Bạn đọc 01/07/2026 13:55
Về mặt kinh tế học, sở hữu kỳ nghỉ là một mô hình có logic vận hành khá thông minh: Thay vì để một tài sản nghỉ dưỡng có giá trị lớn chỉ được khai thác trong một khoảng thời gian ngắn mỗi năm, quyền sử dụng tài sản được phân bổ cho nhiều người theo những khoảng thời gian nhất định nhằm tối ưu hóa công suất và tạo dòng tiền dài hạn cho doanh nghiệp. Nếu được tổ chức minh bạch, đây là phương thức khai thác tài sản hiệu quả.
 |
Tuy nhiên, khi thâm nhập vào thị trường Việt Nam, mô hình này đã bị bóp méo hoàn toàn bởi sự bất đối xứng thông tin và các hành vi thương mại thiếu lành mạnh:
Bán thứ “vô hình” nhưng neo giá “hữu hình”: Người mua không hề cầm trong tay một quyền sở hữu bất động sản nào. Thứ họ nhận được là một “tập hợp quyền lợi” trên hợp đồng. Các tư vấn viên thường cố tình mập mờ giữa “quyền sử dụng” và “quyền sở hữu” để đẩy giá trị gói sản phẩm lên từ 200 triệu đến 900 triệu đồng cho các thời hạn từ 5 đến 40 năm.
Kỹ thuật ép quyết định dựa trên cảm xúc: Bằng cách đánh vào tâm lý an tâm, muốn chăm sóc gia đình hoặc thể hiện sự thành đạt, các đơn vị bán hàng sử dụng kỹ thuật tạo áp lực thời gian cực lớn. Những khẩu hiệu như “cơ hội chỉ có trong hôm nay”, “ưu đãi giảm 50% chỉ dành riêng cho anh/chị” khiến khách hàng rơi vào trạng thái bẫy tâm lý, chốt hợp đồng dựa trên cảm xúc nhất thời thay vì phân tích lý tính.
“Bẫy thanh khoản” ở thị trường thứ cấp: Đây là điểm ranh giới biến một sản phẩm dịch vụ thông thường thành hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Đánh vào tâm lý của những người đã lỡ mua gói kỳ nghỉ và muốn thoát hàng, các công ty môi giới trung gian xuất hiện, hứa hẹn sẽ “giải cứu”, mua lại hoặc chuyển nhượng với giá cao gấp nhiều lần. Điều kiện đưa ra là nạn nhân phải nộp thêm các khoản phí môi giới, phí thủ tục, phí cam kết... dẫn đến tình trạng “tiền mất tật mang” theo cấp số nhân. Có trường hợp một nạn nhân bị dẫn dụ ký tới 33 hợp đồng, mất hơn 7,1 tỷ đồng.
Một đặc điểm đáng chú ý trong các vụ đại án lừa đảo sở hữu kỳ nghỉ gần đây là sự chuyển dịch mục tiêu rõ rệt hướng vào nhóm người lớn tuổi có tài sản tích lũy. Đây là nhóm đối tượng có tiền nhàn rỗi sau quá trình lao động dài, mong muốn tìm kiếm một giải pháp vừa an toàn, vừa có lợi ích cho con cháu.
Bên cạnh yếu tố tài chính, rủi ro lớn nhất lại đến từ góc độ xã hội: Sự cô đơn và thiếu không gian chia sẻ về các quyết định tài chính lớn của người già. Các đối tượng lừa đảo đã xây dựng những kịch bản tiếp cận cực kỳ chuyên nghiệp. Sự chăm sóc ân cần, những cuộc gọi hỏi thăm đều đặn và những buổi hội thảo tổ chức tại các khách sạn 5 sao tạo ra một bộ lọc niềm tin giả tạo, khiến người già ký vào các điều khoản hợp đồng dài hạn, chằng chịt thuật ngữ pháp lý trước cả khi kịp tham khảo ý kiến của con cái hay những người am hiểu.
Các vụ án triệt phá gần đây với quy mô hàng nghìn tỷ đồng đã phơi bày một thực trạng đáng báo động về sự biến tướng của hợp đồng kỳ nghỉ tại Việt Nam. Bản chất của các công ty lừa đảo này là không hề sở hữu bất kỳ dự án resort hay có liên kết phòng du lịch thực tế nào. Họ lập ra hàng chục pháp nhân “ma”, tuyển dụng nhân sự ồ ạt, sử dụng chung một kịch bản thao túng tâm lý để bòn rút tiền của khách hàng.
Nguy hiểm hơn, thị trường hiện nay xuất hiện hình thức lừa đảo “bẫy chồng bẫy”. Khi nạn nhân nhận ra mình bị lừa ở công ty thứ nhất và có tâm lý muốn đòi lại tiền hoặc bán tháo, một nhóm đối tượng khác (thực chất vẫn là đường dây đó hoặc các nhóm tội phạm công nghệ) sẽ đóng vai bên mua, cơ quan chức năng hoặc tổ chức thanh lý để tiếp tục thu các khoản “phí lót tay”, “phí giải ngân”. Người dân cần đặc biệt cảnh giác: Không nộp bất kỳ khoản phí nào được gọi là “phí trước” (upfront fee) cho các dịch vụ cam kết thanh lý hợp đồng kỳ nghỉ. Mọi giao dịch hứa hẹn dòng tiền thụ động lớn từ timeshare mà không có tài sản bảo đảm hữu hình đều mang dấu hiệu của tội phạm chiếm đoạt tài sản.
