Về thiền và Thơ Thiền của tổ Trúc Lâm

Cư sĩ Nguyễn Đức Sinh là hội viên Hội Nhà báo Việt Nam, hội viên Hội VH&NT tỉnh Quảng Ninh, hội viên Hội NCT khu 8, phường Quang Trung, TP Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh.

Những năm gần đây, ông ra nhiều đầu sách: “Quả thơm”, “Xôn xao và Tĩnh lặng”, “Hai Thiện trí thức và nhà sư”, “Hằng Giác”, “Những lời ẩn dụ thiêng liêng” và nhiều bài viết chuyên sâu về văn hóa trên các trang báo địa phương và trung ương. Đặc biệt, gần 30 năm qua, như là một cơ duyên với đạo Phật, ông thường có bài viết trên các tờ báo và tạp chí Phật giáo như Tạp chí Nghiên cứu Phật học, Giác ngộ, Văn hóa Phật giáo, phatgiao.org.vn, Vườn hoa Phật giáo và Đạo Phật ngày nay. Lần này cư sĩ Nguyễn Đức Sinh ra mắt bạn đọc cuốn “Thơ Thiền của tổ Trúc Lâm” đề cập hai nội dung: Vẻ đẹp văn chương qua những áng thơ Thiền của tổ Trúc Lâm; Thiền và triết lí nhân sinh vi diệu qua thi kệ của người xưa. Xin được giới thiệu cuốn sách quý này.

Thiền viện Trúc Lâm Đà Lạt
Thiền viện Trúc Lâm Đà Lạt

Thiền trong Phật giáo giúp ích gì? Đây là câu hỏi từ ngàn năm trước đã được trả lời: Đức Phật Thích Ca đã khổ hạnh (nhịn ăn) để tọa Thiền dưới cội Bồ Đề mà giác ngộ thành Phật. Chư Tổ của nhiều tông phái Phật giáo cũng đều do tu Thiền mà thành đạo quả. Ở nước ta, từ thời Đinh, Lê, Lý, Trần, Nguyễn… cũng nhờ Thiền mà nhiều đời Tổ chứng được pháp cao tột.

Thiền trong đạo Phật giúp ta cởi bỏ được những ưu tư, phiền não, sầu muộn để được thanh tịnh, an vui. Thời Trần, ông vua khởi đầu triều đại là Trần Thái Tông, với tác phẩm “Khóa hư lục” cũng đồng tư tưởng Thiền học với Tổ Bồ Đề Đạt Ma, diễn giải pháp tu Thiền nhập thế. Đây là pháp tu Thiền tối thượng thừa cao tột của Đại thừa Phật Giáo.

Với vẻ đẹp trong những áng thơ Thiền giữa đời và đạo, tác phẩm của các Thiền sư đã góp tiếng nói chung vào nền văn hóa, văn học nước nhà. Đại biểu cho các thi phẩm thơ Thiền phải kể đến các Thiền sư thời Lý - Trần. Đó là Thiền sư Vạn Hạnh, Thiền sư Mãn Giác, Sơ Tổ Trúc Lâm Điều Ngự Giác Hoàng Trần Nhân Tông, Thiền sư Nhị Tổ Pháp Loa, Tam Tổ Huyền Quang và nhiều Thiền sư khác đã viết nên những bài phẩm thi kệ để đời cho hậu thế.

Với Mãn Giác Thiền sư thời Lý, bài “Cáo tật thị chúng” được xem là bài thi kệ nổi tiếng với triết lí nhân sinh bất ngờ, độc đáo, bởi tính trường tồn của con người xét về mặt tâm linh được tác giả thể hiện dưới bút pháp ngôn ngữ giản dị nhưng thật sự tinh tế về tư duy Thiền học: Xuân đi trăm hoa rụng/ Xuân đến trăm hoa cười/ Sự việc thì đi mãi/ Trên đầu già đến rồi/ Chớ bảo xuân tàn hoa rụng hết/ Đêm qua sân trước một cành mai.

Cũng với triết lí nhân sinh của Thiền, Vạn Hạnh Thiền sư trong bài “Thị tịch” khiến chúng ta suy ngẫm về con người và cuộc thế thịnh suy của thời đại, dẫu phải trải qua bao thăng trầm: Thân như điện ảnh hữu hoàn vô/ Vạn vật xuân vinh thu hựu khô/ Nhậm vận thịnh suy vô bố úy/ Thịnh suy như lộ thảo đầu phô. Nghĩa là: Thân như bóng chớp có rồi không/ Cây cối xuân tươi thu não nùng/ Mặc cuộc thịnh suy đừng sợ hãi/ Kìa kìa ngọn cỏ hạt sương đông.

