Văn hóa người Việt dưới thời đại Hùng Vương

Thời đại Hùng Vương có những nét văn hóa đã trở thành “gốc rễ” của văn hóa Việt Nam. Lời thề xuất quân chống lại nhà Hán của Hai Bà Trưng cách đây 2000 năm có đoạn phải xây dựng lại “nghiệp xưa họ Hùng” để bảo tồn nền văn minh của người Việt.

Văn hóa rừng

Ngay từ đầu, rừng được xác định là một địa bàn sinh sống quan trọng của dân tộc Việt Nam. Người con trai trưởng của Lạc Long Quân và Âu Cơ đã lên ngôi ở Phong Châu (Phú Thọ), là một vùng rừng núi, lấy hiệu là Hùng Vương và lập ra quốc gia Văn Lang.

Các biểu hiện văn hóa của người Việt cổ như trầu cau (thời Hùng Vương thứ tư - Sự tích trầu cau); tay gấu, nem công chả phượng (thời Hùng Vương thứ sáu - Sự tích bánh chưng bánh giày); voi chín ngà, gà chín cựa, ngựa chín hồng mao (thời Hùng Vương thứ mười tám - Chuyện Sơn Tinh Thủy Tinh) được người dân phát hiện ra ở rừng. Sách “Hoài Nam tử” của hoàng thân nhà Hán là Hoài Nam vương Lưu An cho hay nguyên nhân nhà Tần xâm lược nước ta là do “ham sừng tê, ngà voi, lông trả, ngọc châu và ngọc cơ của người Việt, bèn sai Đồ Thư mang 50 vạn binh chia làm 5 đạo…”.

Trên trống đồng Đông Sơn, một linh khí của thời Văn Lang cũng có khắc những con vật ở rừng như chim, thú như hươu nai, cáo, chim lạc... Vào mùa lễ hội, người dân Văn Lang cũng đội những chiếc mũ bằng lông chim rừng. Văn hóa biển.

Qua các bằng chứng khảo cổ học, Nhân dân Văn Lang thời các Hùng Vương đã ngang dọc Biển Đông. Đầu tiên, điều này thể hiện bởi các nền văn hóa biển nổi tiếng thời tiền sử - sơ sử tại Việt Nam là: Văn hóa Soi Nhụ, Văn hóa Hạ Long… với những di chỉ “đống vỏ sò” hay “cồn sò điệp”.

Bánh chưng là một loại bánh truyền thống của dân tộc Việt
Bánh chưng là một loại bánh truyền thống của dân tộc Việt

Chuyện chế ngự các loài thủy quái trên biển để phát triển ngành kinh tế biển cũng được nhắc đến từ xa xưa. Theo “Lĩnh nam chích quái”, Lạc Long Quân, Thủy Tổ dân tộc Việt là người có công diệt Ngư tinh vùng Biển Đông để nhân dân Lĩnh Nam được an cư lạc nghiệp. Sau đó, cũng chính Lạc Long Quân đã dẫn các con về miền biển để làm chủ Biển Đông.

PGS.TS Lâm Thị Mỹ Dung, Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn Hà Nội cho biết: “Thời Đông Sơn thể hiện rất rõ, cư dân Đông Sơn phải chiếm lĩnh được biển họ mới giao thương, trao đổi được các trống đồng”. Trên thực tế, trống đồng không chỉ hiện diện trên lãnh thổ Việt Nam, mà còn được phát hiện ở phía nam Trung Hoa, ở Nhật Bản và một số quốc gia trong khu vực Đông Nam Á như Lào, Myanma, Thái Lan, Malaysia, Philippines, Indonesia…

Văn hóa Tết

Do nhu cầu canh tác nông nghiệp, người Việt cổ đã “phân chia” thời gian trong một năm thành 24 tiết khác nhau (và ứng với mỗi tiết này có một thời khắc “giao thời”). Trong đó tiết quan trọng nhất là tiết khởi đầu của một chu kì canh tác, gieo trồng, tức là Tiết Nguyên đán. Sau này nó được biết đến là Tết Nguyên đán, tức là Tết của người Việt.

