Giải thưởng Hồ Chí Minh - Khoa học, công tâm và trách nhiệm

Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học, nghệ thuật là giải thưởng lớn dành cho những tác phẩm đặc biệt xuất sắc, có giá trị rất cao về văn học, nghệ thuật, về nội dung tư tưởng; là sự ghi nhận và đánh giá cao của Đảng, Nhà nước và nhân dân đối với văn nghệ sĩ, trí thức; động viên, khuyến khích các tài năng tiếp tục cống hiến vì sự phát triển của nền văn hóa nghệ thuật nước nhà.
Giải thưởng Hồ Chí Minh - Khoa học, công tâm và trách nhiệm

Nghệ sĩ Minh Vương (thứ hai từ trái qua) trong buổi lễ đón nhận NSND do Nhà nước trao tặng

Gần 25 năm qua kể từ lần trao giải đầu tiên vào năm 1996, Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học, nghệ thuật đã trải qua 5 đợt với hơn 140 tác phẩm, cụm tác phẩm được trao. Đây thực sự là những tác phẩm vàng mười, không mảy may nghi ngờ.

Băn khoăn, nếu có thì cũng chỉ là một vế, vì sao tác phẩm của nghệ sĩ A, nghệ sĩ B xứng đáng mà không được xét chọn chứ hiếm thấy giới trong nghề và dư luận đặt vấn đề, tác phẩm được trao giải không xứng đáng. Điều đó phần nào đã khẳng định chất lượng của một giải thưởng danh giá nhất của Nhà nước ở lĩnh vực văn học, nghệ thuật.

Tuy nhiên, cũng như bất cứ giải thưởng nào, bên cạnh chất lượng thì cũng phải xem xét đến uy tín. Không ai nghi ngờ những tác phẩm đã được trao giải, nhưng liệu còn bỏ sót tác phẩm xứng đáng? Đằng sau đó là sự khoa học của các tiêu chí, sự chuẩn xác và công tâm khi thẩm định. Đây cũng chính là vấn đề được báo chí và dư luận quan tâm trong vòng 5 năm trở lại đây mỗi khi Hội đồng chuyên ngành cấp Nhà nước công bố danh sách hồ sơ đủ điều kiện tiếp tục trình lên Hội đồng cấp Nhà nước. Để làm sáng tỏ được vấn đề này, rõ ràng cần được xem ít nhất ở trên ba khía cạnh.

Thứ nhất, tiêu chí về điều kiện và tiêu chuẩn để xét tặng tác phẩm, tác giả đã khoa học và hợp lí chưa?

Đúng là có ý kiến nhiều chiều về nội dung này. Tuy nhiên, sau khi báo chí, dư luận và chính người trong cuộc phản ánh một số nội dung còn bất cập tại Nghị định số 90/2014/NĐ-CP ngày 29/9/2014 của Chính phủ về “Giải thưởng Hồ Chí Minh”, “Giải thưởng Nhà nước” về văn học, nghệ thuật, trên tinh thần cầu thị, trong một động thái kịp thời và cần thiết, Bộ VH-TT&DL đã tham mưu để Chính phủ ban hành Nghị định 133/2018/NĐ-CP ngày 1/10/2018 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 90/2014/NĐ-CP. Những điểm mới của Nghị định 133 như đặt mốc năm 1993 để xem xét tiêu chí về giải thưởng hay như chỉ quy định 80% tổng số thành viên hội đồng có mặt tại cuộc họp bỏ phiếu đồng ý, giảm 10% so với Nghị định 90 (Nghị định 133 là Nghị định duy nhất trong số 7 Nghị định về xét tặng các giải thưởng, danh hiệu giảm tỉ lệ phiếu thông qua của các thành viên Hội đồng) và những sửa đổi, bổ sung khác được cho là hợp tình, hợp lý, giải quyết cơ bản những nội dung còn vướng mắc, bất cập trước đây. Dĩ nhiên, không thể cầu toàn, nói như ông Phùng Huy Cẩn, Vụ trưởng Vụ Thi đua-Khen thưởng (Bộ VH-TT&DL) khi trả lời Văn Hoá: “Không có một Nghị định, văn bản pháp lí nào có thể điều chỉnh được toàn diện những vấn đề muôn hình vạn trạng từ thực tiễn, nhưng tôi cho rằng, những sửa đổi, bổ sung tại Nghị định 133 đã thể hiện sự lắng nghe, tiếp thu ý kiến, nguyện vọng của giới văn nghệ sĩ, nhà quản lí và dư luận”.

