Vì sao Trung Quốc muốn từ bỏ phát triển dựa vào xuất khẩu?

Đối diện với đòn trừng phạt thuế từ Mỹ cùng với mức độ bảo hộ ngày một lớn ở châu Âu, Bắc Kinh sẽ phải ưu tiên đẩy mạnh tiêu dùng nội địa…

Chuyển từ hướng ngoại sang hướng nội

Nhiều năm qua, giới lãnh đạo Trung Quốc nói nhiều đến thích ứng “tái cân bằng kinh tế toàn cầu” thông qua dịch chuyển mô hình kinh tế theo hướng lấy tiêu dùng nội địa làm đòn bẩy. Nhưng cũng trong từng ấy năm, có rất ít dấu hiệu cho thấy Trung Quốc từ bỏ vai trò công xưởng của thế giới.

Năm nay tình hình có thể khác khi Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc bước vào kì họp thứ 5 khóa XVII (26-29/10), với nội dung thảo luận trọng tâm là nhấn mạnh hơn nữa vai trò thị trường nội địa.

Giới quan sát Trung Quốc nhận thấy rõ mức độ cấp thiết trong bước chuyển đổi này, khi quốc gia 1,4 tỉ dân cảm nhận được băng giá chính trị từ đòn trừng phạt thuế của Tổng thống Mỹ Donald Trump, cùng với việc châu Âu quyết theo đuổi “tự chủ chiến lược về kinh tế”, đề cao phát triển sản xuất nội địa.

Trung Quốc tìm cách đẩy mạnh sản xuất, lưu thông hàng hóa trong thị trường nội địa.                                            Ảnh Skynews
Trung Quốc tìm cách đẩy mạnh sản xuất, lưu thông hàng hóa trong thị trường nội địa. Ảnh Skynews

Kể từ sau khi đại dịch COVID-19 bùng phát, di dời sản xuất khỏi Trung Quốc để quay về quốc gia gốc đã trở thành đường hướng ngày càng nổi bật ở nhiều nền kinh tế phương Tây, khi họ viện dẫn những lo ngại an ninh do phụ thuộc vào các công ty công nghệ lớn của Trung Quốc.

Chiến lược dịch chuyển này được gọi là “vòng tuần hoàn kép”. Chủ tịch Tập Cận Bình là người công bố khái niệm này vào tháng 5 vừa qua. Chuyên gia phân tích Vicnet Zhu thuộc hãng tư vấn Rhodium Group cho rằng, giới lãnh đạo Bắc Kinh không ai khẳng định Trung Quốc sẽ được lợi hơn nếu ngắt kết nối với bên ngoài. Nhưng thực sự Bắc Kinh cần một Kế hoạch B để tránh điều tồi tệ nhất.

Không dễ thay đổi thói quen tiết kiệm, tiêu dùng

Việc dịch chuyển chỉ là vấn đề thời gian. Trung Quốc luôn hiểu rằng sớm hay muộn sẽ phải áp dụng mô hình mới. Vấn đề còn lại là cách thức thực hiện ra sao.

Năm 2000, Bắc Kinh phát động chiến lược “Khai phát miền Tây” nhằm tái phân bổ nguồn lực, tài sản từ các tỉnh duyên hải phát triển về các địa phương nằm sâu trong đất liền thông qua việc triển khai các dự án hạ tầng lớn.

Thông qua tạo việc làm cho người nghèo, giới hoạch định chính sách hi vọng sẽ kích thích chi tiêu trong dân chúng. Nhưng sáng kiến này cũng không thành công, kéo theo một thập kỉ dòng người từ nông thôn đổ ra các tỉnh, thành phố duyên hải miền Đông, khiến dân số Quảng Tây, Tứ Xuyên, Vân Nam ở vùng Tây Nam suy giảm.

“Vòng tuần hoàn kép” có ý biến những cam kết thành thay đổi thực tại thực chất. Nhưng câu hỏi đặt ra là liệu chiến lược này có đủ sức tạo ra nền tảng tăng trưởng giúp Trung Quốc vượt khỏi “bẫy thu nhập trung bình” hay không. Đây không phải là một nhiệm vụ dễ dàng.

Thu nhập bình quân tại Trung Quốc đã tăng 8 lần trong giai đoạn từ 1978-2015. Nhưng đi kèm đó là gia tăng hố sâu ngăn cách giàu nghèo. Thói quen tiết kiệm cũng là một trở ngại, khi người dân Trung Quốc không sẵn lòng móc hầu bao chi tiêu. Tiết kiệm đã lên mức đỉnh, chiếm 52% GDP năm 2008 trước khi khủng hoảng tài chính, suy thoái kinh tế toàn cầu tác động tới Trung Quốc. Tỉ lệ này hiện vẫn đứng ở mức cao, khoảng 45% GDP. Ngược lại, chi tiêu tiêu dùng cá nhân chỉ chiếm khoảng 38,8% GDP của Trung Quốc, thấp hơn nhiều so với mức 51,7% của Liên minh châu Âu (EU) và 66,8% ở Mỹ.

