Sức khỏe não bộ

Ở kì trước chúng tôi đã giới thiệu về bệnh Parkinson và những điều cần biết. Kì này chúng tôi xin trình bày về: Nhức đầu – chứng bệnh thường gặp và đôi khi nguy hiểm...

Kì 19: Nhức đầu - chứng bệnh thường gặp và đôi khi nguy hiểm

Nhức đầu là một tình trạng rất phổ biến, hầu như ai cũng từng một lần bị nhức đầu trong cuộc đời. Có nhiều nguyên nhân khác nhau gây nhức đầu, phần lớn là những nguyên nhân không nguy hiểm, các nguyên nhân gây tử vong chỉ chiếm tỉ lệ thấp và đôi khi bị bỏ qua. Để chẩn đoán nguyên nhân nhức đầu đòi hỏi bác sĩ phải có kiến thức rộng của nhiều chuyên khoa kết hợp, cùng với nhiều loại xét nghiệm.

  1. Những kiến thức cần biết về bệnh nhức đầu

Trước tiên chúng ta cùng tìm hiểu về cấu trúc có cảm giác và cấu trúc không có cảm giác ở đầu. Khi chúng ta bị nhức đầu tức là có vấn đề xảy ra ở cấu trúc có cảm giác.

1.1. Cấu trúc có cảm giác ở đầu gồm có

Bên ngoài sọ có các cấu trúc có cảm giác đó là: Phần mềm bao bọc hộp sọ, các động mạch da đầu, các màng nhầy hốc mũi, các xoang (xoang mũi, xoang trán, xoang sàng), tai giữa, răng, các cơ mặt, cổ. Tính chất đau của các cấu trúc này có thể đau khu trú hoặc đau lan tỏa.

Bên trong sọ có các cấu trúc có cảm giác đó là: Các tĩnh mạch lớn và các nhánh, các động mạch màng cứng, động mạch não trước và giữa, các động mạch lớn vùng đáy sọ thuộc đa giác Willis, các dây thần kinh dẫn truyền cảm giác V, IX, X và C1, C2.

1.2. Các cấu trúc không có cảm giác

Các cấu trúc không có cảm giác ở đầu gồm có: Phần lớn màng cứng, màng nhện, màng nuôi; lớp lót khoang não, các não thất, đám mạc mạch, xương sọ.

Não (óc) là cấu trúc không có cảm giác, do đó nói nhức đầu là đúng còn nói nhức óc là không đúng về y học.

1.3. Cơ chế của nhức đầu

Có 6 cơ chế gây nhức đầu đó là:

Co kéo các tĩnh mạch đi từ mặt vỏ não đến các xoang tĩnh mạch.

Co kéo động mạch màng não giữa.

Co kéo các động mạch đáy não.

Giãn và căng các động mạch nội sọ.

Viêm nhiễm các cấu trúc có cảm giác.

Chèn ép trực tiếp các dây thần kinh cảm giác.

Trong các cơ chế nói trên, mạch máu giữ vị trí quan trọng. Các cơ chế có thể tác động riêng hoặc phối hợp với nhau. Trong u não, chảy máu não, viêm màng não kết hợp nhiều cơ chế: Co kéo, chèn ép, xê dịch các cấu trúc có cảm giác như thần kinh, mạch máu... gây nhức đầu. Nhức đầu do xoang, răng là do cơ chế kích thích các sợi tận cùng thần kinh tại chỗ. Nhức đầu do các bệnh tâm căn có cơ chế giãn mạch phối hợp với căng thẳng tâm lí dẫn đến sự mệt mỏi cơ, chủ yếu các cơ gáy.

Có sự liên quan giữa nhiều loại nhức đầu với nhau, nhất là loại nhức đầu tiên phát bao gồm nhiều loại, mỗi loại có thể có triệu chứng của loại khác vì cơ chế của các loại có chung cơ chế vận mạch của thần kinh vận mạch.

