Nhân 110 năm Bác Hồ đi tìm đường cứu nước (5/6/1911 - 5/6/2021)

Ngày ấy, Người ra đi

Nhà thơ Chế Lan Viên đã khơi dậy những giây phút thiêng liêng khi chàng trai xứ Nghệ rời bến Nhà Rồng cho đến lúc Người trở về với Tổ quốc thân yêu, trong những vần thơ, mà mỗi chúng ta không khỏi bồi hồi xúc động mỗi khi đọc lại.

Ngày 5/6/1911, người thanh niên Văn Ba, 21 tuổi, từ bến Nhà Rồng (Sài Gòn), sang Pháp và các nước khác để tìm con đường giải phóng dân tộc, giải phóng đất nước. Vào thời điểm đó, không ai biết rằng vận mệnh của dân tộc Việt Nam đã gắn liền với quyết định ra đi của một con người mà lịch sử đã chứng tỏ là sáng suốt, phi thường ấy.

Nghĩ đến cuộc hành trình lênh đênh trên biển hàng vạn dặm, anh không khỏi băn khoăn. Anh quyết định bộc lộ tâm trạng của mình với một người bạn “Tôi muốn đi ra ngoài, xem nước Pháp và các nước khác. Sau khi xem xét họ làm như thế nào, tôi sẽ trở về giúp đồng bào chúng ta. Nhưng nếu đi một mình thật ra cũng có điều mạo hiểm, ví như khi đau ốm… Anh muốn đi với tôi không?

Nhưng bạn ơi, chúng ta lấy đâu ra tiền để đi? Đây, tiền đây… Chúng ta sẽ làm việc. Chúng ta sẽ làm bất cứ việc gì để sống và để đi.

Nguyễn Tất Thành vừa nói vừa giơ hai bàn tay của mình, một cách tự tin và kiên quyết”. (Xem Trần Dân Tiên: Những mẩu chuyện đời hoạt động của Hồ Chủ tịch).

Thế là, Nguyễn Tất Thành làm phụ bếp trên tàu buôn viễn dương Amiral Latouche Tréville dưới cái tên Văn Ba với số lương ít ỏi: 10 quan một tháng. Người đi hỏi khắp bóng cờ châu Mỹ, châu Phi, đi khắp những đất tự do, những trời nô lệ, những con đường cách mạng.... Đi nhiều nơi, Nguyễn Tất Thành làm nhiều nghề để kiếm sống và học (tự học).

Bến Nhà Rồng
Bến Nhà Rồng

Trong bài thơ “Người đi tìm hình của nước”, Chế Lan Viên đã có những hồi ức, tái hiện những sự kiện từ phút giây Bác rời xa đất nước, đi tìm con đường giải phóng dân tộc, giải phóng Nhân dân ra khỏi cuộc sống lầm than đến phút giây Bác trở về hôn lên hòn đất Tổ quốc.

“Đời bồi tàu lênh đênh theo sóng bể/ Người đi hỏi khắp bóng cờ châu Mỹ, châu Phi/ Những đất tự do, những trời nô lệ/ Những con đường cách mạng đang tìm đi”.

Với biết bao thành kính, yêu thương, Chế Lan Viên nói rõ Bác không tìm con đường đó trong nghệ thuật, trong những quốc hồn quốc túy nào, hay trong tôn giáo…Đó là con đường cứu nước, con đường làm cho hai mươi triệu người Việt Nam lúc ấy có thể vịn vào cành hái những bông hoa hạnh phúc.

“Hiểu sao hết “Người đi tìm hình của Nước”/ Không phải hình một bài thơ đá tạc nên người/ Một góc quê hương nửa đời quen thuộc/ Hay một đấng vô hình sương khói xa xôi/ Mà hình đất nước hoặc còn hoặc mất/ Sắc vàng nghìn xưa, sắc đỏ tương lai/ Thế đi đứng của toàn dân tộc/ Một cách vinh hoa cho hai mươi lăm triệu con người.

