Người "giữ lửa" hát Then ở Bình Liêu

Hát then là một nghi thức sinh hoạt văn hóa đặc sắc của người Tày huyện Bình Liêu, tỉnh Quảng Ninh.

Nhiều năm qua, bằng tình yêu và sự đam mê với những làn điệu then mà ông Hoàng Thiêm Thành, thôn Khau Pưởng, xã Lục Hồn, không những sưu tập những bài hát then cổ, sáng tác những bài hát then mới mà ông còn truyền dạy những bài hát then cho các em nhỏ, người yêu then ở thôn bản mình…

Ở Bình Liêu có nhiều dân tộc, nhưng có lẽ người Tày có nhiều nét đặc sắc hơn cả về tín ngưỡng và hình thức sinh hoạt văn hóa. Ở thôn Khau Pưởng, nhờ sự vào cuộc tích cực của cơ quan chuyên trách văn hóa, cũng như sự nhiệt tình sưu tầm và truyền dạy của các nghệ nhân, điệu hát then vẫn vang lên đều đặn bên những nếp nhà.

Nghệ nhân Hoàng Thiêm Thành (ngoài cùng bên trái) cùng các thành viên trong Câu lạc bộ then Bình Liêu.
Nghệ nhân Hoàng Thiêm Thành (ngoài cùng bên trái) cùng các thành viên trong Câu lạc bộ then Bình Liêu.

Chúng tôi dừng chân tại nhà nghệ nhân Hoàng Thiêm Thành, người nổi tiếng với bộ sưu tập rất nhiều câu hát then cổ. Ở mảnh vườn nhỏ sau nhà, bà Lê Thị Phương (vợ ông Thành) đang chăm sóc những cây bầu - một loại quả để làm đàn tính. Mời chúng tôi vào nhà, bên li nước vối, bà Phương kể sự tích câu hát then. Ngày xửa ngày xưa, có một chàng trai nghèo không lấy được vợ. Một hôm ra suối nhìn xuống nước, thấy khuôn mặt mình già nua, chàng lấy làm buồn phiền và ao ước có cây đàn tâm giao những lúc cô đơn. Chàng lên xin trời ban cho hạt quả bầu và giống cây dâu để nuôi tằm. Khi có quả bầu nậm, có tơ tằm, chàng trai chế tác ra cây đàn tính.

Ở Bình Liêu khác với các nơi khác là các nghệ nhân hát then đều có những cây đàn tính, nhưng chỉ có hai dây. Dây thứ nhất đại diện cho tiếng lòng, dây thứ hai đại diện cho trái tim. Ra đời và phát triển lâu dài trong lòng dân tộc, then chứa đựng trong nó những dấu ấn về lịch sử xã hội người Tày. Điều đó được thể hiện rõ nhất qua diễn xướng then và đặc biệt là văn bản lời hát then. Trải qua những thăng trầm của thời gian và sự biến cải bởi phương thức truyền miệng, nhưng về cơ bản, diễn xướng then trong đó có lời hát then vẫn giữ được những nội dung phản ánh ban đầu. Đó là tinh thần cộng đồng, sự đoàn kết tương trợ giữa các thành viên trong gia đình, dòng họ và rộng ra là trong làng bản. Sự cổ vũ nhiệt tình và trân trọng của cộng đồng đối với thầy then đã chứng tỏ rằng then có vị trí quan trọng trong đời sống xã hội của người Tày.

