Ván bài mạo hiểm của Qatar và Thổ Nhĩ Kỳ

Các cường quốc thế giới đang tìm cách gia tăng ảnh hưởng tại Afghanistan sau khi Taliban lên nắm quyền. Trong tiến trình đó nổi lên hai quốc gia đến từ thế giới Arab và Hồi giáo có khả năng đóng vai trò là người trung gian chủ chốt...

Đó là Qatar và Thổ Nhĩ Kỳ, hai nước có kết nối lịch sử với Taliban. Cả hai đều xem đây là cơ hội, nhưng cũng thừa hiểu rằng đó cũng có thể là một ván bài mạo hiểm, tiềm ẩn nguy cơ khơi lại quá khứ hận thù ở Trung Đông.

Theo Dina Esfandiary - cố vấn cấp cao tại tổ chức Nhóm Khủng hoảng Quốc tế (ICG) chuyên nghiên cứu về xung đột toàn cầu, diễn biến ở Afghanistan sau khi Taliban lên nắm quyền là một chiến thắng cho Qatar, không chỉ bởi quốc gia vùng Vịnh này chứng tỏ được khả năng đứng hòa giải với Taliban, mà còn đóng vai trò nhân tố quan trọng trong việc điều hướng các nước phương Tây có liên quan đến tình hình Afghanistan. Trên thực tế, mọi chiến dịch sơ tán công dân quy mô lớn vừa qua ở Afghanistan đều có sự tham gia của Qatar, dưới các hình thức khác nhau.

Trong thời kì Taliban lên nắm quyền ở Kabul những năm 1990, chỉ có ba nước thiết lập quan hệ ngoại giao chính thức với Afghanistan, đó là Pakistan, Saudi Arabia và Các tiểu vương quốc A-rập Thống nhất (UAE). Sau sự kiện khủng bố 11/9/2001, UAE và Saudi Arabia cũng cắt đứt quan hệ với Taliban.

Nhưng lần này, khi binh sĩ Mỹ cuối cùng rút khỏi Afghanistan hôm 30/8, cánh cửa đã mở ra với những nước có khả năng can dự ngoại giao. Với Qatar và Thổ Nhĩ Kỳ, tiếp xúc với Taliban được phát triển và duy trì theo những cách thức khác nhau.

Thủ lĩnh chính trị Taliban Abdul Ghani Baradar (trái) từng làm đại diện cho Taliban nhiều năm ở Doha, Qatar trước khi trở về Afghanistan cuối tháng 8/2021
Thủ lĩnh chính trị Taliban Abdul Ghani Baradar (trái) từng làm đại diện cho Taliban nhiều năm ở Doha, Qatar trước khi trở về Afghanistan cuối tháng 8/2021

Khi chính quyền Tổng thống Barack Obama muốn tìm giải pháp chấm dứt chiến tranh ở Afghanistan, Qatar là nơi đón tiếp thủ lĩnh Taliban để thảo luận về nỗ lực hòa bình từ năm 2011. Với Qatar, định hướng này giúp Doha phát triển được một tham vọng nung nấu trong suốt 3 thập kỉ về một chính sách đối ngoại độc lập, điều được coi là rất cần thiết trong bối cảnh Qatar bị kẹt giữa hai cường quốc khu vực là Iran và Saudi Arabia.

Chính các vòng đàm phán giữa Taliban với chính quyền Kabul ở Doha đưa tới một thỏa thuận quan trọng. Đó là việc chính quyền Donald Trump tuyên bố sẽ hoàn tất rút quân Mỹ khỏi Afghanistan trong tháng 5/2021. Khi lên nắm quyền, ông Joe Biden kéo dài thời hạn rút quân, với hạn chót là ngày 11/9/2021.

