Trao ánh sáng từ những nghĩa cử nhân văn

"Mẹ ơi, con có đôi mắt mới rồi...”

Đó là điều đầu tiên cậu bé Đ.H.T (14 tuổi) mong muốn được nói với mẹ sau khi ca ghép giác mạc thành công. Suốt nhiều năm qua, cậu luôn sống trong mặc cảm vì đôi mắt ngày càng mờ đục, không dám chạy nhảy, chơi bóng đá cùng bạn bè vì sợ một cú va chạm có thể cướp đi chút thị lực còn lại. Ước mơ giản dị nhất của em chỉ là được nhìn rõ bảng trên lớp, được nhận ra bạn bè từ xa và được sống như bao đứa trẻ bình thường khác.

Ngày 20/7, ước mơ ấy cùng hy vọng của chị N.T.V.H (34 tuổi) - người phụ nữ nhiều năm phải sống trong cảnh mọi thứ chỉ hiện lên lờ mờ như phủ một màn sương - đã trở thành hiện thực khi cả hai người đều được Bệnh viện Đông Đô hỗ trợ toàn bộ chi phí ghép giác mạc.

Những năm tháng sống trong màn sương

Chị H. từng bị cành cây đâm vào mắt. Chấn thương tưởng chừng đơn giản lại dẫn đến loét giác mạc, thủng giác mạc rồi hình thành sẹo lớn. Thị lực giảm sút nghiêm trọng khiến cuộc sống của chị bị đảo lộn. Mỗi sinh hoạt hằng ngày đều trở nên khó khăn vì mọi vật trước mắt luôn nhòe mờ.

Trong khi đó, bé Đ.H.T mắc bệnh giác mạc chóp kèm cơ địa dị ứng. Thói quen dụi mắt vì ngứa khiến giác mạc biến dạng ngày một nặng hơn. Từ khi học tiểu học, em đã phải theo cha mẹ rong ruổi khắp các bệnh viện từ Hải Phòng lên Hà Nội tìm cách giữ lại thị lực.

Người cha vẫn nhớ như in ngày bác sĩ thông báo về căn bệnh của con. “Mẹ cháu khóc rất nhiều. Gia đình chỉ biết đưa con đi hết nơi này đến nơi khác, vừa tìm phương pháp điều trị, vừa lo không đủ điều kiện kinh tế để theo đuổi lâu dài”, anh chia sẻ.

Hai năm trước, T. được đeo kính củng mạc để làm chậm tiến triển bệnh. Nhưng đó chỉ là giải pháp tạm thời.

Không đeo kính, mọi thứ trước mắt em chỉ là những hình ảnh nhòe mờ. Trên lớp, em khó nhìn rõ bảng; ngoài đường, nhiều khi gặp bạn bè cũng không nhận ra. Điều khiến cậu học trò tiếc nuối nhất là không còn dám chơi bóng đá - môn thể thao em yêu thích.

“Mỗi lần ra sân em đều sợ bóng va vào mắt. Lúc nào cũng phải né tránh nên không còn cảm thấy vui như trước nữa”, T. tâm sự.

Cuộc chạy đua với thời gian

Ghép giác mạc là một trong những kỹ thuật phức tạp của nhãn khoa. Thành công của ca mổ không chỉ phụ thuộc vào trình độ phẫu thuật mà còn phải chạy đua với “thời gian vàng” của nguồn giác mạc hiến.

Ngay khi nhận được thông báo từ Trung tâm Điều phối ghép tạng Quốc gia về nguồn giác mạc phù hợp, ê-kíp Bệnh viện Đông Đô lập tức rà soát danh sách người chờ ghép, hoàn tất các bước đánh giá và đưa bệnh nhân vào phẫu thuật trong thời gian ngắn nhất.

Trực tiếp thực hiện hai ca ghép là PGS.TS.BS Hoàng Thị Minh Châu cùng ê-kíp Khoa Mắt.

Ở bệnh nhi Đ.H.T, bác sĩ thực hiện ghép giác mạc xuyên với tiên lượng phục hồi khả quan.

