Con người dưới cách nhìn của Y học cổ truyền (Kì 5)

Các kì trước, chúng ta đã tìm hiểu về tạng Tâm và Tâm bào lạc trong Y học cổ truyền. Nhiều người cho rằng tạng Tâm được nói đến trong Y học cổ truyền tương đương với quả tim trong Y học hiện đại. Vậy thực sự tạng Tâm có phải là tim hay không? Nếu không giống nhau thì hai khai niệm này có điểm gì tương đồng và khác nhau ở điểm nào?...

A. Công năng tạng Tâm với sức khỏe con người

7. Sự giống và khác nhau giữa tạng Tâm và quả Tim

Như vậy tạng Tâm trong Y học cổ truyền có các công năng sau đây:

Tâm chủ Thần minh

Tâm chủ huyết mạnh, tinh hoa của tâm biểu hiện ra ở mặt

Tâm chủ Quân hỏa

Tâm khai khiếu ra lưỡi

Hệ thống Tim mạch trong Y học hiện đại bao gồm quả tim và mạch máu cũng đảm nhiệm các chức năng quan trọng trong cơ thể, ảnh hưởng trực tiếp đến sự sống của con người. Các chức năng của hệ thống tim mạch bao gồm:

Cung cấp oxi và dưỡng chất cho các cơ quan, tổ chức. Đồng thời đưa các chất thải đến các cơ quan có nhiệm vụ đào thải ra ngoài.

Là kênh thông tin liên lạc bằng thể dịch: Máu vận chuyển các hormon, các enzym đến các cơ quan, giúp liên lạc giữa các cơ quan với nhau.

Điều hòa thân nhiệt: Dòng máu nóng giúp sưởi ấm cho các cơ quan, đồng thời làm nhiệm vụ tản nhiệt cho cơ thể khi nhiệt độ cơ thể tăng cao.

Như vậy, giữa tạng Tâm của Y học cổ truyền và quả Tim của Y học hiện đại có nhiều điểm tương đồng.

Cả hai cùng có vai trò quyết định sự sống còn của cơ thể.

Cả hai cùng đóng vai trò quan trọng trong việc đưa huyết (máu) đi nuôi dưỡng toàn bộ cơ thể.

Hệ tim mạch có vai trò điều hòa thân nhiệt cơ thể. Đây là một phần trong vai trò chức năng “Quân hỏa” của tạng Tâm.

Tuy nhiên, tạng Tâm và quả tim không phải là một. Chúng ta thấy các chức năng của hệ tim mạch trong Y học hiện đại là một phần chức năng của tạng Tâm trong Y học cổ truyền. Có một số chức năng của tạng Tâm mà quả Tim trong Y học hiện đại không có.

Tâm là quân chủ, điều hành hoạt động của ngũ tạng lục phủ, giữ cho các tạng phủ hoạt động nhịp nhàng. Trong khi đó tim mạch giữ vai trò như một kênh dẫn truyền thông tin, vận chuyển hormone, enzym giúp các cơ quan liên lạc với nhau.

Tâm khai khiếu ra ở lưỡi, các biểu hiện của lưỡi có thể cho biết tình trạng hoạt động của tạng Tâm.

“Quân hỏa” của Tâm không phải chỉ là đưa nhiệt đến sưởi ấm cho các cơ quan, cơ thể; mà thứ “hỏa” này còn giúp co các tạng phủ phát sinh, phát triển.

8. Sự giống và khác nhau giữa Tâm bào lạc và màng tim

Tâm bào lạc và màng tim đều là bộ phận bao bọc bên ngoài và bảo vệ một tạng, một cơ quan trong cơ thể. Tuy nhiên sự bảo vệ này không phải hoàn toàn giống nhau.

Màng tim có chức năng giữ cho tim có cấu trúc tốt nhất, tránh khỏi tình trạng tim giãn đột ngột, ngăn chặn việc đổ đầy quá mức của tim, ngăn cách tim với các cấu trúc xung quanh. Đồng thời màng ngoài tim giúp giảm ma sát với giữa tim với các cấu trúc xung quanh khi tim co bóp. Tuy nhiên, nếu không có màng ngoài tim thì chức năng của tim vẫn được duy trì.