Thứ hai, đã chuẩn xác và công tâm khi thẩm định chưa?

Nội dung này liên quan đến các Hội đồng xét tặng. Trả lời Báo Văn Hoá, TS Đoàn Thanh Nô, Phó Chủ tịch phụ trách Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam, là thành viên các Hội đồng chuyên ngành cấp Nhà nước ở đợt xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh năm nay khẳng định: “Các Hội đồng luôn quán triệt nguyên tắc làm việc công khai, dân chủ, thể hiện chính kiến thông qua phiếu kín. Các thành viên trong mỗi Hội đồng đều là các chuyên gia đầu ngành, có uy tín và trách nhiệm, do các Hội chuyên ngành VHNT Trung ương đề xuất. Từng Hội đồng làm việc rất chặt chẽ, bài bản, dân chủ và minh bạch, mỗi trường hợp đều được xem xét, đánh giá kỹ lưỡng trước khi bỏ phiếu, tạo điều kiện cho những tác giả, tác phẩm tốt nhất được tôn vinh…”.

Thứ ba, các tác phẩm tham gia giải thưởng.

Chúng ta đều biết, Giải thưởng Hồ Chí Minh cũng như Giải thưởng Nhà nước về văn học, nghệ thuật là giải thưởng trao cho các tác phẩm xứng đáng. Nhưng tác phẩm không tách rời tác giả. Những tác phẩm, cụm tác phẩm đặc biệt xuất sắc gắn liền với tác giả (đồng tác giả) có cống hiến nổi trội, có tài năng nghệ thuật xuất chúng. Hơn nữa, một trong những điều kiện để tác giả được xét tặng, theo Nghị định 133, phải trung thành với Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa; chấp hành tốt pháp luật Việt Nam…

Đây cũng là nội dung đang làm đau đầu các Hội đồng xét duyệt. Tác phẩm không có vấn đề nhưng bản thân tác giả, nhân thân của tác giả có “vấn đề”, chưa đến mức vi phạm pháp luật nhưng ảnh hưởng không tốt trong dư luận, với Nhân dân thì nên như thế nào?

Đó là chưa nói tới việc không ít chuyện dở khóc, dở cười của các tác giả mà chỉ có thành viên Hội đồng mới thấm. Giả dụ như việc tác giả gửi “nhầm” đối tượng, thể loại để trình xét tặng không phải là hiếm. Gửi phim ca nhạc để trình xét tặng thể loại phim tài liệu; đạo diễn điện ảnh lại gửi phần âm nhạc trong phim để trình xét tặng thể loại kịch múa… hay như một tác giả làm đơn kiến nghị xin “bổ sung” thêm danh sách tác phẩm của mình mặc dù các tác phẩm của tác giả đó đã được các Hội đồng “chốt” và đã được thông qua…

Rõ ràng, để việc xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học, nghệ thuật ngày càng chuyên nghiệp, có chất lượng và uy tín, xứng đáng là giải thưởng danh giá nhất của Nhà nước thì cần sự nỗ lực chung. Ngay bản thân các nghệ sĩ cũng nên được nhìn nhận trên tinh thần đó. Tôn trọng, tạo điều kiện tối đa nhằm bảo vệ quyền lợi và tôn vinh tài năng, cống hiến của các văn nghệ sĩ nhưng bản thân văn nghệ sĩ cũng phải thấy được trách nhiệm công dân và trách nhiệm nghệ sĩ của mình; tôn trọng Hội đồng, tôn trọng chính những đứa con tinh thần của mình.

