Hơn nửa thế kỉ sống với tuồng

Dù đã ngoài 70 tuổi, nhưng ông Chu Thời Trung ở thôn Đồng Bảng, xã Đồng Thái (huyện Ba Vì, TP Hà Nội) vẫn đau đáu với nghệ thuật tuồng.

Chẳng ngoa chút nào khi nói tuồng chính là lẽ sống của đời ông bởi ông ăn, ngủ cùng môn nghệ thuật này. Ông khoe vẫn còn những tài sản vô giá đối với nghệ thuật tuồng là trống cái, trống chiến cùng nhiều kịch bản tuồng để sẵn sàng hát, diễn với các bạn yêu nghệ thuật tuồng...

Trong căn nhà đã xây từ lâu nhưng vẫn chưa được sơn phết, ông Trung kể về quá trình đam mê tuồng của mình. Ông cho biết, bố ông là người biết các tích tuồng cổ, chủ yếu là tuồng Bắc như “Chinh Đông”, “Chinh Tây”, “Sơn Hậu”, “Tam Quốc”... Từ năm 11, 12 tuổi, được nghe hát, múa, trống tuồng, ông đã yêu thích nghệ thuật hát tuồng và được bố mình dạy đánh trống, hát tuồng, xây dựng kịch bản... Năm 16 tuổi, ông Trung bắt đầu được tập huấn hai tháng rưỡi về nghệ thuật tuồng ở Dương Cốc, huyện Quốc Oai do Ty Văn hóa Hà Tây tổ chức. Sẵn có niềm cảm hứng từ cha mình, từ đó ông càng đam mê và luôn mong muốn nghệ thuật này được gìn giữ và phát triển.

Ông Trung đánh trống tuồng
Ông Trung đánh trống tuồng

Ông kể, hát Tuồng đòi hỏi người diễn viên thực sự phải có sức khỏe tốt, bởi hát Tuồng nặng hơi, bộ điệu cũng khác so với các môn nghệ thuật khác. Hát tuồng đi đôi với các điệu múa bằng các thế võ, nên mất rất nhiều sức. Tuồng cũng có nhiều làn điệu như hát khách, hát nam ai, nam xuân, hát sướng, hát thán... Không chỉ về cách hát, mà tuồng có đặc trưng là đánh trống tuồng, bản thân ông Trung là một người đánh trống tuồng rất thành thạo. Mỗi khi vào hát mà không có tiếng trống thì người hát sẽ không hát được, tiếng trống như dẫn dắt người hát, hát theo và diễn theo tiếng trống mới hay được… Điều mà ông Trung thấy khó nhất, có lẽ là lối diễn tuồng. Bởi lối diễn thường được khuếch đại hơn sự thật ngoài đời để khán giả dễ cảm nhận. Các động tác càng nhỏ càng nhanh, khi lên sân khấu càng cần tăng cường điệu thì khán giả mới kịp nhận thấy. Kiểu cách đi đứng còn dùng để biểu lộ cái “tâm” của nhân vật thiện, ác. Diễn tuồng khó nhất là ở ý tứ, ngôn ngữ cơ thể và hành động phải ăn khớp, phù hợp, như vậy khán giả mới không thấy sự vô duyên, nhàm chán của diễn viên trên sân khấu. Các tích tuồng đều xoay quanh đề tài, nhân vật trong lịch sử Việt Nam, Trung Quốc, trong đó chiếm được cảm tình của người xem nhất vẫn là các đề tài “phò vua diệt nguỵ”; “trung thành - phản nghịch”… Những lần diễn các trích đoạn tuồng như “Ngọn lửa Hồng Sơn”, “An Tư công chúa” “Đào Xuân cắt thịt” để phục vụ các hội diễn do các cấp phát động, lễ hội ở thôn, dịp tết Trung thu, ông Trung lại tập hợp những người yêu tuồng trong thôn tổ chức tập luyện hằng tháng. Cứ như vậy, ròng rã chỉ dẫn từng động tác, từng điệu hát, cách diễn, ông Trung cho biết, mỗi trích đoạn dù chỉ khoảng 30 đến 35 phút cũng phải mất cả tháng tập luyện thì mới có thể lên sân khấu diễn bà con xem được.