  1. Các đặc điểm của nhức đầu

Khi bị nhức đầu, bạn cần trả lời được 7 câu hỏi về các đặc điểm của nhức đầu. Từ đó có thể gợi ý cho các bác sĩ tìm được nguyên nhân:

2.1. Nhức đầu mới bị hay đã bị từ lâu?

Nhức đầu mới thường do các bệnh không nguy hiểm như thay đổi thời tiết, mệt mỏi, cảm cúm,... Trừ một số ít thuộc bệnh nguy hiểm cấp tính như viêm màng não, áp xe não, xuất huyết màng não. Các bệnh này bao giờ cũng kèm theo các dấu hiệu toàn thân, thần kinh, tâm thần, tiến triển rầm rộ buộc thầy thuốc và gia đình quan tâm, do đó ít khi bỏ qua chẩn đoán.

Nhức đầu mạn tính thường “đơn chứng”, tuy khó chịu nhưng trong một thời gian dài bệnh nhân vẫn sinh hoạt gần như bình thường cho đến khi bệnh nặng mới đi khám. Loại này chứa đựng những nguyên nhân quan trọng toàn thân hoặc nội sọ có thể gây tử vong như u não, viêm màng não, do lao,… hoặc nguyên nhân tại chỗ như mắt, tai,… Tuy nhiên các nguyên nhân nguy hiểm nói trên chỉ chiếm tỉ lệ rất thấp. Vì tỉ lệ thấp và lâm sàng “đơn chứng” nên cũng là lí do dễ bỏ qua chẩn đoán nếu không có sự khám xét và theo dõi cẩn thận.

2.2. Cách tiến triển và cường độ của nhức đầu như thế nào?

Bệnh nhân đang khỏe mạnh bỗng nhức đầu dữ dội, có khi ngất gục xuống tại chỗ, sau ít phút tỉnh lại, ý thức lú lẫn, nôn, đó là điển hình của xuất huyết nội sọ.

Sau ít ngày có triệu chứng nhiễm trùng, xuất hiện nhức đầu dữ dội, nôn,… có thể có các dấu hiệu thần kinh khu trú, dấu hiệu màng não, là biểu hiện của nhiễm trùng nội sọ như viêm màng não, áp xe não, viêm tắc tĩnh mạch não,…

Nhức đầu âm ỉ kéo dài dẫn đến xuất hiện triệu chứng thần kinh ngày một nặng và khu trú kèm theo nôn và buồn nôn là cách tiến triển của u não.

2.3. Nhức đầu có liên quan đến giờ giấc, thời gian không?

Quan điểm cổ điển nhức đầu tăng lên vào nửa đêm về sáng là đặc điểm của u não được giải thích do áp lực của não thất tăng lên ở tư thế nằm (ở tư thế đứng thẳng, áp lực trong não thất bằng 0). Lúc mới đi nằm, tuy áp lực tăng lên nhưng bệnh nhân vẫn thích nghi được nhưng càng lâu về sáng, sức chịu đựng kém dần, nhức đầu tăng lên.

Huyết áp cao, viêm xoang trán, các cơn động kinh ban đêm thường nhức đầu vào sáng sớm khi ngủ dậy.

Trong bệnh tâm căn nhức đầu từ sáng đến chiều thì đỡ (nhức đầu kiểu hướng dương, theo mặt trời mọc). Buổi tối bệnh nhân tuy đỡ nhức đầu nhưng lại thường mất ngủ ban đêm và vì mất ngủ nên sáng lại nhức đầu, đây là vòng luẩn quẩn bệnh lí.

2.4. Tính chất của nhức đầu như thế nào?

Nhức đầu với cảm giác rát bỏng ngoài da đầu thường là đặc tính của viêm dây thần kinh chi phối vùng da.

Nhức đầu với cảm giác đập thình thịch hai thái dương là loại nhức đầu do mạch máu gặp trong bệnh Migraine và các nhức đầu vận mạch.

