Gắn kết “kinh tế bạc” với phát triển kinh tế xanh của Việt Nam

Trong khi “kinh tế bạc” tại Việt Nam vẫn đang trong quá trình định hình, một doanh nghiệp Việt Nam đã tiên phong hành động, phát huy vai trò người cao tuổi trong phát triển kinh tế bạc gắn với kinh tế xanh và thị trường carbon.

Trong nhiều năm, già hóa dân số thường được nhìn nhận dưới góc độ an sinh. Tuy nhiên, tại nhiều quốc gia, “kinh tế bạc” đã được định vị lại như một cấu phần của tăng trưởng, nơi NCT không chỉ là nhóm tiêu dùng mà còn trực tiếp tham gia tạo ra giá trị. Tại Việt Nam, quá trình chuyển dịch nhận thức này diễn ra chậm, khiến một nguồn lực xã hội quan trọng chưa được phát huy đúng mức.

Trong bối cảnh đó, Công ty Cổ phần Sàn giao dịch tín chỉ carbon ASEAN - CCTPA (thành viên của CT Group) đã sớm phối hợp cùng Trung ương Hội NCT Việt Nam triển khai dự án “16 triệu cây”, đưa ra một hướng tiếp cận khác: Tích hợp NCT vào chuỗi giá trị kinh tế xanh. Thay vì đóng vai trò hỗ trợ, họ trực tiếp tham gia trồng, chăm sóc, bảo vệ và giám sát tài nguyên, tức là những khâu quyết định hiệu quả dài hạn của các chương trình phục hồi hệ sinh thái. Cách làm này trở nên đáng chú ý khi Việt Nam đang đẩy nhanh lộ trình đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.

Lãnh đạo Trung ương Hội, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tỉnh Bắc Ninh cùng NCT tham gia Ngày hội

Tại Lễ phát động “Ngày hội NCT hưởng ứng trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ” năm 2026 ở Khu di tích Đền thờ Vua Lý Thái Tông (Bắc Ninh), mô hình này được cụ thể hóa thông qua sự phối hợp giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Trung ương Hội NCT Việt Nam, UBND tỉnh Bắc Ninh và CCTPA.

Lộ trình của dự án sẽ khởi động mạnh mẽ từ quý II/2026 tại Bắc Ninh và mở rộng trên toàn quốc. Thay vì phụ thuộc vào các mô hình trồng rừng tập trung, dự án hướng đến phát triển tín chỉ carbon từ hệ thống cây trồng phân tán, phù hợp với điều kiện thực tế tại địa phương. Với lợi thế kinh nghiệm và sự gắn bó cộng đồng, NCT trở thành lực lượng có khả năng duy trì, theo dõi và bảo vệ tài nguyên một cách bền vững.

Ông Trần Kim Chung, Chủ tịch Tập đoàn CT Group nhấn mạnh cách tiếp cận mang tính dài hạn. Đó là hoạt động tham gia các chương trình trồng cây không chỉ là trách nhiệm xã hội mà là một phần trong chiến lược phát triển của doanh nghiệp. Theo ông, định hướng của doanh nghiệp là xây dựng hệ sinh thái kết nối công nghệ cao như trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học, tín chỉ carbon với các lĩnh vực nền tảng. Trong cấu trúc này, các hoạt động cộng đồng không tồn tại riêng lẻ mà trở thành nền tảng để hình thành một hệ sinh thái kinh tế carbon, nơi giá trị môi trường được lượng hóa và tích hợp vào tăng trưởng.

Hội NCT 8 tỉnh thuộc Cụm thi đua số I cam kết trồng cây theo kế hoạch

Điểm cốt lõi của mô hình nằm ở việc mỗi hoạt động trồng cây đều có thể được đo lường, xác minh và chuyển hóa thành tín chỉ carbon. Đây là một loại tài sản có thể giao dịch. Khi đó, đóng góp của NCT không dừng ở ý nghĩa môi trường mà trực tiếp tạo ra giá trị kinh tế. “Các hoạt động trồng cây, nếu được tổ chức bài bản, hoàn toàn có thể kết nối với những mô hình như nông nghiệp tuần hoàn, phát triển tín chỉ carbon hay du lịch sinh thái”, ông Trần Kim Chung nhận định hướng đi có thể mở rộng sinh kế tại địa phương.

Điểm tạo nên sự khác biệt mang tính đột phá của dự án chính là việc ứng dụng công nghệ độc quyền của CCTPA là CarbonFly. Hệ thống dMRV tích hợp máy bay không người lái (UAV), lidar và các cảm biến để thu thập dữ liệu. Công nghệ này cho phép đo lường chính xác lượng carbon hấp thụ, phục vụ quá trình báo cáo và thẩm định theo tiêu chuẩn quốc tế. Nhờ đó, hoạt động trồng cây được kết nối trực tiếp với thị trường carbon, thay vì dừng lại ở mục tiêu cải thiện môi trường.

CCTPA trao tặng cây xanh cho tỉnh Bắc Ninh tại “Ngày hội Người cao tuổi hưởng ứng trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ”

Ông Nguyễn Võ Trường An, Phó Tổng Giám đốc CCTPA cho biết:“Dự án hướng tới xây dựng một mô hình kinh tế carbon gắn với cộng đồng. Trong đó, NCT giữ vai trò trung tâm. Việc ứng dụng công nghệ giúp chuẩn hóa quy trình, đồng thời mở ra khả năng tạo thu nhập bền vững từ chính hoạt động bảo vệ môi trường”.

Ông Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch Hội NCT Việt Nam, đánh giá mô hình này mang lại giá trị thực tiễn rõ rệt. Theo ông, đây không chỉ là một chương trình về môi trường mà còn là cơ sở để hoàn thiện khung chính sách cho “kinh tế bạc”, từng bước đưa NCT trở thành một lực lượng tham gia trực tiếp vào phát triển kinh tế. Ở tầm vĩ mô, cách tiếp cận này cho thấy một hướng đi mới trong tổ chức nguồn lực xã hội. Thay vì phân tách các mục tiêu kinh tế, môi trường và an sinh, các yếu tố này được tích hợp trong cùng một mô hình vận hành. Nhà nước giữ vai trò định hướng và tạo cơ chế, doanh nghiệp cung cấp công nghệ và nguồn lực. Và cộng đồng, đặc biệt là NCT, trực tiếp triển khai và duy trì giá trị.

Thực tế cho thấy, khi được đặt đúng vai trò, lực lượng này có thể đảm nhiệm những công việc đòi hỏi sự bền bỉ, kinh nghiệm và trách nhiệm cao, những yếu tố then chốt trong các chương trình phát triển bền vững. Đây cũng là lý do “kinh tế bạc” đang được nhiều quốc gia xem là một trụ cột mới trong chiến lược tăng trưởng dài hạn. Tại Việt Nam, tiến trình này mới ở giai đoạn khởi đầu, nhưng các mô hình như dự án “16 triệu cây” đang góp phần định hình hướng đi rõ ràng hơn. Đó là kết nối “kinh tế bạc” với kinh tế xanh và thị trường carbon. Khi đó, bài toán già hóa dân số không còn là áp lực, mà trở thành cơ hội để tái cấu trúc mô hình tăng trưởng theo hướng bền vững hơn.