Trong khi đó, Tâm bào lạc cũng bảo vệ tạng Tâm nhưng có vai trò quan trọng. Nếu thiếu sự bảo vệ của Tâm bào lạc, tạng Tâm có thể bị tà khí xâm nhập vào và gây bệnh. Nếu tà khí xâm nhập vào tạng Tâm đồng nghĩa với việc sự sống của một người bị đe dọa. Đồng thời, ngoài vai trò bảo vệ tạng Tâm khỏi sự xâm nhập của tà khí, Tâm bào lạc còn đóng vai trò như cánh tay của Tâm, thay mặt tạng Tâm (quân chủ - vua) mà hành sự.

Như vậy, cùng là tổ chức bảo vệ bên ngoài của một tạng, một cơ quan quan trọng trong cơ thể, nhưng Tâm bào lạc có vai trò quan trọng hơn và nó được coi là một tạng. Trong khi đó màng tim chỉ được coi như một lớp màng bảo vệ, chứ không phải một cơ quan.

Mời quý độc giả đón đọc kì 6 với nội dung tiếp theo của: “Con người dưới cách nhìn của Y học cổ truyền”. Chuyên mục được sự đồng hành của Công ty CP truyền thông chăm sóc sức khỏe Sao Đại Việt - Phòng khám chuyên khoa Y học cổ truyền Sao Đại Việt - Thành viên Hội Giáo dục chăm sóc sức khỏe cộng đồng Việt Nam. Địa chỉ: Số 18 Nguyễn Đổng Chi, phường Cầu Diễn, quận Nam Từ Liêm, TP Hà Nội.

Điện thoại: 0243.207.26.26 - Di động: 084.777.6863.

www.facebook.com/toasangtroiyeuthuong

www.saodaiviet.vn

Email: saodaiviet.vn@gmail.com

Youtube: Sao Đại Việt

Mọi ý kiến về bài viết, xin quý vị vui lòng liên lạc với địa chỉ trên.

Con người dưới cách nhìn của Y học cổ truyền (Kì 4) Con người dưới cách nhìn của Y học cổ truyền (Kì 4)
Con người dưới cách nhìn của Y học cổ truyền (Kì 3) Con người dưới cách nhìn của Y học cổ truyền (Kì 3)
Con người dưới cách nhìn của Y học cổ truyền  (Kì 2) Con người dưới cách nhìn của Y học cổ truyền (Kì 2)
BS Đỗ Nam Khánh & BS YHCT Nguyễn Mạnh Linh

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Phẫu thuật nội soi điều trị thành công nhiều ca viêm ruột thừa cấp tại Trung tâm Y tế Hoàng Mai

Phẫu thuật nội soi điều trị thành công nhiều ca viêm ruột thừa cấp tại Trung tâm Y tế Hoàng Mai

Viêm ruột thừa cấp là một trong những bệnh lý ngoại khoa thường gặp, có thể xảy ra ở nhiều lứa tuổi. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm như viêm phúc mạc, nhiễm trùng ổ bụng, thậm chí đe dọa tính mạng người bệnh. Thời gian gần đây, Trung tâm Y tế Hoàng Mai đã liên tiếp thực hiện thành công nhiều ca phẫu thuật nội soi cắt ruột thừa, giúp người bệnh được điều trị hiệu quả ngay tại địa phương.
Boxer’s Fracture - Chấn thương gãy xương bàn tay dễ gặp sau va chạm mạnh

Boxer’s Fracture - Chấn thương gãy xương bàn tay dễ gặp sau va chạm mạnh

Đằng sau những cú đấm mạnh trên võ đài hay chỉ đơn giản là một va chạm trong sinh hoạt hằng ngày, bàn tay rất dễ trở thành “nạn nhân” của một dạng chấn thương khá điển hình trong y khoa: Boxer’s Fracture. Điều đáng nói, chấn thương này không chỉ xảy ra với vận động viên boxing mà có thể gặp ở bất kỳ ai.
Bộ Y tế chấn chỉnh hoạt động hiến, lấy, ghép mô và bộ phận cơ thể người