Nhức đầu tính chất mơ hồ, bệnh nhân cảm giác như bị ép chặt, như vòng đai thắt trên đỉnh đầu, cảm giác róc rách trong đầu... gặp trong bệnh tâm căn.

2.5. Nhức đầu tại một vùng hay là lan tỏa nhiều vùng?

Nhức đầu khu trú một chỗ là tổn thương tại chỗ như viêm xương, u xương, hoặc các u, các áp xe não ngay dưới chỗ đau.

Nhức đầu khu trú sau gáy, tăng khi quay cổ phải tìm nguyên nhân ở cột sống cổ như lao, ung thư,… hoặc ở tủy cổ như u tủy, thoát vị đĩa đệm.

Các u não giai đoạn đầu nhức đầu khu trú nhưng khi đã có tăng áp lực sọ sẽ trở thành lan tỏa. Nhức đầu phía sau kèm thư thế vẹo cổ và nôn khi quay cổ thường gặp trong u hố sau ở trẻ em.

2.6. Hoàn cảnh xuất hiện nhức đầu như thế nào?

Cần chú ý hoàn cảnh xuất hiện nhức đầu là sau một sang chấn sọ não, hay một bệnh toàn thân, một xúc cảm.

2.7. Ngoài nhức đầu có các hiện tượng đi kèm nào không?

Rối loạn vận mạch đỏ mặt, tái mặt,… chảy nước mắt, nước mũi do rối loạn vận mạch, kích thích giao cảm thần kinh.

Nôn hoặc buồn nôn trong tăng áp lực nội sọ, trong Migraine. (còn tiếp)

Mời quý độc giả đón đọc phần tiếp theo của “Nhức đầu - chứng bệnh thường gặp và đôi khi nguy hiểm”. Chuyên mục được sự đồng hành của Công ty CP truyền thông chăm sóc sức khỏe Sao Đại Việt - Phòng khám chuyên khoa Y học cổ truyền Sao Đại Việt – Thành viên Hội Giáo dục chăm sóc sức khỏe cộng đồng Việt Nam. Địa chỉ: Số 18 Nguyễn Đổng Chi, phường Cầu Diễn, quận Nam Từ Liêm, TP Hà Nội.

Điện thoại: 0243.207.26.26 - Di động: 084.24.89.666

www.facebook.com/toasangtroiyeuthuong

www.saodaiviet.vn

Email: saodaiviet.vn@gmail.com

Youtube: Sao Đại Việt

Mọi ý kiến về bài viết, xin quý vị vui lòng liên lạc với địa chỉ trên.

BS Đỗ Nam Khánh & BS YHCT Nguyễn Mạnh Linh

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

cat bo khoi u nang buong trung nang 9kg cho cu ba 63 tuoi

Cắt bỏ khối u nang buồng trứng nặng 9kg cho cụ bà 63 tuổi

Các bác sĩ Bệnh viện Sản Nhi tỉnh Phú Thọ vừa thực hiện phẫu thuật cắt bỏ 2 khối u cho cụ bà N.T.C (63 tuổi, trú tại Vân Phú, Việt Trì, Phú Thọ), trong đó khối u nang buồng trứng có trọng lượng cực “khủng”, lên tới 9kg.  
ra mat clb doanh nhan vi suc khoe cong dong viet nam

Ra mắt CLB Doanh nhân vì Sức khỏe cộng đồng Việt Nam

CLB Doanh nhân vì Sức khỏe cộng đồng Việt Nam (VBC) là tổ chức kết nối doanh nhân, trong đó hội viên tham gia là các doanh nghiệp đang kinh doanh các sản phẩm dịch vụ lĩnh vực chăm sóc sức khỏe như Sức khỏe thể chất, sức khỏe tinh thần, sức khỏe môi trường…
quang cao nhu thuoc chua benh thuc pham choles dios bi cuc attp tuyt coi