Hơn 55 năm gắn bó với nghề, ông vẫn giữ lửa đam mê, truyền dạy hát và diễn tuồng cho khoảng 150 người yêu tuồng ở thôn Đồng Bảng và rất nhiều nơi khác. Ông đã hoàn thành việc gây dựng được khoảng 10 trích đoạn tuồng. Đó là các vở như “Trưng Vương”, “Tình cá nước”, “Trần Bình Trọng”, “Quốc Toản ra quân”, “Ngọn lửa Hùng Sơn”... Năm 2014, câu lạc bộ đã đoạt giải A1 trong Liên hoan sân khấu tuồng chào mừng kỉ niệm 60 năm ngày Giải phóng Thủ đô. Cũng bao năm qua, khi tuồng Đồng Thái tham gia các hội diễn luôn đoạt giải cao từ cấp huyện, cấp thành phố và Trung ương.

Vài năm trở lại đây, được sự quan tâm của xã Đồng Thái, Trung tâm Văn hóa, Thông tin và Thể thao Ba Vì đầu tư khôi phục nghệ thuật tuồng, ông Trung lại tập hợp 30 người còn yêu thích nghệ thuật tuồng trong thôn Đồng Bảng cùng nhau luyện tập, diễn những vở do ông xây dựng kịch bản. Mặc dù nghệ thuật tuồng đã bị mai một nhiều, nhu cầu thưởng thức văn hóa của người dân đa dạng hơn, nhưng ông vẫn cùng những người yêu tuồng cổ giữ gìn nghệ thuật truyền thống này. Mỗi khi xã có yêu cầu diễn các vở tuồng trong các đêm giao lưu văn nghệ quần chúng, dù không có kinh phí hỗ trợ ông vẫn cùng đội tuồng ở thôn tổ chức tập và biểu diễn. Do không có kinh phí nên thiếu trang phục diễn, ông lại liên hệ với Nhà hát tuồng Việt Nam đề nghị hỗ trợ trang phục để các vở diễn đạt hiệu quả cao nhất.

Sau bao năm cống hiến, năm 1999, ông Trung được Bộ Văn hóa và Thông tin tặng Huy chương vì đã có nhiều cống hiến cho sự nghiệp văn hóa Quần chúng. Đây là sự ghi nhận của các cấp đối với ông trong sự nghiệp phát triển chung của văn hóa quần chúng. Những năm gần đây, nhiều người con đi xa khi về quê mỗi dịp tết, lễ, được sống trong nghệ thuật tuồng đã ủng hộ vào quỹ câu lạc bộ, góp động lực cho những thành viên câu lạc bộ sống với đam mê của mình. Nhưng, điều mà ông và các thành viên câu lạc bộ tuồng ở Đồng Bảng trăn trở là kinh phí để duy trì CLB bởi hiện nay, CLB sống được chủ yếu bằng lòng nhiệt huyết của các thành viên.

Có thể nói, hơn nửa thế kỉ sống với tuồng, ông Trung đã có những đóng góp nhất định cho sự phát triển của tuồng Đồng Bảng, góp phần gìn giữ bản sắc dân tộc ở Thủ đô Hà Nội…

rần phương

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Thanh Sơn, Khả Ngân: "Kết phim 11 tháng 5 ngày sẽ làm thỏa mãn khán giả"

Thanh Sơn, Khả Ngân: "Kết phim 11 tháng 5 ngày sẽ làm thỏa mãn khán giả"

Thanh Sơn, Khả Ngân đã có những tiết lộ thú vị về cái kết của phim "11 tháng 5 ngày".
Nhà nghiên cứu dành cả cuộc đời cho hội họa

Nhà nghiên cứu dành cả cuộc đời cho hội họa

Từ lúc trẻ cho đến nay, bà Nguyễn Hải Yến luôn dành thời gian cho nghiên cứu hội họa. Phần lớn những bức tranh Đông Dương đang trưng bày tại Bảo tàng mỹ thuật Việt Nam đều do bà săn lùng về…
Về nơi “nước non  ngàn dặm...”

