"Đền Trần" là tên gọi chung cho cả hai đền Thiên Trường và Cố Trạch. Đền Thiên Trường thờ 14 vị vua nhà Trần, đền Cố Trạch thờ Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn cùng gia quyến của Ngài. Đền Trần - chùa Tháp nổi tiếng là công trình "Thần từ - Phật tự".
Với dáng nho nhã, thâm uyên, ông Trần Huy Chiến, Trưởng đền rành rẽ khái quát những nét cơ bản về triều đại nhà Trần, đền Trần và các lễ hội trong năm. Triều đại nhà Trần từ năm 1225 đến năm 1400 và 7 năm thời Hậu Trần cộng là 182 năm; là triều đại vàng son làm cho quốc gia Đại Việt có vị thế trên trường quốc tế, làm cho thế lực đế quốc bành trướng phải kinh hồn mỗi khi tính chuyện thôn tính phương Nam, tấn công Đại Việt.
 |
| Cao lão nhà đền chụp ảnh lưu niệm cùng Trưởng ban Quản lí Di tích Lịch sử Đền Trần và BĐD Hội NCT thành phố Nam Định |
Tức Mặc - Thiên Trường là quê hương các vua triều Trần. Các Thái Thượng hoàng nhà Trần về cung riêng ở Tức Mặc - Thiên Trường để tĩnh tâm, suy ngẫm lời lẽ, giáo huấn các thế hệ tiếp nối, làm cho quốc chủ có đủ tài năng, đức độ trị vì đất nước; để tông thất Đông A sống theo "nhân, nghĩa, lễ, trí, tín"; không ỷ vào Tôn thất mà cậy thế làm càn, ảnh hưởng đến ông, cha, tiên tổ...
Từ nhiều năm nay, Tức Mặc tập trung vào tổ chức lễ hội tại khu Đền Trần - chùa Phổ Minh (đền Thượng, đền Hạ). Chùa Phổ Minh là di tích danh thắng kề cận, lại có nhiều mối liên quan nên có những hoạt động phối hợp. Trong năm, tập trung vào kì Đại lễ tháng Giêng và các ngày Hội tháng Tám (âm lịch). Đại lễ tháng Giêng tổ chức 3 ngày (14 đến 16); có rước kiệu "Ngọc lộ" từ chùa Phổ Minh sang đền Thiên Trường, rước nước, tế cá tại đền Thiên Trường. Kì Đại lễ tháng Giêng, linh thiêng nhất là Lễ khai ấn vào đêm 14 rạng ngày 15. Ấn tâm linh của miếu nhà Trần có 4 chữ "Trần Miếu tự điển" và "Tích phúc vô cương" nghĩa là ban cho điều phúc lớn không bờ bến (Tân Xuân Khai Ấn, Lộc Phúc muôn nhà), phù hợp với lòng dân nên khai ấn năm nào cũng nườm nượp du khách thập phương. Phát ấn là hình thức động viên tinh thần đầu năm để những người được nhận ấn mang khí phách Đông A rồi cố gắng tu dưỡng đạo đức, học tập, lao động, công tác, rèn luyện sức khỏe để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc...
Hội tháng Tám diễn ra từ ngày 19 đến 21 là ngày kị nhật Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn (Tháng Tám giỗ Cha, tháng Ba giỗ Mẹ). Thực tế không phải chỉ 3 ngày mà cả tháng Tám, đông nhất là từ mùng 10, ngày nào cũng tấp nập người đến dâng hương, cúng lễ vui với hội làng (rước, tế nam nữ quan cùng các trò vui đánh đu, đấu vật, múa cờ, múa đao, múa rồng, múa sư tử, cờ thế, chọi gà và thưởng thức nhiều chương trình văn nghệ như hát ca trù, hát chèo...).
Cùng các bộ phận chức năng thì lực lượng NCT phường Lộc Vượng đã và đang đóng góp trí tuệ, tấm lòng, công sức để khu di tích lịch sử đền Trần mãi mãi trường tồn, linh thiêng. Nhà đền luôn có 15 cao lão họ Trần được Hội NCT và dòng họ tuyển chọn tâm đức ra ăn ở tại đền để ngày đêm nhang đăng, hương khói, cúng lễ và hướng dẫn du khách; xây dựng kịch bản, đạo diễn phần lễ, hội. Trưởng đền Trần Huy Chiến phụ trách chung; ông Trần Khắc Nhẫm, Phó đền kiêm Trưởng đền Cố Trạch (cùng 5 thành viên khác); ông Trần Xuân Tựu là Trưởng đền Thiên Trường (cùng 5 thành viên khác); ông Trần Thế Phiệt là Trưởng đền Trùng Hoa (cùng 3 thành viên khác). Một đội 12 người họ Trần làm nhiệm vụ vệ sinh môi trường để khuôn viên luôn xanh sạch đẹp. Đặc biệt, vào dịp Đại lễ tháng Giêng (khai ấn) và Hội tháng Tám (kị nhật Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn) thì Hội NCT tiến cử hàng trăm hội viên cùng nhà đền và Ban Quản lí Di tích đảm nhận các đoàn tế nam, tế nữ; ghi phiếu công đức, phát lộc ấn đầu xuân, vệ sinh môi trường... Cùng đó, đông đảo hội viên NCT nhiệt tình và phấn chấn tham gia các môn thể thao, văn nghệ, tạo sự tưng bừng, náo nhiệt cho Nhân dân địa phương và hàng vạn du khách thập phương...
Ông Nguyễn Đức Bình, Trưởng ban Quản lí Di tích Lịch sử Đền Trần đánh giá rất cao vai trò của Hội và NCT phường luôn sáng ngời tâm đức gìn giữ và bảo vệ khu di tích lịch sử linh thiêng, oai hùng của dân tộc. Ông Trần Huy Chiến cho biết: Năm nào nhà đền cũng trân trọng gửi ấn ra các vùng biên giới, hải đảo để Nhân dân và các chiến sĩ thêm khí phách Đông A, bảo vệ vững chắc biên cương Tổ quốc. Ấn Đền Trần cũng là nhắn gửi lời di huấn của Minh vương Phật hoàng Trần Nhân Tông về ý chí giữ gìn giang sơn, bờ cõi nước Nam: "Một tấc đất của tiền nhân để lại cũng không để lọt vào tay kẻ khác".
Về Đền Trần "Tức Mặc đế hương dã, Trần miếu tại yên" (Tức Mặc là quê hương các vua triều Trần, có miếu thờ hương khói) trỗi dậy lòng tự hào bởi mảnh đất sinh ra các bậc hiền vương cùng nhiều danh tướng lẫm liệt, chói sáng, tạo dựng nên một triều đại vàng son: 3 lần chiến thắng đế quốc Nguyên - Mông và có bao kế sách đoàn kết toàn dân, yên dân, dựng xây đất nước hùng cường. Chúng tôi lại càng kính trọng lớp lớp NCT của phường Lộc Vượng, bằng tâm đức của mình, đã và đang góp phần giữ gìn, bảo vệ, tôn tạo khu di tích lịch sử uy linh cho hôm nay và cho muôn đời sau...
Bài và ảnh Lê Đôn