Phan Thanh Nam

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Miệt mài giữ nghề truyền thống

Miệt mài giữ nghề truyền thống

Đến hẹn lại lên, cứ vào mỗi mùa Trung thu, dù trẻ con ngày nay ít còn chơi đèn kéo quân, nhưng gần ngày Rằm tháng 8, nghệ nhân Vũ Văn Sinh vẫn miệt mài làm ra những chiếc đèn truyền thống để giữ nghề…
Về nơi “nước non  ngàn dặm...”

Về nơi “nước non ngàn dặm...”

Du khách đến tham quan nơi “nước non ngàn dặm ra đi” ở khu vực núi Túy Vân thường đi theo hai đường: Từ thành phố Huế theo QL49B xuống biển Thuận An, qua đập Hòa Duân rồi chạy thẳng khoảng 40 km đến thị trấn Vinh Hiền để đến núi; hoặc từ Đà Nẵng qua QL1A đến đoạn phía bắc đèo Phước Tượng, qua cầu Tư Hiền đi thêm khoảng 3 km nữa là tới núi Tuý Vân, có chùa Thánh Duyên với tháp Điều Ngự 3 tầng cổ kính ở xã Vinh Hiền, huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên Huế…
Nặng tình với văn hóa Dao

Nặng tình với văn hóa Dao

Với niềm say mê và gìn giữ vốn văn hóa của tổ tiên, hơn 20 năm qua, ông Triệu Quang Bình, thôn Mùng, xã Dương Hưu, huyện Sơn Động, tỉnh Bắc Giang hằng ngày bỏ công sức, thời gian để khôi phục, gìn giữ bản sắc của đồng bào Dao ở miền sơn cước này...
Gió heo may…

Gió heo may…

Thu Hà Nội dịu dàng đến lạ, dòng người hối hả trên đường vì cuộc sống mưu sinh sau một ngày để trở về nhà
Nhà văn Abdulrazak Gurnah đoạt giải Nobel Văn học năm 2021

Nhà văn Abdulrazak Gurnah đoạt giải Nobel Văn học năm 2021

Giải thưởng Nobel Văn học 2021 vinh danh nhà văn Abdulrazak Gurnah, người Anh gốc Tanzania, ông có nhiều bài viết liên quan đến chủ nghĩa thực dân và các quốc gia châu Phi thời kỳ hậu thuộc địa.

Tin khác

Lễ đầy tháng của người Tày

Lễ đầy tháng của người Tày
Lễ cúng đầy tháng con của người Tày mang ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với văn hóa dân tộc Tày. Trong tâm thức người Tày, Lễ này đánh dấu sự tồn tại và quyết định đến số phận của đứa trẻ đó trong gia đình.

Ca sĩ Phi Nhung qua đời vì mắc COVID-19

Ca sĩ Phi Nhung qua đời vì mắc COVID-19
Theo đại diện của ca sĩ Phi Nhung, ca sĩ Phi Nhung đã qua đời ngày 28/9, tại Bệnh viện Chợ Rẫy, TP Hồ Chí Minh, sau hơn 1 tháng điều trị COVID-19.

Bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể ca trù ở Thái Bình

Bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể ca trù ở Thái Bình
Cùng với hát chèo, ca trù được coi là một loại hình nghệ thuật dân gian đặc sắc, vừa độc đáo lại vừa có sức hút riêng trên mảnh đất quê lúa Thái Bình. Hiện nay, ca trù đang dần bị mai một, cần nhiều giải pháp thiết thực trong việc khôi phục, bảo tồn, gìn giữ và phát huy loại hình nghệ thuật độc đáo này.