Nếu các Thiền sư đời Lý dùng cái suy tưởng trong văn phong để tải đạo, thì các Thiền sư thời Trần lại truyền giáo lí đạo Phật bằng ngôn ngữ quần chúng giản dị, dễ hiểu. Bài “Xuân vãn” của Sơ Tổ Trúc Lâm Điều Ngự Giác Hoàng Trần Nhân Tông chỉ có 4 câu, nhưng người đọc đã thấy ngay nội dung mà Tổ muốn nhắn nhủ tới mọi người. Còn phần kết của bài phú “Cư trần lạc đạo” để chúng ta hình dung và cảm nhận được nét hiện thực trong thơ Thiền nhập thế của phái Thiền Trúc Lâm Yên Tử: Ở đời vui đạo hãy tùy duyên/ Đói đến thì ăn, mệt ngủ liền/ Trong nhà có báu thôi tìm kiếm/ Đối cảnh vô tâm chớ hỏi Thiền.

Cùng với bài thơ Thiền tiêu biểu của Sơ Tổ Trúc Lâm, chúng ta cũng sẽ bắt gặp nhiều tứ thơ Thiền độc đáo của các Thiền sư Pháp Loa, Huyền Quang, Từ Đạo Hạnh và đặc biệt hơn là những bài kệ ngộ Thiền, truyền Thiền của các Tổ Thiền tông Ấn Độ như Long Thọ, Bát Nhã, Ba La, Bồ Đề Đạt Ma.

Hi vọng những áng thơ Thiền trong tập sách của người xưa đến với bạn đọc, đặc biệt là lớp NCT, sẽ giúp hiểu thêm về lịch sử nước nhà và Thiền trong Phật giáo của cha ông.

Nguyễn Chính Viễn

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Hồng Đăng, Hiền Hồ, Hồ Hoài Anh là 3 nhân vật được tìm kiếm nhiều nhất Việt Nam

Hồng Đăng, Hiền Hồ, Hồ Hoài Anh là 3 nhân vật được tìm kiếm nhiều nhất Việt Nam

NMO - Mới đây, Google đã công bố danh sách xu hướng tìm kiếm năm 2022 (Google Year In Search 2022) đánh dấu những xu thế tìm kiếm hàng đầu trong năm.
Trăn trở của cụ Vũ Oanh với Hội NCT và tình cảm của NCT với cụ Vũ Oanh

Trăn trở của cụ Vũ Oanh với Hội NCT và tình cảm của NCT với cụ Vũ Oanh

Mỗi cuộc gặp gỡ cụ Vũ Oanh, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Trưởng ban Dân vận, Ban Kinh tế Trung ương, nguyên Chủ tịch Hội NCT Việt Nam, các cán bộ Hội NCT lại nghe cụ chia sẻ, tâm sự và bày tỏ nỗi niềm trăn trở: “Hội NCT còn chưa kiện toàn tổ chức Hội 4 cấp thì tôi chưa yên tâm”. Suốt cả cuộc đời cống hiến cho Đảng, cho dân tộc, cụ vẫn luôn đau đáu nỗi niềm vì NCT.
Nhân sự tuyển Bồ Đào Nha biến động trước thềm tứ kết World Cup 2022

Nhân sự tuyển Bồ Đào Nha biến động trước thềm tứ kết World Cup 2022

NMO - Truyền thông Bồ Đào Nha tiết lộ, Pereira không còn cơ hội tiếp tục tham dự World Cup 2022. SIC cho biết cầu thủ thuộc biên chế của PSG sẽ bay về Paris để điều trị chấn thương vào cuối tuần này.
Đội hình xuất sắc nhất vòng 1/8 World Cup 2022: Ronaldo và Messi vắng mặt

Đội hình xuất sắc nhất vòng 1/8 World Cup 2022: Ronaldo và Messi vắng mặt

NMO - Chuyên trang Sofascore vừa công bố đội hình tiêu biểu vòng 1/8 World Cup 2022 dựa trên điểm số của các cầu thủ.
Hai sắc màu, một Giáng sinh lộng lẫy ở xứ sở thần tiên Bà Nà mùa đông này

Hai sắc màu, một Giáng sinh lộng lẫy ở xứ sở thần tiên Bà Nà mùa đông này

Hóa thân thành nhân vật trong cổ tích, thưởng thức những show trình diễn Giáng sinh đầy bí ẩn, lạc bước giữa không gian châu Âu huyền diệu, một loạt trải nghiệm hấp dẫn từng giây đang chờ đón du khách tại xứ sở diệu kỳ Sun World Ba Na Hills, trong mùa đông này.

Tin khác

Argentina đón tin vui về nhân sự trước trận gặp Hà Lan ở tứ kết World Cup 2022

Argentina đón tin vui về nhân sự trước trận gặp Hà Lan ở tứ kết World Cup 2022
NMO - Đánh bại Australia tại vòng 1/8 World Cup 2022 với tỷ số 2-1, Messi cùng các đồng đội thẳng tiến vào tứ kết World Cup 2022, nơi họ sẽ chạm trán đội tuyển Hà Lan.