Sinh ra và lớn lên ở “cái nôi” của then, từ nhỏ ông Thành được mẹ ru những câu hát then để ngủ. Lớn khôn nhờ dòng sữa mẹ và những lời then êm dịu ngọt ngào, ông Thành đã yêu lại càng yêu then hơn. Năm lên 9 tuổi, ông Thành thường được theo mẹ, các chị cho đi xem hát then ở bản hay các thôn khác trong xã. Năm 22 tuổi, ông Thành tham gia đội văn nghệ của thôn bản, được giao lưu văn nghệ quần chúng và hội diễn văn nghệ của huyện tổ chức. Nhưng sau đó, vì chiến tranh, phong trào văn nghệ đi xuống, chính vì vậy mà hát then không phát triển. Ông Thành tâm sự: “Nhận thấy hát then dần bị lãng quên, tôi bàn với các nghệ nhân trong vùng, xin ý kiến của lãnh đạo xã cho mở một CLB hát then để gìn giữ giá trị văn hóa của người Tày. Năm 2012, tôi tham gia mở lớp hát then đàn tính do xã Lục Hồn tổ chức và sau đó, tôi cũng tham gia mở lớp tại các xã Hà Lâu, Đìn Xã, Phong Dụ của Tiên Yên với hơn 30 học viên. Tôi còn đi đến những nơi có những bài then cổ ở trong huyện hay ở Thái Nguyên, Cao Bằng… sưu tập, học để truyền dạy cho lớp trẻ”.

Trải qua hơn nửa đời người hát then và dạy hát then, đến nay, dù đã bước vào tuổi 78 nhưng ông Thành vẫn có khả năng ghi nhớ, thực hiện được tất cả các làn điệu, nghi lễ, nghi thức trong lĩnh vực then và thường xuyên biểu diễn khi cộng đồng dân cư có nhu cầu.

Với những cố gắng và lòng nhiệt huyết về văn hóa của đồng bào mình, năm 2015, ông Thành được công nhận là Nghệ nhân dân gian Việt Nam. Năm 2016 ông được tặng Bằng khen vì có công bảo tồn và truyền dạy văn hóa, văn nghệ dân gian của UBND tỉnh. Được biết, hát then của Bình Liêu đã được công nhận là Di sản phi vật thể của Quốc gia.

Bài và ảnh Long Vũ

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Hùng Dũng góp mặt trong danh sách đội tuyển Việt Nam dự AFF Cup 2020

Hùng Dũng góp mặt trong danh sách đội tuyển Việt Nam dự AFF Cup 2020

Đội tuyển Việt Nam đã chốt danh sách 30 cầu thủ tham dự AFF Cup 2020 trước khi lên đường sang Singapore với mục tiêu bảo vệ thành công chức vô địch.
Messi trở thành cầu thủ đầu tiên trên thế giới giành được 7 Quả bóng Vàng

Messi trở thành cầu thủ đầu tiên trên thế giới giành được 7 Quả bóng Vàng

Sáng 30/11, đã diễn ra Lễ trao giải Ballon d'Or 2021 tại Pháp. Đúng như dự đoán của giới truyền thông, Messi đã vượt qua Lewandowski và Jorginho để giành Quả bóng Vàng 2021 của France Football.
Neymar nhiều khả năng phải nghỉ thi đấu hết năm 2021

Neymar nhiều khả năng phải nghỉ thi đấu hết năm 2021

Theo thông tin từ L'Equipe, những chẩn đoán ban đầu cho thấy Neymar dính chấn thương mắt cá. Tiền đạo người Brazil được cho phải ngồi ngoài khoảng 6 tuần để bình phục hoàn toàn.
Sức sống mới, tiềm năng và cơ hội mới cho du lịch Phú Quốc

Sức sống mới, tiềm năng và cơ hội mới cho du lịch Phú Quốc

Chiều 26/11, UBND thành phố Phú Quốc đã phối hợp với Tập đoàn Sun Group tổ chức hội thảo “Du lịch Phú Quốc - Sức sống mới, Tiềm năng và Cơ hội mới”. Hội thảo được tổ chức tại khu nghỉ dưỡng New World Phu Quoc Resort và trực tuyến từ nhiều đầu cầu.
VPF chịu tổn thất doanh thu không nhỏ do V-League 2021 bị hủy

VPF chịu tổn thất doanh thu không nhỏ do V-League 2021 bị hủy

Năm 2021 chứng kiến cột mốc lịch sử của bóng đá Việt Nam. Lần đầu tiên sau 20 năm lên chuyên nghiệp, các giải bóng đá chuyên nghiệp Việt Nam bị hủy bỏ giữa chừng. Dịch bệnh khiến guồng quay bóng đá Việt đóng băng. Là đơn vị tổ chức, điều hành giải đấu, VPF đã phải chịu tổn thất doanh thu không nhỏ.

