Biết người biết mình

Con người, sống ở trên đời này, sẽ không có sự xuất hiện nào là vô ích, đáng bỏ đi cả, dẫu đó là thành công hay thất bại, bởi mỗi sự việc đến trong cuộc đời ta đều có ý nghĩa và đáng để ta trân trọng và suy ngẫm. Người xưa có câu: “Thuyền đến đầu cầu tự nhiên hãm, việc đến tận cùng việc tự an, nước đến đường cùng sẽ thành thác đổ, người đến đường cùng ắt sẽ hồi sinh”. Ngẫm ra cuộc đời của chúng ta có lúc sẽ không được như ý, bởi có những đợt sóng ngầm, những khó khăn trở ngại, khiến cho ta mất đi cơ hội nhưng đừng quá lo buồn vì đó là quy luật của cuộc sống. Có người từng ví rằng: “Nhân sinh tựa như chén nước, muốn trọn vẹn thật khó lắm thay, vậy nên biết người biết mình thì việc gì cũng thành công, biết lượng sức mình để dừng lại đúng lúc, đúng thời điểm đó mới là người thông thái”. Ông cha ta xưa đã dạy: “Đi qua khúc đường thẳng, ắt sẽ đến đoạn đường cong, lõm quá thì sẽ đầy, cũ quá sẽ hỏng, ít quá thì sẽ được nhiều, nhiều quá thì ắt sinh loạn, nói nhiều quá ắt sẽ sai”.

Vậy nên sống ở đời, dù là làm việc gì cũng vậy, hãy nên biết người biết ta thì mới tai qua, nạn khỏi, mới tránh được mọi hậu họa về sau, cuộc sống được an bình, gia đình mới được êm ấm. Cây tre thoạt nhìn qua thì thấy nó mảnh mai yếu đuối, nhưng khi gặp giông bão thì nó uốn cong mình theo chiều gió, để không bị gãy, hết bão giông, nó đứng thẳng trở lại và tiếp tục sinh tồn. Trong cuộc sống cũng vậy nên biết khi nào thì tiến, khi nào thì lui, khi nào thì dừng lại, đó mới là người khôn ngoan. Người làm quan mà biết nghĩ về dân, lo cho dân, không tham của đút lót, không tham nhũng, một lòng một dạ phục vụ Nhân dân, toàn tâm toàn ý lo cho xã tắc giang sơn, những người như vậy mới được người đời kính trọng. Người tham lam quá thì sớm muộn gì cũng rước họa vào thân, người mà biết người biết mình, họ giống như nước, nước không tranh giành mà chiếm hơn một nửa trong cơ thể sống và chiếm phần lớn bề mặt trái đất và trở thành nguồn nuôi sống vạn vật. Không gì mềm bằng nước mà cũng không gì mạnh bằng nước “Nhất thủy nhì hỏa” mà. Khổng Tử nói: “Biết người là khôn ngoan, biết mình là sáng suốt, thắng được người là kẻ có sức, thắng chính mình mới là người mạnh”. Sống ở đời biết đủ là giàu, biết nhẫn nhịn khiêm nhường là người có chí khí, không mất bản chất lương thiện của mình thì sẽ được dài lâu, chết mà người đời không quên đó mới là trường thọ.

Ông cha ta xưa đã có câu: “Qua cơn bĩ cực đến hồi thái lai” đó sao, vậy nên sống ở đời cần phải tu tâm dưỡng tính, đừng tham vọng quá lớn mà đánh mất lương tâm. Mọi phúc lành đều xuất phát từ chữ tâm, vậy nên sống mà biết người, biết mình đó là người trí tuệ, biết nhẫn nhịn đó là người khôn ngoan. Theo “nhân quả”, thì có những sự việc ta làm sẽ theo ta đến tận kiếp sau, nhưng cũng có những việc đến ngay với ta ở kiếp này. Vậy nên biết người biết mình, thương người như thể thương thân, biết cho đi mà không nghĩ đến báo đáp đó là những điều nên làm.