Chữ “Thọ” ngày Tết

Dân tộc Việt Nam có truyền thống kính trọng người già, xem người già, người có tuổi là người có nhiều kinh nghiệm, người hiểu biết. Cho nên dân gian thường nói: “Kính lão đắc thọ”, hay “Kính già già để tuổi cho”...
Vào những dịp Tết, người ta hay chúc nhau mọi sự tốt lành. Trẻ con thì được chúc mau lớn nên người, người làm ăn thì được chúc buôn bán phát đạt, người đi học thì được chúc học hành tấn tới, đỗ đạt, làm quan... Đặc biệt là những người già cả thường được chúc có sức khỏe dồi dào, sống lâu trăm tuổi. Đó là ước nguyện muôn đời mà con người mong ước vươn tới. Khỏe mạnh, sống lâu người ta gọi là “Thọ”. Vậy, nguồn gốc chữ “Thọ” như thế nào tưởng cũng nên tìm hiểu qua đôi chút cho biết.

Ngày xưa, khi điều kiện về y tế chưa phát triển, con người cũng chưa có ý thức lắm về việc học hỏi và vận dụng các kiến thức về y học để chăm sóc cho sức khỏe của mình, nên con người sống không mấy thọ. Một số bệnh ngày nay y học xem rất thông thường, nhưng ngày xưa là đã khá trầm trọng. Việc con người thời xưa sống đến 50 tuổi là một việc đáng mừng nên tổ chức tiệc ăn mừng, mà người ta gọi là mừng thọ, mừng thọ ngũ tuần, lục tuần... Về nguồn gốc của chữ “Thọ” thì theo truyền thuyết là nó bắt nguồn từ Trung Quốc, vào thời vua Phục Hy. Vua Phục Hy căn cứ vào Hà Đồ trên lưng con long mã nổi trên sông Hoàng Hà đặt ra tám quẻ và sáng tạo ra lối chữ long thư (hình dáng ngoằn ngoèo và dài như con rồng). Rồi tiếp đến các hoàng đế sau lập ra các kiểu chữ điểu tích (kiểu vết chân chim), quy thư (kiểu hình con rùa), khoa đẩu (kiểu hình dài như nòng nọc)...

Chữ “Thọ” ngày Tết

Các kiểu chữ này đều được tạo ra trên nguyên tắc lục thư (sáu cách cấu tạo nên chữ Hán: Tượng hình, chỉ sự, hội ý, hình thanh, chuyển chú và giả tá). Từ đời nhà Thương chữ “Thọ” đã được sử dụng mặc dù còn rất thô sơ, chưa có hình thể hoàn chỉnh như bây giờ. Như chúng ta đã biết, chữ Hán là một thứ chữ tượng hình, ý nghĩa của nó nằm ngay trong hình thể của chữ, cho nên khi khái niệm về chữ “Thọ” ra đời, người ta cảm thấy rất khó khăn khi cụ thể hóa nó cho trọn ý nghĩa và hình thể của chữ. Vì vậy, người ta bèn mượn chữ “Trù” trong chữ giáp cốt để ghi khái niệm chữ “Thọ”. “Trù” có nghĩa là luống đất, mà luống đất thì chạy dài, uốn lượn theo địa hình trồng trọt, với hàm ý lâu dài, bền chặt, tốt tươi. Với hàm ý đó nên chữ “Trù” dễ dàng được chấp nhận sử dụng để diễn đạt cho khái niệm của chữ “Thọ”. Về sau, người ta cảm thấy bất tiện vì một chữ mà diễn đạt hai nghĩa hoàn toàn khác nhau, dễ gây hiểu lầm và khó phân biệt, nên người ta đã ghép thêm một chữ “Lão” (nghĩa là già) vào phía bên trên để chỉ ý. Như vậy, chữ “Thọ” lúc đầu là chữ hình thanh, sau này chuyển sang loại chỉ sự. Kể từ đó chữ “Thọ” không có sự thay đổi gì nữa và được sử dụng rộng rãi trong suốt chiều dài lịch sử và cho mãi đến sau này.

Vì chữ “Thọ” hàm nghĩa tốt, nên nó được mọi người ưa thích và sử dụng trong các lễ hiếu hỉ, khao vọng, tết nhất. Người ta chúc nhau “Bách niên giai lão”, “Phúc như Đông hải, thọ tỉ Nam sơn”... với hàm ý khỏe mạnh, sống có nhân đức, nhân nghĩa được trường thọ với đời.

