Nhớ về ngã ba Đồng Lộc và bến sông Son

Chúng tôi có chuyến hành hương về ngã ba Đồng Lộc và thăm lại bến sông Son nơi có quận thể di tích hệ thống đường Hồ Chí Minh

Ngày 27/7 năm trước, tôi theo đoàn cựu chiến binh, gia đình các liệt sĩ, anh hùng của Trung đoàn 224 Pháo phòng không đơn vị anh hùng và đoàn nghệ thuật Hương Xưa, chúng tôi có chuyến hành hương về ngã ba Đồng Lộc (Hà Tĩnh) thắp nén hương tưởng nhớ vong hồn 10 nữ anh hùng TNXP và tiếp tục hành trình về bến Xuân Sơn trên sông Son, tỉnh Quảng Bình, nơi có quần thể di tích lịch sử đường Hồ Chí Minh, gặp lại nhân chứng một thời trong những năm tháng đạn bom.

Trời tuôn mưa-Ngã ba Đồng Lộc

  Anh Đinh Khánh  đội trưởng nghệ thuật Hương Xưa,  nguyên là lính văn công Trường Sơn, gọi điện mời tôi  cùng đoàn của anh trở về chiến trường xưa, viếng 10 nữ anh hùng liệt sĩ  tại di tích ngã ba Đồng Lộc và đến thăm tặng quà cho gia đình đồng đội cũ từng chiến đấu trên bến sông Son (Quảng Bình).

     8 giờ tối 26/7, chúng tôi lên đường, xe đi trong đêm, 4 giờ sáng 27/7 đã đến ngã ba Đồng Lộc.

  7 giờ 30 phút trời vẫn mưa, không thể làm các thủ tục ra viếng mộ liệt sĩ, Ban Quản lý khu di tích, mời đoàn chúng tôi ngồi bên khu sa bàn, nghe giới thiệu về di tích Ngã ba Đồng Lộc và sự hy sinh anh dũng của 10 nữ TNXP.

  Giọng Hà Tĩnh sao mà ấp áp thân thương, chúng tôi nghe người thuyết minh mà lắng sâu trở về miền ký ức. Ngã ba Đồng Lộc hơn 50 năm trước, là nơi duy nhất cho con đường vận tải chiến lược Bắc - Nam đi qua tỉnh Hà Tĩnh, là giao điểm của đường 15 và các đường liên tỉnh, địch tập trung đánh phá ác liệt, nhằm mọi giá biến nơi này thành điểm chết, túi bom. Chỉ riêng tháng 7/1968,  ở ngã ba Đồng Lộc, ta đã phá 1.780 quả bom, góp 974.240 ngày công để thông tuyến, làm đường mới, tổng quân số toàn bộ mặt trận lúc cao điểm nhất lên tới 16.000 người. Cuối tháng 7 oanh liệt ấy, vào khoảng 5 giờ chiều  ngày 24/7/1968, 10 cô gái trẻ tuổi đời từ 17 đến 22 tuổi tiểu đội 4 TNXP, là  các chị Cúc, Tần,  Hợi, Hà,  Dương Thị Xuân, Hường, Nhỏ, Rạng, Sanh và Nguyễn Thị Xuân …được lệnh ra trọng điểm ở khu vực địch vừa thả bom để san lập hố bom sửa chữa đường, kết hợp sửa chữa hầm trú ẩn khơi sâu rãnh thoát nước ở đoạn đường độc đạo nhanh chóng thông xe. Một tốp máy bay phản lực của Mỹ , vượt qua trọng điểm thả một loạt bom rơi đúng vào đội hình. Cả 10 cô đã hy sinh. Tôn vinh chiến tích của các cô, Nhà nước đã truy tặng danh hiệu Anh hùng cho họ. Khu mộ 10 nữ Anh hùng liệt sỹ TNXP trở thành điểm đến của du khách trong và ngoài nước. Tên tuổi của 10 cô gái mãi mãi trường tồn cùng non sông đất nước, mãi mãi là thiên anh hùng ca của dân tộc Việt Nam Anh hùng .