Ở chiều hướng khác, Ankara có gắn kết về lịch sử và sắc tộc tại Afghanistan. Thổ Nhĩ Kỳ cũng là quốc gia Hồi giáo đa số trong liên minh NATO duy trì lực lượng không chiến đấu ở Afghanistan. Theo giới phân tích, Thổ Nhĩ Kỳ cũng gây dựng được quan hệ tình báo thân thiết với nhiều chiến binh có dính đến Taliban. Ankara hơn nữa lại là đồng minh thân thiết của Pakistan, nước có ảnh hưởng lớn đến Taliban.

Tuần trước, quan chức của Thổ Nhĩ Kỳ có cuộc hội đàm ba tiếng với đại diện Taliban trong bối cảnh khu vực sân bay Kabul xuất hiện hỗn loạn. Một phần trong cuộc trao đổi này là việc duy trì, quản lí sân bay sau khi Mỹ rút đi, bởi binh sĩ Thổ Nhĩ Kỳ đảm nhận phần việc bảo vệ sân bay này trong suốt 6 năm qua.

Nhiều nước tìm cách duy trì tiếp xúc với Taliban ở một hình thức nào đó kể từ khi lực lượng này chiếm thủ đô Kabul hôm 15/8 và họ chú ý nhiều hơn vào kênh Qatar. Nhưng thực chất Thổ Nhĩ Kỳ mới có vị thế mạnh hơn trong phát triển kết nối trên thực địa. Giới phân tích nhận định, tăng cường hợp tác với Afghanistan dưới thời Taliban cho phép ông Erdogan mở rộng được bàn cờ trong chính sách đối ngoại, thu hút ủng hộ của cử tri ruột đối với đảng AK cầm quyền.

Tuy nhiên, nếu tiến hành không khéo léo, Ankara cũng dễ đối mặt với nguy cơ lớn. Mọi chuyện sẽ phụ thuộc cách vận hành của Taliban cũng như mức độ cởi mở của lực lượng này trước thế giới. Nếu như vai trò đó đạt tới ngưỡng một quốc gia bảo trợ cho thể chế Sharia, Ankara sẽ buộc phải né tránh.

Với cả Qatar và Thổ Nhĩ Kỳ, việc kết nối với Taliban vẫn luôn tiềm ẩn nguy cơ trong tương lai. Doha và Ankara đang xích lại gần hơn với các phong trào Hồi giáo và đây thường là nguyên nhân gây ra căng thẳng giữa Qatar, Thổ Nhĩ Kỳ với các nước trong khu vực như Ai Cập, Saudi Arabia hay UAE - những nước xem Taliban là đe dọa hiện hữu.

Minh Ngọc (Tổng hợp)

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Liên minh AUKUS: Sự xuất hiện của một cấu trúc an ninh mới

Liên minh AUKUS: Sự xuất hiện của một cấu trúc an ninh mới

Mới đây, Mỹ, Anh và Australia ra thông báo chính thức về thiết lập mối quan hệ đối tác an ninh 3 bên, (gọi tắt là AUKUS), ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Nội hàm của hợp tác này là gì và có tác động ra sao là điều mà giới nghiên cứu quốc tế đang tập trung làm rõ...
Vì sao đảo chính tái diễn ở châu Phi?

Vì sao đảo chính tái diễn ở châu Phi?

Chỉ trong hơn một năm, Tây Phi đã có ba cuộc đảo chính (hai lần tại Mali và một lần trong tuần này ở Guinea), một âm mưu đảo chính bất thành điễn ra tại Niger và một cuộc chuyển giao quyền lực quân sự ở Chad sau vụ ám sát tổng thống...
Vaccine Covid-19 nội địa vũ khí chống dịch đường dài của châu Á

Vaccine Covid-19 nội địa vũ khí chống dịch đường dài của châu Á

Nhiều quốc gia châu Á đang chạy đua với thời gian phát triển vaccine Covid-19 nội địa, trong bối cảnh nguồn cung thế giới vẫn khan hiếm và đại dịch còn kéo dài với sự xuất hiện của các biến thể virus...
Ván bài mạo hiểm của Qatar và Thổ Nhĩ Kỳ

Ván bài mạo hiểm của Qatar và Thổ Nhĩ Kỳ

Các cường quốc thế giới đang tìm cách gia tăng ảnh hưởng tại Afghanistan sau khi Taliban lên nắm quyền. Trong tiến trình đó nổi lên hai quốc gia đến từ thế giới Arab và Hồi giáo có khả năng đóng vai trò là người trung gian chủ chốt...

