Lễ hội đền Cửa Ông, điểm đến của du khách mỗi khi mùa xuân về

Giữa miền địa linh nhân kiệt vùng Đông Bắc của Tổ quốc, Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt đền Cửa Ông - nơi thờ Đức Ông Hưng Nhượng Đại Vương Trần Quốc Tảng, danh tướng kiệt xuất thời Trần - là không gian hội tụ linh khí, lịch sử và truyền thống yêu nước chống giặc ngoại xâm của dân tộc, điểm đến của cả chục vạn du khách trong nước và quốc tế mỗi khi mùa xuân về.

Du khách thập phương hành hương, về chiêm bái Đức Ông Trần Quốc Tảng trong dịp lễ hội. Ảnh: An Nhiên

Theo đó, chính hội là ngày 21/3/2026 (tức ngày mùng 3/2 Âm lịch) sẽ diễn ra lễ rước Đức Ông vi hành quy mô nhất từ trước đến nay. Các hoạt động nổi bật của lễ hội đền Cửa Ông năm nay sẽ có sự kết hợp đặc sắc giữa nghi lễ truyền thống và nghệ thuật hiện đại.

Lễ rước Đức Ông sẽ di chuyển trên các tuyến đường chính đi theo đường nghinh thần, từ cổng đền ra đường Lý Thường Kiệt, rẽ vào phố Hoàng Cần, đi vào đường Trần Quốc Tảng và về dừng chân tại sân lễ hội. Trong đó, khi đoàn rước đi trên đường Trần Quốc Tảng đến khu 9A, bố trí đoàn tàu,thuyền trên biển xuất phát từ cầu 1 Vân Đồn diễu hành trên biển song song với đoàn rước và có sự tham gia của đoàn tàu, thuyền trang trí lộng lẫy diễu hành song song trên biển Cửa Suốt.

Khu vực sân lễ hội sẽ tổ chức nghi lễ khai mạc và nhiều hoạt động nghệ thuật sôi động, hấp dẫn như: Màn trống hội và múa “Hào khí Đông A” (hào khí thời Trần), diễn thần tích “Dấu thiêng lưu tích”. Sau đó, đoàn sẽ rước Đức Ông và các nhân thần hoàn cung và làm lễ tạ an ngôi chính vị. Chiều cùng ngày là phần lễ tế Đức Ông và các nhân thần tại đền Thượng do Đội tế nam thực hiện, lễ dâng hương Thánh Mẫu và các nhân thần tại đền Mẫu do Đội tế nữ thực hiện.

Một trong những sức hút của lễ hội đền Cửa Ông là phần hội với phong phú các hoạt động diễn ra trong hai ngày 21 và 22/3/2026, tại sân lễ hội, sân nhà bia liệt sĩ và trên hồ Baza. Theo kế hoạch, 55 khu phố trên địa bàn phường Cửa Ông sẽ tham gia, chia thành 16 đơn vị liên khu, tổ chức các hội thi và trò chơi dân gian, gồm: Hội thi kéo co nam, nữ; hội thi đẩy gậy; hội thi dâng soạn lễ với 3 nội dung: Bày mâm quả, têm trầu cánh phượng, vừa hành quân vừa thổi cơm; thi đấu cờ người và cờ bỏi; trò chơi bịt mắt đập bóng, bịt mắt đánh trống; hội thi chọi gà; hội thi tổ tôm điếm; hội thi đua thuyền; hát quan họ trên hồ Baza...

Lễ rước Đức Ông Trần Quốc Tảng trên bộ và dưới biển. (Ảnh: BQL đền).

Được mệnh danh là chốn linh thiêng bậc nhất vùng Đông Bắc, đền Cửa Ông thờ thần chủ Hưng Nhượng Đại Vương Trần Quốc Tảng, người con trai thứ ba của Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn. Ngài sinh năm 1252, tương truyền ông hiển thánh năm 1313, là một võ tướng tài ba đã có công trấn ải vùng Đông Bắc, đánh đuổi quân giặc Nguyên Mông vào thế kỷ XIII. Theo sử ghi lại di tích lịch sử đền Cửa Ông được xây dựng từ thời Trần, khởi thủy là một thảo am bên bờ Cửa Suốt, nơi chủ vị thần đền - Hưng Nhượng Đại Vương Trần Quốc Tảng hiển Thánh.