 Sau câu chuyện của người thuyết minh khu di tích, chuyện của  anh Khánh cũng làm cho cả đoàn chúng tôi xúc động. Thì ra anh Khánh nguyên là chiến sĩ  Trung đoàn 224 pháo phòng không, chiến đấu trên tuyến đường 15; 20 Quyết Thắng. Anh kể:                 

      Tháng 7/1968  đại đội pháo của tôi đóng quân gần ngã ba Đồng Lộc, hàng ngày đại đội 4 TNXP ra trận địa,  vẫn qua trận địa pháo của chúng tôi, tình cảm lính pháo binh và TNXP thân thiết lắm. Năm 1968 là năm chiến tranh ác liệt nhất, chỉ trong 5 tháng đầu năm 1968 pháo phòng không của ta đã bắn rơi 14 máy bay Mỹ tại khu vực Ngã ba Đồng Lộc, lính pháo binh chúng tôi cũng có nhiều đồng đội hy sinh. Sau khi máy bay Mỹ đi rồi, trận địa pháo im tiếng súng, cũng là lúc TNXP lên mặt đường phá bom, mở đường cho xe ra chiến trường. Sau mỗi loạt bom nổ, buổi tối khi TNXP trở về, qua trận địa pháo, chúng tôi  lại thấp phỏm lo âu, hôm nay nổ mìn, phá bom có o nào bị thương không? Hôm ấy, được tin bom thả trúng hầm 10 nữ  TNXP, thì các chiến sĩ đại đội pháo phòng không, trong đó có tôi cũng có mặt tại trận địa, cùng mọi người  đào bới đất, tìm xác các em. Bởi thế tôi không thể quên được ngày hy sinh của các em. Xin cứ được gọi 10 nữ liệt sĩ anh hùng là em, để các em trẻ mãi tuổi hai mươi, trẻ mãi với non sông.

  Khoảng 10 giờ, trời ngớt mưa, chúng tôi đến thắp hương trên mộ 10 nữ liệt sĩ anh hùng  ở ngã ba Đồng Lộc, rồi tiếp tục cuộc hành trình về bên bến sông Son.

nho ve nga ba dong loc va ben song son
Dâng hoa bên Tượng dài TNXP đầu đường 20 Quyết Thắng

Hơn 50 năm ân tình người chiến sĩ

 Sau tháng 7/1968, chứng kiến sự hy sinh anh dũng của 10 nữ TNXP tại Ngã ba Đồng Lộc , cuối năm ấy, đại đội pháo của anh  Khánh được tăng cường cho trận địa bến sông Son.

    Đó con sông ngầm dài nhất thế giới, các nhà khoa học gọi tên là  Nậm A Ki, phần lộ thiên chảy trước cửa động Phong Nha, gọi là sông Son.  Sông rộng chừng 35-40 mét, mùa khô nước xanh màu xanh đồng, trong thấu đáy, rõ cả rong rêu và những đàn cá đang bơi. Nhưng vào mùa mưa, nước mưa bào mòn đất đá ở các triền núi đổ xuống làm nước sông đỏ như màu gạch son, nên dân giã gọi là sông Son.  Cũng có chuyện kể về sông Son theo truyền thuyết. Ngày xưa, có vị tiên sư đại pháp người trời thường xuống du ngoạn cảnh hạ giới, thấy yêu mến nơi này bèn ở lại rồi dạy dân cách làm ăn. Một năm kia xảy ra đại hạn, muôn vật khô héo; để cứu dân, vị tiên sư đại pháp lén về Trời khơi trộm nguồn nước từ thiên cung chảy xuống nơi là dòng sông Son bây giờ tưới mát cỏ cây, cứu sống muôn loài, nhưng vị đại sư bị triệu về trời chịu hình phạt. Dân làng cảm kích tấm lòng son của vị đại sư nên đặt tên cho sông này là sông Son chảy từ động Phong Nha và nối vào sông Gianh.

