Làng quan họ Trung Đồng

Chỉ cách con sông Cầu mà con đường về với quan họ ở bờ bên này dường như xa hơn. Bên kia sông, quan họ ở Bắc Ninh đã vang danh, bên này sông, làng quan họ Trung Đồng (Bắc Giang) cũng đang cố gắng “gìn vàng giữ ngọc”...

Những nghệ nhân chân đất

Theo những nghệ nhân, quan họ xuất hiện ở làng này đến giờ đã trên hai trăm năm. Trung Đồng đã được cư dân Việt đến đây khai phá từ lâu đời. Bà con có nguồn gốc ở Quả Cảm, Bắc Ninh vào thời Trần, bà Hoàng Phi vợ vua Trần Anh Tông đã tâu với vua xin cho khai hoang lập ấp ở đây. Từ đó, những người đầu tiên theo bà Chúa Hoàng Phi đến khai phá đất hoang và đã lập lên làng Trung Đồng ngày nay. Cội nguồn ban đầu mới chỉ có bà con dòng họ Nguyễn, họ Trần, họ Ngô, họ Hoắc... Và Trung Đồng trở thành một làng cổ bên bờ sông Cầu từ đó.

“Chơi” quan họ mang sắc thái thanh tao, nền nã, lời ca vang ngân vừa phóng khoáng, vui thú vừa đắm đuối, nền nã.
“Chơi” quan họ mang sắc thái thanh tao, nền nã, lời ca vang ngân vừa phóng khoáng, vui thú vừa đắm đuối, nền nã.

Tưởng nhớ công ơn bà, vào Rằm tháng Tám âm lịch là ngày sinh và mùng 10 tháng Giêng là ngày giỗ của Bà Chúa hằng năm, dân làng mở hội và tổ chức rước Bà từ Nghè về Đình tế lễ. Sau 3 ngày, lại rước Bà Chúa từ Đình về Nghè. Trong những ngày hội, Trung Đồng có tổ chức đấu vật, đánh cờ người và các phường trò biểu diễn tiêu biểu… Song không thể thiếu được việc tổ chức hát quan họ. Từ thời đó đến nay đã qua ba thế hệ quan họ Trung Đồng, những liền anh, liền chị còn sống đều đã ở tuổi xưa nay hiếm.

Cụ Hoắc Công Tào người cao tuổi của làng kể lại: “Từ xa xưa, ở Trung Đồng đã có nhiều thế hệ “nghệ nhân” tiếp nối nhau hát quan họ. Trước cách mạng tháng Tám năm 1945, các cụ trong làng vẫn còn đi hát bọn, hát thi giao lưu ở các hội làng trong huyện và cả hội làng Diềm, làng Chấp tỉnh Bắc Ninh... Lớp các cụ bà đã qua đời nổi tiếng hát hay như cụ Bánh, cụ Hẹn, cụ Binh, cụ Đà... Đặc biệt là cụ Bánh nổi tiếng vì “biết đủ lối, thuộc đủ câu” quan họ. Lớp người cao tuổi kế tiếp đang ở độ tuổi 78-80 như các bà Hoàng Thị Ngoan, Vũ Thị Sáu, Nguyễn Thị Nhung, Hoàng Thị Trướng, Vũ Thị Thiểm… đang gánh nặng trách nhiệm gìn giữ và bảo tồn những làn điệu dân ca quan họ cho làng”.

Trăn trở với di sản

Lớp người cao tuổi ở làng Trung Đồng hiện nay có ông Hoắc Công Chờ đã ở độ tuổi ngoài 75 nhưng vẫn còn khoẻ mạnh, hát được rất nhiều làn điệu quan họ theo lối cổ. Từ năm 1964, ông đã dạy hát quan họ cho nhiều người trong làng, ngoài xã. Ngoài những bài hát học được từ lúc còn nhỏ, ông Hoắc Công Chờ còn sưu tầm được nhiều bài quan họ cổ lưu giữ trong vùng và qua thực tế hát quan họ ở các hội làng bên bờ Nam sông Cầu.

Làng quan họ Trung Đồng
Ảnh Internet

Ông cũng chính là người sáng lập CLB quan họ Trung Đồng năm 2006. Vốn là người yêu nghệ thuật, lại là gia đình có truyền thống quan họ, thấy có dạo quan họ mất dần bản sắc, ông luôn trăn trở: “Chẳng lẽ đến đời con, đời cháu của mình, quan họ chỉ còn là hoài niệm?”. Đem ý định phục dựng quan họ nói với nhiều người, trong đó có Phạm Nam Thanh và Bùi Quang Thanh, là hai nhà nghiên cứu rất tâm huyết với quan họ và được hai anh trợ giúp. Từ đó, ông bắt tay vào sưu tầm, chép lại lời hát cổ rồi tập hợp những người hát hay trong làng để thành lập CLB.

