Làng quan họ Trung Đồng

Chỉ cách con sông Cầu mà con đường về với quan họ ở bờ bên này dường như xa hơn. Bên kia sông, quan họ ở Bắc Ninh đã vang danh, bên này sông, làng quan họ Trung Đồng (Bắc Giang) cũng đang cố gắng “gìn vàng giữ ngọc”...

Những nghệ nhân chân đất

Theo những nghệ nhân, quan họ xuất hiện ở làng này đến giờ đã trên hai trăm năm. Trung Đồng đã được cư dân Việt đến đây khai phá từ lâu đời. Bà con có nguồn gốc ở Quả Cảm, Bắc Ninh vào thời Trần, bà Hoàng Phi vợ vua Trần Anh Tông đã tâu với vua xin cho khai hoang lập ấp ở đây. Từ đó, những người đầu tiên theo bà Chúa Hoàng Phi đến khai phá đất hoang và đã lập lên làng Trung Đồng ngày nay. Cội nguồn ban đầu mới chỉ có bà con dòng họ Nguyễn, họ Trần, họ Ngô, họ Hoắc... Và Trung Đồng trở thành một làng cổ bên bờ sông Cầu từ đó.

“Chơi” quan họ mang sắc thái thanh tao, nền nã, lời ca vang ngân vừa phóng khoáng, vui thú vừa đắm đuối, nền nã.
“Chơi” quan họ mang sắc thái thanh tao, nền nã, lời ca vang ngân vừa phóng khoáng, vui thú vừa đắm đuối, nền nã.

Tưởng nhớ công ơn bà, vào Rằm tháng Tám âm lịch là ngày sinh và mùng 10 tháng Giêng là ngày giỗ của Bà Chúa hằng năm, dân làng mở hội và tổ chức rước Bà từ Nghè về Đình tế lễ. Sau 3 ngày, lại rước Bà Chúa từ Đình về Nghè. Trong những ngày hội, Trung Đồng có tổ chức đấu vật, đánh cờ người và các phường trò biểu diễn tiêu biểu… Song không thể thiếu được việc tổ chức hát quan họ. Từ thời đó đến nay đã qua ba thế hệ quan họ Trung Đồng, những liền anh, liền chị còn sống đều đã ở tuổi xưa nay hiếm.

Cụ Hoắc Công Tào người cao tuổi của làng kể lại: “Từ xa xưa, ở Trung Đồng đã có nhiều thế hệ “nghệ nhân” tiếp nối nhau hát quan họ. Trước cách mạng tháng Tám năm 1945, các cụ trong làng vẫn còn đi hát bọn, hát thi giao lưu ở các hội làng trong huyện và cả hội làng Diềm, làng Chấp tỉnh Bắc Ninh... Lớp các cụ bà đã qua đời nổi tiếng hát hay như cụ Bánh, cụ Hẹn, cụ Binh, cụ Đà... Đặc biệt là cụ Bánh nổi tiếng vì “biết đủ lối, thuộc đủ câu” quan họ. Lớp người cao tuổi kế tiếp đang ở độ tuổi 78-80 như các bà Hoàng Thị Ngoan, Vũ Thị Sáu, Nguyễn Thị Nhung, Hoàng Thị Trướng, Vũ Thị Thiểm… đang gánh nặng trách nhiệm gìn giữ và bảo tồn những làn điệu dân ca quan họ cho làng”.

Trăn trở với di sản

Lớp người cao tuổi ở làng Trung Đồng hiện nay có ông Hoắc Công Chờ đã ở độ tuổi ngoài 75 nhưng vẫn còn khoẻ mạnh, hát được rất nhiều làn điệu quan họ theo lối cổ. Từ năm 1964, ông đã dạy hát quan họ cho nhiều người trong làng, ngoài xã. Ngoài những bài hát học được từ lúc còn nhỏ, ông Hoắc Công Chờ còn sưu tầm được nhiều bài quan họ cổ lưu giữ trong vùng và qua thực tế hát quan họ ở các hội làng bên bờ Nam sông Cầu.

