Người "giữ lửa" hát Then ở Bình Liêu

Hát then là một nghi thức sinh hoạt văn hóa đặc sắc của người Tày huyện Bình Liêu, tỉnh Quảng Ninh.

Nhiều năm qua, bằng tình yêu và sự đam mê với những làn điệu then mà ông Hoàng Thiêm Thành, thôn Khau Pưởng, xã Lục Hồn, không những sưu tập những bài hát then cổ, sáng tác những bài hát then mới mà ông còn truyền dạy những bài hát then cho các em nhỏ, người yêu then ở thôn bản mình…

Ở Bình Liêu có nhiều dân tộc, nhưng có lẽ người Tày có nhiều nét đặc sắc hơn cả về tín ngưỡng và hình thức sinh hoạt văn hóa. Ở thôn Khau Pưởng, nhờ sự vào cuộc tích cực của cơ quan chuyên trách văn hóa, cũng như sự nhiệt tình sưu tầm và truyền dạy của các nghệ nhân, điệu hát then vẫn vang lên đều đặn bên những nếp nhà.

nguoi giu lua hat then o binh lieu
Nghệ nhân Hoàng Thiêm Thành (ngoài cùng bên trái) cùng các thành viên trong Câu lạc bộ then Bình Liêu.

Chúng tôi dừng chân tại nhà nghệ nhân Hoàng Thiêm Thành, người nổi tiếng với bộ sưu tập rất nhiều câu hát then cổ. Ở mảnh vườn nhỏ sau nhà, bà Lê Thị Phương (vợ ông Thành) đang chăm sóc những cây bầu - một loại quả để làm đàn tính. Mời chúng tôi vào nhà, bên li nước vối, bà Phương kể sự tích câu hát then. Ngày xửa ngày xưa, có một chàng trai nghèo không lấy được vợ. Một hôm ra suối nhìn xuống nước, thấy khuôn mặt mình già nua, chàng lấy làm buồn phiền và ao ước có cây đàn tâm giao những lúc cô đơn. Chàng lên xin trời ban cho hạt quả bầu và giống cây dâu để nuôi tằm. Khi có quả bầu nậm, có tơ tằm, chàng trai chế tác ra cây đàn tính.

Ở Bình Liêu khác với các nơi khác là các nghệ nhân hát then đều có những cây đàn tính, nhưng chỉ có hai dây. Dây thứ nhất đại diện cho tiếng lòng, dây thứ hai đại diện cho trái tim. Ra đời và phát triển lâu dài trong lòng dân tộc, then chứa đựng trong nó những dấu ấn về lịch sử xã hội người Tày. Điều đó được thể hiện rõ nhất qua diễn xướng then và đặc biệt là văn bản lời hát then. Trải qua những thăng trầm của thời gian và sự biến cải bởi phương thức truyền miệng, nhưng về cơ bản, diễn xướng then trong đó có lời hát then vẫn giữ được những nội dung phản ánh ban đầu. Đó là tinh thần cộng đồng, sự đoàn kết tương trợ giữa các thành viên trong gia đình, dòng họ và rộng ra là trong làng bản. Sự cổ vũ nhiệt tình và trân trọng của cộng đồng đối với thầy then đã chứng tỏ rằng then có vị trí quan trọng trong đời sống xã hội của người Tày.

Sinh ra và lớn lên ở “cái nôi” của then, từ nhỏ ông Thành được mẹ ru những câu hát then để ngủ. Lớn khôn nhờ dòng sữa mẹ và những lời then êm dịu ngọt ngào, ông Thành đã yêu lại càng yêu then hơn. Năm lên 9 tuổi, ông Thành thường được theo mẹ, các chị cho đi xem hát then ở bản hay các thôn khác trong xã. Năm 22 tuổi, ông Thành tham gia đội văn nghệ của thôn bản, được giao lưu văn nghệ quần chúng và hội diễn văn nghệ của huyện tổ chức. Nhưng sau đó, vì chiến tranh, phong trào văn nghệ đi xuống, chính vì vậy mà hát then không phát triển. Ông Thành tâm sự: “Nhận thấy hát then dần bị lãng quên, tôi bàn với các nghệ nhân trong vùng, xin ý kiến của lãnh đạo xã cho mở một CLB hát then để gìn giữ giá trị văn hóa của người Tày. Năm 2012, tôi tham gia mở lớp hát then đàn tính do xã Lục Hồn tổ chức và sau đó, tôi cũng tham gia mở lớp tại các xã Hà Lâu, Đìn Xã, Phong Dụ của Tiên Yên với hơn 30 học viên. Tôi còn đi đến những nơi có những bài then cổ ở trong huyện hay ở Thái Nguyên, Cao Bằng… sưu tập, học để truyền dạy cho lớp trẻ”.

