Tỉnh Bình Định: Đề nghị Lễ hội Cầu ngư vạn chài ở Nhơn Hải là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Xã Nhơn Hải chuẩn bị tổ chức Lễ hội Cầu ngư Vạn chài ở Nhơn Hải năm 2025 từ ngày 10 đến 13/3/2025 (nhằm ngày 11 đến 14/2/2025 âm lịch)

Cầu ngư là một hoạt động lễ hội quan trọng nhất trong các tiết lễ chu kỳ đánh bắt hải sản của ngư dân vạn chài ở Nhơn Hải, TP Quy Nhơn diễn ra hàng năm, địa bàn thuộc ngư dân thôn Hải Đông và thôn Hải Bắc của xã Nhơn Hải. Là di sản văn hóa phi vật thể được hình thành và lưu truyền từ trước thế kỷ XVIII ở Nhơn Hải. Thời gian qua đã đóng góp tích cực để vạn chài hình thành một mô hình du lịch cộng đồng trên địa bàn xã Nhơn Hải.

Hàng năm, Lễ hội truyền thống Cầu ngư vạn chài ở Nhơn Hải được tổ chức vào ngày 11, 12 và 13 tháng Hai âm lịch. Thông thường lễ hội kéo dài khoảng 3 ngày đêm với nhiều nghi thức đặc trưng của ngư dân miền biển Nhơn Hải, tích tụ qua mấy thế kỷ và lan tỏa, ảnh hưởng sâu đậm đến giá trị tinh thần của người dân miền biển, góp phần tích cực phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn xã Nhơn Hải.

Mặc dù đã ở cái tuổi “Thất thập cổ lai hy”, ông Nguyễn Khắc Vũ (71 tuổi), Trưởng Ban Quản lý vạn chài xã Nhơn Hải vẫn tận tụy, nhiệt tình với công việc quản lý, giữ gìn, phát huy giá trị di sản văn hóa truyền thống của Lễ hội Cầu ngư vạn chài ở Nhơn Hải cho con cháu đời sau, với tâm nguyện Lễ hội Cầu ngư vạn chài ở Nhơn Hải sẽ được ghi danh vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Tâm sự với chúng tôi, ông Nguyễn Khắc Vũ chia sẻ: Việc xây dựng hồ sơ Lễ hội Cầu ngư vạn chài ở Nhơn Hải, TP Quy Nhơn trình Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia là nhằm tôn vinh, nâng tầm giữ gìn, lưu truyền, quảng bá, phát huy giá trị di sản trong quá trình phát triển kinh tế biển đảo, góp phần tạo ra những sản phẩm du lịch, phát huy giá trị tài nguyên văn hóa của TP Quy Nhơn và tỉnh Bình Định; cùng đó góp phần đẩy mạnh phát triển liên kết vùng, xứng đáng vai trò là đầu tàu trong lĩnh vực văn hóa của vùng với những nét đặc trưng vùng biển đảo lấy điểm nhấn là TP Quy Nhơn.

Biểu diễn chèo bả trạo trong Lễ hội Cầu ngư Vạn chài ở Nhơn Hải

“Bên cạnh đó, thông qua các sản phẩm của hồ sơ Lễ hội Cầu ngư vạn chài ở Nhơn Hải để giới thiệu một loại hình di sản đặc trưng vùng biển, thắng cảnh hữu tình gắn với đời sống ngư dân ở bán đảo Nhơn Hải đối với du khách trong và ngoài nước; đồng thời bảo vệ, quy hoạch, phát triển kinh tế - xã hội, tạo thế mạnh phát triển kinh tế biển, xây dựng và phát triển văn hóa gắn kết phục vụ du lịch cộng đồng trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng và phát triển văn hóa trên địa bàn. Từng bước tiến hành xây dựng dữ liệu văn hóa biển đảo để phục vụ công tác bảo vệ, phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể, góp phần cung cấp dữ liệu cho mô hình làng văn hóa – du lịch cộng đồng với nhiều giá trị lịch sử - văn hóa cổ truyền của người ngư dân Nhơn Hải nói riêng, làng biển ở Bình Định nói chung”, ông Nguyễn Khắc Vũ bày tỏ.

Tiếp lời, ông Lê Công Hóa (61 tuổi) thành viên của Ban Quản lý vạn chài xã Nhơn Hải cho biết: Chúng tôi đã tổ chức lấy ý kiến cộng đồng ngư dân vạn chài ở xã Nhơn Hải, đặc biệt là ý kiến của các nghệ nhân đang nắm giữ vốn quý di sản Lễ hội Cầu ngư vạn chài ở Nhơn Hải và đại diện bà con ngư dân vạn chài hiện đang cư trú tại thôn Hải Bắc và thôn Hải Đông. Tất cả bà con đều đồng tình ủng hộ đề nghị các cấp xem xét cho phép tiến hành lập hồ sơ khoa học Lễ hội Cầu ngư vạn chài ở Nhơn Hải được công nhận, vinh danh là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Buổi lấy ý kiến ngoài sự tham gia của lãnh đạo chính quyền địa phương, còn có sự tham gia của Nhà nghiên cứu Nguyễn Văn Ngọc, Chi hội phó chi hội Văn nghệ dân gian Hội Văn học nghệ thuật Bình Định, nguyên Giám đốc Bảo tàng tỉnh Bình Định và TS Nguyễn Công Thành, giảng viên sử học Trường Đại học Quy Nhơn, hội viên Hội Văn học nghệ thuật Bình Định.

Lễ hội Cầu ngư vạn chài ở Nhơn Hải là nét văn hóa tín ngưỡng gắn với tục thờ cúng cá voi (cá Ông, thần Nam Hải, Nam Hải thần ngư). Lễ hội tổ chức nhằm tôn vinh công đức cá Ông, cùng các vị thần linh, chư tiên linh tiền hiền, hậu hiền khai khẩn, tạo dựng cơ nghiệp vùng biển này và nguyện cầu cho đất nước thịnh trị, đời sống Nhân dân ấm no, hạnh phúc, ngư dân ra khơi đánh bắt hải sản đầy khoang. Lễ hội Cầu ngư vạn chài ở Nhơn Hải không chỉ đem lại giá trị văn hóa, mà còn là chiếc cầu nối giữa nhiều nét văn hóa biển đảo từ các thế hệ ngư dân vạn chài cổ truyền Nhơn Hải trong qúa trình xây dựng và phát triển kinh tế xã hội.

Lễ tế Thần Nam Hải trong Lễ hội Cầu ngư Vạn chài ở Nhơn Hải

Phó Chủ tịch UBND xã Nhơn Hải Ngô Quang Hoàng cho hay: Thể theo nguyện vọng của ngư dân vạn chài ở Nhơn Hải và quy mô, giá trị lịch sử - văn hóa, khoa học của Lễ hội hiện đang được bảo vệ và khai thác sử dụng trong đời sống Nhân dân, góp phần xây dựng Quy Nhơn trở thành trung tâm văn hóa phía Nam của vùng Bắc Trung Bộ và Duyên hải Trung Bộ, UBND xã Nhơn Hải đã có tờ trình gửi UBND TP Quy Nhơn thống nhất chủ trương trình UBND tỉnh Bình Định đồng ý cho xã Nhơn Hải triển khai kế hoạch lập hồ sơ khoa học Lễ hội Cầu ngư vạn chài ở Nhơn Hải được ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.