Văn hóa người Việt dưới thời đại Hùng Vương

Thời đại Hùng Vương có những nét văn hóa đã trở thành “gốc rễ” của văn hóa Việt Nam. Lời thề xuất quân chống lại nhà Hán của Hai Bà Trưng cách đây 2000 năm có đoạn phải xây dựng lại “nghiệp xưa họ Hùng” để bảo tồn nền văn minh của người Việt.

Văn hóa rừng

Ngay từ đầu, rừng được xác định là một địa bàn sinh sống quan trọng của dân tộc Việt Nam. Người con trai trưởng của Lạc Long Quân và Âu Cơ đã lên ngôi ở Phong Châu (Phú Thọ), là một vùng rừng núi, lấy hiệu là Hùng Vương và lập ra quốc gia Văn Lang.

Các biểu hiện văn hóa của người Việt cổ như trầu cau (thời Hùng Vương thứ tư - Sự tích trầu cau); tay gấu, nem công chả phượng (thời Hùng Vương thứ sáu - Sự tích bánh chưng bánh giày); voi chín ngà, gà chín cựa, ngựa chín hồng mao (thời Hùng Vương thứ mười tám - Chuyện Sơn Tinh Thủy Tinh) được người dân phát hiện ra ở rừng. Sách “Hoài Nam tử” của hoàng thân nhà Hán là Hoài Nam vương Lưu An cho hay nguyên nhân nhà Tần xâm lược nước ta là do “ham sừng tê, ngà voi, lông trả, ngọc châu và ngọc cơ của người Việt, bèn sai Đồ Thư mang 50 vạn binh chia làm 5 đạo…”.

Trên trống đồng Đông Sơn, một linh khí của thời Văn Lang cũng có khắc những con vật ở rừng như chim, thú như hươu nai, cáo, chim lạc... Vào mùa lễ hội, người dân Văn Lang cũng đội những chiếc mũ bằng lông chim rừng. Văn hóa biển.

Qua các bằng chứng khảo cổ học, Nhân dân Văn Lang thời các Hùng Vương đã ngang dọc Biển Đông. Đầu tiên, điều này thể hiện bởi các nền văn hóa biển nổi tiếng thời tiền sử - sơ sử tại Việt Nam là: Văn hóa Soi Nhụ, Văn hóa Hạ Long… với những di chỉ “đống vỏ sò” hay “cồn sò điệp”.

Bánh chưng là một loại bánh truyền thống của dân tộc Việt
Bánh chưng là một loại bánh truyền thống của dân tộc Việt

Chuyện chế ngự các loài thủy quái trên biển để phát triển ngành kinh tế biển cũng được nhắc đến từ xa xưa. Theo “Lĩnh nam chích quái”, Lạc Long Quân, Thủy Tổ dân tộc Việt là người có công diệt Ngư tinh vùng Biển Đông để nhân dân Lĩnh Nam được an cư lạc nghiệp. Sau đó, cũng chính Lạc Long Quân đã dẫn các con về miền biển để làm chủ Biển Đông.

PGS.TS Lâm Thị Mỹ Dung, Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn Hà Nội cho biết: “Thời Đông Sơn thể hiện rất rõ, cư dân Đông Sơn phải chiếm lĩnh được biển họ mới giao thương, trao đổi được các trống đồng”. Trên thực tế, trống đồng không chỉ hiện diện trên lãnh thổ Việt Nam, mà còn được phát hiện ở phía nam Trung Hoa, ở Nhật Bản và một số quốc gia trong khu vực Đông Nam Á như Lào, Myanma, Thái Lan, Malaysia, Philippines, Indonesia…

Văn hóa Tết

Do nhu cầu canh tác nông nghiệp, người Việt cổ đã “phân chia” thời gian trong một năm thành 24 tiết khác nhau (và ứng với mỗi tiết này có một thời khắc “giao thời”). Trong đó tiết quan trọng nhất là tiết khởi đầu của một chu kì canh tác, gieo trồng, tức là Tiết Nguyên đán. Sau này nó được biết đến là Tết Nguyên đán, tức là Tết của người Việt.

Sách “Giao Chỉ Chí” của Trung Quốc cũng có đoạn viết về Tết. Sách viết: “Bọn người Giao Quận thường tập trung lại từng phường hội nhảy múa hát ca, ăn uống chơi bời trong nhiều ngày để vui mừng một mùa cấy trồng mới, không những chỉ có dân làm nông mà tất cả người nhà của Quan lang, Chúa động cũng đều tham gia lễ hội này”.