 Bên bến sông Son, anh Khánh chỉ cho  chúng tôi cái cột giữa sông, giờ là phao phân luồng nông sâu cho tàu thuyền qua lại,  nhưng hơn 50 năm trước, đó là cái cột giữa sông để bộ đội công binh từ đó lần theo tời xích, kéo phà qua sông . Bên kia 2 bờ sông Son, ở bến Xuân Sơn vẫn còn 2 cột  tời cũng là  cột mốc ở cuối đường 15 và của đầu đường 20 Quyết Thắng. Hồi đó anh Khánh đóng quân ở nhà chị Trương Thị Thoa,  ở thôn Xuân Sơn, xã Sơn Cách, huyện Bổ Trạch.

nho ve nga ba dong loc va ben song son
Bà Thoa người lái đò trên bên sông Son thời chiến tranh


Chồng chị Thoa là anh Đối, bộ đội công binh, người đi găng tay kéo phà qua sông theo cọc dây tời suốt năm tháng chiến tranh. Nhà ấy chị Thoa là một trong 3 người phụ nữ đảm đang của xã, được Bác Hồ tặng phần thưởng là một tấm vải láng đen. Khi chúng tôi đến thăm, chị Thoa ngày xưa  bây giờ đã lên tuổi cụ vẫn nhận ra chú Khánh xưa đóng quân ở nhà miềng. Cụ kể cho chúng tôi nghe chuyện lần ấy chú Khánh qua sông Son trên chiếc thuyền thúng đã nát của gia đình, chỗ nước dò rỉ gia đình đã lấy rẻ thút nút, nhưng chú Khánh không biết mới rút nút rẻ ra, thế là nước ngấm lên và thuyền chìm từ từ. Những người dân đi đò khi ấy, đã giăng đò của mình ngăn thuyền thúng trôi theo dòng nước xoáy và kêu bà Thoa bơi đò ra cứu.  Lần ấy anh bộ đội Khánh thoát cảnh đắm thuyền trên sông Son.

     Sau chiến tranh, vợ chồng Khánh đã tìm về thăm gia đình cụ Thoa. Biết hoàn cảnh gia đình bà Thoa còn khó khăn, anh Khánh và đồng đội chúng tôi trong chuyện đi này, đã quyên góp áo quần và một số đồ dùng tặng gia đình cụ Thoa, người lái đò trên sông Son tình nghĩa.

Nghiêm Thị Hằng

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

thu truong nguyen huu do can bo coi thi phai nang cao tinh than trach nhiem trong thuc thi nhiem vu

Thứ trưởng Nguyễn Hữu Độ: Cán bộ coi thi phải nâng cao tinh thần trách nhiệm trong thực thi nhiệm vụ

Sáng nay (10/8), Thứ trưởng Nguyễn Hữu Độ kiểm tra công tác thi tại 2 điểm thi của tỉnh Hòa Bình.
lich trinh di chuyen 2 ca covid 19 tai quang tri cong bo chieu 98

Lịch trình di chuyển 2 ca Covid-19 tại Quảng Trị công bố chiều 9/8

Hai ca mắc Covid-19 (Bệnh nhân 832 và 833) ghi nhận tại Quảng Trị được Bộ Y tế công bố chiều 9/8 đều có liên quan đến bệnh nhân mắc Covid-19 thứ 750.
dong chi tran quoc vuong tham cum cong nghiep khi dien dam ca mau

Đồng chí Trần Quốc Vượng thăm cụm công nghiệp Khí Điện Đạm Cà Mau

Sáng 9/8, trong chương trình làm việc tại tỉnh Cà Mau, đồng chí Trần Quốc Vượng, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trung ương Đảng cùng đoàn công tác của Trung ương đã về thăm cụm công nghiệp Khí Điện Đạm Cà Mau thuộc Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam.
tap doan pvn nang cap cac giai phap ung pho dich benh covid 19