Bộ Y tế chấn chỉnh hoạt động hiến, lấy, ghép mô và bộ phận cơ thể người

Bộ Y tế yêu cầu toàn ngành y tế tăng cường quản lý, chấn chỉnh hoạt động hiến, lấy và ghép mô, bộ phận cơ thể người nhằm bảo đảm tuân thủ pháp luật và bảo vệ sức khỏe, tính mạng người dân.
Cứu sống bệnh nhân biến chứng sau áp xe amidan

Cứu sống bệnh nhân biến chứng sau áp xe amidan

Đau họng, sốt, tự mua thuốc điều trị là thói quen của rất nhiều người hiện nay. Tuy nhiên, trên thực tế, cách làm này chỉ điều trị được một số triệu chứng, mà không tìm ra căn nguyên gốc của bệnh. Do đó, có thể đẩy chính mình vào tình trạng nguy hiểm. Câu chuyện của bệnh nhân N.H.T. là một ví dụ cụ thể:
Tiêu hoá khoẻ - Gốc rễ của trường thọ

Tiêu hoá khoẻ - Gốc rễ của trường thọ

Qua nghiên cứu ngày càng cho thấy hệ tiêu hóa giữ vai trò trung tâm trong miễn dịch, chuyển hóa và cả sức khỏe tinh thần. Vì vậy, nói đến trường thọ một cách thực chất, cần bắt đầu từ việc xây dựng một hệ tiêu hóa khỏe mạnh và ổn định...

Tin khác

Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ cứu sống bệnh nhân xuất huyết nguy kịch

Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ cứu sống bệnh nhân xuất huyết nguy kịch
Ngày 6/3, Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ cho biết các bác sĩ của bệnh viện vừa can thiệp nội mạch thành công, kịp thời cứu sống một bệnh nhân bị xuất huyết nặng do ung thư vòm hầu xâm lấn động mạch cảnh trong – tình trạng hiếm gặp nhưng đặc biệt nguy hiểm, có thể đe dọa tính mạng trong thời gian rất ngắn.

Làm chủ kỹ thuật khó trong không gian vài milimet, cứu sống bệnh nhân 73 tuổi có khối máu tụ nguy hiểm ở não

Làm chủ kỹ thuật khó trong không gian vài milimet, cứu sống bệnh nhân 73 tuổi có khối máu tụ nguy hiểm ở não
Bệnh nhân 73 tuổi nhập viện trong tình trạng gần như mất tri giác do khối máu tụ lớn chèn ép não, nguy cơ tàn phế hoặc tử vong cao. Bằng việc làm chủ kỹ thuật nội soi thần kinh trong không gian rất hẹp vài milimet, ê-kíp bác sĩ Vinmec đã lấy sạch khối máu tụ chỉ sau 2 giờ mổ cấp cứu, giúp bệnh nhân hồi phục ngoạn mục sau 5 ngày.

Để cơn hen không còn là “Nỗi ám ảnh” khi thời tiết chuyển mùa

Để cơn hen không còn là “Nỗi ám ảnh” khi thời tiết chuyển mùa
TS.BS Nguyễn Hữu Trường - Phó Giám đốc Trung tâm Dị ứng - Miễn dịch lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai đưa ra những “tư vấn vàng” giúp người cao tuổi kiểm soát bệnh hen phế quản, vui sống khỏe mạnh khi thời tiết chuyển mùa nồm ẩm, mưa rét.

Cấp cứu kịp thời bệnh nhi chấn thương sọ não nặng sau tai nạn

Cấp cứu kịp thời bệnh nhi chấn thương sọ não nặng sau tai nạn
Các bác sĩ Bệnh viện Nhi Thanh Hóa vừa điều trị thành công trường hợp bệnh nhi bị chấn thương sọ não nặng do tai nạn khi chơi patin.