Phòng, chống vi phạm pháp luật trong hoạt động VH-TT&DL: Lấy cái đẹp dẹp cái xấu

Phòng, chống vi phạm pháp luật trong hoạt động VH-TT&DL: Lấy cái đẹp dẹp cái xấu
Tăng cường thực thi pháp luật trong các hoạt động văn hóa, thể thao, du lịch, Bộ VH-TT&DL đã có công văn yêu cầu các cơ quan, đơn vị trực thuộc Bộ; các Sở VH-TT&DL, Sở VH-TT, Sở Văn hóa, Thông tin, Thể thao và Du lịch; Sở Du lịch các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam với các chủ đề thiết thực, phù hợp trong bối cảnh đại dịch Covid-19.

Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân giữ chức Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam

Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân giữ chức Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam
Sáng 22/9, hội nghị công bố Quyết định của Ban Bí thư Trung ương Đảng về việc chỉ định Bí thư Đảng đoàn và bầu chức danh Chủ tịch Liên hiệp các Hội văn học Nghệ thuật Việt Nam nhiệm kỳ 2020-2025 đã được tổ chức. Đồng chí Nguyễn Trọng Nghĩa, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương dự hội nghị.

Người theo đạo Mẫu bức xúc khi di sản bị phỉ báng, xúc phạm

Người theo đạo Mẫu bức xúc khi di sản bị phỉ báng, xúc phạm
Những hành động phỉ báng, xúc phạm di sản Tín ngưỡng thờ Mẫu xuất hiện trên một tài khoản Youtuber có tên “Thầy Long 0984...” trong những ngày qua khiến cộng đồng những người theo Đạo Mẫu thực sự bức xúc. Nhiều ý kiến gay gắt lên án và đề nghị các cơ quan chức năng cần sớm vào cuộc, có biện pháp xử lý nghiêm hành vi xúc phạm di sản tín ngưỡng, tránh tạo tiền lệ cho các hành động sai trái có thể tiếp diễn sau này.
Xem thêm
Hộ chiếu vắc-xin sẽ mang đến những cơ hội gì cho Phú Quốc?

Hộ chiếu vắc-xin sẽ mang đến những cơ hội gì cho Phú Quốc?

Được coi là “phao cứu sinh” cho nhiều điểm đến du lịch trên thế giới, liệu hộ chiếu vắc-xin có phải là “tấm thẻ bài” đưa Phú Quốc nói riêng và du lịch Việt Nam nói chung tìm được hướng đi tươi sáng trong bối cảnh đại dịch vẫn diễn biến phức tạp?
Một ngày vào vai “nhà động vật học” giữa “thiên đường hoang dã” Vinpearl Safari

Một ngày vào vai “nhà động vật học” giữa “thiên đường hoang dã” Vinpearl Safari

Một ngày lạc bước tại Vinpearl Safari Phú Quốc, du khách có thể sẽ quên đi mọi bộn bề, để hòa mình vào thiên nhiên, làm bạn với những chú hà mã hiền hòa, cười hết cỡ với những anh bạn vượn cáo đuôi khoang láu cá hay băng qua những đồng cỏ savan hoang vu để ngắm nhìn cuộc sống của sư tử, tê giác châu Phi, hươu cao cổ, ngựa vằn...
Cộng đồng mạng “sốt xình xịch” với trào lưu #Missyou, bao giờ mới được vi vu đây?

Cộng đồng mạng “sốt xình xịch” với trào lưu #Missyou, bao giờ mới được vi vu đây?

