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp thực hiện)