Về nơi “nước non ngàn dặm...”

Du khách đến tham quan nơi “nước non ngàn dặm ra đi” ở khu vực núi Túy Vân thường đi theo hai đường: Từ thành phố Huế theo QL49B xuống biển Thuận An, qua đập Hòa Duân rồi chạy thẳng khoảng 40 km đến thị trấn Vinh Hiền để đến núi; hoặc từ Đà Nẵng qua QL1A đến đoạn phía bắc đèo Phước Tượng, qua cầu Tư Hiền đi thêm khoảng 3 km nữa là tới núi Tuý Vân, có chùa Thánh Duyên với tháp Điều Ngự 3 tầng cổ kính ở xã Vinh Hiền, huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên Huế…
Nặng tình với văn hóa Dao

Nặng tình với văn hóa Dao

Với niềm say mê và gìn giữ vốn văn hóa của tổ tiên, hơn 20 năm qua, ông Triệu Quang Bình, thôn Mùng, xã Dương Hưu, huyện Sơn Động, tỉnh Bắc Giang hằng ngày bỏ công sức, thời gian để khôi phục, gìn giữ bản sắc của đồng bào Dao ở miền sơn cước này...
Gió heo may…

Gió heo may…

Thu Hà Nội dịu dàng đến lạ, dòng người hối hả trên đường vì cuộc sống mưu sinh sau một ngày để trở về nhà

Tin khác

Tuyển Việt Nam sẽ rớt khỏi Top 100 thế giới nếu thua Oman

Tuyển Việt Nam sẽ rớt khỏi Top 100 thế giới nếu thua Oman
Tuyển Việt Nam có thể tuột khỏi Top 100 trên bảng xếp hạng FIFA nếu tiếp tục thua tuyển Oman ở lượt trận thứ 4 vòng loại World Cup 2022 khu vực Châu Á.

Lý do nào khiến Ánh Viên muốn từ giã bơi lội đỉnh cao?

Lý do nào khiến Ánh Viên muốn từ giã bơi lội đỉnh cao?
Kình ngư Nguyễn Thị Ánh Viên đã gửi đơn bày tỏ mong muốn chia tay đội tuyển bơi Việt Nam và từ giã sự nghiệp thi đấu bơi lội đỉnh cao.

Hộ chiếu vắc-xin sẽ mang đến những cơ hội gì cho Phú Quốc?

Hộ chiếu vắc-xin sẽ mang đến những cơ hội gì cho Phú Quốc?
Được coi là “phao cứu sinh” cho nhiều điểm đến du lịch trên thế giới, liệu hộ chiếu vắc-xin có phải là “tấm thẻ bài” đưa Phú Quốc nói riêng và du lịch Việt Nam nói chung tìm được hướng đi tươi sáng trong bối cảnh đại dịch vẫn diễn biến phức tạp?

Một ngày vào vai “nhà động vật học” giữa “thiên đường hoang dã” Vinpearl Safari

Một ngày vào vai “nhà động vật học” giữa “thiên đường hoang dã” Vinpearl Safari
Một ngày lạc bước tại Vinpearl Safari Phú Quốc, du khách có thể sẽ quên đi mọi bộn bề, để hòa mình vào thiên nhiên, làm bạn với những chú hà mã hiền hòa, cười hết cỡ với những anh bạn vượn cáo đuôi khoang láu cá hay băng qua những đồng cỏ savan hoang vu để ngắm nhìn cuộc sống của sư tử, tê giác châu Phi, hươu cao cổ, ngựa vằn...

Nhà văn Abdulrazak Gurnah đoạt giải Nobel Văn học năm 2021

Nhà văn Abdulrazak Gurnah đoạt giải Nobel Văn học năm 2021
Giải thưởng Nobel Văn học 2021 vinh danh nhà văn Abdulrazak Gurnah, người Anh gốc Tanzania, ông có nhiều bài viết liên quan đến chủ nghĩa thực dân và các quốc gia châu Phi thời kỳ hậu thuộc địa.