Sách “Giao Chỉ Chí” của Trung Quốc cũng có đoạn viết về Tết. Sách viết: “Bọn người Giao Quận thường tập trung lại từng phường hội nhảy múa hát ca, ăn uống chơi bời trong nhiều ngày để vui mừng một mùa cấy trồng mới, không những chỉ có dân làm nông mà tất cả người nhà của Quan lang, Chúa động cũng đều tham gia lễ hội này”.

Những nét văn hóa khác

Theo sử cũ thì đến khoảng thế kỉ thứ VII trước công nguyên, 15 vùng Việt Cổ đã chịu thừa nhận quyền lực chung của người thủ lĩnh bộ Văn Lang và tôn xưng là Hùng Vương. Điều này được phản ánh đầy đủ tại “Hùng đồ thập bát diệp thánh vương ngọc phả cổ truyền” được lưu giữ vào năm Hoằng Định thứ nhất (năm 1600) đời vua Lê Kính Tông nhà Hậu Lê.

Theo các tài liệu thì “Văn” là người, nhóm người, tộc người, cộng đồng người,… Còn “Lang” là sông. Ghép lại, Văn Lang có nghĩa là cộng đồng người lập nghiệp bên lưu vực những con sông. Người Văn Lang cũng được gọi là người Việt. Chữ Việt có hai nghĩa. Chữ Việt bộ Mễ là nghĩa là thời bình người Việt làm nghề nông sinh sống, lúa gạo trữ trong kho. Chữ Việt bộ Tẩu nghĩa là thời chiến người Việt cầm vũ khí đi chống xâm lăng để giữ nước.

Sách “Việt giám thông khảo tổng luận” chép về việc quản lí đất nước thời Văn Lang chủ yếu theo tục lệ cổ truyền: “Dân không có thói gian dối”, “buộc nút dây mà làm chính sự”. Dân chúng thời Hùng Vương thạo nghề bắt cá, chài lưới (điển hình bằng tục vẽ mình), nghề nông (truyện bánh chưng, bánh giày, dưa hấu), nghề luyện kim (truyện Phù Đổng Thiên Vương) và nghề buôn bán (truyện Chử Đồng Tử, Mai An Tiêm).

Chữ Khoa Đẩu là thứ chữ đầu tiên của người Việt cổ đang được nghiên cứu. Đó là một thứ có hình dáng như những con nòng nọc nên còn gọi là chữ nòng nọc. Trống đồng ngoài chức năng là một nhạc khí, còn tượng trưng cho quyền lực của các vị thủ lĩnh người Việt ngày xưa. Bên cạnh đó, nhuộm răng đen, một hình thức chống sâu răng của người Việt cổ, đã trở thành tục lệ chung.

Về văn hóa tín ngưỡng, một số ý kiến cho rằng chuyện Chử Đồng Tử - Tiên Dung thời Hùng Vương thứ mười tám phản ánh Phật giáo truyền bá vào nước ta.

Hiện nay, Việt Nam cũng có các di sản về thời đại Hùng Vương được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hợp Quốc (UNESCO) công nhận là Di sản văn hóa thế giới. Đó là hát Xoan, những điệu hát có từ thời Hùng Vương, được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại cần được bảo tồn khẩn cấp năm 2011. Tiếp đó, Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, đỉnh cao của việc thờ cúng tổ tiên của người Việt, được công nhận là di sản văn hóa tâm linh tiêu biểu của nhân loại vào năm 2012. Bên cạnh đó, Mẫu Thượng Ngàn theo tương truyền là Quế Hoa Mị Nương, con gái Hùng Vương. Ngày 1/12/2016, di sản “Thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt” cũng đã chính thức được UNESCO ghi danh tại danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Nguyễn Văn Toàn

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Từng đoàn quân áo trắng hoàn thành nhiệm vụ chi viện cho miền Nam trở về

Từng đoàn quân áo trắng hoàn thành nhiệm vụ chi viện cho miền Nam trở về

Các đoàn quân áo trắng chi viện cho các tỉnh phía Nam chống dịch đã hoàn thành nhiệm vụ, lần lượt trở về cùng nụ cười và sự bình yên.
Mộ cát