Trịnh Đình Lộ và “Miền thăm thẳm thi ca”

Trịnh Đình Lộ và  “Miền thăm thẳm thi ca”
Tôi vô cùng xúc động được thi sĩ Trịnh Đình Lộ gửi tặng tập thơ thứ ba, có tựa đề “Miền thăm thẳm thi ca”. Trước đó anh đã kí tặng tập “Phố quê” và “Lắng sâu miền kí ức”.

Kết quả vòng 1/8 World Cup 2022: Lộ diện cặp tứ kết cuối cùng

Kết quả vòng 1/8 World Cup 2022: Lộ diện cặp tứ kết cuối cùng
NMO - Kết thúc trận đấu đêm 6/12 và rạng sáng 7/12, đã xác định được cặp đấu cuối ở tứ kết World Cup 2022. Bồ Đào Nha đả bại Thuỵ Sỹ, Tây Ban Nha nhận thất bại trên chấm luân lưu, Maroc lần đầu góp mặt ở tứ kết.

Link xem trực tiếp Bồ Đào Nha vs Thụy Sĩ, VTV, vòng 1/8 World Cup 2022

Link xem trực tiếp Bồ Đào Nha vs Thụy Sĩ, VTV, vòng 1/8 World Cup 2022
Link xem trực tiếp Bồ Đào Nha vs Thụy Sĩ, diễn ra lúc 02h00 ngày 7/12, xem trực tiếp Bồ Đào Nha vs Thụy Sĩ, trong khuôn khổ vòng 1/8 World Cup 2022 phục vụ quý độc giả quan tâm.

Link xem trực tiếp Ma rốc vs Tây Ban Nha, VTV, vòng 1/8 World Cup 2022

Link xem trực tiếp Ma rốc vs Tây Ban Nha, VTV, vòng 1/8 World Cup 2022
Link xem trực tiếp Ma rốc vs Tây Ban Nha, diễn ra lúc 22h00 ngày 6/12, xem trực tiếp Ma rốc vs Tây Ban Nha, trong khuôn khổ vòng 1/8 World Cup 2022 phục vụ quý độc giả quan tâm.

Link xem trực tiếp World Cup vòng 1/8 hôm nay 6/12

Link xem trực tiếp World Cup vòng 1/8 hôm nay 6/12
Link xem trực tiếp World Cup vòng 1/8 ngày 6/12, các trận đấu tại World Cup 2022, link xem trực tiếp VTV, gồm các trận đấu giữa Ma rốc vs Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha vs Thụy Sĩ chất lượng cao, ổn định...
Xem thêm
Trăn trở của cụ Vũ Oanh với Hội NCT và tình cảm của NCT với cụ Vũ Oanh

Trăn trở của cụ Vũ Oanh với Hội NCT và tình cảm của NCT với cụ Vũ Oanh

Mỗi cuộc gặp gỡ cụ Vũ Oanh, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Trưởng ban Dân vận, Ban Kinh tế Trung ương, nguyên Chủ tịch Hội NCT Việt Nam
Huyền thoại bến Vũng Rô và những chuyến tàu “không số"

Huyền thoại bến Vũng Rô và những chuyến tàu “không số"

Cách đây 58 năm ngày 28/11/1964, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước sang giai đoạn ác liệt nhất, những con tàu “không số” vượt qua nghìn trùng hiểm nguy, cập bến Vũng Rô mang theo hàng trăm tấn khí tài chi viện cho chiến trường Khu V và Tây Nguyên,... Những chuyến tàu “không số” và bến Vũng Rô mãi là niềm tự hào của quân, dân Phú Yên và của dân tộc ta...
NSƯT Quốc Khánh nhận quyết định nghỉ hưu

NSƯT Quốc Khánh nhận quyết định nghỉ hưu

NMO - Ngày 21/11, NSƯT Xuân Bắc - Giám đốc Nhà hát Kịch Việt Nam đã trao quyết định nghỉ hưu cho NSƯT Quốc Khánh.
Hai sắc màu, một Giáng sinh lộng lẫy ở xứ sở thần tiên Bà Nà mùa đông này

Hai sắc màu, một Giáng sinh lộng lẫy ở xứ sở thần tiên Bà Nà mùa đông này

Hóa thân thành nhân vật trong cổ tích, thưởng thức những show trình diễn Giáng sinh đầy bí ẩn, lạc bước giữa không gian châu Âu huyền diệu, một loạt trải nghiệm hấp dẫn từng giây đang chờ đón du khách tại xứ sở diệu kỳ Sun World Ba Na Hills, trong mùa đôn
Nạp năng lượng đón năm mới tại resort 5 sao Cam Ranh Riviera