Ngày trước, CLB có tất cả 50 thành viên nhưng hiện giờ chỉ còn lại 32 người. Theo Nghệ nhân Hoắc Công Chờ thì hiện nay chỉ có duy nhất gia đình nhà nghệ nhân Vũ Thị Hường là còn tiếp nối được 3 thế hệ hát quan họ. Điều ông Chờ cũng như các thành viên trong CLB quan họ Trung Đồng trăn trở nhất hiện nay vẫn là đội ngũ kế cận. Hầu hết các thành viên CLB hiện giờ đã ngoài 50 tuổi, trong khi lớp trẻ thì hầu như không mặn mà gì với quan họ.

Làng quan họ Trung Đồng

Chồi non quan họ của làng mới phát hiện đó là em Hoàng Đại Dương, 9 tuổi. Là liền anh nhỏ tuổi nhất, cũng là người duy nhất trong số thiếu niên theo học quan họ từ ngày đầu thành lập CLB, đến giờ, Dương thuộc, hát được khá thành thục mấy chục bài quan họ. Đó cũng là niềm hi vọng của CLB Trung Đồng. Năm 2010, Dương đã giành được giải Nhì tại Hội thi “Tự hào quan họ quê em” trại hè BAGICO lần thứ 2. “Là cháu của một liền chị, em mong có thể học thêm nhiều làn điệu và truyền lại cho những thế hệ sau để không phụ lòng mong mỏi của các ông bà đã dày công chỉ dạy”, Dương bộc bạch.

Nói về tương lai của ca trù, ông Chờ khẳng định sẽ làm hết sức mình bảo tồn và gìn giữ loại hình văn hóa, nghệ thuật này. Còn để phát triển quan họ, điều quan trọng nhất vẫn chính là sự chung tay, góp sức không chỉ của quần chúng Nhân dân mà quan trọng là những chính sách với loại hình văn hóa nghệ thuật cổ truyền của dân tộc. “Chỉ mong Nhà nước có chế độ trợ cấp cho các nghệ nhân quan họ trong làng Trung Đồng nói riêng và quan họ cả nước nói chung để họ tiếp tục dạy và phát triển loại hình nghệ thuật đã được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cần được bảo vệ khẩn của nhân loại”.

Từ giã làng Trung Đồng, hi vọng với sự nhiệt thành, tâm huyết của những người con quê hương và sự quan tâm của các cấp, quan họ Trung Đồng sẽ được phục dựng như ngày xưa, để mãi xứng danh với câu ca lưu truyền trong vùng: Vẳng nghe tiếng hát Trung Đồng/ Phượng Hoàng cũng muốn sổ lồng mà ra/ Nữa là đôi lứa chúng ta/ Yêu nhau cái nết mặn mà vẫn duyên.

Vũ Phương Phúc

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Nhiệt huyết và niềm tin chiến thắng Covid-19

Nhiệt huyết và niềm tin chiến thắng Covid-19

Mặc dù cao tuổi, nhưng các cựu chiến binh (CCB) quận Thanh Khê, TP Đà Nẵng vẫn hăng hái tham gia công tác phòng chống dịch với tất cả nhiệt huyết và niềm tin chiến thắng. Toàn quận có 442 CCB tham gia tổ Covid cộng đồng, làm nhiệm vụ ở các chốt kiểm soát chống dịch.
An sinh cho người dân và doanh nghiệp là duy trì “mục tiêu kép”

An sinh cho người dân và doanh nghiệp là duy trì “mục tiêu kép”

TP Hồ Chí Minh trải qua 2 tháng áp dụng các biện pháp giãn cách theo nhiều cấp độ. Việc giãn cách sẽ tiếp tục được áp dụng trong thời gian tới. Lúc này một mặt vừa đẩy nhanh các biện pháp phòng dịch, mặt khác phải tăng cường chính sách chăm lo cho người dân, nhất là người cao tuổi (NCT), người yếu thế và doanh nghiệp (DN).
Vừa chống dịch thần tốc, vừa đảm bảo an sinh xã hội

Vừa chống dịch thần tốc, vừa đảm bảo an sinh xã hội

Biến chủng Delta có tốc độ lây lan nhanh, nguy hiểm hơn với nhiều trường hợp không rõ nguồn lây.Vì vậy,tại các tỉnh phía Nam, cách thức ứng phó phải thần tốc, tranh thủ “giờ vàng” để khống chế dịch, đồng thời công tác an sinh xã hội cũng phải rất khẩn trương…
Người xóm đạo tham gia phòng chống Covid-19