Sau mấy tháng trời bị “kìm chân”, khát khao vi vu khắp dải đất chữ S của cộng đồng mạng đã tạo thành trào lưu #Miss you đang “sốt rần rần” trên mạng xã hội, với hình ảnh các điểm du lịch đẹp lịm tim ngay trong mùa dịch.
Tuyển Việt Nam sẽ rớt khỏi Top 100 thế giới nếu thua Oman

Tuyển Việt Nam sẽ rớt khỏi Top 100 thế giới nếu thua Oman

Tuyển Việt Nam có thể tuột khỏi Top 100 trên bảng xếp hạng FIFA nếu tiếp tục thua tuyển Oman ở lượt trận thứ 4 vòng loại World Cup 2022 khu vực Châu Á.
Lý do nào khiến Ánh Viên muốn từ giã bơi lội đỉnh cao?

Lý do nào khiến Ánh Viên muốn từ giã bơi lội đỉnh cao?

Kình ngư Nguyễn Thị Ánh Viên đã gửi đơn bày tỏ mong muốn chia tay đội tuyển bơi Việt Nam và từ giã sự nghiệp thi đấu bơi lội đỉnh cao.
Huấn luyện viên Park Hang-seo lý giải về 3 bàn thua trước tuyển Trung Quốc

Huấn luyện viên Park Hang-seo lý giải về 3 bàn thua trước tuyển Trung Quốc

Huấn luyện viên Park Hang-seo cảm thấy tiếc nuối khi đội tuyển Việt Nam thua sát nút 2-3 trước tuyển Trung Quốc. Ông thừa nhận việc thay hậu vệ vội vàng đã khiến đội nhà thua cuộc.
Dòng sông tuổi thơ

Dòng sông tuổi thơ

Trong cuộc đời mỗi con người, ai cũng phải trải qua những buồn vui, sóng gió đẩy đưa... Sông quê hương vẫn nằm đó, lắng nghe tiếng đổi thay của mỗi tuổi thơ, dịu dàng và thân thuộc.
Bà nội

Bà nội

Buổi chiều, bố đi làm về. Vào bàn ăn, vừa mở lồng bàn, bố đã reo: Trời! Bà cho cả nhà ăn những gì mà trông đã thấy ngon thế này. Nghe tiếng bố, Hiệp và Khuê, đứa mười lăm, đứa mười hai đang ở ngoài phòng học liền chạy vào. Trên bàn ăn, như có phép lạ, hiện lên sáu đĩa bánh trôi, sáu bát bánh chay, tất cả đều trắng phau.
Cô nàng i ngắn

Cô nàng i ngắn

Chuyến đi cao nguyên đá Đồng Văn của tôi lần ấy hoàn toàn ngẫu hứng. Nó được hình thành khi tôi ghé thăm anh bạn thân đang công tác tại Báo Biên Phòng.
Thanh Sơn, Khả Ngân: "Kết phim 11 tháng 5 ngày sẽ làm thỏa mãn khán giả"

Thanh Sơn, Khả Ngân: "Kết phim 11 tháng 5 ngày sẽ làm thỏa mãn khán giả"

Thanh Sơn, Khả Ngân đã có những tiết lộ thú vị về cái kết của phim "11 tháng 5 ngày".
Thủy Tiên - Công Vinh sao kê từ thiện hơn 177 tỉ đồng với 18.000 tờ A4

Thủy Tiên - Công Vinh sao kê từ thiện hơn 177 tỉ đồng với 18.000 tờ A4

Chiều 17.9, ca sĩ Thủy Tiên và Công Vinh có mặt tại ngân hàng để tiến hành sao kê số tiền kêu gọi ủng hộ miền Trung. Nữ ca sĩ tiết lộ sao kê dài 18.000 tờ A4 và con số cuối trong tài khoản là hơn 177 tỉ đồng.
Con gái ca sĩ Phi Nhung tiết lộ tình trạng sức khỏe của mẹ

Con gái ca sĩ Phi Nhung tiết lộ tình trạng sức khỏe của mẹ

Ca sĩ Phi Nhung bị nhiễm Covid-19 và được điều trị tại Bệnh viện Chợ Rẫy, TP.HCM.
Phiên bản di động