Theo Vicnet Zhu, lí do chính khiến người tiêu dùng Trung Quốc tăng tiết kiệm, e dè chi tiêu là do thiếu quỹ phúc lợi xã hội. Người dân sẽ phải tiết kiệm nhiều hơn để lo liệu khi về hưu, khi quỹ lương hưu rất hạn hẹp. Viện Khoa học Xã hội Trung Quốc ước tính, quỹ lương hưu cho lao động thành phố sẽ cạn kiệt vào năm 2035.

Về nhân chủng học, thế hệ sinh ra trong thời kì áp dụng chính sách một con đang gặp phải thách thức kép. Số này hiện ở tầm tuổi 20-30 tuổi, họ có nghĩa vụ phụng dưỡng bố mẹ đã nghỉ hưu cũng như chăm sóc, đầu tư cho con cái. Hơn thế, thị trường lao động ngày nay trở nên cạnh tranh và khốc liệt hơn trước rất nhiều.

Đ.K (Tổng hợp)

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Ba thông điệp từ cuộc không kích bất ngờ của Mỹ tại Syria

Ba thông điệp từ cuộc không kích bất ngờ của Mỹ tại Syria

Chính quyền Tổng thống Joe Biden muốn nhắn gửi ba thông điệp tới nước Mỹ, đồng minh và đối thủ qua hành động quân sự táo bạo vừa qua tại Syria.
Căng thẳng tiếp diễn tại Myanmar

Căng thẳng tiếp diễn tại Myanmar

Đụng độ tiếp tục xảy ra tại Myanmar trong ngày 3/3. Đặc phái viên của Liên Hợp Quốc (LHQ) tại Myanmar, bà Christine Schraner Burgener cho biết đã có 38 người thiệt mạng.
ASEAN sẵn sàng hỗ trợ Myanmar giải quyết bất ổn chính trị

ASEAN sẵn sàng hỗ trợ Myanmar giải quyết bất ổn chính trị

Kể từ khi quân đội Myanmar bắt giữ Cố vấn Nhà nước Aung San Suu Kyi và các quan chức chính phủ rồi nắm quyền, quốc gia Đông Nam Á này đã rơi vào một vòng xoáy bất ổn chính trị...
Động thái của ông Biden sau thắng lợi lập pháp đầu tiên

Động thái của ông Biden sau thắng lợi lập pháp đầu tiên

Ông Joe Biden đã ca ngợi việc Hạ viện thông qua gói cứu trợ 1,9 nghìn tỉ USD - thắng lợi lập pháp đầu tiên của Tổng thống.
Thách thức chờ đợi Tổng thống Mỹ Biden sau “tháng trăng mật” tại Nhà Trắng

Thách thức chờ đợi Tổng thống Mỹ Biden sau “tháng trăng mật” tại Nhà Trắng

Một tháng kể từ khi bước vào Nhà Trắng, Tổng thống Mỹ Joe Biden đã ghi dấu với nhiều quyết sách, đường hướng và kết quả rõ rệt. Nhưng các chuyên gia đánh giá các thách thức lớn hơn vẫn đang ở phía trước...

Tin khác

NATO - Gập ghềnh đường tìm lại lòng tin

NATO - Gập ghềnh đường tìm lại lòng tin
Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đã trải qua thời kì căng thẳng trong nhiệm kì của cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump, người công khai đánh giá NATO đã "lỗi thời" và chỉ trích các đồng minh "luôn lợi dụng Mỹ", thậm chí không ít lần bóng gió về khả năng rút khỏi NATO…

Cam kết xóa bỏ “chủ nghĩa dân tộc vaccine”

Cam kết xóa bỏ “chủ nghĩa dân tộc vaccine”
Một điểm nổi bật trong tuyên bố chung tại hội nghị Nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7) trực tuyến do Thủ tướng Anh Boris Johnson chủ trì mới đây là các nhà lãnh đạo G7 đã nhất trí tăng cường hợp tác trong ứng phó với đại dịch COVID-19 và tăng tài trợ cho chương trình sáng kiến vaccine toàn cầu lên tới 7,5 tỉ USD thông qua chương trình phân phối vaccine quốc tế COVAX, do Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khởi xướng và dẫn dắt.