Cũng từ đó chữ “Thọ” được tôn vinh, nó được in trên thiệp, trên tranh... với các kiểu chữ khác nhau tạo cho nó thêm diễm lệ, viên mãn và giá trị của nó cũng được nâng lên. Rồi trong những ngày Tết Nguyên đán, người ta mua chữ “Thọ” về dán ở nhà, mua tranh Phước - Lộc - Thọ về treo, cũng như trưng tượng Phước - Lộc - Thọ... Tất cả nhằm hướng tới một năm mới tốt lành, an khang thịnh vượng, sức khỏe dồi dào, sống lâu trăm tuổi...

Vũ Thanh

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

NSND Trần Hạnh qua đời ở tuổi 92

NSND Trần Hạnh qua đời ở tuổi 92

NSND Trần Hạnh qua đời rạng sáng 4/3 tại nhà riêng ở Hà Nội, khép lại cuộc đời nghệ sĩ mấy chục năm cống hiến cho nghệ thuật.
Trải nghiệm Nam Phú Quốc, mơ về một tương lai

Trải nghiệm Nam Phú Quốc, mơ về một tương lai

Khung cảnh tuyệt mỹ, nghỉ dưỡng sang chảnh, giải trí đỉnh cao…, tất cả những điều đó dường như chưa đủ để khắc hoạ thành phố biển đảo đầu tiên tại Việt Nam - Phú Quốc. Bởi lẽ, mỗi ngày tại đây, ta lại thấy một diện mạo mới được đắp bồi, một nguồn sức sống mới đang sục sôi, đặc biệt là phía Nam đảo Ngọc.
Lời tiên đoán về “Hạt gạo làng ta/Gửi về phương xa”

Lời tiên đoán về “Hạt gạo làng ta/Gửi về phương xa”

Trần Đăng Khoa ngày ấy cũng không thể nghĩ “Hạt gạo làng ta… Gửi về phương xa” sẽ như một lời tiên đoán về một ngày “Hạt gạo làng ta” sẽ xuất khẩu tới phương xa năm châu bốn biển.
Trần Trương người viết nhiều tác phẩm về non thiêng Yên Tử

Trần Trương người viết nhiều tác phẩm về non thiêng Yên Tử

Yên Tử là nơi hình thành và phát triển của Trung tâm Phật giáo Thiền Tông thuần Việt, do người Việt trực tiếp sáng lập, cũng là nơi hội tụ quần thể di tích lớn mang kiến trúc cổ kính được xây dựng, tu bổ và tôn tạo qua các triều đại phong kiến Việt Nam: Lý - Trần - Lê - Nguyễn, được đặc biệt quan tâm bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị ở thời nay.
Võ Liệt - "Địa linh nhân kiệt"

Võ Liệt - "Địa linh nhân kiệt"

Về Thanh Chương (Nghệ An) theo quốc lộ 46 nối đường Hồ Chí Minh qua cầu Rộ sẽ tới xã Võ Liệt một vùng quê "Địa linh nhân kiệt". Tại đây, tiếng trống phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh 1930 - 1931 được gióng lên, cùng với lá cờ đỏ búa liềm ghi đậm dấu ấn một thời oanh liệt của vùng quê nghèo khó nhưng giàu lòng yêu nước…

Tin khác

MV triệu view “Arise’21- Ta sẽ hồi sinh”: Deadline “không tưởng” và niềm tin bừng sáng

MV triệu view “Arise’21- Ta sẽ hồi sinh”: Deadline “không tưởng” và niềm tin bừng sáng
7 ngày - nhiều người sẽ nghĩ chỉ “bằng niềm tin” mới có thể hoàn thiện một MV ca nhạc hội tụ dàn Diva, Divo và các sao “khủng” như Mỹ Linh, Tùng Dương, Hồ Ngọc Hà, Uyên Linh, Osad…. Vậy mà ekip thực hiện “Arise’21 - Ta sẽ hồi sinh” đã biến điều không thể thành có thể, đưa MV trở thành một hiện tượng trên mạng xã hội.

