Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi: Không chỉ khám khi có bệnh

Nhân Tháng hành động vì người cao tuổi Việt Nam năm 2026, Bộ Y tế đề nghị UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo triển khai đồng bộ các hoạt động chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, từ khám, sàng lọc bệnh đến quản lý bệnh mạn tính và chăm sóc mắt.

Theo đó, các địa phương phối hợp với Hội Người cao tuổi và các tổ chức liên quan đẩy mạnh truyền thông về quyền được chăm sóc sức khỏe, lợi ích của khám sức khỏe định kỳ, phát hiện sớm bệnh tật, quản lý bệnh không lây nhiễm và duy trì lối sống lành mạnh.

Người cao tuổi được kiểm tra sức khoẻ định kì. Ảnh: CTV

Đáng chú ý, Bộ Y tế đề nghị ưu tiên người cao tuổi thuộc hộ nghèo, cận nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn, cô đơn, khuyết tật; người sống tại vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và những địa bàn còn khó tiếp cận dịch vụ y tế.

Khám sức khỏe cần đi vào những bệnh thường gặp

Ngành Y tế địa phương được yêu cầu chủ động xây dựng kế hoạch, bố trí nguồn lực để tổ chức khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí theo chủ trương, lộ trình được cấp có thẩm quyền phê duyệt và quy định hiện hành.

Trạm y tế cấp xã được phát huy vai trò trong đánh giá sức khỏe, phát hiện yếu tố nguy cơ, quản lý bệnh mạn tính và chuyển tuyến khi cần thiết. Nội dung khám cần phù hợp với độ tuổi và tình trạng sức khỏe, tập trung vào những bệnh thường gặp ở người cao tuổi như tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường, ung thư, bệnh cơ xương khớp; đồng thời lưu ý suy giảm nhận thức, rối loạn tâm thần, suy giảm thị lực và thính lực.

Với người cao tuổi, khám sức khỏe định kỳ không chỉ nhằm phát hiện một bệnh cụ thể mà còn giúp đánh giá toàn diện các yếu tố có thể ảnh hưởng đến khả năng vận động, nhận thức, dinh dưỡng, thị giác và chất lượng cuộc sống. Đây cũng là cơ sở để phát hiện sớm nguy cơ và có biện pháp can thiệp phù hợp.

Chăm sóc đôi mắt, đừng chờ nhìn kém mới khám

Một trong những nội dung được Bộ Y tế đề nghị các địa phương chú trọng là chương trình “Mắt sáng cho người cao tuổi”. Theo đó, người cao tuổi được khám, tư vấn và sàng lọc các bệnh mắt thường gặp như đục thủy tinh thể, glocom, bệnh võng mạc đái tháo đường và thoái hóa hoàng điểm tuổi già.

Những người có hoàn cảnh khó khăn cần được hỗ trợ tiếp cận khám chuyên khoa, điều trị, phẫu thuật đục thủy tinh thể và phục hồi chức năng thị giác khi có chỉ định.

Người cao tuổi được khám mắt và tư vấn các bệnh về mắt miễn phí nhờ Chương trình Mắt sáng cho Người cao tuổi

Ở tuổi cao, suy giảm thị lực có thể làm tăng nguy cơ té ngã, hạn chế khả năng tự chăm sóc và ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày. Vì vậy, khi có biểu hiện nhìn mờ, thay đổi thị lực hoặc khó khăn trong sinh hoạt do nhìn kém, người cao tuổi nên được khám mắt để xác định nguyên nhân thay vì tự mua thuốc nhỏ mắt hoặc chờ bệnh tiến triển.

Quản lý bệnh mạn tính ngay tại cộng đồng

Bộ Y tế cũng đề nghị các địa phương tăng cường lập, cập nhật hồ sơ sức khỏe điện tử; quản lý bệnh mạn tính tại cộng đồng; hướng dẫn người cao tuổi sử dụng thuốc an toàn, dinh dưỡng, vận động, phòng ngừa té ngã và chăm sóc sức khỏe tinh thần.

Với người cao tuổi cô đơn, mắc bệnh nặng hoặc hạn chế đi lại, địa phương cần tổ chức khám, tư vấn hoặc hỗ trợ chăm sóc tại nơi cư trú theo quy định.

Đối với người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch hoặc các bệnh mạn tính khác, việc theo dõi và điều trị cần được duy trì lâu dài. Người bệnh không nên tự ý ngừng thuốc, thay đổi liều hoặc sử dụng thêm thuốc, thực phẩm bổ sung khi chưa trao đổi với nhân viên y tế, bởi nguy cơ tương tác thuốc và biến cố bất lợi có thể tăng theo tuổi và số lượng thuốc sử dụng.

Ưu tiên nhóm người cao tuổi dễ bị tổn thương

Để đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng tăng, các địa phương được đề nghị tăng cường đào tạo nhân viên y tế về lão khoa, bố trí nguồn lực và huy động các nguồn tài trợ hợp pháp, ưu tiên nhóm người cao tuổi dễ bị tổn thương.

Người cao tuổi được chăm sóc tại cơ sở dưỡng lão bán trú

Điểm đáng chú ý là hoạt động chăm sóc sức khỏe người cao tuổi không chỉ được thực hiện trong Tháng hành động vì người cao tuổi Việt Nam năm 2026 mà cần được duy trì thường xuyên, gắn với chăm sóc sức khỏe ban đầu và quản lý sức khỏe tại cộng đồng.

Với người cao tuổi và gia đình, thông điệp quan trọng là không nên đợi xuất hiện triệu chứng rõ rệt hoặc bệnh trở nặng mới tìm đến cơ sở y tế. Khám định kỳ, kiểm soát tốt bệnh mạn tính, sử dụng thuốc đúng hướng dẫn, duy trì vận động phù hợp và quan tâm đến thị lực, thính lực, dinh dưỡng, tinh thần là những việc cần được thực hiện đều đặn trong quá trình già hóa.