5 sai lầm trong ăn uống khiến tuổi thọ ngắn lại

5 sai lầm trong ăn uống khiến tuổi thọ ngắn lại
Chúng ta thường tìm kiếm bí quyết sống lâu ở thuốc bổ đắt tiền hay công nghệ y học hiện đại, nhưng lại bỏ qua điều giản dị nhất: Bữa ăn hằng ngày. Nhiều nghiên cứu về lão khoa cho thấy tuổi sinh học không chỉ phụ thuộc vào gen, mà chịu tác động sâu sắc từ thói quen dinh dưỡng lặp đi lặp lại qua năm tháng. Vì vậy, muốn nói đến trường thọ, trước hết phải nhìn lại cách ăn - mỗi ngày...

Sau kỳ nghỉ Tết, người cao tuổi cần chủ động tầm soát sức khỏe

Sau kỳ nghỉ Tết, người cao tuổi cần chủ động tầm soát sức khỏe
Tết Nguyên đán là dịp sum họp, vui xuân, nhưng cũng là khoảng thời gian nhiều người cao tuổi xao nhãng việc dùng thuốc, ăn uống thiếu kiểm soát, thức khuya, ít vận động. Không ít trường hợp sau kỳ nghỉ xuất hiện tăng huyết áp, rối loạn đường huyết, tái phát bệnh tim mạch hoặc nhập viện vì đột quỵ, suy tim, biến chứng đái tháo đường.

Bệnh viện Bình Dân: Lần đầu tiên tại Việt Nam phẫu thuật robot điều trị phổi biệt lập

Bệnh viện Bình Dân: Lần đầu tiên tại Việt Nam phẫu thuật robot điều trị phổi biệt lập
Bệnh viện Bình Dân vừa thực hiện thành công ca phẫu thuật robot cắt thùy dưới phổi trái cho một bệnh nhân mắc phổi biệt lập nội thùy – đánh dấu trường hợp đầu tiên tại Việt Nam điều trị bệnh lý này bằng công nghệ robot.

Vinmec khai trương Bệnh viện Vinmec Ocean Park 2 – Mô hình Y tế tích hợp đầu tiên tại Việt Nam

Vinmec khai trương Bệnh viện Vinmec Ocean Park 2 – Mô hình Y tế tích hợp đầu tiên tại Việt Nam
Ngày 01/03/2026, Hệ thống Y tế Vinmec chính thức khai trương bệnh viện thứ 10 - Vinmec Ocean Park 2, có tổng vốn đầu tư 1.482 tỷ đồng. Đây là bệnh viện đầu tiên triển khai mô hình tích hợp đồng bộ và tại chỗ việc điều trị - phục hồi - an dưỡng, chuyển từ “chữa bệnh đơn thuần” sang “chăm sóc toàn diện”, thiết lập chuẩn mực hoàn toàn mới trong lĩnh vực y tế chất lượng cao tại Việt Nam.

Nha khoa Sài Gòn Tâm Đức bị tước giấy phép hoạt động

Nha khoa Sài Gòn Tâm Đức bị tước giấy phép hoạt động
Công ty TNHH Nha khoa Sài Gòn Tâm Đức TP Hồ Chí Minh bị tước quyền sử dụng giấy phép hoạt động khám bệnh, chữa bệnh có thời hạn do vi phạm về lĩnh vực y tế.

Hội thảo chính sách sửa đổi, bổ sung Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá

Hội thảo chính sách sửa đổi, bổ sung Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá
Sáng 27/2/2026, tại Hà Nội, Bộ Y tế tổ chức Hội thảo truyền thông chính sách của Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Còn nắm tay nhau, còn niềm tin nơi phòng chạy thận

Còn nắm tay nhau, còn niềm tin nơi phòng chạy thận
Giữa những ngày cuối tháng Hai, khi mùa xuân dịu dàng ghé qua tại, Bệnh viện Đa khoa thành phố Vinh vẫn có một câu chuyện lặng lẽ khiến nhiều người không khỏi xúc động. Hai bệnh nhân chạy thận định kỳ – mỗi người chỉ còn một chân – vẫn ngày ngày nắm chặt tay nhau đi qua hành lang bệnh viện. Và bên cạnh họ, những người thầy thuốc trong màu áo blouse trắng âm thầm chăm sóc, nâng đỡ niềm tin vào sự sống.

