Người cao tuổi - Điểm tựa tinh thần, cầu nối các thế hệ

Tuổi cao chí khí càng cao

Người cao tuổi từ lâu luôn được kính trọng không chỉ bởi tuổi tác, sự từng trải, mà còn bởi kinh nghiệm, trí tuệ và những công sức vun đắp cho gia đình, xã hội. Trong mỗi gia đình, dòng tộc, họ thường là cội nguồn của truyền thống, nơi con cháu tìm về khi cần một lời khuyên, sự sẻ chia hay một điểm tựa tinh thần. Ngoài cộng đồng, người cao tuổi có khả năng quy tụ, tạo đồng thuận, góp phần giữ gìn tình làng, nghĩa xóm và những chuẩn mực đạo đức, làm cho cuộc sống ngày càng tốt đẹp hơn.

Ở những thời khắc hệ trọng của đất nước, tiếng nói của các bậc cao niên luôn có vị trí đặc biệt. Cuối thế kỷ XIII, khi quân Nguyên Mông xâm lược nước ta, Hội nghị Diên Hồng với sự biểu thị quyết tâm giữ nước của các bô lão đã kết thành hào khí non sông, viết nên trang sử vàng của dân tộc. Chuẩn bị cho Tổng khởi nghĩa giành chính quyền năm 1945, Quốc dân Đại hội tổ chức ngày 16/8/1945 tại đình Tân Trào được coi như Hội nghị Diên Hồng của thời đại mới, thể hiện quyết tâm giành lại độc lập cho dân tộc.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tặng hoa chúc mừng Hội Người cao tuổi Việt Nam tại cuộc gặp mặt 85 người cao tuổi tiêu biểu toàn quốc.

“Tuổi cao chí khí càng cao” - lời nhắn nhủ của Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ là sự tôn vinh, mà còn thể hiện cách nhìn sâu sắc về vai trò người cao tuổi. Từ chiều sâu lịch sử và truyền thống dân tộc, sự quan tâm, kính trọng người cao tuổi không chỉ là đạo lý mà ngày càng được thể chế hóa thành chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước ta. Việc Chính phủ phê duyệt Chiến lược quốc gia về người cao tuổi đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045 một lần nữa cho thấy nhận thức về người cao tuổi ngày càng toàn diện hơn, khẳng định họ là nguồn lực quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Chiến lược đó không chỉ nhằm chăm sóc để người cao tuổi sống lâu hơn, khỏe hơn, mà còn tạo điều kiện để những năm tháng ấy tiếp tục có ý nghĩa. Người cao tuổi không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách, mà còn là chủ thể xã hội giàu trí tuệ, nhân cách, cần được trao cơ hội để tiếp tục cống hiến. Từ những kinh nghiệm tích lũy qua năm tháng, họ có thể truyền lại cho thế hệ sau, biến điểm tựa của hôm qua thành sức mạnh cho hôm nay và niềm tin của ngày mai. Đúng như Đại hội XIV của Đảng đã khẳng định: “Phát huy trí tuệ, uy tín, kinh nghiệm của người cao tuổi trong gia đình, cộng đồng và xã hội; bảo vệ, chăm sóc người cao tuổi, nhất là trong điều kiện già hóa dân số nhanh”.

Phía sau tuổi tác, người cao tuổi là một nguồn lực đặc biệt: trí tuệ, kinh nghiệm được tích lũy qua năm tháng, uy tín được vun đắp bằng cả cuộc đời. Không nhất thiết phải là một việc lớn lao, đôi khi chỉ một lời khuyên đúng lúc, một tiếng nói có trách nhiệm cũng có thể mang đến cho các thế hệ sau những giá trị khó đong đếm, nhưng có ý nghĩa sâu xa đối với sự ổn định, phát triển bền vững của gia đình và xã hội.

Để người cao tuổi sống khỏe, sống vui, sống có ích

Trong bối cảnh đất nước đang hướng tới những mục tiêu chiến lược mà Đại hội XIV của Đảng đề ra, phát huy vai trò người cao tuổi không chỉ mang ý nghĩa nhân văn mà trở thành yêu cầu cần thiết để họ thực sự trở thành nguồn lực quý báu, nhất là trong đóng góp ý kiến vào hoạch định chủ trương, đường lối, chính sách lớn của Trung ương, địa phương và các chương trình phát triển kinh tế - xã hội.