Chế lan Viên diễn đạt suy nghĩ về tương lai đất nước của Bác rất biến hóa, nhiều màu sắc. Có câu hỏi khái quát “Ngày mai ta sẽ sống ra sao đây?”. Có câu hỏi trừu tượng. Sông Hồng tượng trưng cho sức sống, cho dòng lịch sử của dân tộc “Sông Hồng chảy về đâu? Và lịch sử?”. Có câu hỏi mang màu sắc thần thoại gợi lên sức mạnh của sông núi, của Nhân dân một khi thức tỉnh đứng lên làm cách mạng: Bao giờ dải Trường Sơn bừng giấc ngủ/ Cánh tay thần Phù Đổng sẽ vươn mây?”

Sau những câu hỏi lớn là những câu hỏi cụ thể về quốc kì, quốc ca… Và nụ cười tượng trưng cho hạnh phúc. Câu thơ dồn dập, quấn quýt, có lúc bị ngắt ra từng đoạn lửng lơ giúp ta hình tượng thế giới nội tâm của Bác: Sôi nổi, thiết tha, khẩn trương… Với biết bao nhiêu câu hỏi đặt ra mà chưa giải quyết hết được.

Nhưng rồi tất cả như lắng lại, như tỏa lan trong niềm vui hạnh phúc tràn về khi nghĩ đến đất nước một ngày sạch bóng quân thù, đó là điều kiện đầu tiên để xây dựng đời hạnh phúc.

“Ơi, độc lập!/ Xanh biết mấy là trời xanh Tổ quốc/ Khi tự do về chói trên đầu”.

Chế Lan Viên đã diễn tả tinh vi tâm lí qua cái nhìn. Cảnh bát ngát cao đẹp của bầu trời Tổ quốc chỉ có trong tâm hồn người đã thoát khỏi mọi xiềng xích, nô lệ. Ta nhớ trước đó Tố Hữu đã viết:

“Ngẩng đầu lên: Trong sáng tuyệt trần/ Tháng Tám mùa Thu xanh thắm/ Mây nhởn nhơ bay hôm nay ngày đẹp lắm/ Mây của ta trời thắm của ta/ Nước Việt Nam dân chủ cộng hòa” (Ta đi tới)

Tiếng súng của chiến hạm Rạng Đông đã báo hiệu buổi bình minh của nhân loại cần lao, có ảnh hưởng quyết định đến việc tìm đường cứu nước của Bác. Chế Lan Viên gợi lại sự kiện vĩ đại ấy bằng lời thơ kì vĩ:

“Khi mặt trời Nga mọc ở phương Đông/ Cây cay đắng đúng ra mùa quả ngọt/ Người cay đắng cũng chia phần hạnh phúc/ Sao vàng bay theo liềm búa công nông”. (Người đi tìm hình của nước)

Ngày đó, Bác Hồ kính yêu trên hành trình gian khổ tìm đường cứu nước, khi được tin Cách mạng Tháng Mười Nga thành công, Bác đã cảm nhận về một đất nước mà nắm chính quyền là những người lao động. Bác đã khẳng định: “Ngọn đuốc của Cách mạng Tháng Mười vĩ đại soi sáng con đường Cách mạng Việt Nam”.

Thật xúc động khi biết rằng, Báo Nhân Đạo (Pháp) số ra ngày 16- 17/7/1920, đăng tác phẩm Sơ khảo lần thứ nhất những luận cương về các vấn đề dân tộc và thuộc địa của Lênin. Bác rất xúc động, mừng đến phát khóc. “Luận cương đến với Bác Hồ. Và Người đã khóc/ Lệ Bác Hồ rơi trên chữ Lênin” (Người đi tìm hình của nước).

Và trong căn phòng vắng lặng với khóe mắt rưng rưng lệ Bác reo lên: “Cơm áo là đây, hạnh phúc đây rồi/ ... phút khóc đầu tiên là phút Bác Hồ cười” (Người đi tìm hình của nước).

