Sức khỏe não bộ

Ở kì trước chúng tôi đã giới thiệu về bệnh Parkinson và những điều cần biết. Kì này chúng tôi xin trình bày về: Nhức đầu – chứng bệnh thường gặp và đôi khi nguy hiểm...

Kì 19: Nhức đầu - chứng bệnh thường gặp và đôi khi nguy hiểm

Nhức đầu là một tình trạng rất phổ biến, hầu như ai cũng từng một lần bị nhức đầu trong cuộc đời. Có nhiều nguyên nhân khác nhau gây nhức đầu, phần lớn là những nguyên nhân không nguy hiểm, các nguyên nhân gây tử vong chỉ chiếm tỉ lệ thấp và đôi khi bị bỏ qua. Để chẩn đoán nguyên nhân nhức đầu đòi hỏi bác sĩ phải có kiến thức rộng của nhiều chuyên khoa kết hợp, cùng với nhiều loại xét nghiệm.

  1. Những kiến thức cần biết về bệnh nhức đầu

Trước tiên chúng ta cùng tìm hiểu về cấu trúc có cảm giác và cấu trúc không có cảm giác ở đầu. Khi chúng ta bị nhức đầu tức là có vấn đề xảy ra ở cấu trúc có cảm giác.

1.1. Cấu trúc có cảm giác ở đầu gồm có

Bên ngoài sọ có các cấu trúc có cảm giác đó là: Phần mềm bao bọc hộp sọ, các động mạch da đầu, các màng nhầy hốc mũi, các xoang (xoang mũi, xoang trán, xoang sàng), tai giữa, răng, các cơ mặt, cổ. Tính chất đau của các cấu trúc này có thể đau khu trú hoặc đau lan tỏa.

Bên trong sọ có các cấu trúc có cảm giác đó là: Các tĩnh mạch lớn và các nhánh, các động mạch màng cứng, động mạch não trước và giữa, các động mạch lớn vùng đáy sọ thuộc đa giác Willis, các dây thần kinh dẫn truyền cảm giác V, IX, X và C1, C2.

1.2. Các cấu trúc không có cảm giác

Các cấu trúc không có cảm giác ở đầu gồm có: Phần lớn màng cứng, màng nhện, màng nuôi; lớp lót khoang não, các não thất, đám mạc mạch, xương sọ.

Não (óc) là cấu trúc không có cảm giác, do đó nói nhức đầu là đúng còn nói nhức óc là không đúng về y học.

1.3. Cơ chế của nhức đầu

Có 6 cơ chế gây nhức đầu đó là:

Co kéo các tĩnh mạch đi từ mặt vỏ não đến các xoang tĩnh mạch.

Co kéo động mạch màng não giữa.

Co kéo các động mạch đáy não.

Giãn và căng các động mạch nội sọ.

Viêm nhiễm các cấu trúc có cảm giác.

Chèn ép trực tiếp các dây thần kinh cảm giác.

Trong các cơ chế nói trên, mạch máu giữ vị trí quan trọng. Các cơ chế có thể tác động riêng hoặc phối hợp với nhau. Trong u não, chảy máu não, viêm màng não kết hợp nhiều cơ chế: Co kéo, chèn ép, xê dịch các cấu trúc có cảm giác như thần kinh, mạch máu... gây nhức đầu. Nhức đầu do xoang, răng là do cơ chế kích thích các sợi tận cùng thần kinh tại chỗ. Nhức đầu do các bệnh tâm căn có cơ chế giãn mạch phối hợp với căng thẳng tâm lí dẫn đến sự mệt mỏi cơ, chủ yếu các cơ gáy.

Có sự liên quan giữa nhiều loại nhức đầu với nhau, nhất là loại nhức đầu tiên phát bao gồm nhiều loại, mỗi loại có thể có triệu chứng của loại khác vì cơ chế của các loại có chung cơ chế vận mạch của thần kinh vận mạch.