Làng quan họ Trung Đồng
Ảnh Internet

Ông cũng chính là người sáng lập CLB quan họ Trung Đồng năm 2006. Vốn là người yêu nghệ thuật, lại là gia đình có truyền thống quan họ, thấy có dạo quan họ mất dần bản sắc, ông luôn trăn trở: “Chẳng lẽ đến đời con, đời cháu của mình, quan họ chỉ còn là hoài niệm?”. Đem ý định phục dựng quan họ nói với nhiều người, trong đó có Phạm Nam Thanh và Bùi Quang Thanh, là hai nhà nghiên cứu rất tâm huyết với quan họ và được hai anh trợ giúp. Từ đó, ông bắt tay vào sưu tầm, chép lại lời hát cổ rồi tập hợp những người hát hay trong làng để thành lập CLB.

Ngày trước, CLB có tất cả 50 thành viên nhưng hiện giờ chỉ còn lại 32 người. Theo Nghệ nhân Hoắc Công Chờ thì hiện nay chỉ có duy nhất gia đình nhà nghệ nhân Vũ Thị Hường là còn tiếp nối được 3 thế hệ hát quan họ. Điều ông Chờ cũng như các thành viên trong CLB quan họ Trung Đồng trăn trở nhất hiện nay vẫn là đội ngũ kế cận. Hầu hết các thành viên CLB hiện giờ đã ngoài 50 tuổi, trong khi lớp trẻ thì hầu như không mặn mà gì với quan họ.

Làng quan họ Trung Đồng

Chồi non quan họ của làng mới phát hiện đó là em Hoàng Đại Dương, 9 tuổi. Là liền anh nhỏ tuổi nhất, cũng là người duy nhất trong số thiếu niên theo học quan họ từ ngày đầu thành lập CLB, đến giờ, Dương thuộc, hát được khá thành thục mấy chục bài quan họ. Đó cũng là niềm hi vọng của CLB Trung Đồng. Năm 2010, Dương đã giành được giải Nhì tại Hội thi “Tự hào quan họ quê em” trại hè BAGICO lần thứ 2. “Là cháu của một liền chị, em mong có thể học thêm nhiều làn điệu và truyền lại cho những thế hệ sau để không phụ lòng mong mỏi của các ông bà đã dày công chỉ dạy”, Dương bộc bạch.

Nói về tương lai của ca trù, ông Chờ khẳng định sẽ làm hết sức mình bảo tồn và gìn giữ loại hình văn hóa, nghệ thuật này. Còn để phát triển quan họ, điều quan trọng nhất vẫn chính là sự chung tay, góp sức không chỉ của quần chúng Nhân dân mà quan trọng là những chính sách với loại hình văn hóa nghệ thuật cổ truyền của dân tộc. “Chỉ mong Nhà nước có chế độ trợ cấp cho các nghệ nhân quan họ trong làng Trung Đồng nói riêng và quan họ cả nước nói chung để họ tiếp tục dạy và phát triển loại hình nghệ thuật đã được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cần được bảo vệ khẩn của nhân loại”.

Từ giã làng Trung Đồng, hi vọng với sự nhiệt thành, tâm huyết của những người con quê hương và sự quan tâm của các cấp, quan họ Trung Đồng sẽ được phục dựng như ngày xưa, để mãi xứng danh với câu ca lưu truyền trong vùng: Vẳng nghe tiếng hát Trung Đồng/ Phượng Hoàng cũng muốn sổ lồng mà ra/ Nữa là đôi lứa chúng ta/ Yêu nhau cái nết mặn mà vẫn duyên.

Vũ Phương Phúc

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Doanh nhân cao tuổi ứng dụng công nghệ cao trong nông nghiệp

Doanh nhân cao tuổi ứng dụng công nghệ cao trong nông nghiệp

Được xem là một trong những cánh chim đầu đàn trong ứng dụng công nghệ cao vào ngành lúa gạo Việt Nam, Doanh nhân Phạm Thái Bình, 68 tuổi, Tổng giám đốc Công ty CP Nông nghiệp Công nghệ cao Trung An còn là một người cao tuổi (NCT) tích cực tham gia bảo đảm an sinh xã hội cho người dân ở Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL).
Một miền quê thảo dược