Những nét văn hóa khác

Theo sử cũ thì đến khoảng thế kỉ thứ VII trước công nguyên, 15 vùng Việt Cổ đã chịu thừa nhận quyền lực chung của người thủ lĩnh bộ Văn Lang và tôn xưng là Hùng Vương. Điều này được phản ánh đầy đủ tại “Hùng đồ thập bát diệp thánh vương ngọc phả cổ truyền” được lưu giữ vào năm Hoằng Định thứ nhất (năm 1600) đời vua Lê Kính Tông nhà Hậu Lê.

Theo các tài liệu thì “Văn” là người, nhóm người, tộc người, cộng đồng người,… Còn “Lang” là sông. Ghép lại, Văn Lang có nghĩa là cộng đồng người lập nghiệp bên lưu vực những con sông. Người Văn Lang cũng được gọi là người Việt. Chữ Việt có hai nghĩa. Chữ Việt bộ Mễ là nghĩa là thời bình người Việt làm nghề nông sinh sống, lúa gạo trữ trong kho. Chữ Việt bộ Tẩu nghĩa là thời chiến người Việt cầm vũ khí đi chống xâm lăng để giữ nước.

Sách “Việt giám thông khảo tổng luận” chép về việc quản lí đất nước thời Văn Lang chủ yếu theo tục lệ cổ truyền: “Dân không có thói gian dối”, “buộc nút dây mà làm chính sự”. Dân chúng thời Hùng Vương thạo nghề bắt cá, chài lưới (điển hình bằng tục vẽ mình), nghề nông (truyện bánh chưng, bánh giày, dưa hấu), nghề luyện kim (truyện Phù Đổng Thiên Vương) và nghề buôn bán (truyện Chử Đồng Tử, Mai An Tiêm).

Chữ Khoa Đẩu là thứ chữ đầu tiên của người Việt cổ đang được nghiên cứu. Đó là một thứ có hình dáng như những con nòng nọc nên còn gọi là chữ nòng nọc. Trống đồng ngoài chức năng là một nhạc khí, còn tượng trưng cho quyền lực của các vị thủ lĩnh người Việt ngày xưa. Bên cạnh đó, nhuộm răng đen, một hình thức chống sâu răng của người Việt cổ, đã trở thành tục lệ chung.

Về văn hóa tín ngưỡng, một số ý kiến cho rằng chuyện Chử Đồng Tử - Tiên Dung thời Hùng Vương thứ mười tám phản ánh Phật giáo truyền bá vào nước ta.

Hiện nay, Việt Nam cũng có các di sản về thời đại Hùng Vương được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hợp Quốc (UNESCO) công nhận là Di sản văn hóa thế giới. Đó là hát Xoan, những điệu hát có từ thời Hùng Vương, được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại cần được bảo tồn khẩn cấp năm 2011. Tiếp đó, Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, đỉnh cao của việc thờ cúng tổ tiên của người Việt, được công nhận là di sản văn hóa tâm linh tiêu biểu của nhân loại vào năm 2012. Bên cạnh đó, Mẫu Thượng Ngàn theo tương truyền là Quế Hoa Mị Nương, con gái Hùng Vương. Ngày 1/12/2016, di sản “Thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt” cũng đã chính thức được UNESCO ghi danh tại danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Nguyễn Văn Toàn

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Vừa chống dịch thần tốc, vừa đảm bảo an sinh xã hội

Vừa chống dịch thần tốc, vừa đảm bảo an sinh xã hội

Biến chủng Delta có tốc độ lây lan nhanh, nguy hiểm hơn với nhiều trường hợp không rõ nguồn lây.Vì vậy,tại các tỉnh phía Nam, cách thức ứng phó phải thần tốc, tranh thủ “giờ vàng” để khống chế dịch, đồng thời công tác an sinh xã hội cũng phải rất khẩn trương…
Người xóm đạo tham gia phòng chống Covid-19

Người xóm đạo tham gia phòng chống Covid-19

“Thông điệp 5K là gì?”. Từng gia đình, nhất là những người cao tuổi ở xóm đạo quê tôi thường hỏi nhau điều đó để nhắc việc phòng chống Covid-19. Vì vậy, ai cũng thuộc lòng 5K, đó là: 1/ Khẩu trang, 2/ Khử khẩn, 3/ Khoảng cách, 4/ Không tụ họp, 5/ Khai báo y tế. Ai cũng khen Bộ Y tế thâu tóm được 5 chữ cái cùng loại cho mọi người dễ hiểu, dễ nhớ và dễ thực hiện.
Xúc động cảnh tiêm chủng an toàn cho người cao tuổi, người nhiều bệnh nền