Tin khác

Đội tuyển Việt Nam ứng xử thế nào với Đỗ Hùng Dũng?

Đội tuyển Việt Nam ứng xử thế nào với Đỗ Hùng Dũng?
Trên lý thuyết, sự xuất hiện của Đỗ Hùng Dũng ngay trước thời điểm AFF Cup 2020 khởi tranh 9 ngày là một tin quá vui với Đội tuyển (ĐT) Việt Nam. Nhưng về mặt thực tế, đó có thể sẽ khiến ĐT Việt Nam khó xử trong cách sử dụng cầu thủ này.

Nhạc sĩ Nguyễn Tiến qua đời

Nhạc sĩ Nguyễn Tiến qua đời
Anh Nguyễn Tùng - con trai nhạc sĩ Nguyễn Tiến cho biết, cha anh mất vào lúc 20h25 tối 27/11 tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 (Hà Nội). Ông ra đi ở tuổi 68, vì bệnh tuổi già.

Erik trở thành quán quân The Heroes

Erik trở thành quán quân The Heroes
Vòng chung kết The Heroes có 3 cặp đấu gồm Erik - Ali Hoàng Dương, Mỹ Anh - Orange và UNI5 - Thanh Duy. Hai cặp đấu của Mỹ Anh - Orange và UNI5 - Thanh Duy đã diễn ra vào tập chung kết 2 lên sóng ngày 20/11. Do đó, đến chung kết xếp hạng tối 27/11, chỉ còn cặp đấu Erik và Ali Hoàng Dương lên sóng.

Khách du lịch đến Khánh Hòa ngày càng tăng

Khách du lịch đến Khánh Hòa ngày càng tăng
Theo thông tin từ Sở Du lịch Khánh Hòa, tháng 9/2021, Khánh Hòa chỉ đón khoảng 4.000 lượt du khách. Tuy nhiên tháng 10/2021, lượng khách du lịch đến với Khánh Hòa đạt khoảng 13.700 lượt, gấp hơn 3 lần so với tháng trước đó. Tháng 11/2021, Khánh Hòa ước đón hơn 30.000 lượt khách, gấp hơn 7 lần lượng khách tháng 9/2021, trong đó có khoảng 1.500 khách quốc tế.

Huyền thoại sân khấu nhạc kịch Stephen Sondheim qua đời

Huyền thoại sân khấu nhạc kịch Stephen Sondheim qua đời
Theo luật sư riêng của Stephen Sondheim, nhà soạn nhạc lừng danh này qua đời đột ngột tại nhà riêng ở thị trấn Roxbury, bang Connecticut – Mỹ vào ngày 26/11 (giờ địa phương). Trước đó một ngày, ông đã tổ chức Lễ tạ ơn cùng bạn bè xung quanh.

Tiền vệ Đỗ Hùng Dũng chính thức trở lại đội tuyển Việt Nam

Tiền vệ Đỗ Hùng Dũng chính thức trở lại đội tuyển Việt Nam
Sau cuộc làm việc giữa lãnh đạo Liên đoàn Bóng đá Việt Nam (VFF) và lãnh đạo Câu lạc bộ Hà Nội, ban huấn luyện đội tuyển đã đi đến quyết định triệu tập tiền vệ Đỗ Hùng Dũng. Theo đó, ngay trong chiều 27/11, cầu thủ sinh năm 1993 sẽ có mặt tại Bình Dương để hội quân cùng các đồng đội.
Xem thêm
Nhạc sĩ Nguyễn Tiến qua đời

