Làng quan họ Trung Đồng

Chỉ cách con sông Cầu mà con đường về với quan họ ở bờ bên này dường như xa hơn. Bên kia sông, quan họ ở Bắc Ninh đã vang danh, bên này sông, làng quan họ Trung Đồng (Bắc Giang) cũng đang cố gắng “gìn vàng giữ ngọc”...

Những nghệ nhân chân đất

Theo những nghệ nhân, quan họ xuất hiện ở làng này đến giờ đã trên hai trăm năm. Trung Đồng đã được cư dân Việt đến đây khai phá từ lâu đời. Bà con có nguồn gốc ở Quả Cảm, Bắc Ninh vào thời Trần, bà Hoàng Phi vợ vua Trần Anh Tông đã tâu với vua xin cho khai hoang lập ấp ở đây. Từ đó, những người đầu tiên theo bà Chúa Hoàng Phi đến khai phá đất hoang và đã lập lên làng Trung Đồng ngày nay. Cội nguồn ban đầu mới chỉ có bà con dòng họ Nguyễn, họ Trần, họ Ngô, họ Hoắc... Và Trung Đồng trở thành một làng cổ bên bờ sông Cầu từ đó.

“Chơi” quan họ mang sắc thái thanh tao, nền nã, lời ca vang ngân vừa phóng khoáng, vui thú vừa đắm đuối, nền nã.
“Chơi” quan họ mang sắc thái thanh tao, nền nã, lời ca vang ngân vừa phóng khoáng, vui thú vừa đắm đuối, nền nã.

Tưởng nhớ công ơn bà, vào Rằm tháng Tám âm lịch là ngày sinh và mùng 10 tháng Giêng là ngày giỗ của Bà Chúa hằng năm, dân làng mở hội và tổ chức rước Bà từ Nghè về Đình tế lễ. Sau 3 ngày, lại rước Bà Chúa từ Đình về Nghè. Trong những ngày hội, Trung Đồng có tổ chức đấu vật, đánh cờ người và các phường trò biểu diễn tiêu biểu… Song không thể thiếu được việc tổ chức hát quan họ. Từ thời đó đến nay đã qua ba thế hệ quan họ Trung Đồng, những liền anh, liền chị còn sống đều đã ở tuổi xưa nay hiếm.

Cụ Hoắc Công Tào người cao tuổi của làng kể lại: “Từ xa xưa, ở Trung Đồng đã có nhiều thế hệ “nghệ nhân” tiếp nối nhau hát quan họ. Trước cách mạng tháng Tám năm 1945, các cụ trong làng vẫn còn đi hát bọn, hát thi giao lưu ở các hội làng trong huyện và cả hội làng Diềm, làng Chấp tỉnh Bắc Ninh... Lớp các cụ bà đã qua đời nổi tiếng hát hay như cụ Bánh, cụ Hẹn, cụ Binh, cụ Đà... Đặc biệt là cụ Bánh nổi tiếng vì “biết đủ lối, thuộc đủ câu” quan họ. Lớp người cao tuổi kế tiếp đang ở độ tuổi 78-80 như các bà Hoàng Thị Ngoan, Vũ Thị Sáu, Nguyễn Thị Nhung, Hoàng Thị Trướng, Vũ Thị Thiểm… đang gánh nặng trách nhiệm gìn giữ và bảo tồn những làn điệu dân ca quan họ cho làng”.

Trăn trở với di sản

Lớp người cao tuổi ở làng Trung Đồng hiện nay có ông Hoắc Công Chờ đã ở độ tuổi ngoài 75 nhưng vẫn còn khoẻ mạnh, hát được rất nhiều làn điệu quan họ theo lối cổ. Từ năm 1964, ông đã dạy hát quan họ cho nhiều người trong làng, ngoài xã. Ngoài những bài hát học được từ lúc còn nhỏ, ông Hoắc Công Chờ còn sưu tầm được nhiều bài quan họ cổ lưu giữ trong vùng và qua thực tế hát quan họ ở các hội làng bên bờ Nam sông Cầu.

Làng quan họ Trung Đồng
Ảnh Internet

Ông cũng chính là người sáng lập CLB quan họ Trung Đồng năm 2006. Vốn là người yêu nghệ thuật, lại là gia đình có truyền thống quan họ, thấy có dạo quan họ mất dần bản sắc, ông luôn trăn trở: “Chẳng lẽ đến đời con, đời cháu của mình, quan họ chỉ còn là hoài niệm?”. Đem ý định phục dựng quan họ nói với nhiều người, trong đó có Phạm Nam Thanh và Bùi Quang Thanh, là hai nhà nghiên cứu rất tâm huyết với quan họ và được hai anh trợ giúp. Từ đó, ông bắt tay vào sưu tầm, chép lại lời hát cổ rồi tập hợp những người hát hay trong làng để thành lập CLB.

