Văn hóa người Việt dưới thời đại Hùng Vương

Thời đại Hùng Vương có những nét văn hóa đã trở thành “gốc rễ” của văn hóa Việt Nam. Lời thề xuất quân chống lại nhà Hán của Hai Bà Trưng cách đây 2000 năm có đoạn phải xây dựng lại “nghiệp xưa họ Hùng” để bảo tồn nền văn minh của người Việt.

Văn hóa rừng

Ngay từ đầu, rừng được xác định là một địa bàn sinh sống quan trọng của dân tộc Việt Nam. Người con trai trưởng của Lạc Long Quân và Âu Cơ đã lên ngôi ở Phong Châu (Phú Thọ), là một vùng rừng núi, lấy hiệu là Hùng Vương và lập ra quốc gia Văn Lang.

Các biểu hiện văn hóa của người Việt cổ như trầu cau (thời Hùng Vương thứ tư - Sự tích trầu cau); tay gấu, nem công chả phượng (thời Hùng Vương thứ sáu - Sự tích bánh chưng bánh giày); voi chín ngà, gà chín cựa, ngựa chín hồng mao (thời Hùng Vương thứ mười tám - Chuyện Sơn Tinh Thủy Tinh) được người dân phát hiện ra ở rừng. Sách “Hoài Nam tử” của hoàng thân nhà Hán là Hoài Nam vương Lưu An cho hay nguyên nhân nhà Tần xâm lược nước ta là do “ham sừng tê, ngà voi, lông trả, ngọc châu và ngọc cơ của người Việt, bèn sai Đồ Thư mang 50 vạn binh chia làm 5 đạo…”.

Trên trống đồng Đông Sơn, một linh khí của thời Văn Lang cũng có khắc những con vật ở rừng như chim, thú như hươu nai, cáo, chim lạc... Vào mùa lễ hội, người dân Văn Lang cũng đội những chiếc mũ bằng lông chim rừng. Văn hóa biển.

Qua các bằng chứng khảo cổ học, Nhân dân Văn Lang thời các Hùng Vương đã ngang dọc Biển Đông. Đầu tiên, điều này thể hiện bởi các nền văn hóa biển nổi tiếng thời tiền sử - sơ sử tại Việt Nam là: Văn hóa Soi Nhụ, Văn hóa Hạ Long… với những di chỉ “đống vỏ sò” hay “cồn sò điệp”.

Bánh chưng là một loại bánh truyền thống của dân tộc Việt
Bánh chưng là một loại bánh truyền thống của dân tộc Việt

Chuyện chế ngự các loài thủy quái trên biển để phát triển ngành kinh tế biển cũng được nhắc đến từ xa xưa. Theo “Lĩnh nam chích quái”, Lạc Long Quân, Thủy Tổ dân tộc Việt là người có công diệt Ngư tinh vùng Biển Đông để nhân dân Lĩnh Nam được an cư lạc nghiệp. Sau đó, cũng chính Lạc Long Quân đã dẫn các con về miền biển để làm chủ Biển Đông.

PGS.TS Lâm Thị Mỹ Dung, Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn Hà Nội cho biết: “Thời Đông Sơn thể hiện rất rõ, cư dân Đông Sơn phải chiếm lĩnh được biển họ mới giao thương, trao đổi được các trống đồng”. Trên thực tế, trống đồng không chỉ hiện diện trên lãnh thổ Việt Nam, mà còn được phát hiện ở phía nam Trung Hoa, ở Nhật Bản và một số quốc gia trong khu vực Đông Nam Á như Lào, Myanma, Thái Lan, Malaysia, Philippines, Indonesia…

Văn hóa Tết

Do nhu cầu canh tác nông nghiệp, người Việt cổ đã “phân chia” thời gian trong một năm thành 24 tiết khác nhau (và ứng với mỗi tiết này có một thời khắc “giao thời”). Trong đó tiết quan trọng nhất là tiết khởi đầu của một chu kì canh tác, gieo trồng, tức là Tiết Nguyên đán. Sau này nó được biết đến là Tết Nguyên đán, tức là Tết của người Việt.

Sách “Giao Chỉ Chí” của Trung Quốc cũng có đoạn viết về Tết. Sách viết: “Bọn người Giao Quận thường tập trung lại từng phường hội nhảy múa hát ca, ăn uống chơi bời trong nhiều ngày để vui mừng một mùa cấy trồng mới, không những chỉ có dân làm nông mà tất cả người nhà của Quan lang, Chúa động cũng đều tham gia lễ hội này”.