Một miền quê thảo dược

Chúng tôi về thăm Ba Vì (TP Hà Nội) vào đúng thời điểm tiết trời đẹp nhất trong năm. Mùa thu, ở vùng núi trời xanh ngăn ngắt, nắng vàng rộm, những cánh đồng dược liệu mướt mát chạy hút tầm mắt, thỉnh thoảng hiện ra một vài người đi hái thuốc nón lá nhấp nhô. Có cảm giác như đang lạc vào một miền cổ tích.
Bà bác sĩ cao tuổi nêu gương phòng chống dịch

Bà bác sĩ cao tuổi nêu gương phòng chống dịch

Sau 5 tháng miệt mài với những công việc và giúp đỡ người dân khó khăn vì dịch bệnh, Bác sĩ Ngô Thị Ngọc Vân, 61 tuổi, Giám đốc điều hành Phòng khám Đa khoa Đại Phước đã tạm dừng các hoạt động thiện nguyện, quay về công việc thường nhật điều hành Phòng khám.
Đất nước khó khăn, doanh nghiệp phải có trách nhiệm chia sẻ

Đất nước khó khăn, doanh nghiệp phải có trách nhiệm chia sẻ

Đó là suy nghĩ của ông Bùi Hiền, Tổng Giám đốc Southern Homes Việt Nam - một doanh nhân là người cao tuổi (NCT) trong bối cảnh dịch bệnh Covid -19 còn phức tạp hiện nay…
"Giải độc" trên môi trường mạng cho giới trẻ

"Giải độc" trên môi trường mạng cho giới trẻ

Sự phát triển bùng nổ của công nghệ đã làm thay đổi sâu sắc không gian mạng, mang lại nhiều lợi ích chưa từng có cho xã hội và cả những nguy cơ tiềm ẩn, thách thức lớn trên toàn cầu.

Tin khác

Hạt gạo, nông dân và tấm lòng vị doanh nhân cao tuổi 1

Hạt gạo, nông dân và tấm lòng vị doanh nhân cao tuổi
Gắn bó với Tập đoàn Tân Long hơn 20 năm, doanh nhân Trương Sỹ Bá, 60 tuổi, có cái duyên với lúa gạo - ngành mà ông “đặt nhiều kì vọng tăng trưởng để thúc đẩy phát triển”. Điều đó cũng góp phần thực hiện chính sách “Tam nông”, mang lại lợi ích thiết thực cho người cao tuổi (NCT) ở khu vực nông thôn…

Bản chất Bộ đội Cụ Hồ của các doanh nhân cao tuổi

Bản chất Bộ đội Cụ Hồ của các doanh nhân cao tuổi
Trong số hàng trăm nghìn doanh nhân TP Hồ Chí Minh, có những con người từng là người lính cách mạng, nên khi trở thành doanh nhân, họ vẫn bình dị, luôn nung nấu tình thần được cống hiến của Bộ đội Cụ Hồ.

Huyện Mõ Cày Nam (Bến Tre): Khởi công xây dựng cầu giao thông nông thôn “Nhịp cầu nối đôi bờ vui”

Huyện Mõ Cày Nam (Bến Tre): Khởi công xây dựng cầu giao thông nông thôn “Nhịp cầu nối đôi bờ vui”
Nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và học sinh đi lại thuận tiện, vận chuyển hàng hóa dễ dàng, góp phần thúc đẩy kinh tế - xã hội của địa phương phát triển. Thông qua vận động của Viện nghiên cứu Thị trường và Truyền thông Quốc tế (IVRMIC), ông Phan Mạnh Hùng, CEO Công ty May Ruviteks (Liên bang Nga) tài trợ xây dựng cầu nông thôn nối giữa hai ấp (ấp Hội Thành, xã Tân Hội và ấp Tân Thuận, xã Tân Bình, huyện Mõ Cày Bắc.

Mục tiêu dẫn đầu ngành và tấm lòng thiện nguyện của một doanh nhân cao tuổi

Mục tiêu dẫn đầu ngành và tấm lòng thiện nguyện của một doanh nhân cao tuổi
Là doanh nhân xuất thân là người lính Cụ Hồ, Phó Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Doãn Tới, 67 tuổi đã thành lập Công ty CP Nam Việt (Navivo). Với nhiều kinh nghiệm trong quản trị và điều hành, ông cùng Công ty vượt qua bao khó khăn để trở thành một đơn vị dẫn đầu ngành chế biến thủy sản.