Mộ cát

Ông Địu dẫn tôi đi trên động cát làng ông, nơi cách đây mười năm, ông đã cùng lúc tiễn đưa mười đứa con vào lòng đất lành vì chất độc da cam.
Bamboo Airways đưa gần 1.500 công dân Hà Tĩnh hồi hương sau chuỗi 7 chuyến bay

Bamboo Airways đưa gần 1.500 công dân Hà Tĩnh hồi hương sau chuỗi 7 chuyến bay

Những hành khách là công dân Hà Tĩnh từ TP HCM và các tỉnh phía nam đã vượt hàng nghìn cây số để trở về quê hương trên các chuyến bay đặc biệt của hãng hàng không Bamboo Airways.
Để cho phường giữ mãi màu xanh

Để cho phường giữ mãi màu xanh

Trong những ngày vừa qua, toàn phường Nghĩa Tân, quận Cầu Giấy, TP Hà Nội căng mình phòng chống dịch Covid-19. Toàn bộ hệ thống chính trị đều quyết liệt vào cuộc, huy động toàn dân cùng tham gia chống dịch để cho phường giữ mãi màu xanh..
T&T Group tài trợ 20 tỷ đồng giúp Bệnh viện Đức Giang lập trung tâm ICU chống dịch COVID-19

T&T Group tài trợ 20 tỷ đồng giúp Bệnh viện Đức Giang lập trung tâm ICU chống dịch COVID-19

Ngày 5/10, Tập đoàn T&T Group của doanh nhân Đỗ Quang Hiển đã trao ủng hộ 20 tỷ đồng mua trang thiết bị và vật tư y tế nhằm hỗ trợ Bệnh viện đa khoa Đức Giang (Hà Nội) thành lập Trung tâm hồi sức tích cực (ICU) phòng chống COVID-19.

Tin khác

Ấm tình hàng xóm giữa đô thị hiện đại

Ấm tình hàng xóm giữa đô thị hiện đại
Hình ảnh “hàng xóm tối lửa tắt đèn có nhau” từng bị mờ nhạt bởi xu hướng sống khép kín, đặc biệt ở các khu chung cư hiện đại. Tuy nhiên, những câu chuyện ấm áp “tình làng nghĩa xóm” tại Vinhomes Ocean Park (Gia Lâm, Hà Nội) đã không chỉ xóa tan định kiến cũ, mà còn thể hiện một xu hướng cộng đồng văn minh kiểu mới.

Đảm bảo TTATGT trên các địa bàn được phân công, phân cấp theo Quyết định số 2599/QĐ-CAHN

Đảm bảo TTATGT trên các địa bàn được phân công, phân cấp theo Quyết định số 2599/QĐ-CAHN
Thực hiện Quyết định số 2599/QĐ-CAHN ngày 6/8/2021 của Giám đốc Công an TP Hà Nội về phân cấp tuần tra, kiểm soát và xử lý vi phạm hành chính về trật tự an toàn giao thông (TTATGT), Công an quận Ba Đình đã ban hành Kế hoạch số 1668/KH-CABĐ-CSGT-TT về việc triển khai thực hiện Quyết định của Giám đốc Công an TP Hà Nội về phân công, phân cấp tuyến tuần tra, kiểm soát và xử lý vi phạm hành chính về TTATGT đường bộ và tuyến tuần tra, kiểm soát đường thuỷ nội địa của lực lượng Cảnh sát giao thông (CSGT) Công an quận Ba Đình.

Bamboo Airways phối hợp thực hiện chuyến bay đưa gần 200 thai phụ người Hà Tĩnh từ TP HCM về quê

Bamboo Airways phối hợp thực hiện chuyến bay đưa gần 200 thai phụ người Hà Tĩnh từ TP HCM về quê
Tiếp nối các hoạt động phối hợp cùng địa phương chung tay phòng chống dịch, ngày 30/9 Bamboo Airways triển khai chuyến bay nghĩa tình đưa 205 công dân Hà Tĩnh, trong đó có 183 thai phụ và 14 trẻ nhỏ hồi hương an toàn.