Nạp năng lượng đón năm mới tại resort 5 sao Cam Ranh Riviera

Hòa mình vào lễ hội countdown sôi động bên bờ biển, cùng nhau nhâm nhi ly rượu vang, thưởng thức tiệc buffet tại nhà hàng Á- Âu, vui bất tận trong tiệc bọt độc đáo… là những trải nghiệm thú vị đầu năm mới mà resort 5 sao Cam Ranh Riviera Beach Resort & Sp
Tôn vinh, quảng bá giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bào các dân tộc Tây Bắc

Tôn vinh, quảng bá giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bào các dân tộc Tây Bắc

Phú Thọ: Tôn vinh quảng bá giá trị văn hóa độc đáo, đặc sắc của đồng bào các dân tộc Tây Bắc
Nhân sự tuyển Bồ Đào Nha biến động trước thềm tứ kết World Cup 2022

Nhân sự tuyển Bồ Đào Nha biến động trước thềm tứ kết World Cup 2022

NMO - Truyền thông Bồ Đào Nha tiết lộ, Pereira không còn cơ hội tiếp tục tham dự World Cup 2022. SIC cho biết cầu thủ thuộc biên chế của PSG sẽ bay về Paris để điều trị chấn thương vào cuối tuần này.
Đội hình xuất sắc nhất vòng 1/8 World Cup 2022: Ronaldo và Messi vắng mặt

Đội hình xuất sắc nhất vòng 1/8 World Cup 2022: Ronaldo và Messi vắng mặt

NMO - Chuyên trang Sofascore vừa công bố đội hình tiêu biểu vòng 1/8 World Cup 2022 dựa trên điểm số của các cầu thủ.
Argentina đón tin vui về nhân sự trước trận gặp Hà Lan ở tứ kết World Cup 2022

Argentina đón tin vui về nhân sự trước trận gặp Hà Lan ở tứ kết World Cup 2022

NMO - Đánh bại Australia tại vòng 1/8 World Cup 2022 với tỷ số 2-1, Messi cùng các đồng đội thẳng tiến vào tứ kết World Cup 2022, nơi họ sẽ chạm trán đội tuyển Hà Lan.
Những cánh rừng đều xanh

Những cánh rừng đều xanh

Trở về quê sau bao năm lăn lộn, phóng tầm mắt nhìn quanh, những cánh rừng đã phục sinh. Quê hương vùng lõm, kí ức tuổi thơ là những mảng rừng xám xịt da beo với những đống tro nguội lạnh sau một trận lửa rừng rực.
Đồng đội

Đồng đội

Quyết vừa tới nhà, vứt “phịch” chiếc ba lô lộn ngược một cái nơi hè, vừa thở vừa nói với chị dâu:
Hoa hồng Vu lan...

Hoa hồng Vu lan...

Chị mới dọn về xóm, xây cái nhà nhỏ, định cư luôn. Con trai chị với con tôi chung lớp 5, ngày nào cũng qua nhà chơi. Thằng nhỏ lễ phép, chỉ phải cái hơi… sa đà: Sa vô chơi là quên luôn trời đất; bữa cơm nào mẹ cũng phải vác roi đi kiếm! Vài lần trò chuyện xã giao mới biết: Té ra chị Hân cũng mẹ đơn thân.
Hồng Đăng, Hiền Hồ, Hồ Hoài Anh là 3 nhân vật được tìm kiếm nhiều nhất Việt Nam

Hồng Đăng, Hiền Hồ, Hồ Hoài Anh là 3 nhân vật được tìm kiếm nhiều nhất Việt Nam

NMO - Mới đây, Google đã công bố danh sách xu hướng tìm kiếm năm 2022 (Google Year In Search 2022) đánh dấu những xu thế tìm kiếm hàng đầu trong năm.
"Thanh âm Sao và Sao" - tiếng hát tri ân các nghệ sĩ lớn tuổi, có hoàn cảnh khó khăn

"Thanh âm Sao và Sao" - tiếng hát tri ân các nghệ sĩ lớn tuổi, có hoàn cảnh khó khăn

Vào ngày 16/12, tại Hà Nội, Hội Bảo vệ quyền của nghệ sĩ biểu diễn âm nhạc Việt Nam (APPA) sẽ tổ chức chương trình âm nhạc mang tên "Thanh âm Sao và Sao", nhằm tri ân các nghệ sĩ lớn tuổi, có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn.
Xem trọn bộ phim "Đừng làm mẹ cáu"

Xem trọn bộ phim "Đừng làm mẹ cáu"

Ngày mới Online cập nhật link xem trọn bộ phim "Đừng làm mẹ cáu" của Quỳnh Kool phát sóng trên VTV3 chất lượng cao phục vụ đông đảo quý khán giả.
Phiên bản di động