T&T Group và SHB trao tặng xe cứu thương hỗ trợ Quảng Trị - Quảng Bình chống dịch

T&T Group và SHB trao tặng xe cứu thương hỗ trợ Quảng Trị - Quảng Bình chống dịch
Trong khuôn khổ chuyến công tác của Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân tại hai tỉnh Quảng Trị và Quảng Bình (từ ngày 15/11 đến 17/11), Tập đoàn T&T Group và Ngân hàng Sài Gòn - Hà Nội (SHB) đã trao tặng mỗi tỉnh 1 xe cứu thương để hỗ trợ công tác phòng chống dịch của địa phương.

TP Đà Nẵng: Nỗ lực tạo sinh kế cho người lao động mất việc làm vì Covid-19

TP Đà Nẵng: Nỗ lực tạo sinh kế cho người lao động mất việc làm vì Covid-19
Ảnh hưởng của dịch bệnh khiến thành phố Đà Nẵng có hơn 2.225 doanh nghiệp ngừng hoạt động và 538 doanh nghiệp giải thể, kéo theo hàng chục ngàn người lao động mất việc làm, trong đó có lao động là NCT tham gia các dịch vụ trong chuỗi sản xuất...
Xem thêm
"Giải độc" trên môi trường mạng cho giới trẻ

"Giải độc" trên môi trường mạng cho giới trẻ

Sự phát triển bùng nổ của công nghệ đã làm thay đổi sâu sắc không gian mạng, mang lại nhiều lợi ích chưa từng có cho xã hội và cả những nguy cơ tiềm ẩn, thách thức lớn trên toàn cầu.
Em đang chờ ngày ấy anh về…

Em đang chờ ngày ấy anh về…

Lại một mùa Xuân qua đi. Chúng mình đều thêm một tuổi. Mái đầu thêm nhiều sợi bạc. Mà sao vẫn mãi vấn vương như níu kéo, dìu dặt, bâng khuâng…
Xôn xao ngõ nhỏ

Xôn xao ngõ nhỏ

Chiều nay, trời trở gió. Từ nhà ra ngõ thôi mà từng làn hơi lạnh ùa đến, phả vào mặt, vào người.
TP Hồ Chí Minh: Đem tiền phúng điếu chồng ủng hộ Quỹ Vaccine phòng chống Covid-19

TP Hồ Chí Minh: Đem tiền phúng điếu chồng ủng hộ Quỹ Vaccine phòng chống Covid-19

"Đây là số tiền tôi trích từ tiền phúng điếu của ông nhà để ủng hộ, xem như đây là việc tốt cuối cùng mà ông nhà tôi làm được", bà Thảo cho biết.
Chuyện cô Mùi làm công tác khuyến học ở thành phố Mỹ Tho

Chuyện cô Mùi làm công tác khuyến học ở thành phố Mỹ Tho

Chi hội Khuyến học phường 4, thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang nhiều năm liền được công nhận là Chi hội có của phong trào khuyến học, khuyến tài tiêu biểu. Có 1 dòng họ học tập tiêu biểu, 1 cộng đồng học tập tiêu biểu được tỉnh hội vinh danh trong Đại hội biểu dương các mô hình học tập tiêu biểu giai đoạn 2016-2020 vừa qua. Đóng góp vào thành công đó phải kể đến công sức của cô Đặng Thị Hoa Mùi, Chi hội trưởng Chi hội Khuyến học phường 4 từ năm 2008 đến 2019. Ở tuổi 71, gần 12 năm gắn bó với công tác khuyến học, cô Mùi xem công việc này như làm một phần cuộc sống của mình.
Người cao tuổi cần tự quan tâm chăm sóc đời sống tinh thần

Người cao tuổi cần tự quan tâm chăm sóc đời sống tinh thần

Trong cuộc sống hiện đại, người trẻ dường như bị cuốn theo sự tất bật của guồng máy học tập, lao động hay chăm lo cho con cái nên thường xao lãng việc chăm sóc ông bà, cha mẹ, đặc biệt là đời sống tinh thần của họ.
Bamboo Airways phối hợp thực hiện chuyến bay đưa gần 200 thai phụ người Hà Tĩnh từ TP HCM về quê