Tin khác

Toyota đình chỉ xe buýt tự lái sau khi đâm phải một vận động viên tại Paralympic

Toyota đình chỉ xe buýt tự lái sau khi đâm phải một vận động viên tại Paralympic
Toyota đã lên tiếng xin lỗi và phải tạm ngừng dịch vụ sau khi một chiếc xe buýt tự lái của công ty này đâm phải một vận động viên khiếm thị tại Thế vận hội thể thao người khuyết tật Paralympic.

Mỹ chính thức phê duyệt toàn diện vắc xin phòng Covid-19 Pfizer

Mỹ chính thức phê duyệt toàn diện vắc xin phòng Covid-19 Pfizer
Cơ quan Quản lý thực phẩm và dược phẩm Mỹ (FDA) đã chính thức cấp phép đầy đủ cho vắc xin phòng Covid-19 của Pfizer/BioNTech. Có thể nói, đây là một quyết định rất quan trọng trong thời điểm dịch Covid-19 đang bùng phát mạnh tại Mỹ và nhiều quốc gia khác trên thế giới.

Tổng thống Joe Biden bảo vệ quyết định rút lực lượng Mỹ khỏi Afghanistan

Tổng thống Joe Biden bảo vệ quyết định rút lực lượng Mỹ khỏi Afghanistan
Ngày 16/8, Tổng thống Joe Biden đã bảo vệ quyết định rút các lực lượng Mỹ ra khỏi Afghanistan khi khẳng định ông ủng hộ chính sách này và đã đến lúc để Mỹ thoát khỏi cuộc xung đột kéo dài 20 năm qua.

Tương lai bất định của Afghanistan

Tương lai bất định của Afghanistan
Những diễn biến dồn dập ở Afghanistan trong chưa đầy 24 giờ qua, lực lượng Taliban tiến vào thủ đô Kabul, Tổng thống Ashraf Ghani quyết định rời đất nước và chính quyền chuyển tiếp tạm thời nắm quyền…, vốn là “kịch bản” đã được dự đoán từ trước, chỉ có điều nó đến sớm hơn so với tính toán.

Bạo lực gia tăng ở Afghanistan

Bạo lực gia tăng ở Afghanistan
Tình hình Afghanistan đang “nóng” lên từng ngày khi bạo lực gia tăng chưa từng thấy gây thương vong cho dân thường, trong bối cảnh tiến trình đàm phán hòa bình giữa Chính phủ Afghanistan và lực lượng Taliban rơi vào bế tắc. Bạo lực leo thang không chỉ khiến Afghanistan đối mặt với "những kịch bản thảm khốc nhất", mà còn đe dọa an ninh và ổn định toàn khu vực Trung Á và Nga...

Biến thể Delta đang phá vỡ thành trì chống dịch Covid-19 tại Đông Nam Á

Biến thể Delta đang phá vỡ thành trì chống dịch Covid-19 tại Đông Nam Á
Là một khu vực có hơn 650 triệu dân, Đông Nam Á đang trở thành tâm dịch Covid-19 mới của thế giới do sự lây lan mạnh mẽ của biến thể Delta.
Xem thêm
Toyota đình chỉ xe buýt tự lái sau khi đâm phải một vận động viên tại Paralympic

Toyota đình chỉ xe buýt tự lái sau khi đâm phải một vận động viên tại Paralympic

Toyota đã lên tiếng xin lỗi và phải tạm ngừng dịch vụ sau khi một chiếc xe buýt tự lái của công ty này đâm phải một vận động viên khiếm thị tại Thế vận hội thể thao người khuyết tật Paralympic.
Mỹ chính thức phê duyệt toàn diện vắc xin phòng Covid-19 Pfizer

