Ông D là bị đơn trong vụ án “Tranh chấp chia di sản thừa kế, huỷ giấy chứng nhận quyền sử dụng đất” do TAND tỉnh Thanh Hoá thụ lý giải quyết từ ngày 13/2/2023. Ông D thuộc trường hợp người cao tuổi có công với cách mạng được trợ giúp pháp lý theo Luật trợ giúp pháp lý 2017.
Theo đơn khởi kiện và bản tự khai của ông N.T.H (anh trai của ông D):
Bố mẹ ông là cụ Bằng và bà May (tên đã thay đổi) sinh được 4 người con, gồm anh em ông H, bà X và bà N.
Vợ chồng cụ Bằng có khối tài sản chung là mảnh đất tại huyện Như Thanh (cũ), tỉnh Thanh Hóa, giấy chứng nhận QSDĐ đứng tên cụ Bằng. Tuy nhiên, khi qua đời vợ chồng cụ Bằng không để lại di chúc về việc phân chia tài sản cho các con.
 |
| Trợ giúp viên pháp lý |
Toàn bộ khối tài sản được vợ chồng ông D quản lý và sử dụng. Năm 2017, ông H cùng hai người con khác của vợ chồng cụ Bằng (đều trú tại TP Thanh Hóa) nhiều lần đề nghị chia quyền thừa kế, song ông D không đồng ý vì cho rằng, mảnh đất này được bố mẹ cho và đã được UBND huyện Như Thanh (cũ) cấp GCNQSDĐ từ ngày 20/10/2005. Do đó, mảnh đất này không còn là di sản của vợ chồng cụ Bằng mà là tài sản riêng của ông D.
Không đồng tình về việc này, nên ông H và những người con khác của vợ chồng cụ Bằng đã khởi kiện vụ việc lên TAND tỉnh Thanh Hóa, yêu cầu hủy GCNQSDĐ do UBND huyện Như Thanh cấp ngày 20/10/2005 mang tên ông N.T.D.
Đồng thời, yêu cầu toàn chia di sản thừa kế là quyền sử dụng đất theo GCNQSDĐ do UBND huyện Như Thanh cấp ngày 10/8/1994 mang tên cụ Bằng. Các đồng thừa kế cho rằng việc UBND huyện Như Thanh làm thủ tục thừa kế và cấp GCNQSDĐ cho ông D từ ngày 20/10/2005 (nguồn gốc là do nhận thừa kế từ bố đẻ) trong khi vợ chồng cụ Bằng đang còn sống, không có bất kỳ thủ tục pháp lý nào về chuyển nhượng, tặng cho và không có sự đồng ý của các thành viên trong gia đình là không đúng quy định của pháp luật.
Trong khi đó, theo bản tự khai ông D trình bày như sau: Năm 1980 bố mẹ ông về khu đất này sinh sống và làm ăn. Đến năm 1981, ông D hoàn thành nghĩa vụ quân sự chuyển về địa phương sống cùng với bố mẹ.
Thời gian sau, vì điều kiện công việc ông bàn với bố mẹ đổi đất đang ở với đất bà Lý cùng thôn với diện tích khoảng 1.000 m2. Ông D cho rằng, diện tích đất nhiều hơn là do ông bỏ tiền để mua.
Năm 1994, bố ông được cấp GCNQSD đất, đến năm 2005 ông bà đã lập “Đơn xin ủy quyền quyền sử dụng đất” ngày 20/8/2005 với nội dung uỷ quyền toàn bộ mảnh đất này cho ông D sử dụng. Từ đó, ông D có căn cứ để làm thủ tục cấp giấy GCNQSDĐ là hoàn toàn hợp pháp. Do đó ông D không thống nhất chia di sản.
Quá trình bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho ông D, TGVPL đã sao chụp, nghiên cứu hồ sơ vụ án, làm việc với vợ chồng ông D cùng những người con khác của vợ chồng cụ Bằng. Đồng thời gặp những người làm chứng, trao đổi với cán bộ địa chính cấp xã, cấp huyện, cán bộ phòng Tài nguyên và Môi trường, thẩm phán giải quyết vụ án, soạn thảo các văn bản để xin xác nhận… nhằm tìm ra các chứng cứ, căn cứ pháp lý bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho ông D, tham gia hoà giải tại toà nhưng không thành.
TGVPL phân tích những bất lợi về trình tự, thủ tục, căn cứ pháp lý không đảm bảo khi UBND huyện Như Thanh thực hiện việc cấp GCNQSDĐ cho ông và hậu quả pháp lý để ông D được biết.
Ngày 28/9/2023 TAND tỉnh Thanh Hoá đưa vụ án ra xét xử, bản án sơ thẩm của TAND tỉnh Thanh Hoá phán quyết: Tuyên huỷ GCNQSDĐ đứng tên ông D. Chia di sản thừa kế theo pháp luật đối với di sản mà cụ Bằng để lại. Tổng diện tích đất thừa kế được chia làm 5 kỉ phần, ông D được nhận 2 kỉ phần (trong đó một kỉ phần là công tôn tạo mảnh đất), còn những người con khác của vợ chồng cụ Bằng được mỗi người một kỉ phần.
Theo chia sẻ của ông D, từ khi có con đường đi ngang qua nhà, giá đất lên cao, cũng từ đó tình cảm anh em rạn nứt.
Qua vụ việc này, TGVPL thấy rằng, nếu anh em mỗi người biết nhường nhịn một chút, cùng cởi mở trao đổi, thỏa thuận phân chia hợp lý tài sản bố mẹ để lại, làm rõ được công sức, quyền lợi của mỗi người đối với di sản đó thì tình cảm gia đình đã không bị rạn nứt - điều quý giá hơn bất cứ tài sản nào!