Huấn luyện viên Park Hang-seo lý giải về 3 bàn thua trước tuyển Trung Quốc

Huấn luyện viên Park Hang-seo lý giải về 3 bàn thua trước tuyển Trung Quốc
Huấn luyện viên Park Hang-seo cảm thấy tiếc nuối khi đội tuyển Việt Nam thua sát nút 2-3 trước tuyển Trung Quốc. Ông thừa nhận việc thay hậu vệ vội vàng đã khiến đội nhà thua cuộc.
Xem thêm
Miệt mài giữ nghề truyền thống

Miệt mài giữ nghề truyền thống

Đến hẹn lại lên, cứ vào mỗi mùa Trung thu, dù trẻ con ngày nay ít còn chơi đèn kéo quân, nhưng gần ngày Rằm tháng 8, nghệ nhân Vũ Văn Sinh vẫn miệt mài làm ra những chiếc đèn truyền thống để giữ nghề…
Về nơi “nước non  ngàn dặm...”

Về nơi “nước non ngàn dặm...”

Du khách đến tham quan nơi “nước non ngàn dặm ra đi” ở khu vực núi Túy Vân thường đi theo hai đường: Từ thành phố Huế theo QL49B xuống biển Thuận An, qua đập Hòa Duân rồi chạy thẳng khoảng 40 km đến thị trấn Vinh Hiền để đến núi; hoặc từ Đà Nẵng qua QL1A đến đoạn phía bắc đèo Phước Tượng, qua cầu Tư Hiền đi thêm khoảng 3 km nữa là tới núi Tuý Vân, có chùa Thánh Duyên với tháp Điều Ngự 3 tầng cổ kính ở xã Vinh Hiền, huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên Huế…
Nặng tình với văn hóa Dao

Nặng tình với văn hóa Dao

Với niềm say mê và gìn giữ vốn văn hóa của tổ tiên, hơn 20 năm qua, ông Triệu Quang Bình, thôn Mùng, xã Dương Hưu, huyện Sơn Động, tỉnh Bắc Giang hằng ngày bỏ công sức, thời gian để khôi phục, gìn giữ bản sắc của đồng bào Dao ở miền sơn cước này...
Hộ chiếu vắc-xin sẽ mang đến những cơ hội gì cho Phú Quốc?

Hộ chiếu vắc-xin sẽ mang đến những cơ hội gì cho Phú Quốc?

Được coi là “phao cứu sinh” cho nhiều điểm đến du lịch trên thế giới, liệu hộ chiếu vắc-xin có phải là “tấm thẻ bài” đưa Phú Quốc nói riêng và du lịch Việt Nam nói chung tìm được hướng đi tươi sáng trong bối cảnh đại dịch vẫn diễn biến phức tạp?
Một ngày vào vai “nhà động vật học” giữa “thiên đường hoang dã” Vinpearl Safari

Một ngày vào vai “nhà động vật học” giữa “thiên đường hoang dã” Vinpearl Safari

Một ngày lạc bước tại Vinpearl Safari Phú Quốc, du khách có thể sẽ quên đi mọi bộn bề, để hòa mình vào thiên nhiên, làm bạn với những chú hà mã hiền hòa, cười hết cỡ với những anh bạn vượn cáo đuôi khoang láu cá hay băng qua những đồng cỏ savan hoang vu để ngắm nhìn cuộc sống của sư tử, tê giác châu Phi, hươu cao cổ, ngựa vằn...
Cộng đồng mạng “sốt xình xịch” với trào lưu #Missyou, bao giờ mới được vi vu đây?

Cộng đồng mạng “sốt xình xịch” với trào lưu #Missyou, bao giờ mới được vi vu đây?