Những nét văn hóa khác

Theo sử cũ thì đến khoảng thế kỉ thứ VII trước công nguyên, 15 vùng Việt Cổ đã chịu thừa nhận quyền lực chung của người thủ lĩnh bộ Văn Lang và tôn xưng là Hùng Vương. Điều này được phản ánh đầy đủ tại “Hùng đồ thập bát diệp thánh vương ngọc phả cổ truyền” được lưu giữ vào năm Hoằng Định thứ nhất (năm 1600) đời vua Lê Kính Tông nhà Hậu Lê.

Theo các tài liệu thì “Văn” là người, nhóm người, tộc người, cộng đồng người,… Còn “Lang” là sông. Ghép lại, Văn Lang có nghĩa là cộng đồng người lập nghiệp bên lưu vực những con sông. Người Văn Lang cũng được gọi là người Việt. Chữ Việt có hai nghĩa. Chữ Việt bộ Mễ là nghĩa là thời bình người Việt làm nghề nông sinh sống, lúa gạo trữ trong kho. Chữ Việt bộ Tẩu nghĩa là thời chiến người Việt cầm vũ khí đi chống xâm lăng để giữ nước.

Sách “Việt giám thông khảo tổng luận” chép về việc quản lí đất nước thời Văn Lang chủ yếu theo tục lệ cổ truyền: “Dân không có thói gian dối”, “buộc nút dây mà làm chính sự”. Dân chúng thời Hùng Vương thạo nghề bắt cá, chài lưới (điển hình bằng tục vẽ mình), nghề nông (truyện bánh chưng, bánh giày, dưa hấu), nghề luyện kim (truyện Phù Đổng Thiên Vương) và nghề buôn bán (truyện Chử Đồng Tử, Mai An Tiêm).

Chữ Khoa Đẩu là thứ chữ đầu tiên của người Việt cổ đang được nghiên cứu. Đó là một thứ có hình dáng như những con nòng nọc nên còn gọi là chữ nòng nọc. Trống đồng ngoài chức năng là một nhạc khí, còn tượng trưng cho quyền lực của các vị thủ lĩnh người Việt ngày xưa. Bên cạnh đó, nhuộm răng đen, một hình thức chống sâu răng của người Việt cổ, đã trở thành tục lệ chung.

Về văn hóa tín ngưỡng, một số ý kiến cho rằng chuyện Chử Đồng Tử - Tiên Dung thời Hùng Vương thứ mười tám phản ánh Phật giáo truyền bá vào nước ta.

Hiện nay, Việt Nam cũng có các di sản về thời đại Hùng Vương được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hợp Quốc (UNESCO) công nhận là Di sản văn hóa thế giới. Đó là hát Xoan, những điệu hát có từ thời Hùng Vương, được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại cần được bảo tồn khẩn cấp năm 2011. Tiếp đó, Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, đỉnh cao của việc thờ cúng tổ tiên của người Việt, được công nhận là di sản văn hóa tâm linh tiêu biểu của nhân loại vào năm 2012. Bên cạnh đó, Mẫu Thượng Ngàn theo tương truyền là Quế Hoa Mị Nương, con gái Hùng Vương. Ngày 1/12/2016, di sản “Thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt” cũng đã chính thức được UNESCO ghi danh tại danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Nguyễn Văn Toàn

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Ấm lòng với 766 phần quà cho đồng bào Chăm, dân tộc thiểu số trong mùa dịch

Ấm lòng với 766 phần quà cho đồng bào Chăm, dân tộc thiểu số trong mùa dịch

Thực hiện theo Dự án “Hỗ trợ người dân có hoàn cảnh khó khăn thông qua Chợ Nhân đạo 2021”, do Trung tâm Cứu trợ và Nhân đạo King Salman, Ả rập Xê út tài trợ, từ ngày 14 đến ngày 17/5/ 2021, Hội Chữ thập đỏ huyện Châu Phú tổ chức chương trình trao 766 phần quà cho các hộ người dân tộc Chăm, người có hoàn cảnh khó khăn bị ảnh hưởng bởi thiên tai và dịch bệnh Covid-19.
Khát vọng thuyền trăng

Khát vọng thuyền trăng

Không còn nỗi u ám và tuyệt vọng đến tận cùng như câu thơ của Hàn Mặc Tử, thuyền trăng ở Quy Hòa bây giờ đã giúp những bệnh nhân phong có cuộc sống tốt đẹp hơn…
Hơn 1.200 bệnh nhân nghèo đã được Vinamilk hỗ trợ phẫu thuật tim và mắt

