Đề xuất người đóng BHXH từ năm 2025 không được rút một lần

Dự thảo luật BHXH sửa đổi trình Quốc hội đưa ra phương án để hạn chế rút bảo hiểm xã hội một lần, theo đó bổ sung tăng quyền lợi, tăng tính hấp dẫn, khuyến khích người lao động bảo lưu thời gian đóng để hưởng lương hưu thay vì nhận BHXH một lần. Đồng thời, có quy định người đóng BHXH từ năm 2025 không được rút một lần.

Tờ trình nêu ra hai phương án quy định điều kiện hưởng BHXH một lần. Phương án 1 quy định việc hưởng BHXH một lần đối với hai nhóm người lao động khác nhau.

Nhóm 1 là những người lao động đã tham gia BHXH trước khi Luật BHXH sửa đổi lần này có hiệu lực, sau 12 tháng nghỉ việc, có nhu cầu thì được nhận BHXH một lần. Nhưng sự khác biệt lần này là, nếu người lao động lựa chọn bảo lưu, không nhận tiền "một cục" thì sẽ được hưởng các quyền lợi bổ sung. Trường hợp người lao động đã lựa chọn rút khỏi hệ thống thì không được nhận các quyền lợi bổ sung nêu trên.

Với nhóm 2, người lao động bắt đầu tham gia BHXH từ thời điểm luật này có hiệu lực trở đi (dự kiến 1/7/2025) không được nhận BHXH một lần (trừ các trường hợp: Đủ tuổi hưởng lương hưu mà chưa đủ năm đóng để hưởng lương hưu; ra nước ngoài để định cư hoặc bị mắc một trong những bệnh nguy hiểm đến tính mạng theo quy định tại Điều 60 Luật BHXH hiện hành).

Đề xuất này hướng tới mục đích hạn chế dần tình trạng hưởng BHXH một lần của thời gian qua. Theo dữ liệu thống kê thời gian qua thì tới đây, trong những năm đầu áp dụng quy định này, số người rút bảo hiểm một lần không giảm nhiều.

Đánh giá tác động của chính sách, Chính phủ cho rằng, do chỉ áp dụng đối với người lao động bắt đầu tham gia BHXH từ ngày luật này có hiệu lực nên hơn 17,5 triệu người lao động đang tham gia BHXH vẫn có quyền lựa chọn hưởng BHXH một lần.

Về phương án 2 quy định: "Sau 12 tháng không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc, không tham gia BHXH tự nguyện và có thời gian đóng BHXH chưa đủ 20 năm mà người lao động có yêu cầu thì được giải quyết một phần nhưng tối đa không quá 50% tổng thời gian đã đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất. Thời gian đóng BHXH còn lại được bảo lưu để người lao động tiếp tục tham gia và hưởng các chế độ BHXH".

Phương án này hài hòa quyền lợi người lao động và chính sách an sinh xã hội lâu dài. Mặc dù, số lượt người hưởng BHXH một lần có thể không giảm nhiều so với hiện hành nhưng khi người lao động hưởng BHXH một lần thì cũng không hoàn toàn ra khỏi hệ thống do vẫn bảo lưu một phần thời gian đóng còn lại (không ảnh hưởng tới số người tham gia).

Người lao động khi tiếp tục tham gia sẽ được cộng nối thời gian đóng để hưởng chế độ BHXH với quyền lợi hưởng cao hơn. Bên cạnh đó, người lao động có động lực hơn để tiếp tục tham gia, tích lũy quá trình đóng để đủ điều kiện hưởng lương hưu.

Đây là phương án vừa đáp ứng được nhu cầu nhận BHXH một lần của người lao động trong thời điểm hiện tại, song cũng đáp ứng được yêu cầu bảo đảm sự ổn định của hệ thống và quyền lợi của người lao động trong dài hạn.

Như vậy, sau 7 năm thực hiện Luật BHXH năm 2014, trong 4,5 triệu lượt người hưởng BHXH một lần, có gần 1,3 triệu lượt người lại tiếp tục tham gia BHXH. Số này chiếm gần 28% tổng số lượt người nhận BHXH một lần giai đoạn 2016-2022.

Dự thảo Luật BHXH sửa dự kiến trình Quốc hội thảo luận tại kì họp Quốc hội tháng 10/2023, thông qua tại kì họp tháng 5/2024 và có hiệu lực từ năm 2025…