Lễ hội Đu Tiên ở xứ Huế

Người Huế có câu: “Ba ngày Tết, bảy ngày Xuân”, muốn nói rằng những ngày Tết Nguyên đán chính là dịp để toàn bộ mọi người được nghỉ ngơi, vui chơi, tận hưởng khoảnh khắc đầu tiên của năm mới, trong đó hội Đu Tiên chính là một phần không thể thiếu. Lễ hội Đu Tiên được tổ chức tại nhiều địa phương của tỉnh Thừa Thiên Huế. Thế nhưng bắt nguồn của lễ hội phải nói đến làng Gia Viên, xã Phong Hiền, huyện Phong Điền. Theo những vị bô lão làng Gia Viên, nơi đây đã gìn giữ phong tục lễ hội trong suốt hơn 150 năm qua, trở thành lễ hội truyền thống trong dịp Tết Nguyên đán, là cơ hội để dân làng quây quần cùng nhau đón năm mới, tham gia trò chơi rèn luyện sức khỏe, cầu cho mưa thuận gió hòa, làm ăn thuận lợi, mùa màng bội thu.

Đu đôi trong Lễ hội Đu Tiên làng Gia Viên.

Lễ hội Đu Tiên được khai mạc vào mùng 4 Tết, định kì 2 năm 1 lần. Trước đây lễ hội chỉ có sự tham gia của người dân địa phương nhưng đến nay nhờ du lịch phát triển, lượng khách đến Huế nhiều, đặc biệt là dịp Tết. Thế nên lễ hội Đu Tiên đã trở thành nơi để du khách vui chơi và khám phá xứ Huế vào dịp Tết Nguyên đán.

Theo phong tục của làng Gia Viên, lễ hội Đu Tiên dành cho tất cả dân làng tham gia vui chơi nhưng phần thi hội đu thì chỉ dành cho nam giới. 30 chàng trai khỏe mạnh sẽ được tuyển chọn để thi đấu cùng nhau, gồm cả người của làng và những người ở địa phương khác tới. Các thí sinh sẽ bốc thăm để lấy số thứ tự từ 1 đến 30 rồi bắt đầu đấu loại trực tiếp. Mở đầu lễ hội, bô lão đứng đầu làng mặc bộ áo dài khăn đóng truyền thống, đại diện cho cả làng đánh tiếng trống đầu tiên. Tiếp theo sẽ là các nghi lễ cúng bái, thắp nhang cúng các vị thần khai khẩn nên ngôi làng. Rồi bô lão tiến về phía giá đu, lên giá để đánh dấu việc mở màn ngày hội. Phần tranh tài của 30 chàng trai được diễn ra rất quyết liệt trong tiếng hò reo cổ vụ của dân làng và du khách, làm không khí ngày Xuân càng trở nên náo động. Các chàng trai sẽ cố gắng hết sức để nhún thật mạnh rồi đu thật cao. Người chơi thông minh là người biết cách lấy đà tốt, dùng lực ở hai chân giúp đu lên độ cao tối đa. Người chiến thắng sẽ là người chơi chạm tay đầu tiên vào lá cờ đỏ được treo ở vị trí cao nhất. Lễ hội Đu Tiên không chỉ chọn 1 người chiến thắng mà có đến 4 giải thưởng dành cho người chơi. Giải cúng trao cho người đầu tiên đu cao nhất và chạm tay vào lá cờ trên đỉnh cây đu. Giải nhất, nhì, ba dành cho người thứ 2, 3, 4 chạm tay.

Lễ hội Đu Tiên ngoài hoạt động thi đấu của thanh niên trai tráng thì còn rất nhiều trò chơi khác cho người dân và du khách. Trong đó trò vui nhất được mọi người yêu thích đó là đánh đu theo đôi. Theo đó từng cặp đôi sẽ bước lên đu để đánh đu sao cho đẹp mắt dưới sự tán thưởng của mọi người. Trước đây trò chơi tạo điều kiện để các nam thanh nữ tú gặp gỡ và làm quen nhau, còn bây giờ trò chơi được nhiều du khách yêu thích trải nghiệm, đặc biệt là khách nước ngoài rất hứng thú với trò chơi dân gian của Việt Nam.