  1. Các đặc điểm của nhức đầu

Khi bị nhức đầu, bạn cần trả lời được 7 câu hỏi về các đặc điểm của nhức đầu. Từ đó có thể gợi ý cho các bác sĩ tìm được nguyên nhân:

2.1. Nhức đầu mới bị hay đã bị từ lâu?

Nhức đầu mới thường do các bệnh không nguy hiểm như thay đổi thời tiết, mệt mỏi, cảm cúm,... Trừ một số ít thuộc bệnh nguy hiểm cấp tính như viêm màng não, áp xe não, xuất huyết màng não. Các bệnh này bao giờ cũng kèm theo các dấu hiệu toàn thân, thần kinh, tâm thần, tiến triển rầm rộ buộc thầy thuốc và gia đình quan tâm, do đó ít khi bỏ qua chẩn đoán.

Nhức đầu mạn tính thường “đơn chứng”, tuy khó chịu nhưng trong một thời gian dài bệnh nhân vẫn sinh hoạt gần như bình thường cho đến khi bệnh nặng mới đi khám. Loại này chứa đựng những nguyên nhân quan trọng toàn thân hoặc nội sọ có thể gây tử vong như u não, viêm màng não, do lao,… hoặc nguyên nhân tại chỗ như mắt, tai,… Tuy nhiên các nguyên nhân nguy hiểm nói trên chỉ chiếm tỉ lệ rất thấp. Vì tỉ lệ thấp và lâm sàng “đơn chứng” nên cũng là lí do dễ bỏ qua chẩn đoán nếu không có sự khám xét và theo dõi cẩn thận.

2.2. Cách tiến triển và cường độ của nhức đầu như thế nào?

Bệnh nhân đang khỏe mạnh bỗng nhức đầu dữ dội, có khi ngất gục xuống tại chỗ, sau ít phút tỉnh lại, ý thức lú lẫn, nôn, đó là điển hình của xuất huyết nội sọ.

Sau ít ngày có triệu chứng nhiễm trùng, xuất hiện nhức đầu dữ dội, nôn,… có thể có các dấu hiệu thần kinh khu trú, dấu hiệu màng não, là biểu hiện của nhiễm trùng nội sọ như viêm màng não, áp xe não, viêm tắc tĩnh mạch não,…

Nhức đầu âm ỉ kéo dài dẫn đến xuất hiện triệu chứng thần kinh ngày một nặng và khu trú kèm theo nôn và buồn nôn là cách tiến triển của u não.

2.3. Nhức đầu có liên quan đến giờ giấc, thời gian không?

Quan điểm cổ điển nhức đầu tăng lên vào nửa đêm về sáng là đặc điểm của u não được giải thích do áp lực của não thất tăng lên ở tư thế nằm (ở tư thế đứng thẳng, áp lực trong não thất bằng 0). Lúc mới đi nằm, tuy áp lực tăng lên nhưng bệnh nhân vẫn thích nghi được nhưng càng lâu về sáng, sức chịu đựng kém dần, nhức đầu tăng lên.

Huyết áp cao, viêm xoang trán, các cơn động kinh ban đêm thường nhức đầu vào sáng sớm khi ngủ dậy.

Trong bệnh tâm căn nhức đầu từ sáng đến chiều thì đỡ (nhức đầu kiểu hướng dương, theo mặt trời mọc). Buổi tối bệnh nhân tuy đỡ nhức đầu nhưng lại thường mất ngủ ban đêm và vì mất ngủ nên sáng lại nhức đầu, đây là vòng luẩn quẩn bệnh lí.

2.4. Tính chất của nhức đầu như thế nào?

Nhức đầu với cảm giác rát bỏng ngoài da đầu thường là đặc tính của viêm dây thần kinh chi phối vùng da.

Nhức đầu với cảm giác đập thình thịch hai thái dương là loại nhức đầu do mạch máu gặp trong bệnh Migraine và các nhức đầu vận mạch.