Luận tội ông Trump: Lời cảnh báo về 'sân khấu chính trị', đảng Dân chủ quyết dồn cựu Tổng thống đến 'chân tường'

Luận tội ông Trump: Lời cảnh báo về 'sân khấu chính trị', đảng Dân chủ quyết dồn cựu Tổng thống đến 'chân tường'
Ngày 8/2, đội ngũ luật sư bào chữa cho cựu Tổng thống Donald Trump đã kêu gọi Thượng viện Mỹ hủy bỏ phiên tòa luận tội ông bởi động thái này là vi hiến.

Cuộc chạy đua “ngoại giao vaccine” tại Trung Đông

Cuộc chạy đua “ngoại giao vaccine” tại Trung Đông
Pfizer hay Sinopharm? Tại Trung Đông và Bắc Phi, các đơn đặt hàng vaccine ngừa COVID-19 đang bị ảnh hưởng bởi yếu tố ngoại giao và hậu cần…

Bước tiến của xu thế ổn định chiến lược

Bước tiến của xu thế ổn định chiến lược
Ngày 27/1, Hội đồng Liên bang (Thượng viện) và Duma Quốc gia (Hạ viện) Nga đã thông qua việc gia hạn hiệp ước, theo đó START mới sẽ có hiệu lực đến ngày 5/2/2026…

Phải nêu cao cảnh giác khi đại dịch chưa chấm dứt

Phải nêu cao cảnh giác  khi đại dịch chưa chấm dứt
Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus từng dự báo đến cuối tháng này, tổng số người mắc bệnh viêm đường hô hấp cấp do virus SARS-CoV-2 trên toàn cầu sẽ vượt mốc 100 triệu người. Và con số ấy đã đến vào sáng 26/1 - chỉ khoảng 2 tuần sau khi thế giới ghi mốc 90 triệu ca bệnh…
Xem thêm
Căng thẳng tiếp diễn tại Myanmar

Căng thẳng tiếp diễn tại Myanmar

Đụng độ tiếp tục xảy ra tại Myanmar trong ngày 3/3. Đặc phái viên của Liên Hợp Quốc (LHQ) tại Myanmar, bà Christine Schraner Burgener cho biết đã có 38 ...
Động thái của ông Biden sau thắng lợi lập pháp đầu tiên

Động thái của ông Biden sau thắng lợi lập pháp đầu tiên

Ông Joe Biden đã ca ngợi việc Hạ viện thông qua gói cứu trợ 1,9 nghìn tỉ USD - thắng lợi lập pháp đầu tiên của Tổng thống.
WTO bổ nhiệm nữ Tổng giám đốc đầu tiên

WTO bổ nhiệm nữ Tổng giám đốc đầu tiên

Tiến sĩ Ngozi Okonjo-Iweala là người phụ nữ châu Phi đầu tiên đảm nhiệm vị trí Tổng Giám đốc Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Bà được kỳ vọng ...
Mỹ đang đẩy Iran  vào “vòng tay” Huawei

Mỹ đang đẩy Iran vào “vòng tay” Huawei

Người khổng lồ công nghệ cao Trung Quốc Huawei đang tận dụng tốt thỏa thuận đối tác chiến lược 25 năm giữa Bắc Kinh và Tehran để giành được vị ...
Mỹ: Khuynh hướng hợp tác tích cực hơn với OPEC

Mỹ: Khuynh hướng hợp tác tích cực hơn với OPEC

Kể từ khi Saudi Arabia và các nước thành viên A rập khác của Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) áp đặt lệnh cấm vận dầu mỏ ...
Nhật Bản đứng trước biến động hậu “Kỉ nguyên Abe”

Nhật Bản đứng trước biến động hậu “Kỉ nguyên Abe”

Quyết định từ chức của Thủ tướng Nhật Bản Abe Shinzo diễn ra vào thời điểm có những biến động lớn về địa chính trị trong khu vực và trên ...
Thách thức chờ đợi Tổng thống Mỹ Biden sau “tháng trăng mật” tại Nhà Trắng

Thách thức chờ đợi Tổng thống Mỹ Biden sau “tháng trăng mật” tại Nhà Trắng

Một tháng kể từ khi bước vào Nhà Trắng, Tổng thống Mỹ Joe Biden đã ghi dấu với nhiều quyết sách, đường hướng và kết quả rõ rệt. Nhưng các ...
Chính sách của Mỹ với Trung Quốc sẽ ra sao nếu ông Biden thắng cử?

Chính sách của Mỹ với Trung Quốc sẽ ra sao nếu ông Biden thắng cử?

Theo giới phân tích, chính quyền ông Biden sẽ ít đối đầu công khai với Trung Quốc, nhưng bản chất không thay đổi nhiều so với chính phủ tiền nhiệm…
Khai mạc Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 36

Khai mạc Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 36

Sáng 26/6, Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 36 tổ chức theo hình thức trực tuyến khai mạc tại Trung tâm Hội nghị quốc tế Hà Nội. Trên cương ...
Phiên bản di động