Người xóm đạo tham gia phòng chống Covid-19

“Thông điệp 5K là gì?”. Từng gia đình, nhất là những người cao tuổi ở xóm đạo quê tôi thường hỏi nhau điều đó để nhắc việc phòng chống Covid-19. Vì vậy, ai cũng thuộc lòng 5K, đó là: 1/ Khẩu trang, 2/ Khử khẩn, 3/ Khoảng cách, 4/ Không tụ họp, 5/ Khai báo y tế. Ai cũng khen Bộ Y tế thâu tóm được 5 chữ cái cùng loại cho mọi người dễ hiểu, dễ nhớ và dễ thực hiện.
Xúc động cảnh tiêm chủng an toàn cho người cao tuổi, người nhiều bệnh nền

Xúc động cảnh tiêm chủng an toàn cho người cao tuổi, người nhiều bệnh nền

Bệnh viện Lê Văn Thịnh (tiền thân là Bệnh viện quận 2, TP.Hồ Chí Minh) được phân công là đơn vị trọng điểm tiêm chủng vắc xin ngừa COVID-19 cho người trên 65 tuổi, người có nhiều bệnh nền ở Thành phố Thủ Đức.

Tin khác

Bí thư Tỉnh ủy An Giang thăm hai mẹ Việt Nam Anh hùng ở huyện Chợ Mới

Bí thư Tỉnh ủy An Giang thăm hai mẹ Việt Nam Anh hùng ở huyện Chợ Mới
Nhân kỷ niệm 74 năm ngày Thương binh - Liệt sĩ, Bí thư Tỉnh ủy An Giang Lê Hồng Quang chúc các mẹ Việt Nam Anh hùng, các đồng chí thương binh, bệnh binh và gia đình chính sách dồi giàu sức khỏe, “Sống vui, sống khỏe”, mãi là tấm gương sáng cho thế hệ trẻ noi theo.

Đại dịch và những tấm lòng đến đúng thời điểm

Đại dịch và những tấm lòng đến đúng thời điểm
Những đợt tấn công liên tiếp của đại dịch Covid-19 là cơ hội để hiểu hơn về tình người, và về trách nhiệm của doanh nghiệp với đất nước.

Tỏa sáng đạo lí “uống nước nhớ nguồn”

Tỏa sáng đạo lí “uống nước nhớ nguồn”
Cứ đến ngày 27/7, toàn Ðảng, toàn dân ta có dịp nhìn lại những việc đã làm để đền ơn đáp nghĩa thương binh, liệt sĩ, người có công với đất nước và củng cố quyết tâm làm tốt công tác này hơn nữa…

Phát huy vai trò CCB trong thời kì mới

Phát huy vai trò CCB trong thời kì mới
Phát huy phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ, những năm qua, hội viên Hội Cựu chiến binh (CCB) xã Phú Nghĩa đã hăng hái thi đua phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo, làm giàu cho gia đình và giúp đỡ các hội viên khó khăn vươn lên làm giàu...

Tỉnh An Giang: Không để ai bị bỏ lại phía sau

Tỉnh An Giang: Không để ai bị bỏ lại phía sau
Mặc dù tình hình dịch Covid-19 diễn biến phức tạp, nhưng chính quyền tỉnh An Giang đã và đang nỗ lực vừa phòng chống dịch, vừa sản xuất, kinh doanh và đẩy mạnh chăm lo đời sống người dân, nhất là người yếu thế, người cao tuổi (NCT)… để không ai bị bỏ lại phía sau…

TP Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp: Quan tâm Người cao tuổi trong phòng, chống dịch Covid-19

TP Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp:  Quan tâm Người cao tuổi trong phòng, chống dịch Covid-19
Ngày 1/7/2021, UBND TP Sa Đéc ra Thông báo số 671/UBND-HC gửi đến các ban, ngành, cơ quan, đơn vị trực thuộc, nhằm huy động mọi nguồn lực, áp dụng các biện pháp nghiêm ngặt trong phòng, chống dịch Covid-19…
Xem thêm
Em đang chờ ngày ấy anh về…

Em đang chờ ngày ấy anh về…

Lại một mùa Xuân qua đi. Chúng mình đều thêm một tuổi. Mái đầu thêm nhiều sợi bạc. Mà sao vẫn mãi vấn vương như níu kéo, dìu dặt, bâng khuâng…
Xôn xao ngõ nhỏ

Xôn xao ngõ nhỏ

Chiều nay, trời trở gió. Từ nhà ra ngõ thôi mà từng làn hơi lạnh ùa đến, phả vào mặt, vào người.
Hương sắc tình yêu

Hương sắc tình yêu

Đó là một ngày thật vui, đầy ý nghĩa. Quà anh trao không phải vàng bạc kim cương, cũng không phải nhà cao cửa rộng hay tài sản quý giá, đắt tiền.
TP Hồ Chí Minh: Đem tiền phúng điếu chồng ủng hộ Quỹ Vaccine phòng chống Covid-19