Nhức đầu tính chất mơ hồ, bệnh nhân cảm giác như bị ép chặt, như vòng đai thắt trên đỉnh đầu, cảm giác róc rách trong đầu... gặp trong bệnh tâm căn.

2.5. Nhức đầu tại một vùng hay là lan tỏa nhiều vùng?

Nhức đầu khu trú một chỗ là tổn thương tại chỗ như viêm xương, u xương, hoặc các u, các áp xe não ngay dưới chỗ đau.

Nhức đầu khu trú sau gáy, tăng khi quay cổ phải tìm nguyên nhân ở cột sống cổ như lao, ung thư,… hoặc ở tủy cổ như u tủy, thoát vị đĩa đệm.

Các u não giai đoạn đầu nhức đầu khu trú nhưng khi đã có tăng áp lực sọ sẽ trở thành lan tỏa. Nhức đầu phía sau kèm thư thế vẹo cổ và nôn khi quay cổ thường gặp trong u hố sau ở trẻ em.

2.6. Hoàn cảnh xuất hiện nhức đầu như thế nào?

Cần chú ý hoàn cảnh xuất hiện nhức đầu là sau một sang chấn sọ não, hay một bệnh toàn thân, một xúc cảm.

2.7. Ngoài nhức đầu có các hiện tượng đi kèm nào không?

Rối loạn vận mạch đỏ mặt, tái mặt,… chảy nước mắt, nước mũi do rối loạn vận mạch, kích thích giao cảm thần kinh.

Nôn hoặc buồn nôn trong tăng áp lực nội sọ, trong Migraine. (còn tiếp)

Mời quý độc giả đón đọc phần tiếp theo của “Nhức đầu - chứng bệnh thường gặp và đôi khi nguy hiểm”. Chuyên mục được sự đồng hành của Công ty CP truyền thông chăm sóc sức khỏe Sao Đại Việt - Phòng khám chuyên khoa Y học cổ truyền Sao Đại Việt – Thành viên Hội Giáo dục chăm sóc sức khỏe cộng đồng Việt Nam. Địa chỉ: Số 18 Nguyễn Đổng Chi, phường Cầu Diễn, quận Nam Từ Liêm, TP Hà Nội.

Điện thoại: 0243.207.26.26 - Di động: 084.24.89.666

www.facebook.com/toasangtroiyeuthuong

www.saodaiviet.vn

Email: saodaiviet.vn@gmail.com

Youtube: Sao Đại Việt

Mọi ý kiến về bài viết, xin quý vị vui lòng liên lạc với địa chỉ trên.

BS Đỗ Nam Khánh & BS YHCT Nguyễn Mạnh Linh

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Kiêng khem tình dục mùa đông

Kiêng khem tình dục mùa đông

Theo quan niệm của phép dưỡng sinh y học phương Đông, hạn chế sinh hoạt tình dục vào mùa Đông là một trong những bí quyết để bảo vệ và nâng cao sức khỏe.
Các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới được quảng cáo sai sự thật

Các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới được quảng cáo sai sự thật

Ngày 19/1, tại Hà Nội Bộ Y tế , Quỹ Phòng chống Tác hại thuốc lá đã tổ chức Hội thảo kỹ thuật về phòng chống tác hại của thuốc lá với các đối tác của Sáng kiến Bloomberg Việt Nam.
Bệnh nhân 1440 vẫn dương tính với SARS-CoV-2

Bệnh nhân 1440 vẫn dương tính với SARS-CoV-2

Mẫu xét nghiệm lần thứ 13 của bệnh nhân 1440 lại cho kết quả dương tính với SARS-CoV-2.
Kinh nghiệm dân gian phòng chống rắn độc cắn