Nhạc sĩ Nguyễn Tiến qua đời

Anh Nguyễn Tùng - con trai nhạc sĩ Nguyễn Tiến cho biết, cha anh mất vào lúc 20h25 tối 27/11 tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 (Hà Nội). Ông ra đi ở tuổi 68, vì bệnh tuổi già.
Nữ sĩ Hồ Xuân Hương và danh nhân Nguyễn Đình Chiểu được UNESCO vinh danh

Nữ sĩ Hồ Xuân Hương và danh nhân Nguyễn Đình Chiểu được UNESCO vinh danh

Kỳ họp Đại hội đồng UNESCO lần thứ 41 (diễn ra từ ngày 9 – 24/11/2021 tại Paris, Pháp) đã thông qua danh sách các Danh nhân văn hóa và sự kiện lịch sử niên khóa 2022 – 2023 để UNESCO cùng vinh danh và tham gia kỷ niệm năm sinh/năm mất.
Hội nghị Văn hóa toàn quốc bàn về xây dựng hệ giá trị con người Việt Nam

Hội nghị Văn hóa toàn quốc bàn về xây dựng hệ giá trị con người Việt Nam

Hội nghị Văn hoá toàn quốc sắp diễn ra đang là sự kiện thu hút sự quan tâm, chú ý của toàn xã hội. Điều đó nói lên tính thời sự, tầm quan trọng của vấn đề xây dựng văn hoá, con người Việt Nam đang đặt ra những vấn đề cấp thiết mà xã hội kỳ vọng.
Sức sống mới, tiềm năng và cơ hội mới cho du lịch Phú Quốc

Sức sống mới, tiềm năng và cơ hội mới cho du lịch Phú Quốc

Chiều 26/11, UBND thành phố Phú Quốc đã phối hợp với Tập đoàn Sun Group tổ chức hội thảo “Du lịch Phú Quốc - Sức sống mới, Tiềm năng và Cơ hội mới”. Hội thảo được tổ chức tại khu nghỉ dưỡng New World Phu Quoc Resort và trực tuyến từ nhiều đầu cầu.
Khách du lịch đến Khánh Hòa ngày càng tăng

Khách du lịch đến Khánh Hòa ngày càng tăng

Theo thông tin từ Sở Du lịch Khánh Hòa, tháng 9/2021, Khánh Hòa chỉ đón khoảng 4.000 lượt du khách. Tuy nhiên tháng 10/2021, lượng khách du lịch đến với Khánh Hòa đạt khoảng 13.700 lượt, gấp hơn 3 lần so với tháng trước đó. Tháng 11/2021, Khánh Hòa ước đón hơn 30.000 lượt khách, gấp hơn 7 lần lượng khách tháng 9/2021, trong đó có khoảng 1.500 khách quốc tế.
Việt Nam lọt top 6 trải nghiệm đường sắt thú vị ở Châu Á

Việt Nam lọt top 6 trải nghiệm đường sắt thú vị ở Châu Á

Hãng tin CNN vừa đăng tải bài viết lựa chọn 6 dịch vụ tàu du lịch hạng sang tuyệt vời tại Châu Á, trong đó có dịch vụ Vietage của Việt Nam.
Hùng Dũng góp mặt trong danh sách đội tuyển Việt Nam dự AFF Cup 2020

Hùng Dũng góp mặt trong danh sách đội tuyển Việt Nam dự AFF Cup 2020

Đội tuyển Việt Nam đã chốt danh sách 30 cầu thủ tham dự AFF Cup 2020 trước khi lên đường sang Singapore với mục tiêu bảo vệ thành công chức vô địch.
Messi trở thành cầu thủ đầu tiên trên thế giới giành được 7 Quả bóng Vàng

Messi trở thành cầu thủ đầu tiên trên thế giới giành được 7 Quả bóng Vàng

Sáng 30/11, đã diễn ra Lễ trao giải Ballon d'Or 2021 tại Pháp. Đúng như dự đoán của giới truyền thông, Messi đã vượt qua Lewandowski và Jorginho để giành Quả bóng Vàng 2021 của France Football.
Neymar nhiều khả năng phải nghỉ thi đấu hết năm 2021