Nghệ sĩ kêu gọi ủng hộ Thương Tín sau nhập viện vì đột quỵ

Nghệ sĩ kêu gọi ủng hộ Thương Tín sau nhập viện vì đột quỵ
Theo chị Bùi Kim Chi - vợ nghệ sỹ Thương Tín cho biết thì Thương Tín đã tỉnh, anh có thể nhận ra mặt từng người quen. Tuy sức khoẻ còn khá yếu nhưng Thương Tín đã đòi được về nhà vì lo nếu nằm viện tiếp sẽ rất tốn kém.

Sun World Fansipan Legend: Anh đào Nhật Bản nở rộ, đẹp như chốn Phù Tang

Sun World Fansipan Legend: Anh đào Nhật Bản nở rộ, đẹp như chốn Phù Tang
Hơn 200 gốc anh đào Nhật Bản, 100 gốc đào Himalaya cùng 200 gốc đào rừng Hoàng Liên đang bung nở rực rỡ tại khu du lịch Sun World Fansipan Legend, tạo nên một khung cảnh mãn nhãn, đẹp tựa chốn Phù Tang, biến nơi đây thành chốn du xuân hấp dẫn khó cưỡng dịp đầu năm.

Rằm tháng giêng vãn cảnh Phổ Đà Sơn

Rằm tháng giêng vãn cảnh Phổ Đà Sơn
Từ TP Hồ Chí Minh, du khách đi theo đường quốc lộ 1A, qua khỏi khu vực biển Cà Ná khoảng 10km, đến ngã tư Hòa Trinh rẽ phải đi theo con đường mòn chừng 4,5km là đến chùa Phổ Đà Sơn, tọa lạc tại xã Phước Dinh, huyện Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận. Nơi đây “sơn thủy hữu tình”, có nhiều di sản văn hóa, công trình văn hóa tâm linh Phật giáo ấn tượng. Đặc biệt nơi đây có những hang động được đánh giá là không khác gì Phổ Đà Sơn - một trong tứ đại danh sơn nổi tiếng của Trung Quốc.

Đầu năm: Phật tử và du khách hoan hỉ tìm về Fansipan bái Phật, cầu an

Đầu năm: Phật tử và du khách hoan hỉ tìm về Fansipan bái Phật, cầu an
Những ngày đầu xuân năm mới, trên “Nóc nhà Đông Dương”, đông đảo du khách, Phật tử tìm về, hành hương trong sự thành kính, vượt qua những bậc đá rêu phong để chiêm bái Phật, cầu an tại quần thể tâm linh Fansipan.

Hơn nửa thế kỉ sống với tuồng

Hơn nửa thế kỉ sống với tuồng
Dù đã ngoài 70 tuổi, nhưng ông Chu Thời Trung ở thôn Đồng Bảng, xã Đồng Thái (huyện Ba Vì, TP Hà Nội) vẫn đau đáu với nghệ thuật tuồng.
Xem thêm
NSND Trần Hạnh qua đời ở tuổi 92

NSND Trần Hạnh qua đời ở tuổi 92

NSND Trần Hạnh qua đời rạng sáng 4/3 tại nhà riêng ở Hà Nội, khép lại cuộc đời nghệ sĩ mấy chục năm cống hiến cho nghệ thuật.
Lời tiên đoán về “Hạt gạo làng ta/Gửi về phương xa”

Lời tiên đoán về “Hạt gạo làng ta/Gửi về phương xa”

Trần Đăng Khoa ngày ấy cũng không thể nghĩ “Hạt gạo làng ta… Gửi về phương xa” sẽ như một lời tiên đoán về một ngày “Hạt gạo làng ta” ...
Đà Nẵng: Trồng 450 cây hoàng hậu tại 45 đình làng

Đà Nẵng: Trồng 450 cây hoàng hậu tại 45 đình làng

Sáng 2/3, tại Đình làng thôn La Bông, xã Hòa Tiến (huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng), Hiệp hội Nữ Doanh nhân thành phố Đà Nẵng phối hợp với ...
Chùa Hương chuẩn bị đón khách tham quan trở lại

Chùa Hương chuẩn bị đón khách tham quan trở lại

Ngày 5/3, Đoàn kiểm tra liên ngành gồm đại diện Sở Văn hóa và Thể thao, Sở Y tế và Ban Tôn giáo thành phố Hà Nội đã làm việc ...
Trải nghiệm Nam Phú Quốc, mơ về một tương lai