Sau mấy tháng trời bị “kìm chân”, khát khao vi vu khắp dải đất chữ S của cộng đồng mạng đã tạo thành trào lưu #Miss you đang “sốt rần rần” trên mạng xã hội, với hình ảnh các điểm du lịch đẹp lịm tim ngay trong mùa dịch.
Tuyển Việt Nam sẽ rớt khỏi Top 100 thế giới nếu thua Oman

Tuyển Việt Nam sẽ rớt khỏi Top 100 thế giới nếu thua Oman

Tuyển Việt Nam có thể tuột khỏi Top 100 trên bảng xếp hạng FIFA nếu tiếp tục thua tuyển Oman ở lượt trận thứ 4 vòng loại World Cup 2022 khu vực Châu Á.
Lý do nào khiến Ánh Viên muốn từ giã bơi lội đỉnh cao?

Lý do nào khiến Ánh Viên muốn từ giã bơi lội đỉnh cao?

Kình ngư Nguyễn Thị Ánh Viên đã gửi đơn bày tỏ mong muốn chia tay đội tuyển bơi Việt Nam và từ giã sự nghiệp thi đấu bơi lội đỉnh cao.
Huấn luyện viên Park Hang-seo lý giải về 3 bàn thua trước tuyển Trung Quốc

Huấn luyện viên Park Hang-seo lý giải về 3 bàn thua trước tuyển Trung Quốc

Huấn luyện viên Park Hang-seo cảm thấy tiếc nuối khi đội tuyển Việt Nam thua sát nút 2-3 trước tuyển Trung Quốc. Ông thừa nhận việc thay hậu vệ vội vàng đã khiến đội nhà thua cuộc.
Dòng sông tuổi thơ

Dòng sông tuổi thơ

Trong cuộc đời mỗi con người, ai cũng phải trải qua những buồn vui, sóng gió đẩy đưa... Sông quê hương vẫn nằm đó, lắng nghe tiếng đổi thay của mỗi tuổi thơ, dịu dàng và thân thuộc.
Bà nội

Bà nội

Buổi chiều, bố đi làm về. Vào bàn ăn, vừa mở lồng bàn, bố đã reo: Trời! Bà cho cả nhà ăn những gì mà trông đã thấy ngon thế này. Nghe tiếng bố, Hiệp và Khuê, đứa mười lăm, đứa mười hai đang ở ngoài phòng học liền chạy vào. Trên bàn ăn, như có phép lạ, hiện lên sáu đĩa bánh trôi, sáu bát bánh chay, tất cả đều trắng phau.
Cô nàng i ngắn

Cô nàng i ngắn

Chuyến đi cao nguyên đá Đồng Văn của tôi lần ấy hoàn toàn ngẫu hứng. Nó được hình thành khi tôi ghé thăm anh bạn thân đang công tác tại Báo Biên Phòng.
Thanh Sơn, Khả Ngân: "Kết phim 11 tháng 5 ngày sẽ làm thỏa mãn khán giả"

Thanh Sơn, Khả Ngân: "Kết phim 11 tháng 5 ngày sẽ làm thỏa mãn khán giả"

Thanh Sơn, Khả Ngân đã có những tiết lộ thú vị về cái kết của phim "11 tháng 5 ngày".
Thủy Tiên - Công Vinh sao kê từ thiện hơn 177 tỉ đồng với 18.000 tờ A4

Thủy Tiên - Công Vinh sao kê từ thiện hơn 177 tỉ đồng với 18.000 tờ A4

Chiều 17.9, ca sĩ Thủy Tiên và Công Vinh có mặt tại ngân hàng để tiến hành sao kê số tiền kêu gọi ủng hộ miền Trung. Nữ ca sĩ tiết lộ sao kê dài 18.000 tờ A4 và con số cuối trong tài khoản là hơn 177 tỉ đồng.
Con gái ca sĩ Phi Nhung tiết lộ tình trạng sức khỏe của mẹ

Con gái ca sĩ Phi Nhung tiết lộ tình trạng sức khỏe của mẹ

Ca sĩ Phi Nhung bị nhiễm Covid-19 và được điều trị tại Bệnh viện Chợ Rẫy, TP.HCM.
Phiên bản di động