Người cao tuổi góp phần “hồi sinh” nhiều điệu chèo cổ

Bắc Giang là vùng đất có bề dày lịch sử, văn hóa, còn lưu giữ nhiều giá trị nghệ thuật truyền thống, trong đó có hát chèo. Còn nhớ, năm 2019, Liên hoan Chèo toàn quốc tổ chức tại TP Bắc Giang đã thu hút hàng vạn người yêu chèo đến xem và cổ vũ. Được biết, tới đây, Nhà hát Chèo Bắc Giang sẽ tổ chức Liên hoan các CLB Chèo không chuyên; định kì 2 năm/lần. Trên địa bàn tỉnh hiện có gần 30 CLB chèo, với hơn 800 thành viên. Ngoài ra, nhiều CLB văn hóa, văn nghệ ở xã, thôn cũng có những hạt nhân chèo làm nòng cốt, thường xuyên tham gia các hội thi, liên hoan, giao lưu.

Thực hiện Đề án phát triển Nhà hát Chèo Bắc Giang giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030; Kế hoạch bảo tồn, phát huy giá trị nghệ thuật truyền thống trên địa bàn tỉnh Bắc Giang, giai đoạn 2022-2025, thời gian qua, Nhà hát Chèo Bắc Giang phối hợp với các địa phương, đơn vị liên quan tổ chức mở các lớp truyền dạy, phục dựng nhiều làn điệu, trích đoạn chèo truyền thống.

Một cảnh trong vở chèo "Trương Viên" do CLB Chèo xã An Hà biểu diễn.

Từ đầu tháng 6/2022 đến nay, Nhà hát Chèo Bắc Giang tổ chức 7 lớp dạy hát chèo ở 7 huyện, thành phố, mỗi lớp từ 40-50 người là những hạt nhân văn nghệ, có năng khiếu biểu diễn nghệ thuật chèo ở cơ sở; hỗ trợ, hướng dẫn CLB Chèo xã An Hà (huyện Lạng Giang) và CLB Hát dân ca và chèo TP Bắc Giang.

Ghi nhận thực tế tháng 7/2022 vừa qua, tại nhà văn hóa xã An Hà, huyện Lạng Giang CLB Chèo của xã đang tập luyện trích đoạn "Nàng dâu hiếu thảo" trong vở chèo "Trương Viên". Các thành viên đa số là người cao tuổi, làm ruộng, dù việc đồng áng bận rộn song mọi người vẫn bố trí thời gian tập luyện.

Bà Nguyễn Thị Sỹ, Chủ nhiệm CLB Chèo xã An Hà cho biết: “CLB thành lập năm 2016, hiện có gần 30 thành viên, tuổi đời từ 30 đến 75. Cả 3 chị em ruột nhà tôi đều tham gia CLB, có những gia đình, cả mẹ và con đều là thành viên”. Cách đây vài tuần, Nhà hát Chèo Bắc Giang cử các nghệ sĩ, diễn viên về hướng dẫn, truyền dạy cách hát và diễn xuất cho CLB.

Vở chèo "Trương Viên" ca ngợi lòng hiếu thảo của nàng dâu với mẹ chồng, tình phu thê và mẫu tử. Trong trích đoạn, bà Nguyễn Thị Hợi, 61 tuổi, thành viên của CLB vào vai Thị Phương - một nàng dâu hiếu thảo dắt mẹ chồng chạy giặc lưu lạc suốt mười tám năm, hi sinh một phần thân thể để cứu mẹ chồng. Lời ca và lối diễn xuất của các diễn viên thể hiện trong trích đoạn khá chuyên nghiệp, gây xúc động người xem.

Đặc biệt, hoạt động này thu hút sự quan tâm, tham gia của đông đảo các tầng lớp Nhân dân ở nhiều miền quê trong tỉnh. Một số nhà văn hóa ở các xã, thôn với vài trăm ghế ngồi luôn kín khán giả mỗi khi các CLB diễn chèo. Điều đáng mừng là hoạt động của các CLB chèo đã có sự tham gia của nhiều học sinh, như ở các huyện Yên Dũng, Hiệp Hòa, Việt Yên, Lạng Giang,...

Cùng với đó, các CLB còn được hướng dẫn phương pháp tổ chức hoạt động, kế hoạch ôn luyện. Trên nền của những vở chèo cổ, các CLB sáng tạo, vận dụng vào thực tiễn địa phương với nhiều chủ đề cần tuyên truyền, như: Xây dựng nông thôn mới, phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư"; đồng thời phê phán các tệ nạn xã hội, hủ tục lạc hậu, hướng con người tới những điều tốt đẹp, văn minh.

Xây dựng giáo án, phương pháp thực hiện chương trình đưa sân khấu chèo vào các trường học trên địa bàn tỉnh Bắc Giang. Trước mắt, từ năm 2022-2025 sẽ thí điểm dạy chèo ở một số trường học tại TP Bắc Giang và các huyện Yên Dũng, Hiệp Hòa, Tân Yên. Nghiên cứu đưa nghệ thuật chèo biểu diễn tại các điểm di tích; khu, điểm du lịch; các lễ hội tiêu biểu của tỉnh.