Kinh nghiệm dân gian phòng chống rắn độc cắn

Khi bị rắn độc cắn, tuỳ theo loại rắn và lượng nọc độc xâm nhập vào cơ thể nhiều hay ít mà xuất hiện các triệu chứng tại chỗ và toàn thân nhanh hay chậm và nặng hay nhẹ.
Mách bạn những vị thuốc dân gian chữa viêm xoang đơn giản ngay tại nhà

Mách bạn những vị thuốc dân gian chữa viêm xoang đơn giản ngay tại nhà

Viêm xoang là một căn bệnh không hiếm gặp ở cả nam và nữ, khiến cho người bệnh gặp nhiều phiền toái toái trong cuộc sống sinh hoạt hằng ngày. Nếu không chữa trị kịp thời, viêm xoang cũng có thể gây ra những biến chứng ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe. Bài viết sau đây sẽ giới thiệu một số vị thuốc dân gian có tác dụng hỗ trợ giảm các triệu chứng viêm xoang ngay tại nhà.

Tin khác

Sản phụ tử vong sau mổ sinh ở Bệnh viện Hoàn Mỹ Đà Lạt

Sản phụ tử vong sau mổ sinh ở Bệnh viện Hoàn Mỹ Đà Lạt
Theo người nhà sản phụ, nguyên nhân dẫn đến cái chết của chị Giang khi sinh con tại Bệnh viện Đa khoa Hoàn Mỹ Đà Lạt là do sự tắc trách của đội ngũ kíp trực nên đã tố cáo sự việc tới cơ quan chức năng.

Người đàn ông ăn gần 1Kg kim loại đã qua cơn nguy kịch

Người đàn ông ăn gần 1Kg kim loại đã qua cơn nguy kịch
Sáng 17/1, Bệnh viện Quân y 175, TP.Hồ Chí Minh cho biết, Khoa Ngoại bụng vừa phẫu thuật cho một bệnh nhân nuốt khoảng 1kg dị vật trong bụng.

Trời rét, nhiều người cao tuổi nhập viện trong tình trạng suy hô hấp

Trời rét, nhiều người cao tuổi nhập viện trong tình trạng suy hô hấp
Theo lời khuyên từ bác sĩ, để đảm bảo sức khỏe trong những ngày rét đậm, rét hại người cao tuổi nên hạn chế ra ngoài và luôn đảm bảo cơ thể được giữ ấm. Đặc biệt, cần duy trì chế độ vệ sinh họng, vệ sinh môi trường sạch sẽ, tránh bụi bặm trong nhà.

Đảm bảo các điều kiện phòng chống rét cho người bệnh trong ngày rét đậm, rét hại

Đảm bảo các điều kiện phòng chống rét cho người bệnh trong ngày rét đậm, rét hại
Bộ Y tế yêu cầu các đơn vị cảnh báo để người dân cảnh giác nguy cơ cháy nổ, bỏng lửa, điện giật do sưởi ấm bằng điện và nhiễm độc khí than đốt do sưởi ấm bằng bếp than, củi trong nhà kín. Đối với cơ sở khám, chữa bệnh đảm bảo các điều kiện phòng, chống rét cho người bệnh...

Con người dưới cách nhìn của y học cổ truyền (Kì 15)

Con người dưới cách nhìn của y học cổ truyền (Kì 15)
Trong kì trước chúng ta đã cùng tìm hiểu về công năng của các tạng Tì và phủ Vị trong y học cổ truyền. Trong kì này chúng ta sẽ cùng so sánh sự giống và khác nhau giữa tạng Tì trong y học cổ truyền và tuyến Tụy trong y học hiện đại…

39 tuổi đã bị đột quỵ não, người đàn ông Hưng Yên không thể qua khỏi

39 tuổi đã bị đột quỵ não, người đàn ông Hưng Yên không thể qua khỏi
Bệnh nhân được đưa vào bệnh viện cấp cứu đã ở trong tình trạng hôn mê sâu, chảy máu não ồ ạt. Bác sĩ không thể làm gì được, gia đình đành xin cho bệnh nhân về.
Xem thêm
Bệnh nhân 1440 vẫn dương tính với SARS-CoV-2