Hơn 1.200 bệnh nhân nghèo đã được Vinamilk hỗ trợ phẫu thuật tim và mắt

Trong nhiều năm qua, Vinamilk đã đồng hành cùng Hội bảo trợ bệnh nhân nghèo TP.HCM với tổng ngân sách gần 7 tỷ đồng để hỗ trợ cho hơn 1.200 ca mổ tim và mổ mắt. Hoạt động này đã được Vinamilk thực hiện từ năm 1995 đến nay, góp phần mang đến cơ hội được chữa trị và sống khỏe mạnh cho các bệnh nhân nghèo, trong đó có nhiều trẻ em nhỏ trên cả nước.
Ni sư nhiều năm đưa trẻ về chùa cưu mang

Ni sư nhiều năm đưa trẻ về chùa cưu mang

Ni sư Thích Diệu Nhân từng hóa trang thành người phụ nữ ăn mày, giả điên, tìm cách làm quen với những đứa trẻ bụi đời và rủ các em về chùa sống…
1,7 triệu hộp sữa sẽ được Vinamilk gửi đến trẻ em khó khăn qua Quỹ sữa Vươn cao Việt Nam

1,7 triệu hộp sữa sẽ được Vinamilk gửi đến trẻ em khó khăn qua Quỹ sữa Vươn cao Việt Nam

Ngày 08/05/2021 tại TP. Hà Nội, Quỹ bảo trợ trẻ em Việt Nam và Công ty CP Sữa Việt Nam (Vinamilk) đã chính thức khởi động hành trình của Quỹ sữa Vươn cao Việt Nam năm 2021. Trong năm thứ 14 này, Vinamilk và Quỹ sữa sẽ trao tặng 1,7 triệu ly sữa (tương đương 12,5 tỷ đồng) cho 19.000 em nhỏ có hoàn cảnh khó khăn tại 26 tỉnh thành cả nước để hỗ trợ các em tăng cường dinh dưỡng, nâng cao sức khoẻ, đặc biệt trong bối cảnh đại dịch Covid-19 vẫn còn kéo dài như hiện nay.

Tin khác

Lợi ích bất ngờ của nụ hôn đối với sức khỏe và sắc đẹp

Lợi ích bất ngờ của nụ hôn đối với sức khỏe và sắc đẹp
Không chỉ thể hiện tình yêu, nụ hôn còn mang lại nhiều lợi ích bất ngờ đối với sức khỏe và sắc đẹp.

Những món quà ý nghĩa dành tặng Ngày của Mẹ 2021

Những món quà ý nghĩa dành tặng Ngày của Mẹ 2021
Vào Ngày của Mẹ 2021, bạn có thể dành tặng những lời chúc ý nghĩa cùng những món quà như hoa tươi, trang sức hay một chiếc máy đo huyết áp, nhịp tim để bày tỏ lòng biết ơn đến bà, mẹ của mình.

Vinamilk tiếp tục đồng hành cùng chương trình Cặp lá yêu thương năm thứ 4

Vinamilk tiếp tục đồng hành cùng chương trình Cặp lá yêu thương năm thứ 4
Nhằm mong muốn tiếp sức cho các em nhỏ có hoàn cảnh khó khăn được đến trường, chương trình Cặp lá yêu thương cùng “đại lá lành” Vinamilk đã khởi động hành trình năm thứ 4 bằng chuyến đi đến với những chiếc lá chưa lành tại Ninh Bình.

Vợ Bill Gates có thể trở thành người phụ nữ giàu thứ 2 thế giới

Vợ Bill Gates có thể trở thành người phụ nữ giàu thứ 2 thế giới
Sau khi ly hôn tỉ phú Bill Gates , bà Melinda Gates có thể trở thành người phụ nữ giàu thứ hai thế giới.

Nhận diện và phòng chống âm mưu phá hoại cuộc bầu cử của các thế lực thù địch

Nhận diện và phòng chống âm mưu phá hoại cuộc bầu cử của các thế lực thù địch
Bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XV và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kì 2021 - 2026 là sự kiện chính trị quan trọng của Đảng và Nhà nước ta. Thực hiện thành công cuộc bầu cử, sẽ góp phần xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân.