Giải pháp điều trị thoái hóa khớp gối cho người bệnh cao tuổi

Giải pháp điều trị thoái hóa khớp gối cho người bệnh cao tuổi
Bệnh viện đa khoa tỉnh Thanh Hóa vừa phẫu thuật thành công cho bệnh nhân 76 tuổi bị thoái hóa khớp gối bằng phương pháp thay khớp gối toàn phần bảo toàn cơ.

Bệnh viện Đa khoa Thanh Chương đưa vào sử dụng hệ thống máy đo loãng xương hiện đại từ Hàn Quốc

Bệnh viện Đa khoa Thanh Chương đưa vào sử dụng hệ thống máy đo loãng xương hiện đại từ Hàn Quốc
Bệnh viện Thanh Chương tiếp tục khẳng định quyết tâm nâng cao chất lượng khám chữa bệnh khi chính thức đưa vào vận hành hệ thống máy đo mật độ xương toàn thân Osteosys SMART FAN-BEAM (Hàn Quốc). Việc đầu tư trang thiết bị hiện đại này đánh dấu bước tiến quan trọng trong công tác chẩn đoán, tầm soát và điều trị các bệnh lý cơ xương khớp, đặc biệt là bệnh loãng xương – căn bệnh đang có xu hướng gia tăng và ngày càng trẻ hóa.

Việt Nam mua “siêu máy” xạ trị proton nghìn tỷ thế hệ mới nhất - Cuộc cách mạng điều trị bệnh ung thư theo chuẩn thế giới

Việt Nam mua “siêu máy” xạ trị proton nghìn tỷ thế hệ mới nhất - Cuộc cách mạng điều trị bệnh ung thư theo chuẩn thế giới
Chiều ngày 18 tháng 2 tại Washington, DC (Mỹ), trước sự chứng kiến của Tổng Bí thư Tô Lâm và đoàn biểu cấp cao, cùng đại diện Bộ Thương mại Mỹ gồm Thứ trưởng, Trợ lý Bộ trưởng Thương mại Mỹ David Fogel và Thứ trưởng, Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ Michael G. DeSombre, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh và Tập đoàn Công nghệ Thiết bị Y tế hàng đầu của Mỹ Mevion (Mevion Medical Systems, Inc.) chính thức ký Hợp đồng Mua và chuyển giao công nghệ vận hành hệ thống “siêu máy” điều trị ung thư Proton MEVION S250-FIT thế hệ mới nhất (S250-Fit), hiện đại hàng đầu thế giới, trị giá gần hai nghìn tỷ đồng.

Trong dịp lễ, Tết, NCT cần ăn uống khoa học để kiểm soát bệnh gút

Trong dịp lễ, Tết, NCT cần ăn uống khoa học để kiểm soát bệnh gút
Khi những cơn gió lạnh cuối đông tràn về cũng là lúc không khí lễ hội, tất niên và đón chào năm mới rộn ràng khắp các ngõ phố. Trong niềm vui sum họp, quây quần bên mâm cỗ ngày Xuân, với hàng triệu người đang sống chung với bệnh gút, đặc biệt là NCT, đây lại là giai đoạn đầy “thử thách”, tiềm ẩn nguy cơ bùng phát những cơn đau cấp tính, ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống...
Xem thêm
Phẫu thuật nội soi điều trị thành công nhiều ca viêm ruột thừa cấp tại Trung tâm Y tế Hoàng Mai

Phẫu thuật nội soi điều trị thành công nhiều ca viêm ruột thừa cấp tại Trung tâm Y tế Hoàng Mai

Trung tâm Y tế Hoàng Mai đã liên tiếp thực hiện thành công nhiều ca phẫu thuật nội soi cắt ruột thừa, giúp người bệnh được điều trị hiệu quả ngay tại địa phương
Boxer’s Fracture - Chấn thương gãy xương bàn tay dễ gặp sau va chạm mạnh