Trải nghiệm Nam Phú Quốc, mơ về một tương lai

Khung cảnh tuyệt mỹ, nghỉ dưỡng sang chảnh, giải trí đỉnh cao…, tất cả những điều đó dường như chưa đủ để khắc hoạ thành phố biển đảo đầu tiên ...
Sun World Fansipan Legend: Anh đào Nhật Bản nở rộ, đẹp như chốn Phù Tang

Sun World Fansipan Legend: Anh đào Nhật Bản nở rộ, đẹp như chốn Phù Tang

Hơn 200 gốc anh đào Nhật Bản, 100 gốc đào Himalaya cùng 200 gốc đào rừng Hoàng Liên đang bung nở rực rỡ tại khu du lịch Sun World Fansipan ...
Xếp sau tuyển Việt Nam, huấn luyện viên UAE lên tiếng: “Không cần lo lắng"

Xếp sau tuyển Việt Nam, huấn luyện viên UAE lên tiếng: “Không cần lo lắng"

Huấn luyện viên Bert van Marwijk thể hiện sự tự tin, bất chấp việc UAE vẫn đang ở tình thế bất lợi tại bảng G vòng loại World Cup 2022, ...
Chính thức ra mắt Đội bóng chuyền nữ Bamboo Airways Vĩnh Phúc, đặt mục tiêu lọt top 8 đội mạnh quốc gia

Chính thức ra mắt Đội bóng chuyền nữ Bamboo Airways Vĩnh Phúc, đặt mục tiêu lọt top 8 đội mạnh quốc gia

Sáng ngày 5/2, tại Vĩnh Phúc, hãng hàng không Bamboo Airways đã phối hợp với Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch tỉnh tổ chức lễ ra mắt đội ...
Đặng Văn Lâm chia tay Muangthong United, gia nhập Cerezo Osaka

Đặng Văn Lâm chia tay Muangthong United, gia nhập Cerezo Osaka

Câu lạc bộ Nhật Bản Cerezo Osaka thông báo thương vụ chiêu mộ thủ thành Đặng Văn Lâm đã chính thức hoàn tất.
Dòng sông tuổi thơ

Dòng sông tuổi thơ

Trong cuộc đời mỗi con người, ai cũng phải trải qua những buồn vui, sóng gió đẩy đưa... Sông quê hương vẫn nằm đó, lắng nghe tiếng đổi thay của ...
Bà nội

Bà nội

Buổi chiều, bố đi làm về. Vào bàn ăn, vừa mở lồng bàn, bố đã reo: Trời! Bà cho cả nhà ăn những gì mà trông đã thấy ngon thế ...
Cô nàng i ngắn

Cô nàng i ngắn

Chuyến đi cao nguyên đá Đồng Văn của tôi lần ấy hoàn toàn ngẫu hứng. Nó được hình thành khi tôi ghé thăm anh bạn thân đang công tác tại ...
MV triệu view “Arise’21- Ta sẽ hồi sinh”: Deadline “không tưởng” và niềm tin bừng sáng

MV triệu view “Arise’21- Ta sẽ hồi sinh”: Deadline “không tưởng” và niềm tin bừng sáng

7 ngày - nhiều người sẽ nghĩ chỉ “bằng niềm tin” mới có thể hoàn thiện một MV ca nhạc hội tụ dàn Diva, Divo và các sao “khủng” như ...
Nghệ sĩ kêu gọi ủng hộ Thương Tín sau nhập viện vì đột quỵ

Nghệ sĩ kêu gọi ủng hộ Thương Tín sau nhập viện vì đột quỵ

Theo chị Bùi Kim Chi - vợ nghệ sỹ Thương Tín cho biết thì Thương Tín đã tỉnh, anh có thể nhận ra mặt từng người quen. Tuy sức khoẻ ...
Ban nhạc Bức tường: "Đặc điểm nổi bật nhất sau 26 năm là sống trọn"

Ban nhạc Bức tường: "Đặc điểm nổi bật nhất sau 26 năm là sống trọn"

MV“Arise’21 - Ta sẽ hồi sinh”ra mắt vào đúng thời điểm giao thừa Xuân Tân Sửu, như lời kêu gọi đầy tự hào về một năm 2020 khó khăn nhưng ...
Phiên bản di động