Neymar nhiều khả năng phải nghỉ thi đấu hết năm 2021

Theo thông tin từ L'Equipe, những chẩn đoán ban đầu cho thấy Neymar dính chấn thương mắt cá. Tiền đạo người Brazil được cho phải ngồi ngoài khoảng 6 tuần để bình phục hoàn toàn.
Gánh nặng nợ nước, xem nhẹ thù nhà

Gánh nặng nợ nước, xem nhẹ thù nhà

Dựa trên câu chuyện lịch sử có thật: Hưng đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn gác lại thù nhà, chuyên tâm phò tá triều đình nhà Trần ba lần đánh tan quân Nguyên Mông, bảo vệ đất nước...
Hội Minh thề

Hội Minh thề

Năm 1561 Thái hoàng Thái hậu Vũ Thị Ngọc Toản (vợ của Thái thượng hoàng Mạc Đăng Dung) lập nên ấp Lan Niểu (nay là làng Hòa Liễu, xã Thuận Thiên, huyện Kiến Thụy, TP Hải Phòng). Bà quyên góp tôn tạo ngôi chùa cổ Thiên Phúc (nay là chùa Hòa Liễu, di tích lịch sử cấp quốc gia năm 2013). Phần quyên góp còn dư sau khi tôn tạo chùa, bà cho mua ruộng để chia cho dân cày và làm ruộng công, lập quỹ giúp đỡ người nghèo, neo đơn… Để phòng xảy ra tư lợi, bà cùng dân làng lập ra Hội Minh thề và Hịch Minh thề. Hội Minh thề được duy trì nghiêm cẩn trong suốt thời gian nhà Mạc trị vì. Rồi có thời gian bị lãng quên. Năm 2002 Hội Minh thề được chính quyền và Nhân dân địa phương phục dựng. Hội Minh thề được triều nhà Nguyễn thế kỷ thứ XIX sắc phong bốn chữ vàng “Mỹ tục khả phong”…
Dòng sông tuổi thơ

Dòng sông tuổi thơ

Trong cuộc đời mỗi con người, ai cũng phải trải qua những buồn vui, sóng gió đẩy đưa... Sông quê hương vẫn nằm đó, lắng nghe tiếng đổi thay của mỗi tuổi thơ, dịu dàng và thân thuộc.
Erik trở thành quán quân The Heroes

Erik trở thành quán quân The Heroes

Vòng chung kết The Heroes có 3 cặp đấu gồm Erik - Ali Hoàng Dương, Mỹ Anh - Orange và UNI5 - Thanh Duy. Hai cặp đấu của Mỹ Anh - Orange và UNI5 - Thanh Duy đã diễn ra vào tập chung kết 2 lên sóng ngày 20/11. Do đó, đến chung kết xếp hạng tối 27/11, chỉ còn cặp đấu Erik và Ali Hoàng Dương lên sóng.
Huyền thoại sân khấu nhạc kịch Stephen Sondheim qua đời

Huyền thoại sân khấu nhạc kịch Stephen Sondheim qua đời

Theo luật sư riêng của Stephen Sondheim, nhà soạn nhạc lừng danh này qua đời đột ngột tại nhà riêng ở thị trấn Roxbury, bang Connecticut – Mỹ vào ngày 26/11 (giờ địa phương). Trước đó một ngày, ông đã tổ chức Lễ tạ ơn cùng bạn bè xung quanh.
Ưng Hoàng Phúc lên tiếng về tin đồn bỏ trốn sau khi lái xe gây tai nạn

Ưng Hoàng Phúc lên tiếng về tin đồn bỏ trốn sau khi lái xe gây tai nạn

Mới đây, ca sĩ Ưng Hoàng Phúc đã lên tiếng xác nhận có vụ va chạm giữa xe của anh và một xe bán tải. Tuy nhiên, anh cho biết, anh không bỏ trốn hay trốn tránh trách nhiệm sau tai nạn.
Phiên bản di động