Người cao tuổi có vị thế đặc biệt trong gia đình và xóm làng

Người cao tuổi có vị thế đặc biệt trong gia đình và xóm làng
Nói đến khu 6 phường Thanh Sơn, TP Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh mọi người đều trân quý cảm tình một khu dân có nhà văn hoá đẹp khang trang, có sân bóng chuyền, sân đánh cầu lông, có vườn hoa cây cảnh, ghế đá ngồi mát những buổi chiều buông, những đêm hè...

An Giang sức mạnh niềm tin vượt qua đại dịch

An Giang sức mạnh niềm tin vượt qua đại dịch
“Mỗi cá nhân khỏe mạnh thì cả xóm làng, cộng đồng cùng khỏe mạnh”. Đó là thông điệp lớn nhất được mọi người dân và người cao tuổi (NCT) tỉnh An Giang lan truyền cho nhau trong những ngày dập dịch. Bên cạnh sự hỗ trợ của chính quyền, đoàn thể địa phương, tình làng nghĩa xóm được đẩy mạnh để vượt qua thời khắc khó khăn.

SHB ủng hộ 1.600 trẻ em mồ côi do đại dịch Covid-19

SHB ủng hộ 1.600 trẻ em mồ côi do đại dịch Covid-19
Với tinh thần tương thân tương ái, vừa qua, Ngân hàng Sài Gòn – Hà Nội (SHB) đã trao tặng 8 tỷ đồng chia sẻ khó khăn cho 1.600 trẻ em mồ côi trên cả nước. Trước đó, mong muốn giúp đỡ các em học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn trong vùng dịch được tạo điều kiện học tập trực tuyến thuận lợi hơn, SHB đã ủng hộ 20 tỷ đồng cho chương trình “Sóng và máy tính cho em”.
Xem thêm
Em đang chờ ngày ấy anh về…

Em đang chờ ngày ấy anh về…

Lại một mùa Xuân qua đi. Chúng mình đều thêm một tuổi. Mái đầu thêm nhiều sợi bạc. Mà sao vẫn mãi vấn vương như níu kéo, dìu dặt, bâng khuâng…
Xôn xao ngõ nhỏ

Xôn xao ngõ nhỏ

Chiều nay, trời trở gió. Từ nhà ra ngõ thôi mà từng làn hơi lạnh ùa đến, phả vào mặt, vào người.
Hương sắc tình yêu

Hương sắc tình yêu

Đó là một ngày thật vui, đầy ý nghĩa. Quà anh trao không phải vàng bạc kim cương, cũng không phải nhà cao cửa rộng hay tài sản quý giá, đắt tiền.
TP Hồ Chí Minh: Đem tiền phúng điếu chồng ủng hộ Quỹ Vaccine phòng chống Covid-19

TP Hồ Chí Minh: Đem tiền phúng điếu chồng ủng hộ Quỹ Vaccine phòng chống Covid-19

"Đây là số tiền tôi trích từ tiền phúng điếu của ông nhà để ủng hộ, xem như đây là việc tốt cuối cùng mà ông nhà tôi làm được", bà Thảo cho biết.
Chuyện cô Mùi làm công tác khuyến học ở thành phố Mỹ Tho

Chuyện cô Mùi làm công tác khuyến học ở thành phố Mỹ Tho

Chi hội Khuyến học phường 4, thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang nhiều năm liền được công nhận là Chi hội có của phong trào khuyến học, khuyến tài tiêu biểu. Có 1 dòng họ học tập tiêu biểu, 1 cộng đồng học tập tiêu biểu được tỉnh hội vinh danh trong Đại hội biểu dương các mô hình học tập tiêu biểu giai đoạn 2016-2020 vừa qua. Đóng góp vào thành công đó phải kể đến công sức của cô Đặng Thị Hoa Mùi, Chi hội trưởng Chi hội Khuyến học phường 4 từ năm 2008 đến 2019. Ở tuổi 71, gần 12 năm gắn bó với công tác khuyến học, cô Mùi xem công việc này như làm một phần cuộc sống của mình.
Người cao tuổi cần tự quan tâm chăm sóc đời sống tinh thần