TP Hồ Chí Minh: Đem tiền phúng điếu chồng ủng hộ Quỹ Vaccine phòng chống Covid-19

"Đây là số tiền tôi trích từ tiền phúng điếu của ông nhà để ủng hộ, xem như đây là việc tốt cuối cùng mà ông nhà tôi làm được", bà Thảo cho biết.
Chuyện cô Mùi làm công tác khuyến học ở thành phố Mỹ Tho

Chuyện cô Mùi làm công tác khuyến học ở thành phố Mỹ Tho

Chi hội Khuyến học phường 4, thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang nhiều năm liền được công nhận là Chi hội có của phong trào khuyến học, khuyến tài tiêu biểu. Có 1 dòng họ học tập tiêu biểu, 1 cộng đồng học tập tiêu biểu được tỉnh hội vinh danh trong Đại hội biểu dương các mô hình học tập tiêu biểu giai đoạn 2016-2020 vừa qua. Đóng góp vào thành công đó phải kể đến công sức của cô Đặng Thị Hoa Mùi, Chi hội trưởng Chi hội Khuyến học phường 4 từ năm 2008 đến 2019. Ở tuổi 71, gần 12 năm gắn bó với công tác khuyến học, cô Mùi xem công việc này như làm một phần cuộc sống của mình.
Người cao tuổi cần tự quan tâm chăm sóc đời sống tinh thần

Người cao tuổi cần tự quan tâm chăm sóc đời sống tinh thần

Trong cuộc sống hiện đại, người trẻ dường như bị cuốn theo sự tất bật của guồng máy học tập, lao động hay chăm lo cho con cái nên thường xao lãng việc chăm sóc ông bà, cha mẹ, đặc biệt là đời sống tinh thần của họ.
Bình Dương: Biến 45ha đất phát triển du lịch thành “nông trại dã chiến”

Bình Dương: Biến 45ha đất phát triển du lịch thành “nông trại dã chiến”

Hơn 45 hecta đất tại ấp Đồng Sến, xã Định An, huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương là quỹ đất phát triển dự án bất động sản (BĐS) sinh thái nghỉ dưỡng và du lịch. Nay đã trở thành “nông trại dã chiến”
Dấu ấn của Đại uý Lê Thị Thanh Mai

Dấu ấn của Đại uý Lê Thị Thanh Mai

Dáng vóc thon gọn, gương mặt thanh tú cùng giọng nói dịu dàng, thân thiện - đó là ấn tượng của bất kỳ ai khi gặp Đại úy Lê Thị Thanh Mai, Phó đội trưởng Đội Tổng hợp, Công an huyện Thanh Oai, TP Hà Nội. Nhưng ẩn sau nét dịu dàng đó là bản lĩnh, cương nghị trong công việc khiến đồng nghiệp nể phục.
Bình Dương: Hơn 200 công chức, viên chức và người lao động tham gia hiến máu tình nguyện

Bình Dương: Hơn 200 công chức, viên chức và người lao động tham gia hiến máu tình nguyện

Vừa qua, tại Trung tâm Hội nghị và triển lãm tỉnh Bình Dương, hơn 200 công chức, viên chức và người lao động đến từ các cơ quan trong Tòa nhà Trung tâm hành chính tỉnh đã tham gia hiến máu tình nguyện.
Đại dịch và những tấm lòng đến đúng thời điểm

Đại dịch và những tấm lòng đến đúng thời điểm

Những đợt tấn công liên tiếp của đại dịch Covid-19 là cơ hội để hiểu hơn về tình người, và về trách nhiệm của doanh nghiệp với đất nước.
TP Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp:  Quan tâm Người cao tuổi trong phòng, chống dịch Covid-19

TP Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp: Quan tâm Người cao tuổi trong phòng, chống dịch Covid-19

Ngày 1/7/2021, UBND TP Sa Đéc ra Thông báo số 671/UBND-HC gửi đến các ban, ngành, cơ quan, đơn vị trực thuộc, nhằm huy động mọi nguồn lực, áp dụng các biện pháp nghiêm ngặt trong phòng, chống dịch Covid-19…
Sun Group khẩn cấp ủng hộ 70 tỷ đồng mua trang thiết bị y tế cho TP. Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Vũng Tàu, Kiên Giang

Sun Group khẩn cấp ủng hộ 70 tỷ đồng mua trang thiết bị y tế cho TP. Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Vũng Tàu, Kiên Giang

Kịp thời hỗ trợ công tác phòng chống dịch Covid-19 tại các tỉnh phía Nam, Tập đoàn Sun Group đã khẩn cấp ủng hộ 70 tỷ đồng mua hệ thống xét nghiệm PCR, máy thở, các sinh phẩm y tế trao tặng cho TP. Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Vũng Tàu, Kiên Giang.
Phiên bản di động