Bệnh nhân 1440 vẫn dương tính với SARS-CoV-2

Mẫu xét nghiệm lần thứ 13 của bệnh nhân 1440 lại cho kết quả dương tính với SARS-CoV-2.
Sản phụ tử vong sau mổ sinh ở Bệnh viện Hoàn Mỹ Đà Lạt

Sản phụ tử vong sau mổ sinh ở Bệnh viện Hoàn Mỹ Đà Lạt

Theo người nhà sản phụ, nguyên nhân dẫn đến cái chết của chị Giang khi sinh con tại Bệnh viện Đa khoa Hoàn Mỹ Đà Lạt là do sự tắc ...
Người đàn ông ăn gần 1Kg kim loại đã qua cơn nguy kịch

Người đàn ông ăn gần 1Kg kim loại đã qua cơn nguy kịch

Sáng 17/1, Bệnh viện Quân y 175, TP.Hồ Chí Minh cho biết, Khoa Ngoại bụng vừa phẫu thuật cho một bệnh nhân nuốt khoảng 1kg dị vật trong bụng.
Gia tăng người già nhập viện cấp cứu vì giá rét

Gia tăng người già nhập viện cấp cứu vì giá rét

Khoa Cấp cứu và Đột quỵ, Bệnh viện Lão khoa Trung ương có 100 giường thì đều đã kín, nhiều trường hợp nặng phải thở máy. Nhiệt độ giảm sâu ...
Chuyên đề "Những điều cần biết về bệnh đột quỵ" Bài 3: Chế độ dinh dưỡng hợp lý cho người bệnh sau đột quỵ

Chuyên đề "Những điều cần biết về bệnh đột quỵ" Bài 3: Chế độ dinh dưỡng hợp lý cho người bệnh sau đột quỵ

Người cao tuổi là đối tượng có nguy cơ mắc bệnh đột quỵ rất cao, tỉ lệ tử vong gây ra lớn. Mặc dù người bệnh may mắn thoát khỏi ...
Chuyên đề “Những điều cần biết về bệnh đột quỵ” Bài 2: Dấu hiệu nhận biết sớm và cách xử trí khi bị đột quỵ

Chuyên đề “Những điều cần biết về bệnh đột quỵ” Bài 2: Dấu hiệu nhận biết sớm và cách xử trí khi bị đột quỵ

Đột quỵ (hay tai biến mạch máu não) hiện là một trong số những căn bệnh có tỉ lệ tử vong cao nhất ở nước ta, chỉ đứng thứ ba ...
Mách bạn những vị thuốc dân gian chữa viêm xoang đơn giản ngay tại nhà

Mách bạn những vị thuốc dân gian chữa viêm xoang đơn giản ngay tại nhà

Viêm xoang là một căn bệnh không hiếm gặp ở cả nam và nữ, khiến cho người bệnh gặp nhiều phiền toái toái trong cuộc sống sinh hoạt hằng ngày. ...
39 tuổi đã bị đột quỵ não, người đàn ông Hưng Yên không thể qua khỏi

39 tuổi đã bị đột quỵ não, người đàn ông Hưng Yên không thể qua khỏi

Bệnh nhân được đưa vào bệnh viện cấp cứu đã ở trong tình trạng hôn mê sâu, chảy máu não ồ ạt. Bác sĩ không thể làm gì được, gia ...
Cách chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho trẻ nhỏ ngày giá rét

Cách chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho trẻ nhỏ ngày giá rét

Để phòng tránh các bệnh về đường hô hấp cho trẻ nhỏ ngày giá rét, các bậc cha mẹ nên vệ sinh mũi, họng hàng ngày cho bé, giữ ấm ...
Phiên bản di động