Người cao tuổi cần tự quan tâm chăm sóc đời sống tinh thần

Trong cuộc sống hiện đại, người trẻ dường như bị cuốn theo sự tất bật của guồng máy học tập, lao động hay chăm lo cho con cái nên thường xao lãng việc chăm sóc ông bà, cha mẹ, đặc biệt là đời sống tinh thần của họ.
Bamboo Airways phối hợp thực hiện chuyến bay đưa gần 200 thai phụ người Hà Tĩnh từ TP HCM về quê

Bamboo Airways phối hợp thực hiện chuyến bay đưa gần 200 thai phụ người Hà Tĩnh từ TP HCM về quê

Tiếp nối các hoạt động phối hợp cùng địa phương chung tay phòng chống dịch, ngày 30/9 Bamboo Airways triển khai chuyến bay nghĩa tình đưa 205 công dân Hà Tĩnh, trong đó có 183 thai phụ và 14 trẻ nhỏ hồi hương an toàn.
SHB ủng hộ 1.600 trẻ em mồ côi do đại dịch Covid-19

SHB ủng hộ 1.600 trẻ em mồ côi do đại dịch Covid-19

Với tinh thần tương thân tương ái, vừa qua, Ngân hàng Sài Gòn – Hà Nội (SHB) đã trao tặng 8 tỷ đồng chia sẻ khó khăn cho 1.600 trẻ em mồ côi trên cả nước. Trước đó, mong muốn giúp đỡ các em học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn trong vùng dịch được tạo điều kiện học tập trực tuyến thuận lợi hơn, SHB đã ủng hộ 20 tỷ đồng cho chương trình “Sóng và máy tính cho em”.
Ngành Điện lực miền Nam: Tích cực hỗ trợ người dân trong vùng dịch

Ngành Điện lực miền Nam: Tích cực hỗ trợ người dân trong vùng dịch

Thời gian qua, cán bộ công nhân viên Tổng Công ty Điện lực miền Nam và Công ty Điện lực Bến Tre luôn thể hiện trách nhiệm của mình đối với xã hội, thông qua việc động viên, hỗ trợ vật chất cho các địa phương, lực lượng tuyến đầu có thêm nguồn lực để phòng chống đại dịch, bảo vệ, chăm sóc sức khỏe cho người dân.
Từng đoàn quân áo trắng hoàn thành nhiệm vụ chi viện cho miền Nam trở về

Từng đoàn quân áo trắng hoàn thành nhiệm vụ chi viện cho miền Nam trở về

Các đoàn quân áo trắng chi viện cho các tỉnh phía Nam chống dịch đã hoàn thành nhiệm vụ, lần lượt trở về cùng nụ cười và sự bình yên.
Bamboo Airways đưa gần 1.500 công dân Hà Tĩnh hồi hương sau chuỗi 7 chuyến bay

Bamboo Airways đưa gần 1.500 công dân Hà Tĩnh hồi hương sau chuỗi 7 chuyến bay

Những hành khách là công dân Hà Tĩnh từ TP HCM và các tỉnh phía nam đã vượt hàng nghìn cây số để trở về quê hương trên các chuyến bay đặc biệt của hãng hàng không Bamboo Airways.
T&T Group tài trợ 20 tỷ đồng giúp Bệnh viện Đức Giang lập trung tâm ICU chống dịch COVID-19

T&T Group tài trợ 20 tỷ đồng giúp Bệnh viện Đức Giang lập trung tâm ICU chống dịch COVID-19

Ngày 5/10, Tập đoàn T&T Group của doanh nhân Đỗ Quang Hiển đã trao ủng hộ 20 tỷ đồng mua trang thiết bị và vật tư y tế nhằm hỗ trợ Bệnh viện đa khoa Đức Giang (Hà Nội) thành lập Trung tâm hồi sức tích cực (ICU) phòng chống COVID-19.
Phiên bản di động