Ngày trước, CLB có tất cả 50 thành viên nhưng hiện giờ chỉ còn lại 32 người. Theo Nghệ nhân Hoắc Công Chờ thì hiện nay chỉ có duy nhất gia đình nhà nghệ nhân Vũ Thị Hường là còn tiếp nối được 3 thế hệ hát quan họ. Điều ông Chờ cũng như các thành viên trong CLB quan họ Trung Đồng trăn trở nhất hiện nay vẫn là đội ngũ kế cận. Hầu hết các thành viên CLB hiện giờ đã ngoài 50 tuổi, trong khi lớp trẻ thì hầu như không mặn mà gì với quan họ.

Làng quan họ Trung Đồng

Chồi non quan họ của làng mới phát hiện đó là em Hoàng Đại Dương, 9 tuổi. Là liền anh nhỏ tuổi nhất, cũng là người duy nhất trong số thiếu niên theo học quan họ từ ngày đầu thành lập CLB, đến giờ, Dương thuộc, hát được khá thành thục mấy chục bài quan họ. Đó cũng là niềm hi vọng của CLB Trung Đồng. Năm 2010, Dương đã giành được giải Nhì tại Hội thi “Tự hào quan họ quê em” trại hè BAGICO lần thứ 2. “Là cháu của một liền chị, em mong có thể học thêm nhiều làn điệu và truyền lại cho những thế hệ sau để không phụ lòng mong mỏi của các ông bà đã dày công chỉ dạy”, Dương bộc bạch.

Nói về tương lai của ca trù, ông Chờ khẳng định sẽ làm hết sức mình bảo tồn và gìn giữ loại hình văn hóa, nghệ thuật này. Còn để phát triển quan họ, điều quan trọng nhất vẫn chính là sự chung tay, góp sức không chỉ của quần chúng Nhân dân mà quan trọng là những chính sách với loại hình văn hóa nghệ thuật cổ truyền của dân tộc. “Chỉ mong Nhà nước có chế độ trợ cấp cho các nghệ nhân quan họ trong làng Trung Đồng nói riêng và quan họ cả nước nói chung để họ tiếp tục dạy và phát triển loại hình nghệ thuật đã được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cần được bảo vệ khẩn của nhân loại”.

Từ giã làng Trung Đồng, hi vọng với sự nhiệt thành, tâm huyết của những người con quê hương và sự quan tâm của các cấp, quan họ Trung Đồng sẽ được phục dựng như ngày xưa, để mãi xứng danh với câu ca lưu truyền trong vùng: Vẳng nghe tiếng hát Trung Đồng/ Phượng Hoàng cũng muốn sổ lồng mà ra/ Nữa là đôi lứa chúng ta/ Yêu nhau cái nết mặn mà vẫn duyên.

Vũ Phương Phúc

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Lễ hội Đền Hùng 2021 không tổ chức phần hội

Lễ hội Đền Hùng 2021 không tổ chức phần hội

Lễ Giỗ Tổ Hùng Vương năm Tân Sửu 2021 sẽ được tổ chức trong 2 ngày 17/4 và 21/4 (tức ngày 6 và 10 tháng Ba năm Tân Sửu) tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng. Đây là năm thứ 2 không tổ chức phần hội.
Cộng đồng mạng hưởng ứng nhiệt tình chương trình “Triệu ly sữa yêu thương, triệu nụ cười hạnh phúc”

Cộng đồng mạng hưởng ứng nhiệt tình chương trình “Triệu ly sữa yêu thương, triệu nụ cười hạnh phúc”

Sau hơn 10 ngày phát động, chiến dịch “Triệu ly sữa yêu thương, triệu nụ cười hạnh phúc” đã nhận sự hưởng ứng nhiệt tình của cộng đồng mạng vì ý nghĩa tích cực “kép” mà chương trình mang lại cho chính người tham gia lẫn các em nhỏ kém may mắn trên cả nước. Chiến dịch là một trong số các hoạt động ý nghĩa được Vinamilk và Quỹ sữa Vươn cao Việt Nam tổ chức, hướng đến kỷ niệm 45 năm thành lập của doanh nghiệp này.
Hữu tình non nước Lập An