Quảng cáo như thuốc chữa bệnh, thực phẩm Choles Dios bị Cục ATTP tuýt còi

Cục An toàn Thực phẩm cho biết, thực phẩm bảo vệ sức khỏe Choles Dios được quảng cáo trên một số website với công dụng như thuốc chữa bệnh, sai quy định của pháp luật về quảng cáo, lừa dối người tiêu dùng.
vinamilk mang niem vui uong sua den voi tre em phu yen dip tet trung thu

Vinamilk mang niềm vui uống sữa đến với trẻ em Phú Yên dịp tết Trung thu

Hòa cùng không khí đón ngày tết Trung thu đang đến gần, niềm vui uống sữa đã được Quỹ sữa Vươn cao Việt Nam và Vinamilk mang đến với các học sinh là con em đồng bào dân tộc thiểu số Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú (PT DTNT) huyện Đồng Xuân và nhiều học sinh khó khăn của tỉnh Phú Yên.
bot tay te bao chet cafe co dau hieu vi pham phap luat

Bột tẩy tế bào chết cafe có dấu hiệu vi phạm pháp luật

Để quảng bá sản phẩm và mang lại lợi nhuận, Công ty TNHH Mĩ phẩm MN Natural, địa chỉ, M46, KP 7, KDC Tân Phong, phường Tân Phong, TP Biên Hoà, tỉnh Đồng Nai có dấu hiệu bất chấp quy định của pháp luật để quảng cáo sản phẩm như “thần dược”.    

Tin khác

Thu hồi kem dưỡng trắng da Wleza vượt ngưỡng giới hạn thủy ngân

thu hoi kem duong trang da wleza vuot nguong gioi han thuy ngan
Theo cơ quan chức năng, sản phẩm Kem dưỡng trắng da chống nắng Wleza, hộp 18gram (Số lô: 20001W; HSD: 31/01/2023) bị thu hồi do không đáp ứng yêu cầu về Giới hạn thủy ngân.

Thuốc hay từ cây sen

thuoc hay tu cay sen
Cây sen đượm khí thơm trong lành của trời đất, nên củ, lá, hoa, tua, vỏ, quả, ruột đều là vị thuốc hay. Riêng gương sen và ngó sen có tác dụng cầm máu, bổ huyết, điều kinh. Gương sen là đế của hoa sen phát triển mang quả (hạt sen). Để làm thuốc chỉ dùng gương sen đã gỡ hết hạt, dùng sống hoặc sao cháy tồn tính. Ngó sen là thân rễ, thắt khúc từng đoạn của cây sen.

Hà Nội phát hiện ca dương tính với Covid -19 khi sang Nhật

ha noi phat hien ca duong tinh voi covid 19 khi sang nhat
Đại diện CDC Hà Nội cho hay, một trường hợp từ Hà Nội xuất cảnh sang Nhật Bản có kết quả xét nghiệm nhanh dương tính với virus SARS-CoV-2.

Tiêm insulin tại nhà đúng cách tránh biến chứng

tiem insulin tai nha dung cach tranh bien chung
Tiêm insulin là một trong những biện pháp giúp người bệnh đái tháo đường kiểm soát bệnh. Bệnh nhân có thể được tiêm tại cơ sở y tế hay tự tiêm tại nhà. Khi tiêm tại nhà, người nhà và bệnh nhân cần biết tiêm insulin đúng cách để mang lại hiệu quả điều trị, hạn chế những biến chứng có thể xảy ra do tiêm insulin sai kĩ thuật...

Nhiều dịch bệnh có nguy cơ lan rộng

nhieu dich benh co nguy co lan rong
Thời tiết chuyển mùa rất thuận lợi cho các dịch bệnh bùng phát, nguy cơ dịch chồng dịch là rất cao. Hiện nay, cùng với dịch COVID-19, các dịch: Sốt xuất huyết, bạch hầu… cũng đang có nguy cơ lan rộng…

