Nội dung vụ án
Ông Hoàng Văn Tiến cho biết, gia đình có hơn 12.000m2 đất rừng có tên Nà Mò, toạ lạc tại tổ 32, phường Sông Hiến; đây là đất rừng do bố mẹ ông (cụ Hoàng Văn Châu và cụ Nông Thị Nữ, đều đã mất) khai hoang từ năm 1945.
Năm 1967, gia đình ông Tiến cho ông Mã Văn Chỉnh mượn một phần đất để ở. Đến năm 1991, ông Chỉnh được UBND thị xã Cao Bằng cấp GCNQSDĐ cho mảnh đất này, mặc dù hồ sơ cấp sổ có nhiều điểm đáng ngờ như: Chữ kí không phải của ông Chỉnh.
Năm 2004, ông Tiến phát hiện ông Chỉnh đã chuyển nhượng 10.000m² đất cho người khác và khởi kiện ra tòa. Nhiều nhân chứng trong xóm cũng xác nhận đất này thuộc về gia đình ông Tiến. Thậm chí, ngay cả ông Chỉnh cũng từng thừa nhận nguồn gốc đất trên là của gia đình ông Tiến cho mượn.
Tại phiên tòa sơ thẩm năm 2019, TAND tỉnh Cao Bằng bác yêu cầu của ông Tiến, cho rằng ông Chỉnh đã sử dụng đất “liên tục, công khai và ngay tình” trên 30 năm, và các quyết định cấp GCNQSDĐ cho ông Chỉnh là đúng luật.
 |
| Ông Hoàng Văn Tiến chỉ khu đất đang tranh chấp. |
Ngày 4/8/2022, TAND Cấp cao tại Hà Nội đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm. Tại phiên tòa, đại diện Viện KSND Cấp cao Hà Nội cho rằng: Về thủ tục tố tụng, thẩm phán và Hội đồng xét xử (HĐXX) đã tiến hành giải quyết vụ án theo đúng quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự. HĐXX tạo điều kiện để các bên hòa giải tại phiên tòa, các bên được trình bày ý kiến, tranh luận công khai, dân chủ. Về nội dung vụ án, theo lời khai của các ông bà Hoàng Văn Tiến, Hoàng Thị Đần, Hoàng Thị Điền… và những người làm chứng khác, có căn cứ xác định nguồn gốc đất là của cụ Châu, cụ Nữ khai hoang và quản lí sử dụng đến năm 1966. Từ năm 1967, do gia đình ông Mã Văn Chỉnh quản lí, sử dụng và đã được cấp GCNQSDĐ, đến năm 2003, chuyển nhượng cho ông Phạm Văn Thành. Xét thấy quyết định giải quyết vụ an tại Bản án dân sự sơ thẩm số: 08/2019/DS-ST ngày 20/11/2019 của TAND tỉn Cao Bằng là có căn cứ, đúng quy định của pháp luật, đề nghị HĐXX phúc thẩm, TAND Cấp cao tại Hà Nội không chấp nhận kháng cáo của ông Hoàng Văn Tiến, giữ nguyên quyết định của Bản án sơ thẩm nêu trên của TAND tỉnh Cao Bằng.
Sau khi nghị án, TAND Cấp cao tại Hà Nội quyết định: Chấp nhận một phần kháng cáo của nguyên đơn Hoàng Văn Tiến; sửa Bản án dân sự sơ thẩm: 08/2019/DS-ST ngày 20/11/2019 của TAND tỉnh Cao Bằng: Bác yêu cầu khởi kiện của ông Hoàng Văn Tiến về việc yêu cầu ông Mã Văn Chỉnh phải trả lại quyền sử dụng đất đối với diện tích 3.631m2 (phần đất còn lại sau khi Nhà nước thu hồi) thuộc thửa đất số 77, tờ bản đồ địa chính số 13, đo vẽ năm 1995 tại phường Sông Hiến, TP Cao Bằng và bác yêu cầu của ông Tiến đòi được hưởng số tiền 846.608.600 đồng tiền do Nhà nước bồi thường về đất, tiền bồi thường tài sản trên đất và 1 lô tái định cư do ông Thành đang quản lí, sử dụng.
Nhận định của luật sư
Theo luật sư Vũ Quang Dũng, Đoàn Luật sư tỉnh Bắc Ninh, vụ án này có những vấn đề pháp lí phức tạp, đặc biệt là các vi phạm về thủ tục tố tụng và việc đánh giá chứng cứ. “Những điểm mà ông Hoàng Văn Tiến nêu ra là rất quan trọng và có cơ sở pháp lí vững chắc”. Theo Khoản 4, Điều 68 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan phải được triệu tập tham gia tố tụng. Trong trường hợp này, vợ chồng ông Tuyên và bà Đóa, cũng như vợ của ông Chỉnh và ông Thành, rõ ràng có quyền lợi liên quan đến vụ án. Việc Tòa án không triệu tập họ là có dấu hiệu vi phạm tố tụng nghiêm trọng.
Về các sai sót trong việc đánh giá chứng cứ, luật sư Vũ Quang Dũng phân tích: Việc xác định không chính xác diện tích và vị trí thửa đất là một sai lầm cơ bản. Đây là yếu tố cốt lõi của vụ án tranh chấp đất đai. Nếu Tòa án không làm rõ được những mâu thuẫn về diện tích và vị trí, bản án sẽ không có đủ căn cứ thuyết phục. Các thủ tục giao đất, cấp GCNQSDĐ không đúng quy định pháp luật tại thời điểm đó là một điểm yếu của bản án. Một quyết định hành chính không đúng trình tự, thủ tục có thể bị hủy bỏ. Nếu hồ sơ giao đất của ông Chỉnh thực sự không đầy đủ và không hợp lệ, thì việc cấp GCNQSDĐ cho ông này cũng sẽ bị xem xét lại. Đây là mấu chốt để hủy bỏ quyết định hành chính và giải quyết lại vụ án một cách công bằng.
Luật sư Vũ Quang Dũng cho rằng, những vi phạm về thủ tục tố tụng và sai sót trong việc đánh giá chứng cứ mà ông Hoàng Văn Tiến nêu ra là những căn cứ để TAND Tối cao và Viện KSND Tối cao có cơ sở xem xét kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm, hủy các bản án đã tuyên và xét xử lại vụ án một cách khách quan, công bằng hơn.
Mong muốn của NCT
Ông Tiến cho biết: Các cấp Tòa án không triệu tập bà Sáng (vợ ông Chỉnh) và bà Loan (vợ ông Thành), những người trực tiếp kí vào Đơn xin mua bán chuyển quyền sử dụng đất năm 2003 tham gia tố tụng là có dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng. Vì nếu giao dịch này bị tuyên vô hiệu, quyền lợi của họ sẽ bị ảnh hưởng trực tiếp. Thêm vào đó, việc Tòa án xác định thửa đất tranh chấp có diện tích là 12.035m², nhưng theo các tài liệu khác thể hiện diện tích khác nhau (10.000m² trong GCNQSDĐ năm 1991 và hợp đồng mua bán năm 2003; 11.625m² trên bản đồ địa chính năm 1995). Do đó, không xác định chính xác diện tích dẫn đến nhầm lẫn, chồng chéo với thửa đất của con trai ông Tiến.
Từ những căn cứ trên, ông Tiến đã làm đơn gửi TAND Tối cao và Viện KSND Tối cao, đề nghị xem xét lại bản án sơ thẩm và phúc thẩm trong vụ án tranh chấp đất đai giữa gia đình ông và ông Mã Văn Chỉnh vì có dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng về tố tụng trong hoạt động xét xử ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của gia đình ông.