Mỹ chính thức phê duyệt toàn diện vắc xin phòng Covid-19 Pfizer

Cơ quan Quản lý thực phẩm và dược phẩm Mỹ (FDA) đã chính thức cấp phép đầy đủ cho vắc xin phòng Covid-19 của Pfizer/BioNTech. Có thể nói, đây là một quyết định rất quan trọng trong thời điểm dịch Covid-19 đang bùng phát mạnh tại Mỹ và nhiều quốc gia khác trên thế giới.
Tổng thống Joe Biden bảo vệ quyết định rút lực lượng Mỹ khỏi Afghanistan

Tổng thống Joe Biden bảo vệ quyết định rút lực lượng Mỹ khỏi Afghanistan

Ngày 16/8, Tổng thống Joe Biden đã bảo vệ quyết định rút các lực lượng Mỹ ra khỏi Afghanistan khi khẳng định ông ủng hộ chính sách này và đã đến lúc để Mỹ thoát khỏi cuộc xung đột kéo dài 20 năm qua.
Bước ngoặt quan trọng với Afghanistan

Bước ngoặt quan trọng với Afghanistan

Quyết định của Tổng thống Joe Biden rút toàn bộ quân đội Mỹ ra khỏi Afghanistan trước ngày tưởng niệm 11/9 sẽ đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong cuộc chiến kéo dài gần 20 năm ở quốc gia Nam Á đã khiến hàng nghìn người thiệt mạng...
Đàm phán cứu vãn JCPOA: Vạn sự khởi đầu nan

Đàm phán cứu vãn JCPOA: Vạn sự khởi đầu nan

Việc Iran ngày 10/4 thông báo đã bắt đầu đưa vào hoạt động các máy li tâm tiên tiến làm giàu urani với tốc độ nhanh hơn tại nhà máy Natanz, là dấu hiệu rõ ràng cho thấy tiến trình đàm phán vừa được nối lại để cứu vãn thỏa thuận hạt nhân lịch sử năm 2015, còn nhiều chông gai và trắc trở...
Mỹ đang đẩy Iran  vào “vòng tay” Huawei

Mỹ đang đẩy Iran vào “vòng tay” Huawei

Người khổng lồ công nghệ cao Trung Quốc Huawei đang tận dụng tốt thỏa thuận đối tác chiến lược 25 năm giữa Bắc Kinh và Tehran để giành được vị thế độc quyền trong phát triển hệ thống 5G của nước Cộng hòa Hồi giáo này, thay thế Ericssons - đối thủ đến từ Thụy Điển…
Thách thức chờ đợi Tổng thống Mỹ Biden sau “tháng trăng mật” tại Nhà Trắng

Thách thức chờ đợi Tổng thống Mỹ Biden sau “tháng trăng mật” tại Nhà Trắng

Một tháng kể từ khi bước vào Nhà Trắng, Tổng thống Mỹ Joe Biden đã ghi dấu với nhiều quyết sách, đường hướng và kết quả rõ rệt. Nhưng các chuyên gia đánh giá các thách thức lớn hơn vẫn đang ở phía trước...
Chính sách của Mỹ với Trung Quốc sẽ ra sao nếu ông Biden thắng cử?

Chính sách của Mỹ với Trung Quốc sẽ ra sao nếu ông Biden thắng cử?

Theo giới phân tích, chính quyền ông Biden sẽ ít đối đầu công khai với Trung Quốc, nhưng bản chất không thay đổi nhiều so với chính phủ tiền nhiệm…
Khai mạc Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 36

Khai mạc Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 36

Sáng 26/6, Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 36 tổ chức theo hình thức trực tuyến khai mạc tại Trung tâm Hội nghị quốc tế Hà Nội. Trên cương vị Chủ tịch ASEAN 2020, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc sẽ chủ trì Hội nghị Cấp cao chính thức đầu tiên trong Năm Chủ tịch ASEAN 2020.
Phiên bản di động