Sôi nổi Ngày hội Hiến máu Tâm Bình “Sẻ giọt máu đào - Cùng trao hy vọng”

soi noi ngay hoi hien mau tam binh se giot mau dao cung trao hy vong
Sáng 19/9, Ngày hội Hiến máu Tâm Bình với chủ đề “Sẻ giọt máu đào - Cùng trao hy vọng” đã được tổ chức tại Trụ sở Công ty Dược phẩm Tâm Bình - 349 Kim Mã, quận Ba Đình, TP Hà Nội. Chương trình do Dược phẩm Tâm Bình và Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương phối hợp tổ chức. Với mục tiêu đóng góp vào nguồn máu dự trữ đang thiếu hụt do dịch Covid-19, chương trình đã nhận được sự hưởng ứng nhiệt tình của cán bộ, nhân viên Công ty. 
Xem thêm
cat bo khoi u nang buong trung nang 9kg cho cu ba 63 tuoi

Cắt bỏ khối u nang buồng trứng nặng 9kg cho cụ bà 63 tuổi

Các bác sĩ Bệnh viện Sản Nhi tỉnh Phú Thọ vừa thực hiện phẫu thuật cắt bỏ 2 khối u cho cụ bà N.T.C (63 tuổi, trú tại Vân Phú, ...
ra mat clb doanh nhan vi suc khoe cong dong viet nam

Ra mắt CLB Doanh nhân vì Sức khỏe cộng đồng Việt Nam

CLB Doanh nhân vì Sức khỏe cộng đồng Việt Nam (VBC) là tổ chức kết nối doanh nhân, trong đó hội viên tham gia là các doanh nghiệp đang kinh ...
quang cao nhu thuoc chua benh thuc pham choles dios bi cuc attp tuyt coi

Quảng cáo như thuốc chữa bệnh, thực phẩm Choles Dios bị Cục ATTP tuýt còi

Cục An toàn Thực phẩm cho biết, thực phẩm bảo vệ sức khỏe Choles Dios được quảng cáo trên một số website với công dụng như thuốc chữa bệnh, sai quy định ...
phong benh gan o nguoi cao tuoi

Phòng bệnh gan ở người cao tuổi

Theo quy luật của tự nhiên, càng lớn tuổi các hoạt động cơ thể ngày càng suy yếu, người cao tuổi (NCT) sẽ phải đối diện với gánh nặng bệnh ...
8 thuc pham giup danh tan chung tao bon hieu qua

 8 thực phẩm giúp ‘đánh tan’ chứng táo bón hiệu quả

Táo bón kéo dài có thể làm giảm cảm giác thèm ăn, dẫn đến cơ thể suy nhược và gây nhiều phiền toái trong cuộc sống. Tuy nhiên, chỉ cần ...
dau hieu canh bao roi loan mo mau nguoi cao tuoi can luu y

Dấu hiệu cảnh báo rối loạn mỡ máu, người cao tuổi cần lưu ý

Hầu hết người bị rối loạn mỡ máu ban đầu thường ít có triệu chứng rõ ràng, nhưng một số dấu hiệu như chân đau, tê bì, đau ngực hoặc ...
vinamilk mang niem vui uong sua den voi tre em phu yen dip tet trung thu

Vinamilk mang niềm vui uống sữa đến với trẻ em Phú Yên dịp tết Trung thu

Hòa cùng không khí đón ngày tết Trung thu đang đến gần, niềm vui uống sữa đã được Quỹ sữa Vươn cao Việt Nam và Vinamilk mang đến với các ...
lam song lai nhung cay thuoc truyen thong quy hiem tai viet nam

Làm sống lại những cây thuốc truyền thống quý hiếm tại Việt Nam

Trong hơn 12.000 loài thực vật tại Việt Nam thì có gần 6.000 loài cho công dụng làm thuốc, nhiều loài dược liệu được xếp vào loài quý hiếm trên ...
3 loi ich bat ngo cua vo mang cut

3 lợi ích bất ngờ của vỏ măng cụt

Vỏ măng cụt có tác dụng hỗ trợ điều trị các vấn đề về da như mụn, nám, góp phần ngăn ngừa lão hóa và giúp hơi thở thơm tho ...
Phiên bản di động