Xúc động cảnh tiêm chủng an toàn cho người cao tuổi, người nhiều bệnh nền

Bệnh viện Lê Văn Thịnh (tiền thân là Bệnh viện quận 2, TP.Hồ Chí Minh) được phân công là đơn vị trọng điểm tiêm chủng vắc xin ngừa COVID-19 cho người trên 65 tuổi, người có nhiều bệnh nền ở Thành phố Thủ Đức.
Bí thư Tỉnh ủy An Giang thăm hai mẹ Việt Nam Anh hùng ở huyện Chợ Mới

Bí thư Tỉnh ủy An Giang thăm hai mẹ Việt Nam Anh hùng ở huyện Chợ Mới

Nhân kỷ niệm 74 năm ngày Thương binh - Liệt sĩ, Bí thư Tỉnh ủy An Giang Lê Hồng Quang chúc các mẹ Việt Nam Anh hùng, các đồng chí thương binh, bệnh binh và gia đình chính sách dồi giàu sức khỏe, “Sống vui, sống khỏe”, mãi là tấm gương sáng cho thế hệ trẻ noi theo.
Đại dịch và những tấm lòng đến đúng thời điểm

Đại dịch và những tấm lòng đến đúng thời điểm

Những đợt tấn công liên tiếp của đại dịch Covid-19 là cơ hội để hiểu hơn về tình người, và về trách nhiệm của doanh nghiệp với đất nước.

Tin khác

Tỏa sáng đạo lí “uống nước nhớ nguồn”

Tỏa sáng đạo lí “uống nước nhớ nguồn”
Cứ đến ngày 27/7, toàn Ðảng, toàn dân ta có dịp nhìn lại những việc đã làm để đền ơn đáp nghĩa thương binh, liệt sĩ, người có công với đất nước và củng cố quyết tâm làm tốt công tác này hơn nữa…

Phát huy vai trò CCB trong thời kì mới

Phát huy vai trò CCB trong thời kì mới
Phát huy phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ, những năm qua, hội viên Hội Cựu chiến binh (CCB) xã Phú Nghĩa đã hăng hái thi đua phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo, làm giàu cho gia đình và giúp đỡ các hội viên khó khăn vươn lên làm giàu...

Tỉnh An Giang: Không để ai bị bỏ lại phía sau

Tỉnh An Giang: Không để ai bị bỏ lại phía sau
Mặc dù tình hình dịch Covid-19 diễn biến phức tạp, nhưng chính quyền tỉnh An Giang đã và đang nỗ lực vừa phòng chống dịch, vừa sản xuất, kinh doanh và đẩy mạnh chăm lo đời sống người dân, nhất là người yếu thế, người cao tuổi (NCT)… để không ai bị bỏ lại phía sau…

TP Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp: Quan tâm Người cao tuổi trong phòng, chống dịch Covid-19

TP Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp:  Quan tâm Người cao tuổi trong phòng, chống dịch Covid-19
Ngày 1/7/2021, UBND TP Sa Đéc ra Thông báo số 671/UBND-HC gửi đến các ban, ngành, cơ quan, đơn vị trực thuộc, nhằm huy động mọi nguồn lực, áp dụng các biện pháp nghiêm ngặt trong phòng, chống dịch Covid-19…

Bình Dương: Biến 45ha đất phát triển du lịch thành “nông trại dã chiến”

Bình Dương: Biến 45ha đất phát triển du lịch thành “nông trại dã chiến”
Hơn 45 ha đất tại ấp Đồng Sến, xã Định An, huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương là quỹ đất phát triển dự án bất động sản (BĐS) sinh thái nghỉ dưỡng và du lịch. Nay đã trở thành “nông trại dã chiến”, chuyên sản xuất nông sản sạch phục vụ miễn phí cho các khu vực cách ly tập trung, những hộ gia đình trong khu phong tỏa và công nhân lao động có hoàn cảnh khó khăn.