Boxer’s Fracture - Chấn thương gãy xương bàn tay dễ gặp sau va chạm mạnh

Đằng sau những cú đấm mạnh trên võ đài hay chỉ đơn giản là một va chạm trong sinh hoạt hằng ngày, bàn tay rất dễ trở thành “nạn nhân” của một dạng chấn thương khá điển hình trong y khoa: Boxer’s Fracture. Điều đáng nói, chấn thương này không chỉ xảy ra với vận động viên boxing mà có thể gặp ở bất kỳ ai.
Bộ Y tế chấn chỉnh hoạt động hiến, lấy, ghép mô và bộ phận cơ thể người

Bộ Y tế chấn chỉnh hoạt động hiến, lấy, ghép mô và bộ phận cơ thể người

Bộ Y tế yêu cầu toàn ngành y tế tăng cường quản lý, chấn chỉnh hoạt động hiến, lấy và ghép mô, bộ phận cơ thể người nhằm bảo đảm tuân thủ pháp luật và bảo vệ sức khỏe, tính mạng người dân.
Để cơn hen không còn là “Nỗi ám ảnh” khi thời tiết chuyển mùa

Để cơn hen không còn là “Nỗi ám ảnh” khi thời tiết chuyển mùa

TS.BS Nguyễn Hữu Trường - Phó Giám đốc Trung tâm Dị ứng - Miễn dịch lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai đưa ra những “tư vấn vàng” giúp người cao tuổi kiểm soát bệnh hen phế quản, vui sống khỏe mạnh khi thời tiết chuyển mùa nồm ẩm, mưa rét.
Giải pháp điều trị thoái hóa khớp gối cho người bệnh cao tuổi

Giải pháp điều trị thoái hóa khớp gối cho người bệnh cao tuổi

Bệnh viện đa khoa tỉnh Thanh Hóa vừa phẫu thuật thành công bệnh nhân 76 tuổi bị thoái hóa khớp gối bằng phương pháp thay khớp gối toàn phần bảo toàn cơ.
Chủ động phòng ngừa bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính khi trời rét - Lời khuyên đặc biệt cho người cao tuổi

Chủ động phòng ngừa bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính khi trời rét - Lời khuyên đặc biệt cho người cao tuổi

Thời tiết lạnh dễ làm bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) bùng phát, đặc biệt ở người cao tuổi. Bài viết cập nhật dấu hiệu, cách phòng ngừa và lời khuyên từ chuyên gia y tế.
Sau kỳ nghỉ Tết, người cao tuổi cần chủ động tầm soát sức khỏe

Sau kỳ nghỉ Tết, người cao tuổi cần chủ động tầm soát sức khỏe

Tết Nguyên đán là dịp sum họp, vui xuân, nhưng cũng là khoảng thời gian nhiều người cao tuổi xao nhãng việc dùng thuốc, ăn uống thiếu kiểm soát, thức khuya, ít vận động. Không ít trường hợp sau kỳ nghỉ xuất hiện tăng huyết áp, rối loạn đường huyết, tái phát bệnh tim mạch hoặc nhập viện vì đột quỵ, suy tim, biến chứng đái tháo đường.
Vinmec Nha Trang cứu bệnh nhân nước ngoài cao tuổi sốc tim, nguy cơ đột tử cận kề

Vinmec Nha Trang cứu bệnh nhân nước ngoài cao tuổi sốc tim, nguy cơ đột tử cận kề

Nhập viện trong tình trạng sốc tim nặng do nhồi máu cơ tim cấp, nguy cơ tử vong rất cao, bệnh nhân người Trung Quốc 79 tuổi đã được các bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Vinmec Nha Trang cứu sống ngoạn mục nhờ phối hợp nhiều kỹ thuật can thiệp tim mạch phức tạp.
Ba lần phẫu thuật cứu cụ ông mắc hai bệnh ung thư

Ba lần phẫu thuật cứu cụ ông mắc hai bệnh ung thư

Ở tuổi 70, ông Đông bất ngờ phát hiện mắc cùng lúc ung thư hạ họng, ung thư thực quản và phì đại tuyến tiền liệt. Các bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City đã tiến hành liên tiếp 3 ca phẫu thuật nội soi ít xâm lấn, vừa triệt căn ung thư, vừa
Phiên bản di động