Để hiện thực hóa chủ trương ấy, điều quan trọng là xây dựng được cơ chế kết nối người cao tuổi với các thế hệ hôm nay. Thay vì coi việc huy động người cao tuổi chỉ là những phong trào bề nổi, các cấp ủy, chính quyền cần đặt họ vào vị trí chủ thể trong các chương trình phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng hệ thống chính trị các cấp vững mạnh.

Đi liền với đó là tiếp tục nhân rộng những mô hình mới, cách làm hay từ các nhiệm kỳ trước. Câu lạc bộ Liên thế hệ tự giúp nhau là một hướng đi hiệu quả, có thể tiếp tục mở rộng như một không gian đa năng, nơi người cao tuổi vừa được chăm sóc sức khỏe, vừa trợ giúp cộng đồng; vừa nhận hỗ trợ an sinh, vừa trực tiếp tạo ra những giá trị xã hội. Qua mô hình này, người cao tuổi trở thành mắt xích quan trọng trong mạng lưới an sinh xã hội, góp phần gắn kết tình làng, nghĩa xóm, xây dựng gia đình văn hóa.

Chính quyền, đoàn thể các cấp cũng cần có hình thức khuyến khích người cao tuổi làm kinh tế, truyền nghề, tạo việc làm, giúp đỡ nhau vươn lên thoát nghèo bền vững. Qua đó, tạo thêm không gian kết nối các thế hệ và chủ động đưa kinh nghiệm của người cao tuổi vào những lĩnh vực phát triển mới.

Người cao tuổi không có nghĩa là dừng cống hiến. Trong yêu cầu phát triển mới của đất nước, tri thức và kinh nghiệm của các bậc cao niên cần được đặt đúng vị trí trong những lĩnh vực như chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế bạc, kinh tế tuần hoàn và đổi mới sáng tạo. Người cao tuổi có thể không mạnh về thao tác công nghệ mới, nhưng lại sở hữu bản lĩnh, kinh nghiệm quản lý, kiến thức chuyên môn sâu và nguồn vốn xã hội phong phú. Cơ chế đồng hành, “tiếp sức” hai chiều giữa bản lĩnh, kinh nghiệm của người đi trước với sức trẻ, công nghệ và tư duy mới của thế hệ trẻ sẽ tạo nên sức mạnh tổng hợp, giúp rút ngắn khoảng cách thế hệ và biến truyền thống thành động lực phát triển.

Đó cũng là tinh thần cốt lõi của việc để người cao tuổi sống khỏe, sống vui, sống có ích. Hai nhiệm vụ chăm sóc và phát huy không tách rời nhau. Chăm sóc tốt tạo nền tảng để phát huy tốt; phát huy tốt lại làm cho tuổi già thêm ý nghĩa, giúp người cao tuổi cảm nhận rõ hơn giá trị của mình trong gia đình và xã hội.

Khi đất nước đang hướng tới những mục tiêu phát triển lớn, đó là một cách nhìn nhân văn mang ý nghĩa chiến lược. Một xã hội biết chăm sóc người cao tuổi là một xã hội giàu lòng nhân ái; một xã hội biết phát huy vai trò người cao tuổi là một xã hội biết trân trọng trí tuệ, kinh nghiệm và những giá trị được tích lũy qua nhiều thế hệ. Khi những giá trị ấy được trao truyền, người cao tuổi sẽ góp phần biến vốn sống của hôm qua thành nguồn lực cho hôm nay và hành trang cho ngày mai.

Để nhịp cầu kết nối ấy bền vững như vòng tay “tre già ôm lấy măng non”, tổ chức Hội Người cao tuổi từ Trung ương đến địa phương chính là lực lượng quan trọng, cần mẫn tập hợp và phát huy những giá trị ấy, để tuổi cao không còn là dấu mốc thời gian mà là sự tiếp nối của trí tuệ, tình người và trách nhiệm cộng đồng.