Sun Group khẩn cấp ủng hộ 70 tỷ đồng mua trang thiết bị y tế cho TP. Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Vũng Tàu, Kiên Giang

Sun Group khẩn cấp ủng hộ 70 tỷ đồng mua trang thiết bị y tế cho TP. Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Vũng Tàu, Kiên Giang
Kịp thời hỗ trợ công tác phòng chống dịch Covid-19 tại các tỉnh phía Nam, Tập đoàn Sun Group đã khẩn cấp ủng hộ 70 tỷ đồng mua hệ thống xét nghiệm PCR, máy thở, các sinh phẩm y tế trao tặng cho TP. Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Vũng Tàu, Kiên Giang.
Xem thêm
Em đang chờ ngày ấy anh về…

Em đang chờ ngày ấy anh về…

Lại một mùa Xuân qua đi. Chúng mình đều thêm một tuổi. Mái đầu thêm nhiều sợi bạc. Mà sao vẫn mãi vấn vương như níu kéo, dìu dặt, bâng ...
Xôn xao ngõ nhỏ

Xôn xao ngõ nhỏ

Chiều nay, trời trở gió. Từ nhà ra ngõ thôi mà từng làn hơi lạnh ùa đến, phả vào mặt, vào người.
Hương sắc tình yêu

Hương sắc tình yêu

Đó là một ngày thật vui, đầy ý nghĩa. Quà anh trao không phải vàng bạc kim cương, cũng không phải nhà cao cửa rộng hay tài sản quý giá, ...
TP Hồ Chí Minh: Đem tiền phúng điếu chồng ủng hộ Quỹ Vaccine phòng chống Covid-19

TP Hồ Chí Minh: Đem tiền phúng điếu chồng ủng hộ Quỹ Vaccine phòng chống Covid-19

"Đây là số tiền tôi trích từ tiền phúng điếu của ông nhà để ủng hộ, xem như đây là việc tốt cuối cùng mà ông nhà tôi làm được", ...
Chuyện cô Mùi làm công tác khuyến học ở thành phố Mỹ Tho

Chuyện cô Mùi làm công tác khuyến học ở thành phố Mỹ Tho

Chi hội Khuyến học phường 4, thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang nhiều năm liền được công nhận là Chi hội có của phong trào khuyến học, khuyến tài ...
Người cao tuổi cần tự quan tâm chăm sóc đời sống tinh thần

Người cao tuổi cần tự quan tâm chăm sóc đời sống tinh thần

Trong cuộc sống hiện đại, người trẻ dường như bị cuốn theo sự tất bật của guồng máy học tập, lao động hay chăm lo cho con cái nên thường ...
Bình Dương: Biến 45ha đất phát triển du lịch thành “nông trại dã chiến”

Bình Dương: Biến 45ha đất phát triển du lịch thành “nông trại dã chiến”

Hơn 45 hecta đất tại ấp Đồng Sến, xã Định An, huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương là quỹ đất phát triển dự án bất động sản (BĐS) sinh thái ...
Dấu ấn của Đại uý Lê Thị Thanh Mai

Dấu ấn của Đại uý Lê Thị Thanh Mai

Dáng vóc thon gọn, gương mặt thanh tú cùng giọng nói dịu dàng, thân thiện - đó là ấn tượng của bất kỳ ai khi gặp Đại úy Lê Thị ...
Bình Dương: Hơn 200 công chức, viên chức và người lao động tham gia hiến máu tình nguyện

Bình Dương: Hơn 200 công chức, viên chức và người lao động tham gia hiến máu tình nguyện

Vừa qua, tại Trung tâm Hội nghị và triển lãm tỉnh Bình Dương, hơn 200 công chức, viên chức và người lao động đến từ các cơ quan trong Tòa ...
Đại dịch và những tấm lòng đến đúng thời điểm

Đại dịch và những tấm lòng đến đúng thời điểm

Những đợt tấn công liên tiếp của đại dịch Covid-19 là cơ hội để hiểu hơn về tình người, và về trách nhiệm của doanh nghiệp với đất nước.
TP Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp:  Quan tâm Người cao tuổi trong phòng, chống dịch Covid-19

TP Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp: Quan tâm Người cao tuổi trong phòng, chống dịch Covid-19

Ngày 1/7/2021, UBND TP Sa Đéc ra Thông báo số 671/UBND-HC gửi đến các ban, ngành, cơ quan, đơn vị trực thuộc, nhằm huy động mọi nguồn lực, áp dụng ...
Sun Group khẩn cấp ủng hộ 70 tỷ đồng mua trang thiết bị y tế cho TP. Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Vũng Tàu, Kiên Giang

Sun Group khẩn cấp ủng hộ 70 tỷ đồng mua trang thiết bị y tế cho TP. Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Vũng Tàu, Kiên Giang

Kịp thời hỗ trợ công tác phòng chống dịch Covid-19 tại các tỉnh phía Nam, Tập đoàn Sun Group đã khẩn cấp ủng hộ 70 tỷ đồng mua hệ thống ...
Phiên bản di động