Kết luận nguồn gốc đất thiếu cơ sở
Năm 1990, bà Nguyễn Thị Còn, ở ấp 3, xã Long Trị, khiếu nại đòi lại 13.000m2 đất sản xuất, đã bị phân chia giao cho ông Võ Văn Chính và bà Lê Thị Sang cùng ngụ tại địa chỉ trên. Quyết định số 461/QĐ.UBH.95 ngày 15/12/1995 của UBND huyện Long Mỹ (Quyết định số 461): Không giải quyết đơn khiếu nại của bà Còn. Bà Còn tiếp tục khiếu nại đòi quyền lợi.
Căn cứ báo cáo của Thanh tra huyện Long Mỹ, Chủ tịch UBND tỉnh Cần Thơ (cũ) ra Quyết định số 1560/QĐ-CT.UB ngày 3/7/2000 (Quyết định số 1560) giải quyết khiếu nại của bà Còn, với nhận định: “Trước năm 1972 đất trên do ông Võ Văn Thái (cha chồng bà Còn) mướn của địa chủ canh tác. Năm 1972, ông Thái giao đất trên cho bà Còn sản xuất. Qua kiểm tra xác minh cho thấy việc khiếu nại của bà Còn là không có cơ sở, vì đất này nguồn gốc của cha chồng bà tạm giao cho bà để sản xuất, do đó ngày 15/12/1995, Chủ tịch UBND huyện Long Mỹ ban hành Quyết định số 461/QĐ.UBH.95 giải quyết khiếu nại nêu trên là đúng pháp luật”.
Tuy nhiên, tại Quyết định số 461 và Quyết định số 1560 trên đều không có nội dung nào chứng minh cơ sở về nguồn gốc đất là của ông Thái tạm giao hoặc giao cho bà Còn sử dụng năm 1972 (!?)
“Tiền hậu bất nhất” khi giải quyết kiếu nại?
Quyết định số 1560/QĐ-CT.UB ngày 3/7/2000 của Chủ tịch UBND tỉnh Cần Thơ (cũ) khẳng định: “Năm 1976 - 1977, bà Còn đi buôn bán xa, ở nhà, cha chồng và em chồng bà Còn cùng địa phương quay đất lại để đất có cặp kinh và chia lại cho bà Còn 6.500 m2, ông Võ Văn Chính (em chồng bà Còn) 6.500m2 và bà Lê Thị Sang (em dâu bà Còn) 6.500m2”.
Trong khi tại Quyết định số 461 khẳng định: “Không giải quyết đơn yêu cầu của bà Còn xin lại 13.000m2 đất sản xuất mà trước đây năm 76 -79, gia đình đã tự phân chia cho ông Võ Văn Chính và bà Lê Thị Sang”.
Bà Nguyễn Thị Còn khẳng định: Đây là những căn nhà được xây cất trên phần đất 13.000m2 tranh chấp
Như vậy, Chủ tịch huyện nói: Gia đình đã tự phân chia cho ông Chính và bà Sang, nhưng Chủ tịch tỉnh lại nói: Cha chồng và em chồng bà Còn cùng địa phương quay đất lại để đất có cặp kinh và chia lại cho bà, ông Chính, bà Sang. Tại sao lại có nhận định khác nhau như vậy? Và đã là đất của gia tộc thì sự phân chia thuộc thẩm quyền của các thành viên trong gia tộc, tại sao chính quyền địa phương lại tham gia phân chia? Rõ ràng, sự “tiền hậu bất nhất” trong nhận định về nguồn gốc đất tranh chấp này, đang thể hiện có việc một số cán bộ chính quyền đã làm trái thẩm quyền, dẫn đến việc khiếu nại, tranh chấp quyền sử dụng đất (QSDĐ) trong gia tộc bà Còn. Đây là cơ sở để bà Còn kiên quyết đấu tranh yêu cầu làm rõ nguyên nhân (động cơ mục đích việc làm trái thẩm quyền) khiến bà bị mất QSDĐ. Mặt khác, đến nay sự việc làm trái thẩm quyền này chưa được cơ quan chức năng có thẩm quyền xem xét, giải quyết. Đây là tình tiết mới của vụ việc.
Bà Còn chia sẻ: “Một số cán bộ của chính quyền địa phương lợi dụng chức vụ quyền hạn nhân việc tôi đi vắng nhà, con trai út tôi mới 13 tuổi không biết gì và cũng không thể đại diện thay tôi để cho một số cán bộ của chính quyền thực hiện chia đất. Ông Nguyễn Văn Bảng, cựu Chủ tịch UBND xã Long Trị và bà Nguyễn Thị Lượm, cựu Bí thư Đảng ủy xã Long Trị, thời điểm đó đã tổ chức quay đất, thực chất là dùng thủ đoạn để vụ lợi cá nhân. Bởi lẽ các gia đình trong nội tộc của tôi hoàn toàn không thể tự ý tổ chức quay đất như các kết luận báo cáo của Đoàn thanh tra địa phương”.
Vụ án có cơ sở tái thẩm!Bà Nguyễn Thị Còn khởi kiện yêu cầu 2 bị đơn: Ông Nguyễn Văn Tuấn (nhận chuyển nhượng đất của bà Lê Thị Sang vào năm 1993) và ông Lê Lâm Thoại (con ông Lê Văn Lạc nhận chuyển nhượng đất của ông Võ Văn Chính vào năm 1996) trả lại phần đất 13.000m2 đất để bà sử dụng.
Bản án dân sự sơ thẩm số 22/2015/DS-ST ngày 30/11/2015 của TAND thị xã Long Mỹ quyết định đình chỉ yêu cầu khởi kiện của bà Còn. Bà Còn kháng cáo.
Bản án số 109/2016/DS-PT ngày 10/6/2016 của TAND tỉnh Hậu Giang, nhận định: Ông Thoại và ông Tuấn không đồng ý trả đất, vì đây là phần đất mà cha, mẹ các ông đã nhận chuyển nhượng và các ông cũng đã được cấp Giấy chứng nhận QSDĐ. Việc tranh chấp đối với phần đất có diện tích 13.000m2 giữa bà Còn với ông Chính và bà Sang đã được giải quyết bằng quyết định có hiệu lực pháp luật của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền, là Quyết định số 461 và Quyết định số 1560; cấp sơ thẩm đình chỉ yêu cầu khởi kiện là có căn cứ. Hội đồng xét xử cấp phúc thẩm giữ nguyên bản án sơ thẩm.
Tuy nhiên, như đã phân tích, viện dẫn các chứng lí, chứng cứ nói trên cho thấy, tại Quyết định số 461 và Quyết định số 1560 đều không có nội dung nào chứng minh có cơ sở về nguồn gốc 13.000m2 tranh chấp đất là của cha chồng tạm giao hoặc giao cho bà Còn sử dụng vào năm 1972. Trong hồ sơ vụ án lại đang thể hiện có sự “tiền hậu bất nhất” khi nhận định về nguồn gốc đất tranh chấp; thể hiện có việc một số cán bộ chính quyền làm trái thẩm quyền về quản lí đất đai khiến bà Còn bị mất QSDĐ. Trong khi, những sự thật này lại là tình tiết mới của vụ án; là cơ sở để cấp trên xem xét lại toàn bộ vụ án theo trình tự thủ tục tái thẩm theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự.
Mai Thân