Qũy sữa Vươn cao Việt Nam của Vinamilk khởi động năm 2021 với “31.000 ly sữa yêu thương” từ cộng đồng

Qũy sữa Vươn cao Việt Nam của Vinamilk khởi động năm 2021 với “31.000 ly sữa yêu thương” từ cộng đồng
Sau gần 3 tuần phát động, chiến dịch "Triệu ly sữa yêu thương, triệu nụ cười hạnh phúc" đã chính thức khép lại với hàng ngàn bài chia sẻ và gần 31.000 ly sữa được cộng đồng mạng góp tặng đến các em nhỏ có hoàn cảnh khó khăn trên cả nước. Đây là chiến dịch online nhằm khởi động hành trình của Vinamilk và Quỹ sữa Vươn cao Việt Nam năm 2021, đồng thời hướng đến sinh nhật 45 năm của Vinamilk.
Xem thêm
Em đang chờ ngày ấy anh về…

Em đang chờ ngày ấy anh về…

Lại một mùa Xuân qua đi. Chúng mình đều thêm một tuổi. Mái đầu thêm nhiều sợi bạc. Mà sao vẫn mãi vấn vương như níu kéo, dìu dặt, bâng ...
Xôn xao ngõ nhỏ

Xôn xao ngõ nhỏ

Chiều nay, trời trở gió. Từ nhà ra ngõ thôi mà từng làn hơi lạnh ùa đến, phả vào mặt, vào người.
Hương sắc tình yêu

Hương sắc tình yêu

Đó là một ngày thật vui, đầy ý nghĩa. Quà anh trao không phải vàng bạc kim cương, cũng không phải nhà cao cửa rộng hay tài sản quý giá, ...
Người cao tuổi cần tự quan tâm chăm sóc đời sống tinh thần

Người cao tuổi cần tự quan tâm chăm sóc đời sống tinh thần

Trong cuộc sống hiện đại, người trẻ dường như bị cuốn theo sự tất bật của guồng máy học tập, lao động hay chăm lo cho con cái nên thường ...
Lá vàng chưa dám rụng về cội...

Lá vàng chưa dám rụng về cội...

Năm nay cụ ông 86 tuổi, cụ bà cũng vào ngưỡng 82. Thế mà "cặp lá vàng" này cứ phải cùng nhau bấu víu lấy cuộc đời, bởi nếu nằm ...
Nỗi lòng người theo con lên phố

Nỗi lòng người theo con lên phố

Sau mấy chục năm làm công chức ăn dè tiết kiệm, ông bà Tâm cũng xây được ngôi nhà hai tầng khá khang trang giữa làng quê. Ông bà nghỉ ...
Hơn 1.200 bệnh nhân nghèo đã được Vinamilk hỗ trợ phẫu thuật tim và mắt

Hơn 1.200 bệnh nhân nghèo đã được Vinamilk hỗ trợ phẫu thuật tim và mắt

Trong nhiều năm qua, Vinamilk đã đồng hành cùng Hội bảo trợ bệnh nhân nghèo TP.HCM với tổng ngân sách gần 7 tỷ đồng để hỗ trợ cho hơn 1.200 ...
Ni sư nhiều năm đưa trẻ về chùa cưu mang

Ni sư nhiều năm đưa trẻ về chùa cưu mang

Ni sư Thích Diệu Nhân từng hóa trang thành người phụ nữ ăn mày, giả điên, tìm cách làm quen với những đứa trẻ bụi đời và rủ các em ...
Chương trình xây cầu Đồng Hương nối nhịp quê hương

Chương trình xây cầu Đồng Hương nối nhịp quê hương

Với chương trình “Vượt lên số phận” của Ban liên lạc đồng hương Bạc Liêu - Cà Mau tại TP Hồ Chí Minh. Trong những năm qua, ban liên lạc ...
1,7 triệu hộp sữa sẽ được Vinamilk gửi đến trẻ em khó khăn qua Quỹ sữa Vươn cao Việt Nam

1,7 triệu hộp sữa sẽ được Vinamilk gửi đến trẻ em khó khăn qua Quỹ sữa Vươn cao Việt Nam

Ngày 08/05/2021 tại TP. Hà Nội, Quỹ bảo trợ trẻ em Việt Nam và Công ty CP Sữa Việt Nam (Vinamilk) đã chính thức khởi động hành trình của Quỹ ...
Lợi ích bất ngờ của nụ hôn đối với sức khỏe và sắc đẹp

Lợi ích bất ngờ của nụ hôn đối với sức khỏe và sắc đẹp

Không chỉ thể hiện tình yêu, nụ hôn còn mang lại nhiều lợi ích bất ngờ đối với sức khỏe và sắc đẹp.
Những món quà ý nghĩa dành tặng Ngày của Mẹ 2021

Những món quà ý nghĩa dành tặng Ngày của Mẹ 2021

Vào Ngày của Mẹ 2021, bạn có thể dành tặng những lời chúc ý nghĩa cùng những món quà như hoa tươi, trang sức hay một chiếc máy đo huyết ...
Phiên bản di động