Trải qua hơn nửa đời người hát then và dạy hát then, đến nay, dù đã bước vào tuổi 78 nhưng ông Thành vẫn có khả năng ghi nhớ, thực hiện được tất cả các làn điệu, nghi lễ, nghi thức trong lĩnh vực then và thường xuyên biểu diễn khi cộng đồng dân cư có nhu cầu.

Với những cố gắng và lòng nhiệt huyết về văn hóa của đồng bào mình, năm 2015, ông Thành được công nhận là Nghệ nhân dân gian Việt Nam. Năm 2016 ông được tặng Bằng khen vì có công bảo tồn và truyền dạy văn hóa, văn nghệ dân gian của UBND tỉnh. Được biết, hát then của Bình Liêu đã được công nhận là Di sản phi vật thể của Quốc gia.

Bài và ảnh Long Vũ

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

tham ngoi den thieng tho thuong tuong quan trieu ly

Thăm ngôi đền thiêng thờ thượng tướng quân triều Lý

Huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang là một vùng đất giàu truyền thống văn hóa và lịch sử với nhiều danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử, trong đó tiêu biểu là đền Hả thờ Thượng tướng quân Thân Cảnh Phúc thời Lý. Người có công trong cuộc chống quân Tống xâm lược thế kỉ thứ XI (1075-1077).
an tuong nhung khu nghi duong bien co kien truc doc dao hang dau viet nam

Ấn tượng những khu nghỉ dưỡng biển có kiến trúc độc đáo hàng đầu Việt Nam

“Ra Bắc vào Nam”, cùng ngắm nhìn những khu nghỉ dưỡng có kiến trúc độc đáo nhất dọc theo đường bờ biển dài Việt Nam. Sự độc đáo ở đây có thể là khác biệt trong thiết kế, sắp đặt các phòng, cũng có thể là sự đột phá trong giải pháp kiến trúc nhằm bảo vệ môi trường sống.
arsenal vo dich fa cup va giac mo sang trang voi ong chu kiem hau bao

Arsenal vô địch FA Cup và giấc mơ sang trang với ông chủ "kiệm hầu bao"

Các cổ động viên của Arsenal đang hân hoan với chiến thắng tại FA Cup, nhưng họ cũng không quên hướng mắt về ông chủ Stan Kroenke và tỏ rõ sự lo ngại về tương lai...
nhung san golf viet man nhan golfer

Những sân golf Việt mãn nhãn golfer

Trên khắp dải đất hình chữ S xinh đẹp, nơi đâu cũng có những danh lam, thắng cảnh cuốn hút du khách trong và ngoài nước. Tận dụng những ưu ái mà thiên nhiên ban tặng, các nhà thiết kế cũng đã tạo nên nhiều sân golf có view tuyệt đẹp, gắn liền với các khu Resort danh tiếng. Hãy cùng chiêm ngưỡng những sân golf có tầm nhìn đẹp nhất Việt Nam.
hoa minzy bi phat 75 trieu dong vi dang tin gia

Hòa Minzy bị phạt 7,5 triệu đồng vì đăng tin giả

Đăng tin giả trên mạng xã hội, ca sĩ Hòa Minzy vừa bị Sở Thông tin và Truyền thông TP. Hồ Chí Minh xử phạt hành chính 7,5 triệu đồng.