Bamboo Airways phối hợp thực hiện chuyến bay đưa gần 200 thai phụ người Hà Tĩnh từ TP HCM về quê

Tiếp nối các hoạt động phối hợp cùng địa phương chung tay phòng chống dịch, ngày 30/9 Bamboo Airways triển khai chuyến bay nghĩa tình đưa 205 công dân Hà Tĩnh, trong đó có 183 thai phụ và 14 trẻ nhỏ hồi hương an toàn.
SHB ủng hộ 1.600 trẻ em mồ côi do đại dịch Covid-19

SHB ủng hộ 1.600 trẻ em mồ côi do đại dịch Covid-19

Với tinh thần tương thân tương ái, vừa qua, Ngân hàng Sài Gòn – Hà Nội (SHB) đã trao tặng 8 tỷ đồng chia sẻ khó khăn cho 1.600 trẻ em mồ côi trên cả nước. Trước đó, mong muốn giúp đỡ các em học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn trong vùng dịch được tạo điều kiện học tập trực tuyến thuận lợi hơn, SHB đã ủng hộ 20 tỷ đồng cho chương trình “Sóng và máy tính cho em”.
Ngành Điện lực miền Nam: Tích cực hỗ trợ người dân trong vùng dịch

Ngành Điện lực miền Nam: Tích cực hỗ trợ người dân trong vùng dịch

Thời gian qua, cán bộ công nhân viên Tổng Công ty Điện lực miền Nam và Công ty Điện lực Bến Tre luôn thể hiện trách nhiệm của mình đối với xã hội, thông qua việc động viên, hỗ trợ vật chất cho các địa phương, lực lượng tuyến đầu có thêm nguồn lực để phòng chống đại dịch, bảo vệ, chăm sóc sức khỏe cho người dân.
T&T Group và SHB trao tặng xe cứu thương hỗ trợ Quảng Trị - Quảng Bình chống dịch

T&T Group và SHB trao tặng xe cứu thương hỗ trợ Quảng Trị - Quảng Bình chống dịch

Trong khuôn khổ chuyến công tác của Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân tại hai tỉnh Quảng Trị và Quảng Bình (từ ngày 15/11 đến 17/11), Tập đoàn T&T Group và Ngân hàng Sài Gòn - Hà Nội (SHB) đã trao tặng mỗi tỉnh 1 xe cứu thương để hỗ trợ công tác phòng chống dịch của địa phương.
Vinamilk Sure Prevent Gold trao tặng 200.000 sản phẩm đến y bác sỹ, tiếp sức tuyến đầu

Vinamilk Sure Prevent Gold trao tặng 200.000 sản phẩm đến y bác sỹ, tiếp sức tuyến đầu

Công ty Vinamilk vừa tiếp tục trao tặng thêm 100.000 sản phẩm Sure Prevent Gold đến các y bác sĩ tuyến đầu, những người đã dốc sức để bảo vệ, chăm sóc sức khỏe cho người dân, mở rộng những vùng xanh trong đại dịch. Đây là hoạt động tiếp nối hành trình tiếp sức tuyến đầu của nhãn hàng Sure Prevent Gold, thuộc chiến dịch “Bạn Khỏe Mạnh, Việt Nam Khỏe Mạnh”, với tổng sản phẩm hỗ trợ là gần 200.000 sản phẩm, tương đương gần 4 tỷ đồng.
Vinamilk trao 10 tỷ đồng và 1 triệu ly sữa hỗ trợ trẻ em, tổng kết chiến dịch cộng đồng nhiều ý nghĩa

Vinamilk trao 10 tỷ đồng và 1 triệu ly sữa hỗ trợ trẻ em, tổng kết chiến dịch cộng đồng nhiều ý nghĩa

Ngày 21/10, tại Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Vinamilk đã trao tặng 10 tỷ đồng và 1 triệu ly sữa để hỗ trợ và chăm sóc cho các trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, bị tác động bởi dịch Covid-19. Đây là kết quả của chiến dịch “Bạn Khỏe Mạnh, Việt Nam Khỏe Mạnh” do Vinamilk và VTV Digital thực hiện trong thời gian qua, với sự hưởng ứng và tham gia tích cực từ cộng đồng hướng đến mục tiêu chăm sóc và bảo vệ trẻ em trong đại dịch.
Phiên bản di động