Bác Hồ là người đầu tiên mang đến cho dân tộc ánh sáng của chủ nghĩa Mác-Lênin, đồng thời Bác cũng là người đại diện tiêu biểu và hoàn mĩ nhất cho chân lí chủ nghĩa đó. Tâm trí của Người hiện lên một tương lai dân tộc rạng rỡ trong tự do, độc lập qua những câu thơ rực sáng:

"Dân ta bưng bát cơm mồ hôi nước mắt/ Ruộng theo trâu về lại với người cày/ Mỏ thiếc, hầm than, rừng vàng, biển bạc/ Không còn người bỏ xác trên đường ray/ Giặc nước đuổi xong rồi trời xanh tiếng hát/ Điện theo trăng vào phòng ngủ công nhân/ Những kẻ quê mùa đã thành trí thức/ Tăm tối cần lao nay hóa những anh hùng…" (Người đi tìm hình của nước).

Và đúng 30 năm kể từ ngày rời Bến cảng Nhà Rồng, đường đến với Lênin đã đưa Bác Hồ trở về với Tổ quốc vào năm 1941. Bước chân đầu tiên về đất mẹ cũng là giây phút Người lắng nghe sự sống của sinh thể đất nước đang phôi thai. Nhà thơ Chế Lan Viên đã diễn tả lại hình ảnh ấy bằng những câu thơ đầy xúc động:

“Kìa! Bóng Bác đang hôn lên hòn đất/ Lắng nghe trong màu hồng hình đất nước phôi thai”. (Người đi tìm hình của nước).

Và chỉ 4 năm sau đó, trong nắng thu vàng giữa Ba Đình lịch sử sáng ngày 2/9/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh chính thức công bố bản Tuyên ngôn Độc lập khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa: Hôm nay sáng mùng Hai tháng chín/ Thủ đô hoa, vàng nắng Ba Đình/ Muôn triệu tim chờ, chim cũng nín/ Bỗng vang lên tiếng hát ân tình/ Hồ Chí Minh! Hồ Chí Minh! (Tố Hữu-Theo chân Bác).

Nguyễn Văn Thanh

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Giáo dục những hành vi lệch chuẩn của học sinh khi sử dụng MXH

Giáo dục những hành vi lệch chuẩn của học sinh khi sử dụng MXH

Trong những năm gần đây, tình trạng học sinh sử dụng mạng xã hội (MXH) không đúng mục đích đã và đang gây ra những hậu quả đáng tiếc. Đặc biệt, khi thiếu kĩ năng sử dụng MXH đã làm nảy sinh những hành vi lệch chuẩn ở nhiều học sinh của các nhà trường. Vì vậy, nhà trường cần có những biện pháp giáo dục, tác động để giáo dục kĩ năng sử dụng MXH cho học sinh...
Bảo đảm an toàn phòng chống dịch khi các cơ sở kinh doanh hoạt động trở lại

Bảo đảm an toàn phòng chống dịch khi các cơ sở kinh doanh hoạt động trở lại

Một số cơ sở kinh doanh tại 19 quận huyện tại TP Hà Nội được hoạt động trở lại từ 12 giờ ngày 16/9/2021. Đó là điều phấn khởi nhưng cũng làm xuất hiện những lo lắng mới đối với người dân thành phố…
Già hóa dân số - vấn đề không của riêng ai

Già hóa dân số - vấn đề không của riêng ai

Kì cuối: Những kiến nghị
Già hóa dân số - vấn đề không của riêng ai

Già hóa dân số - vấn đề không của riêng ai

Kì 2: Kinh nghiệm từ nước ngoài
Từ di chúc Bác Hồ, nghĩ về bảo vệ môi trường ngày nay

Từ di chúc Bác Hồ, nghĩ về bảo vệ môi trường ngày nay

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quan tâm đến vấn đề bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và môi trường. Bác có nhiều bài viết, thư, bài nói chuyện, việc làm cụ thể về công tác bảo vệ môi trường, luôn căn dặn mọi người phải tích cực trồng cây, gây rừng, bảo vệ rừng, bảo vệ môi trường sinh thái…