Tin khác

Ngã xuống cho đất nước đứng lên

nga xuong cho dat nuoc dung len
 Nhân dịp kỷ niệm 73 năm Ngày Thương binh Liệt sĩ, Ban Liên lạc Cán bộ, chiến sĩ Khu II Hòa Vang, TP Đà Nẵng tổ chức Lễ tri ân các liệt sĩ và vinh danh đồng bào trực tiếp tham gia phục vụ chiến đấu tại thôn Nam Sơn, xã Hòa Tiến, huyện Hòa Vang trong đêm 13/7/1972.

Nhân văn với mọi mảnh đời

nhan van voi moi manh doi
Hào hứng, hân hoan là những gì tôi chứng kiến trong các buổi ra mắt hay sinh hoạt CLB Liên thế hệ tự giúp nhau (LTHTGN), dù đó là nông thôn hay thành thị, ở đồng bằng hay miền núi. Mô hình đang ngày càng khẳng định những giá trị nhân văn, thiết thực nhất đối với thành viên và những hoàn cảnh khó khăn trong cộng đồng.

Cuối tuần ghé 3 resort xanh mướt gần Hà Nội giá chưa đến 1 triệu đồng

cuoi tuan ghe 3 resort xanh muot gan ha noi gia chua den 1 trieu dong
Không cần phải đi đâu xa, không cần phải chờ đợi check-in hàng giờ ở bến tàu, ga mệt mỏi, ngay gần Hà Nội cũng có những resort xinh đẹp hết nấc với mức giá ưu đãi ở thời điểm hiện tại chưa đến 1 triệu đồng đủ cho bạn “chill” cả mùa hè này.    

Phòng chống Covid-19, Đà Nẵng dừng lễ hội ‘Tuyệt vời Đà Nẵng 2020’

phong chong covid 19 da nang dung le hoi tuyet voi da nang 2020
Để đảm bảo an toàn cho du khách, người dân và cộng đồng, Sở Du lịch Đà Nẵng thông báo tạm dừng tổ chức lễ hội Tuyệt vời Đà Nẵng 2020.

Giải Bóng chuyền hơi trung cao tuổi toàn quốc năm 2020: Sôi nổi ngày khai mạc

giai bong chuyen hoi trung cao tuoi toan quoc nam 2020 soi noi ngay khai mac
Ngày 25/7, tại TP Trà Vinh, tỉnh Trà Vinh, TƯ Hội NCT Việt Nam, Tổng cục Thể dục Thể thao, Liên đoàn Bóng chuyền Việt Nam, Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh Trà Vinh phối hợp tổ chức Giải Bóng chuyền hơi trung cao tuổi toàn quốc lần thứ VII năm 2020, Cúp Động lực, khu vực II.

Thương binh Tạ Bá Khiêm từ kí ức đến hiện tại

thuong binh ta ba khiem tu ki uc den hien tai
Kì 2: Lan tỏa yêu thương trong gian khó    
Xem thêm
dung to chuc festival hue 2020 sau hai lan dieu chinh

Dừng tổ chức Festival Huế 2020 sau hai lần điều chỉnh

Do ảnh hưởng của dịch Covid -19, chuỗi sự kiện văn hóa nghệ thuật đặc sắc của Festival Huế 2020 sẽ bị dừng tổ chức. 
doanh nhan nguyen anh hoang tai nang va long nhan ai

Doanh nhân Nguyễn Anh Hoàng: Tài năng và lòng nhân ái

Trải bao gian nan thử thách trên hành trình vượt khó lập nghiệp, ông đã trở thành một doanh nhân tiêu biểu tại Đà Nẵng, tạo việc làm ổn định ...
nga xuong cho dat nuoc dung len

Ngã xuống cho đất nước đứng lên

 Nhân dịp kỷ niệm 73 năm Ngày Thương binh Liệt sĩ, Ban Liên lạc Cán bộ, chiến sĩ Khu II Hòa Vang, TP Đà Nẵng tổ chức Lễ tri ân ...
an tuong nhung khu nghi duong bien co kien truc doc dao hang dau viet nam

Ấn tượng những khu nghỉ dưỡng biển có kiến trúc độc đáo hàng đầu Việt Nam

“Ra Bắc vào Nam”, cùng ngắm nhìn những khu nghỉ dưỡng có kiến trúc độc đáo nhất dọc theo đường bờ biển dài Việt Nam. Sự độc đáo ở đây ...
cuoi tuan ghe 3 resort xanh muot gan ha noi gia chua den 1 trieu dong