Trong dân gian còn lưu truyền, thời phong kiến các thợ sơn tràng ở vùng đảo Hà Nam (Quảng Yên), Thủy Nguyên (Hải Phòng)... đi khai thác tre, gỗ ở vùng Mông Dương, Tiên Yên, Ba Chẽ đóng bè về xuôi đi qua Cửa Suốt đều lên đền thắp hương xin Đức Ông, che chở, phù hộ về xuôi được an toàn, thuận lợi...

Đoàn rước Đức Ông vi hành. (Ảnh: Ban Quản lý Di tích).

Theo cụ Nguyễn Văn Thắng, một người cao tuổi tại phường Cửa Ông thì việc được đi hộ giá, rước Đức Ông là niềm vui, niềm hạnh phúc và đem đến sự may mắn cho mỗi người và cả gia đình và mỗi nén hương dâng lên Đức Ông không chỉ là sự tri ân tiền nhân, mà còn là lời nguyện cầu cho quốc thái dân an, cho Đảng ta mãi vững vàng bản lĩnh, trí tuệ và đạo đức, dẫn dắt đất nước phát triển phồn vinh, hạnh phúc.

Người dân phường Cửa Ông nghinh đón Đức Ông. Ảnh:Ban quản lý di tích.

Ông Bùi Xuân Hẹn, Trưởng ban quản lý di tích, Phó Trưởng ban tổ chức lễ hội chia sẻ với phóng viên: Lễ hội đền Cửa Ông, một sản phẩm văn hóa đặc sắc mang tính chất truyền thống và quần chúng của cả một vùng đã sớm xuất hiện và phát triển ngày một phong phú và hấp dẫn, được tích hợp nhiều trầm tích văn hóa, lịch sử và có diện mạo như ngày nay và trở thành biểu tượng văn hóa tinh thần của nhân dân phường Cửa Ông nói riêng và người dân trong vùng nói chung. Để tổ chức tốt lễ hội năm nay, đặc biệt là sau việc thực hiện chuyển đổi chính quyền hai cấp, UBND phường Cửa Ông đã triển khai xây dựng kế hoạch tổ chức lễ hội từ rất sớm, yêu cầu các ban ngành, đoàn thể của phường, Ban quản lý di tích, các tổ dân phố, tăng cường và phối hợp chặt chẽ với các cơ quan đơn vị đứng chân trên địa bàn cùng tổ chức thực hiện gồm: Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng Cẩm Phả, Lãnh đạo Đội CSGT đường bộ, Cảng vụ đường thủy nội địa Cửa Ông, Công ty Tuyển than Cửa Ông – TKV, Lãnh đạo Công ty Cảng - Binh đoàn 19, Tiểu đoàn 105, Tiểu đoàn 181, Lữ đoàn 242... Với mục tiêu giới thiệu và quảng bá về Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt và Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia Lễ hội đền Cửa Ông đến du khách một cách hiệu quả nhất, đồng thời phải bảo đảm tuyệt đối an ninh trật tự, an toàn giao thông đường bộ và đường thủy; công tác hậu cần, vệ sinh môi trường, an toàn vệ sinh thực phẩm... Theo kịch bản đã được phê duyệt, Lễ rước Đức Ông năm nay trên bộ có 40 đoàn, dưới biển có 27 phương tiện tàu thuyền, với sự tham của hàng nghìn người.

Đọc văn trong ngày Lễ hội. Ảnh: Ban quản lý di tích.

Lễ hội đền Cửa Ông không chỉ là một sự kiện văn hóa, tín ngưỡng mà còn là minh chứng sống động cho những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc. Hơn thế nữa, lễ hội còn là không gian thiêng liêng để mọi người cùng nhau cầu mong cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa và cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Chính những hoạt động này đã thắt chặt tình đoàn kết cộng đồng, gắn kết mọi người lại gần nhau hơn, cùng chung tay bảo tồn và phát huy những di sản văn hóa quý báu mà cha ông ta đã để lại, là nguồn mạch nuôi dưỡng tâm hồn, giáo dục các thế hệ về lòng hiếu kính, biết ơn và trách nhiệm đối với quê hương, đất nước.