 |
| Người cao tuổi thu hẹp khoảng cách nhờ thời đại số |
Giữa dòng chảy ấy, hình ảnh người cao tuổi chậm rãi sử dụng chiếc smartphone, đôi bàn tay hằn vết thời gian run rẩy gõ từng dòng chúc Tết, đăng trạng thái mừng sinh nhật cho con cháu, nhắn tin hỏi thăm bạn bè, đồng nghiệp cũ hay đối tác; hoặc mỉm cười hiền hậu khi trò chuyện qua video call với người thân ở xa, đã trở thành một lát cắt nhân văn, gợi nhiều suy ngẫm trong bức tranh thời đại số.
Nếu trước đây, việc tiếp cận công nghệ còn xa lạ với người cao tuổi, thì nay, cùng với sự phổ biến của internet và thiết bị di động thông minh, người cao tuổi đã từng bước hòa nhập vào thế giới trực tuyến. Nhiều người đã biết tạo tài khoản mạng xã hội, đăng ảnh, chia sẻ trạng thái, thả tim, tham gia nhóm, trò chuyện trực tuyến với đối tác làm ăn, bạn bè, gia đình và con cháu.
Nhờ đó, khoảng cách thế hệ được thu hẹp, cơ hội kết nối cộng đồng rộng mở. Từ việc tìm công thức nấu ăn, theo dõi tin tức, tập thể dục tại nhà, tham gia lớp học trực tuyến cho đến sinh hoạt trong các nhóm cùng sở thích, công nghệ đã trở thành cầu nối đưa người cao tuổi đến gần hơn với đời sống hiện đại.
Ông Nguyễn Văn Lợi (72 tuổi, phường Bắc Hà, thành phố Hà Tĩnh) cho biết: “Trước đây, con cháu đi làm ăn xa, mỗi năm chỉ về được đôi lần. Nhớ thì nhớ lắm nhưng chỉ biết trông thư hay chờ điện thoại bàn. Giờ nhờ có điện thoại thông minh và mạng internet, tôi có thể gọi video cho các cháu bất cứ lúc nào. Mỗi sáng, tôi lại được xem ảnh, xem clip các cháu gửi từ phương xa. Bạn bè cùng quê, dù mỗi người một nơi, vẫn lập nhóm trò chuyện, hỏi thăm sức khỏe, chia sẻ chuyện vui buồn hàng ngày. Công nghệ số giúp tôi cảm thấy khoảng cách xa xôi chẳng còn, tình cảm với con cháu và bạn bè vẫn ấm áp như xưa.”
Dù vậy, con đường để làm chủ công nghệ đối với người cao tuổi không hề dễ dàng. Ban đầu, nhiều người bỡ ngỡ, ngại chạm màn hình vì sợ bấm nhầm; có người ghi chép từng bước sử dụng điện thoại hay máy tính để nhớ; có người phải nhờ con cháu hướng dẫn nhiều lần mới quen. Những khó khăn này đôi khi trở thành câu chuyện hài hước, ấm áp trong mỗi gia đình. Nhưng chính sự kiên trì đã giúp họ dần tự tin hơn. Mỗi lần tự gửi ảnh, tham gia cuộc gọi video hay đặt mua món đồ yêu thích qua mạng là một lần họ chứng minh rằng tuổi tác không phải rào cản để tiếp nhận cái mới.
Sự hiện diện của người cao tuổi trên mạng xã hội góp phần tạo ra một môi trường đa thế hệ. Những câu chuyện, hình ảnh, kí ức họ chia sẻ không chỉ là tài sản tinh thần cho gia đình mà còn là giá trị văn hóa, lịch sử cho cộng đồng. Người trẻ có cơ hội hiểu hơn về trải nghiệm và tri thức của thế hệ trước; người cao tuổi thì cảm nhận được sự quan tâm, đồng hành của thế hệ sau.
Song hành với lợi ích, việc tham gia không gian mạng cũng đặt ra những thách thức. Ông Nguyễn Văn Tuấn (68 tuổi, phường Thới An, TP. Hồ Chí Minh) chia sẻ: “Tôi thấy công nghệ rất tiện lợi, nhờ smartphone mà tôi có thể gọi video cho con cháu ở xa, theo dõi tin tức hằng ngày. Nhưng tôi cũng biết trên mạng có nhiều tin giả, tin độc hại, thậm chí lừa đảo, nên tôi phải học cách phân biệt nguồn tin và không chia sẻ bừa bãi.”
Bà Lê Thị Mai (65 tuổi, quận Bình Thạnh, TP. Hồ Chí Minh) cho biết: “Ban đầu tôi rất sợ bấm nhầm, nhưng sau khi tham gia lớp hướng dẫn sử dụng điện thoại thông minh do câu lạc bộ người cao tuổi tổ chức, tôi đã biết cách tìm thông tin chính thống và cảnh giác với những tin nhắn hay cuộc gọi lạ. Công nghệ bây giờ không khó như tôi tưởng, chỉ cần kiên nhẫn học là dùng được.”
Vì vậy, bên cạnh việc trang bị kĩ năng sử dụng thiết bị, cần hướng dẫn người cao tuổi nhận diện thông tin đáng tin cậy, bảo vệ dữ liệu cá nhân và ứng xử văn minh trên mạng. Các tổ chức xã hội, câu lạc bộ người cao tuổi, trung tâm văn hóa và gia đình nên đóng vai trò hỗ trợ thông qua các lớp tin học cơ bản, buổi hướng dẫn sử dụng điện thoại thông minh và các chiến dịch truyền thông thân thiện.
Ngoài ra, hình ảnh một cụ ông đăng bức ảnh vườn rau kèm lời chia sẻ mộc mạc, hay một cụ bà khoe video thể dục dưỡng sinh với bạn bè trên mạng, là minh chứng rằng công nghệ không chỉ dành cho người trẻ. Nó là công cụ để mọi người, ở mọi lứa tuổi chia sẻ niềm vui và tìm thấy sự đồng cảm.
Trong bức tranh thời đại số, người cao tuổi không còn đứng bên lề mà trở thành một phần của cộng đồng trực tuyến, mang sắc màu vừa truyền thống vừa hiện đại.