Trong khi đó, trường hợp của chị H. phức tạp hơn khi giác mạc bị tổn thương kéo dài gây dính tổ chức nội nhãn và đục trắng thể thủy tinh. Ê-kíp phải đồng thời ghép giác mạc và thay thể thủy tinh nhân tạo trong cùng một cuộc mổ.

Theo ThS.BS Đinh Thị Phương Thủy, Giám đốc Điều hành Bệnh viện Đông Đô, áp lực lớn nhất của đội ngũ y bác sĩ không chỉ là thành công của ca phẫu thuật mà còn là trách nhiệm gìn giữ món quà vô giá từ người hiến. “Mỗi nguồn mô được trao đi đều bắt đầu từ một sự mất mát rất lớn. Chúng tôi luôn tự nhắc mình phải làm mọi cách để món quà ấy thực sự mang lại ánh sáng cho người bệnh”, bác sĩ Thuỷ chia sẻ.

Sau phẫu thuật, người bệnh được theo dõi sát từng giờ nhằm phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường, góp phần nâng cao khả năng bảo tồn mảnh ghép.

“Cho đi là còn mãi”

Có lẽ điều khiến nhiều người xúc động nhất trong hành trình này không chỉ là thành công của các ca ghép, mà còn là sự hy sinh thầm lặng của những gia đình đã đồng ý hiến giác mạc người thân sau khi qua đời.

Theo ThS.BS Đinh Thị Phương Thủy, không lời nào có thể diễn tả hết sự biết ơn đối với những nghĩa cử ấy. Trong thời khắc đau thương nhất, họ đã lựa chọn trao lại ánh sáng cho những người chưa từng quen biết.

Ít người biết rằng chính vị bác sĩ này cũng đã đăng ký hiến mô, tạng từ nhiều năm nay và luôn mang theo thẻ đăng ký bên mình như một lời nhắc nhở về trách nhiệm với cộng đồng.

“Cho đi là còn mãi” - dòng chữ trên tấm thẻ ấy cũng chính là thông điệp mà bác sĩ Thuỷ mong muốn lan tỏa tới nhiều người hơn.

Để người Việt được điều trị ngay tại Việt Nam

Bên cạnh các hoạt động hỗ trợ người bệnh khó khăn, Bệnh viện Đông Đô thời gian qua đã đầu tư phát triển ngân hàng mô đạt chuẩn quốc tế, đồng thời hợp tác với các chuyên gia nước ngoài nhằm tiếp cận những kỹ thuật bảo quản giác mạc tiên tiến.

Theo lãnh đạo bệnh viện, mục tiêu lâu dài không chỉ là thực hiện thành công các ca ghép mà còn giúp người bệnh trong nước có thể tiếp cận kỹ thuật điều trị hiện đại ngay tại Việt Nam, giảm chi phí và hạn chế phải ra nước ngoài chữa bệnh.

Hai ca ghép giác mạc miễn phí chỉ là hai trong rất nhiều câu chuyện về hành trình hồi sinh ánh sáng. Nhưng phía sau mỗi ca ghép thành công là nghĩa cử cao đẹp của người hiến, sự tận tâm của đội ngũ y bác sĩ và niềm hy vọng của những người từng nghĩ mình sẽ phải sống mãi trong bóng mờ.

Với cậu bé Đ.H.T, điều em mong mỏi sau khi tháo băng mắt không phải điều gì lớn lao. Chỉ đơn giản là được chạy đến nói với mẹ: “Con có đôi mắt mới rồi”. Và có lẽ, đó cũng là khoảnh khắc ý nghĩa nhất của một ca ghép giác mạc thành công.

Hai bệnh nhân nghèo được ghép giác mạc miễn phí không chỉ có cơ hội phục hồi thị lực mà còn tiếp tục lan tỏa giá trị nhân văn của việc hiến tặng mô, tạng và khẳng định năng lực ghép giác mạc của y học Việt Nam.

Một số hình ảnh từ hai ca ghép giác mạc