Tập đoàn PVN nâng cấp các giải pháp ứng phó dịch bệnh Covid-19

Từ cuối tháng 7, Việt Nam đối mặt với làn sóng lây nhiễm mới của dịch Covid-19 sau hơn 3 tháng không có ca lây nhiễm trong cộng đồng. Với việc vẫn đang duy trì các giải pháp ứng phó dịch bệnh trong giai đoạn trước, các doanh nghiệp trong ngành Dầu khí đã chủ động thắt chặt, tăng cường các giải pháp ứng phó dịch bệnh trong tình hình mới.    
ap thap nhiet doi giat cap 9 tren bien dong co kha nang manh len thanh bao

Áp thấp nhiệt đới giật cấp 9 trên biển Đông có khả năng mạnh lên thành bão

Dự báo trong 24 giờ tới, áp thấp nhiệt đới di chuyển theo hướng Bắc, mỗi giờ đi được 20-25km và có khả năng mạnh lên thành bão.

Tin khác

Bộ Y tế tìm người đi xe khách Ngọc Sáng từ Hà Nội vào TP Hồ Chí Minh

bo y te tim nguoi di xe khach ngoc sang tu ha noi vao tp ho chi minh
Dộ Y tế đề nghị, người đi xe Ngọc Sáng từ Hà Nội đi TP Hồ Chí Minh và hành khách trên chuyến bay VJ770 ngày 30/7 từ Nha Trang đi Hà Nội cần liên hệ ngay với cơ quan y tế.

Sáng 10/8 không thêm ca mắc Covid-19, 37 bệnh nhân âm tính 2 lần trở lên

sang 108 khong them ca mac covid 19 37 benh nhan am tinh 2 lan tro len
6 giờ ngày 10/8, Bộ Y tế cho biết, không ghi nhận thêm ca mắc mới Covid-19, tổng số ca nhiễm cả nước hiện vẫn là 841 trường hợp.

Chiều 9/8, thêm 29 ca mắc Covid-19 đều liên quan đến Đà Nẵng

chieu 98 them 29 ca mac covid 19 deu lien quan den da nang
18h ngày 9/8, Bộ Y tế công bố thêm 29 ca mắc Covid-19, nâng tổng số ca nhiễm cả nước lên 841 ca.

Bệnh nhân Covid-19 thứ 11 tử vong do biến chứng suy hô hấp cấp nặng và mắc Covid-19

benh nhan covid 19 thu 11 tu vong do bien chung suy ho hap cap nang va mac covid 19
Chiều 9/8, Bộ Y tế công bố bệnh nhân 456 tử vong vì biến chứng Suy hô hấp cấp nặng (Hội chứng ARDS) và mắc Covid-19. Đây là bệnh nhân Covid-19 thứ 11 tử vong tại Việt Nam.

Thái Bình: Những bất thường trong mua sắm, quản lý vật tư tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh?

thai binh nhung bat thuong trong mua sam quan ly vat tu tai benh vien da khoa tinh
Cho tư nhân thuê quầy thuốc để kinh doanh, sử dụng thuốc giá cao gấp nhiều lần so với giá thuốc bảo hiểm xã hội quy định, vay tiền mua sắm trang thiết bị y tế với giá đắt đỏ... đó là những phản ánh của người bệnh tại Bệnh viện Đa Khoa tỉnh Thái Bình mà Ngày mới online nhận được trong thời gian vừa qua.