Hữu tình non nước Lập An

Đầm Lập An nằm giáp với vịnh Lăng Cô cách Huế 70km về phía Nam và Đà Nẵng 30km ngược lên phía Bắc. Cách đây mấy năm, khu vực này đã được WORDBAY CLUB chọn vào danh sách “Các vịnh biển đẹp nhất thế giới”. Nằm giữa thành phố Đà Nẵng và thành phố Huế, vịnh Lăng Cô - đầm Lập An cùng với đèo Hải Vân, Khu bảo tồn thiên nhiên Bạch Mã và Làng Chài cổ Lăng Cô đã tạo nên một khung cảnh hài hoà, giao cảm tuyệt vời giữa thiên nhiên và con người.
Viết tiếp về vụ hàng rào lưới B40 dài hơn 6m làm khó cả huyện Chợ Lách, tỉnh Bến Tre

Viết tiếp về vụ hàng rào lưới B40 dài hơn 6m làm khó cả huyện Chợ Lách, tỉnh Bến Tre

Ông Nguyễn Văn Đảm, Bí thư Huyện ủy Chợ Lách yêu cầu Chủ tịch UBND huyện quan tâm chỉ đạo thực hiện đúng quy định pháp luật theo đơn của bà Nguyễn Thị Hồng Phúc và bà Nguyễn Thị Hà, tố cáo Chủ tịch UBND, Trưởng ban chỉ đạo thi hành án dân sự huyện Chợ Lách về hành vi thiếu trách nhiệm trong đôn đốc, chỉ đạo thi hành án kịp thời … gây hậu quả đến cuộc sống của người dân.
Em đang chờ ngày ấy anh về…

Em đang chờ ngày ấy anh về…

Lại một mùa Xuân qua đi. Chúng mình đều thêm một tuổi. Mái đầu thêm nhiều sợi bạc. Mà sao vẫn mãi vấn vương như níu kéo, dìu dặt, bâng khuâng…

Tin khác

Lưu ý những kỹ năng thoát hiểm cần biết khi gặp hỏa hoạn

Lưu ý những kỹ năng thoát hiểm cần biết khi gặp hỏa hoạn
Khi hỏa hoạn xảy ra, điều đầu tiên cần giữ tâm lý bình tình và sau đó xử lý các bước dưới đây:

Hà Nội: Chủ “kho hàng” mỹ phẩm Bi Bop bị xử phạt hơn 90 triệu đồng

Hà Nội: Chủ “kho hàng” mỹ phẩm Bi Bop bị xử phạt hơn 90 triệu đồng
Liên quan đến việc Cục Quản lý thị trường Hà Nội triệt phá “kho hàng” mỹ phẩm Bi Bop trị giá hơn 4,3 tỷ đồng tại huyện Đông Anh, UBND TP. Hà Nội vừa ra Quyết định xử phạt hành chính hơn 90 triệu đồng đối với các hành vi vi phạm của chủ “kho hàng” này.

Giải chạy bộ “Run to Jeju – Jeju spring virtual run 2021” mở ra một sân chơi mớ

Giải chạy bộ “Run to Jeju – Jeju spring virtual run 2021” mở ra một sân chơi mớ
Trong những năm gần đây, các giải chạy bộ luôn thu hút đông đảo sự quan tâm của người dân trên toàn thế giới. Với diễn biến phức tạp của tình hình Covid-19, nhiều giải chạy trực tuyến đã được mở ra, cung cấp những trải nghiệm mới, đầy thú vị cho người yêu môn thể thao này.

Chiến dịch “Triệu ly sữa yêu thương, triệu nụ cười hạnh phúc”

Chiến dịch “Triệu ly sữa yêu thương, triệu nụ cười hạnh phúc”
Nhân dịp kỷ niệm 45 năm thành lập, Vinamilk đã khởi động hành trình năm 2021 của Quỹ sữa Vươn Cao Việt Nam với việc tổ chức chiến dịch online mang tên “Triệu ly sữa yêu thương, triệu nụ cười hạnh phúc” với mong muốn để mọi trẻ em đều được uống sữa để khỏe mạnh hơn, hạnh phúc hơn.