Tin khác

Hiểu đúng về nhu cầu của NCT thời hiện đại

Hiểu đúng về nhu cầu của NCT thời hiện đại
Hiện số NCT ở Việt Nam đã hơn 10 triệu người, chiếm khoảng 11% dân số cả nước. Xã hội phát triển kéo theo nhu cầu của NCT cũng thay đổi. Nếu như trước đây, cuộc sống còn khó khăn, nhu cầu của NCT có thể chỉ là chăm hoa, đọc sách. Nhưng ngày nay nhu cầu của NCT đã khác, đa số họ có nhu cầu việc làm, thêm thu nhập, chăm sóc sức khỏe và mở rộng quan hệ xã hội...

Khi con trẻ chuẩn bị vào lớp 1

Khi con trẻ chuẩn bị vào lớp 1
Bước vào lớp 1, trẻ sẽ phải chuyển từ môi trường vui chơi sang môi trường học tập nghiêm túc, có kỉ luật, với rất nhiều điều mới lạ, khiến các em không khỏi bỡ ngỡ, thậm chí cảm thấy sợ hãi... Chính vì vậy cha mẹ không nên ép trẻ học trước chương trình, tránh gây áp lực đối với trẻ khiến trẻ nghĩ việc vào lớp 1 là điều gì đó rất đáng sợ.

Chuyển đổi số là cuộc cách mạng - động lực phát triển kinh tế, xã hội

Chuyển đổi số là cuộc cách mạng - động lực phát triển kinh tế, xã hội
Trong thời gian gần đây, khái niệm “chuyển đổi số” được nhắc đến rất nhiều trên không gian mạng xã hội cũng như các cơ quan thông tấn báo chí... Như vậy, chuyển đổi số là gì và có tầm quan trọng như thế nào? Có thể thấy, chuyển đổi số là một trong những mục tiêu được quan tâm hàng đầu của các doanh nghiệp công nghệ tại Việt Nam. Đặc biệt, Chính phủ luôn quan tâm đến vấn đề chuyển đổi số trong cuộc cách mạng công nghiệp 4.0.

Niềm tin! (Bài 1)

Niềm tin! (Bài 1)
Chúng ta thường nói đến Niềm tin! Đó là tài sản trừu tượng, nhưng thiêng liêng và vô cùng quý báu. Niềm tin tạo nên sức mạnh, phẩm giá và bản lĩnh con người; kết nối những giá trị của trí tuệ, đạo đức, văn hóa xây đắp nền tảng vững bền của cuộc sống. Bởi vậy, muốn thành công, bất cứ ở lĩnh vực nào, với tư cách cá nhân hay tổ chức, đều phải có Niềm tin. Đặc biệt với Đảng, Nhà nước, để có sức mạnh lãnh đạo Nhân dân hoàn thành sứ mệnh lịch sử, nhất thiết phải xây dựng bằng được Niềm tin…

Già hóa dân số và sinh kế của người cao tuổi

Già hóa dân số và sinh kế của người cao tuổi
Là 1 trong 10 nước có tốc độ già hóa nhanh nhất thế giới, Việt Nam đang đứng trước những thách thức to lớn của quá trình già hóa dân số nhanh chóng và vấn đề sinh kế, tạo môi trường thuận lợi để NCT tiếp tục được đóng góp, cống hiến cho xã hội…

Đại tướng truyền lửa cho tôi để có được bản lĩnh

Đại tướng truyền lửa cho tôi để có được bản lĩnh
Khi còn ở quân ngũ làm báo Chiến sĩ Hậu cần, một số lần tôi được gặp, được nghe Đại tướng Võ Nguyên Giáp đến dự, nói chuyện tại hội nghị của ngành Hậu cần Quân đội, ngành Vận tải quân sự sau giải phóng miền Nam. Nhưng có một lần được trực tiếp làm phỏng vấn Đại tướng. Đó là ngày 10/5/1990, tôi và đạo diễn điện ảnh Quân đội Quốc Vinh đến nhà riêng Đại tướng ở 30 Hoàng Diệu thực hiện.
Xem thêm
Phiên bản di động