Quốc tế 23/06/2023 10:00
Kết quả chuyến công du của Tổng thống Raisi phản ánh các kế hoạch chủ động và linh hoạt trong chính sách đối ngoại của Iran, nhằm vượt qua các biện pháp trừng phạt cũng như mở rộng và tăng cường các mối quan hệ chiến lược.
Chuyến thăm các nước Mỹ Latinh, với Venezuela là chặng dừng chân đầu tiên, tiếp đến là Nicaragua và Cuba, là chuyến công du nước ngoài đầu tiên của ông Raisi kể từ khi nhậm chức tổng thống Iran tháng 8/2021. Trước đó, ông Raisi chỉ tập trung vào các chuyến thăm trong khu vực để thúc đẩy quan hệ với các quốc gia láng giềng. Như lời khẳng định của ông Raisi trước khi lên đường thăm Mỹ Latinh đánh dấu bước ngoặt hết sức quan trọng trong mối quan hệ giữa Tehran với Caracas, Managua và La Habana.
 |
| Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro (phải) trong cuộc gặp Tổng thống Iran Seyed Ebrahim Raisi đang ở thăm Caracas, ngày 12-6-2023 |
Iran và 3 quốc gia vốn đang hứng chịu các biện pháp trừng phạt của Mỹ và phương Tây này không chỉ có chung quan điểm về các vấn đề then chốt toàn cầu mà còn có cùng mục tiêu. Chuyến thăm có ý nghĩa rất quan trọng bởi việc tối đa hóa các cơ hội hợp tác giữa Iran và 3 quốc gia Mỹ Latinh có thể giúp thúc đẩy hơn nữa "mối quan hệ chiến lược" giữa Tehran với Caracas, Managua và La Habana.
Chuyến công du của nhà lãnh đạo Iran diễn ra trong bối cảnh Trung Đông đang chứng kiến một "bầu không khí tươi mới" khi các quốc gia Hồi giáo trong khu vực đang xích lại gần nhau hơn nhằm tạo dựng một môi trường hòa bình và phát triển, vì lợi ích của các bên, giữa lúc ảnh hưởng của Mỹ đang dần suy yếu, Nga và Trung Quốc không ngừng gia tăng hiện diện tại khu vực này. Đặc biệt, với vai trò hòa giải của Trung Quốc, Iran và Saudi Arabia - vốn là hai "kình địch" tại Trung Đông - đã chính thức khôi phục quan hệ ngoại giao và trao đổi đại sứ sau 7 năm cắt đứt quan hệ. Iran cũng được cho đang tích cực thúc đẩy tiến trình đàm phán để nâng cấp quan hệ ngoại giao với Ai Cập, một quốc gia có ảnh hưởng và vị thế lớn trong khu vực.
Tuy nhiên, hậu quả đại dịch Covid-19 và cuộc xung đột Nga - Ukraine đã tác động tiêu cực đến các thị trường hàng hóa và các nền kinh tế trên thế giới, trong đó có Iran. Đặc biệt, trước sức ép từ các biện pháp trừng phạt của Mỹ và phương Tây, nền kinh tế Iran, vốn là một trong những nền kinh tế tiên tiến nhất ở Trung Đông trước năm 1979 đã suy yếu đáng kể do nguồn thu từ dầu mỏ sụt giảm nghiêm trọng. Iran có nguồn tài nguyên dồi dào, với trữ lượng khí đốt tự nhiên lớn thứ hai và trữ lượng dầu thô lớn thứ tư thế giới.
Các lệnh trừng phạt của Mỹ và phương Tây, nhất là các lệnh cấm vận được áp đặt sau khi Mỹ rút khỏi thỏa thuận hạt nhân năm 2015, có tên gọi chính thức là Kế hoạch Hành động chung toàn diện (JCPOA) làm cho ngành dầu mỏ của Tehran điêu đứng. Điều này thôi thúc Iran tìm kiếm giải pháp để thoát khỏi những khó khăn, bế tắc của một "nền kinh tế thời chiến".
Trong chính sách "Hướng Đông" của mình, Iran chú trọng phát triển quan hệ chiến lược với Nga và Trung Quốc để bảo đảm các lợi ích chính trị và kinh tế, đồng thời chủ động tăng cường quan hệ với các quốc gia khối Arab, Đông Nam Á và châu Phi. Mỹ Latinh cũng là trụ cột quan trọng trong chính sách đối ngoại của Tehran, nên việc Iran chủ động tăng cường quan hệ hợp tác trên nhiều lĩnh vực, nhất là kinh tế, thương mại, năng lượng, hóa dầu, khoa học - công nghệ, viễn thông, y tế... sẽ mang lại cho tất cả các bên nhiều cơ hội phát triển kinh tế và thoát khỏi thế cô lập về chính trị.
Tổng thống Iran Raisi đã tuyên bố củng cố nền kinh tế là cách thức hiệu quả nhất để vượt qua các biện pháp trừng phạt. Đó cũng là mục tiêu chung của Venezuela, Nicaragua và Cuba…