Giao lưu văn nghệ kỷ niệm 90 năm ngày thành lập Đoàn

Giao lưu văn nghệ kỷ niệm 90 năm ngày thành lập Đoàn
Tại Trung tâm Văn hóa quận 4, TP Hồ Chí Minh. Quận đoàn quận 4 vừa phối hợp với CLB Tiếng thơ Nhà Rồng tổ chức chương trình văn nghệ thơ ca kỷ niệm 90 năm Ngày thành lập Đoàn TNCS Hồ Chí Minh (26/3/1931-26/3/2021)

3 lợi ích khi ông bà hỗ trợ chăm sóc cháu

3 lợi ích khi ông bà hỗ trợ chăm sóc cháu
Một số lợi ích khi gia đình may mắn có sự hỗ trợ của ông bà 2 bên, đặc biệt là việc chăm sóc các cháu.
Xem thêm
Em đang chờ ngày ấy anh về…

Em đang chờ ngày ấy anh về…

Lại một mùa Xuân qua đi. Chúng mình đều thêm một tuổi. Mái đầu thêm nhiều sợi bạc. Mà sao vẫn mãi vấn vương như níu kéo, dìu dặt, bâng ...
Xôn xao ngõ nhỏ

Xôn xao ngõ nhỏ

Chiều nay, trời trở gió. Từ nhà ra ngõ thôi mà từng làn hơi lạnh ùa đến, phả vào mặt, vào người.
Hương sắc tình yêu

Hương sắc tình yêu

Đó là một ngày thật vui, đầy ý nghĩa. Quà anh trao không phải vàng bạc kim cương, cũng không phải nhà cao cửa rộng hay tài sản quý giá, ...
Người cao tuổi cần tự quan tâm chăm sóc đời sống tinh thần

Người cao tuổi cần tự quan tâm chăm sóc đời sống tinh thần

Trong cuộc sống hiện đại, người trẻ dường như bị cuốn theo sự tất bật của guồng máy học tập, lao động hay chăm lo cho con cái nên thường ...
Lá vàng chưa dám rụng về cội...

Lá vàng chưa dám rụng về cội...

Năm nay cụ ông 86 tuổi, cụ bà cũng vào ngưỡng 82. Thế mà "cặp lá vàng" này cứ phải cùng nhau bấu víu lấy cuộc đời, bởi nếu nằm ...
Nỗi lòng người theo con lên phố

Nỗi lòng người theo con lên phố

Sau mấy chục năm làm công chức ăn dè tiết kiệm, ông bà Tâm cũng xây được ngôi nhà hai tầng khá khang trang giữa làng quê. Ông bà nghỉ ...
Hòa Thọ Đông: Phường duy nhất ở Đà Nẵng có Bếp ăn tình thương hỗ trợ bệnh nhân nghèo

Hòa Thọ Đông: Phường duy nhất ở Đà Nẵng có Bếp ăn tình thương hỗ trợ bệnh nhân nghèo

Đây là địa phương duy nhất ở Đà Nẵng có Bếp ăn tình thương hỗ trợ bệnh nhân nghèo tại cơ quan phường, hoạt động hằng ngày với sự tổ ...
Ngày công tác Xã hội Việt Nam năm 2021

Ngày công tác Xã hội Việt Nam năm 2021

Ngày 25/3, bệnh viện thành phố Thủ Đức tổ chức chương trình “Tháng 3 yêu thương” nhằm kỷ niệm ngày công tác xã hội Việt Nam
Tấm lòng thiện nguyện của ông Năm

Tấm lòng thiện nguyện của ông Năm

Khi cuộc sống gia đình ổn định, ông Nguyễn Văn Năm, ở ấp 2, xã An Hòa, huyện Tam Nông, tỉnh Đồng Tháp, bàn bạc với vợ và các con ...
Lễ hội Đền Hùng 2021 không tổ chức phần hội

Lễ hội Đền Hùng 2021 không tổ chức phần hội

Lễ Giỗ Tổ Hùng Vương năm Tân Sửu 2021 sẽ được tổ chức trong 2 ngày 17/4 và 21/4 (tức ngày 6 và 10 tháng Ba năm Tân Sửu) tại ...
Cộng đồng mạng hưởng ứng nhiệt tình chương trình “Triệu ly sữa yêu thương, triệu nụ cười hạnh phúc”

Cộng đồng mạng hưởng ứng nhiệt tình chương trình “Triệu ly sữa yêu thương, triệu nụ cười hạnh phúc”

Sau hơn 10 ngày phát động, chiến dịch “Triệu ly sữa yêu thương, triệu nụ cười hạnh phúc” đã nhận sự hưởng ứng nhiệt tình của cộng đồng mạng vì ...
Lưu ý những kỹ năng thoát hiểm cần biết khi gặp hỏa hoạn

Lưu ý những kỹ năng thoát hiểm cần biết khi gặp hỏa hoạn

Khi hỏa hoạn xảy ra, điều đầu tiên cần giữ tâm lý bình tình và sau đó xử lý các bước dưới đây:
Phiên bản di động