Thêm 2 ca mắc Covid-19 tại Hà Nội và Bắc Giang, Việt Nam có 812 ca

them 2 ca mac covid 19 tai ha noi va bac giang viet nam co 812 ca
6 giờ ngày 9/8, Bộ Y tế công bố thêm 2 ca mắc mới Covid-19 tại Hà nội và Bắc Giang, nâng tổng số ca nhiễm cả nước lên 812 ca.
Xem thêm
lich trinh di chuyen 2 ca covid 19 tai quang tri cong bo chieu 98

Lịch trình di chuyển 2 ca Covid-19 tại Quảng Trị công bố chiều 9/8

Hai ca mắc Covid-19 (Bệnh nhân 832 và 833) ghi nhận tại Quảng Trị được Bộ Y tế công bố chiều 9/8 đều có liên quan đến bệnh nhân mắc ...
ap thap nhiet doi giat cap 9 tren bien dong co kha nang manh len thanh bao

Áp thấp nhiệt đới giật cấp 9 trên biển Đông có khả năng mạnh lên thành bão

Dự báo trong 24 giờ tới, áp thấp nhiệt đới di chuyển theo hướng Bắc, mỗi giờ đi được 20-25km và có khả năng mạnh lên thành bão.
bo y te tim nguoi di xe khach ngoc sang tu ha noi vao tp ho chi minh

Bộ Y tế tìm người đi xe khách Ngọc Sáng từ Hà Nội vào TP Hồ Chí Minh

Dộ Y tế đề nghị, người đi xe Ngọc Sáng từ Hà Nội đi TP Hồ Chí Minh và hành khách trên chuyến bay VJ770 ngày 30/7 từ Nha Trang ...
thu truong nguyen huu do can bo coi thi phai nang cao tinh than trach nhiem trong thuc thi nhiem vu

Thứ trưởng Nguyễn Hữu Độ: Cán bộ coi thi phải nâng cao tinh thần trách nhiệm trong thực thi nhiệm vụ

Sáng nay (10/8), Thứ trưởng Nguyễn Hữu Độ kiểm tra công tác thi tại 2 điểm thi của tỉnh Hòa Bình.
thi sinh cac tinh phia nam ket thuc ngay thi dau tien tot dep

Thí sinh các tỉnh phía Nam kết thúc ngày thi đầu tiên tốt đẹp

Ngày 9/8, cùng với thí sinh của cả nước chính thức vào ngày thi đầu tiên của kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2020, theo ghi nhận ...
tinh binh duong truong dai hoc thu dau mot co hieu truong moi

Tỉnh Bình Dương: Trường Đại học Thủ Dầu Một có Hiệu trưởng mới

TS. Nguyễn Thị Nhật Hằng vừa được UBND tỉnh Bình Dương bổ nhiệm Hiệu trưởng trường Đại học Thủ Dầu Một kể từ ngày 1/8/2020.
thanh hoa hang tram ho dan khon kho vi du an dien nang luong mat troi bai 2

Thanh Hóa: Hàng trăm hộ dân khốn khổ vì dự án điện năng lượng mặt trời (bài 2)

Chúng tôi đi tìm câu trả lời cho việc vì đâu Dự án điện năng lượng mặt trời (DA Kiên Thọ) tại xã Kiên Thọ, huyện Ngọc Lặc, tỉnh Thanh ...
thanh hoa hang tram ho dan khon kho vi du an dien nang luong bai 1

Thanh Hóa: Hàng trăm hộ dân khốn khổ vì dự án điện năng lượng (Bài 1)

Kể từ khi tỉnh Thanh Hoá chấp thuận chủ trương đầu tư xây dựng Dự án điện năng lượng mặt trời tại xã Kiên Thọ, huyện Ngọc Lặc đến nay, 364 hộ ...
vo bat ho hang chuc ty dong o hai phong nhieu nguoi cao tuoi ngam trai dang

 “Vỡ bát họ” hàng chục tỷ đồng ở Hải Phòng: Nhiều người cao tuổi ngậm trái đắng

Hàng trăm người trong một thôn cùng tham gia “chơi họ”, người ít cũng 200 triệu, còn người nhiều thì con số ấy đã lên đến hàng tỷ. Đến một ...
Phiên bản di động