Cuối tuần ghé 3 resort xanh mướt gần Hà Nội giá chưa đến 1 triệu đồng

Không cần phải đi đâu xa, không cần phải chờ đợi check-in hàng giờ ở bến tàu, ga mệt mỏi, ngay gần Hà Nội cũng có những resort xinh đẹp ...
tiem nang kinh doanh dat gia tai pho am thuc premier district flc sam son

Tiềm năng kinh doanh đắt giá tại phố ẩm thực Premier District – FLC Sầm Sơn

Lấy cảm hứng từ những khu phố ẩm thực nhộn nhịp, nơi làm nên tên tuổi của các địa điểm vui chơi, giải trí nổi tiếng trên thế giới, dãy ...
arsenal vo dich fa cup va giac mo sang trang voi ong chu kiem hau bao

Arsenal vô địch FA Cup và giấc mơ sang trang với ông chủ "kiệm hầu bao"

Các cổ động viên của Arsenal đang hân hoan với chiến thắng tại FA Cup, nhưng họ cũng không quên hướng mắt về ông chủ Stan Kroenke và tỏ rõ ...
nhung san golf viet man nhan golfer

Những sân golf Việt mãn nhãn golfer

Trên khắp dải đất hình chữ S xinh đẹp, nơi đâu cũng có những danh lam, thắng cảnh cuốn hút du khách trong và ngoài nước. Tận dụng những ưu ...
giai bong chuyen hoi trung cao tuoi toan quoc nam 2020 soi noi ngay khai mac

Giải Bóng chuyền hơi trung cao tuổi toàn quốc năm 2020: Sôi nổi ngày khai mạc

Ngày 25/7, tại tỉnh Trà Vinh, TƯ Hội NCT Việt Nam phối hợp tổ chức Giải Bóng chuyền hơi trung cao tuổi toàn quốc lần thứ VII năm 2020, Cúp ...
con chim se cut chan

Con chim sẻ cụt chân

Hôm nay ngày nghỉ, An được các bạn Quân, Tư rủ đi bẫy chim sẻ. Bẫy Quân mượn của anh mình. Nó biết cách bẫy, Tư có nhiệm vụ kiếm ...
giot nuoc mat muon mang

Giọt nước mắt muộn màng

“Ông đi đâu đấy? Chắc ông lại sang sông chứ gì?” Tôi cười, gọi khi ông Vĩ dắt xe máy đi phía sau cách tôi một quãng. Ông Vĩ quay ...
day dut

Day dứt

Chiếc Kia Morning đưa Phương Thảo vượt qua cửa khẩu Mộc Bài đến trung tâm tỉnh Battambang. Theo địa chỉ, lái xe người Việt kiều còn khá trẻ, tiếp tục ...
hoa minzy bi phat 75 trieu dong vi dang tin gia

Hòa Minzy bị phạt 7,5 triệu đồng vì đăng tin giả

Đăng tin giả trên mạng xã hội, ca sĩ Hòa Minzy vừa bị Sở Thông tin và Truyền thông TP. Hồ Chí Minh xử phạt hành chính 7,5 triệu đồng.
ngan 98 bi che mac nhu khong di dien so van hoa yeu cau kiem tra

Ngân 98 bị chê ‘mặc như không’ đi diễn, Sở Văn hóa yêu cầu kiểm tra

Hình ảnh Ngân 98 mặc bikini mỏng tang, để lộ gần hết trọn vòng 3 khiến cộng đồng mạng "dậy sóng". 
a hau tuong san dep hut hon trong bo anh mung sinh nhat tuoi 20

Á hậu Tường San đẹp hút hồn trong bộ ảnh mừng sinh nhật tuổi 20

Á hậu Tường San vừa thực hiện bộ ảnh mừng sinh nhật tuổi 20 của mình. Bộ ảnh toát lên vẻ đẹp ngọt ngào, trong trẻo đúng với tuổi 20 ...
Phiên bản di động